Category: SHËNDETËSI

Çfarë gabimi bëjmë më shpesh në mëngjes – dhe pse mund të jetë fatal për shëndetin

Një nga gabimet më të zakonshme që bëjmë në rutinën e mëngjesit është fillimi i ditës me kafe, në vend që t’i japim trupit ujë. Shumëkush nuk e kupton se ky zakon i përditshëm, i padëmshëm në dukje, mund të rrisë ndjeshëm rrezikun për sulme në zemër dhe goditje në tru.

Pse ndodh kjo?

Në orët e para të mëngjesit, gjaku është më i trashë, për shkak të mungesës së lëngjeve gjatë natës. Pikërisht për këtë arsye, sipas studimeve kardiologjike, shumica e infarkteve dhe goditjeve në tru ndodhin herët në mëngjes. Trupi ka nevojë urgjente për ujë për të holluar gjakun dhe për të aktivizuar qarkullimin.

Por çfarë bëjmë shpesh? Në vend të ujit, konsumojmë menjëherë kafe. Dhe këtu qëndron problemi: kafeja është diuretik – një filxhan kafe bën që trupi të nxjerrë deri në 6–7 herë më shumë ujë sesa ka marrë. Rezultati është dehidratimi i mëtejshëm, trashja e gjakut dhe një barrë e shtuar mbi zemrën dhe enët e gjakut, transmeton Telegrafi.

Pasojat afatgjata

Konsumimi i përditshëm i kafesë në këtë mënyrë, pa ujë të mjaftueshëm, krijon një paradoks: në vend që trupi të marrë lëngje për të shpëlarë indet dhe për të larguar toksinat, gjaku bëhet edhe më i trashë, enët e gjakut humbasin elasticitetin dhe bëhen më të forta e më të brishta.

Me kalimin e viteve, ky cikël çon në dëmtim kronik të sistemit kardiovaskular, duke rritur ndjeshëm rrezikun për hipertension, aterosklerozë, infarkt miokardi dhe goditje cerebrale.

Mjekësia moderne thekson: njeriu është aq i vjetër sa të vjetra janë enët e tij të gjakut. Pa ujë të mjaftueshëm, indet përreth enëve dëmtohen, gjaku nuk qarkullon siç duhet dhe zemra detyrohet të punojë më fort.

Në situata të tilla, shpesh pacientëve u përshkruhen diuretikë për të ulur tensionin, gjë që e përkeqëson edhe më shumë mungesën e ujit në trup. Kështu krijohet një rreth vicioz, ku organizmi humb gjithnjë e më shumë lëngje vit pas viti.

Çfarë thonë ekspertët

Mayo Clinic dhe Harvard Health theksojnë se hidrimi i rregullt është i domosdoshëm për ruajtjen e shëndetit të zemrës dhe për parandalimin e komplikimeve kardiovaskulare.

Sipas European Society of Cardiology, personat që pijnë mjaftueshëm ujë kanë rrezik më të ulët për hipertension dhe sëmundje koronare.

Studime të publikuara në Journal of the American Heart Association kanë treguar se dehidratimi i përsëritur lidhet me rritje të presionit të gjakut dhe dëmtim të arterieve në afatgjatë.

Çfarë të bëjmë?

▪ Fillojeni ditën me një gotë të madhe ujë para kafesë.
▪ Mos e konsumoni kafenë me stomakun bosh dhe gjithmonë shoqërojeni me ujë.
▪ Sigurohuni që gjatë ditës të pini mjaftueshëm lëngje (1.5–2 litra ujë, varësisht nga aktiviteti fizik dhe kushtet klimatike).
▪ Dëgjoni trupin tuaj: dhimbja e kokës, lodhja dhe rënia e përqendrimit shpesh janë shenja të dehidratimit, jo vetëm të mungesës së gjumit.

Një raport i ri i publikuar nga The Guardian tregon se ndjekja e një diete të pasur me bimë, e njohur si “Dieta e Shëndetit Planetar” (PHD), mund të parandalojë rreth 40 mijë vdekje të parakohshme çdo ditë në mbarë botën.

Çfarë është Dieta e Shëndetit Planetar?

• Bazohet kryesisht në perime, fruta, arra, bishtajore dhe drithëra integrale.

• Lejon sasi të moderuar mishi dhe produkte shtazore, por mund të jetë edhe vegane ose vegetariane.

• Është fleksibile dhe përshtatet me kulturat dhe shijet lokale.

Qëllimi i saj është të sigurojë ushqim të shëndetshëm për një popullsi prej 9.6 miliardë njerëzish deri në vitin 2050, duke reduktuar në të njëjtën kohë ndikimin mjedisor.

Pse është e nevojshme?

Sistemi aktual i ushqimit është përgjegjës për:

• 1/3 e emetimeve globale të gazeve serrë,

• shkatërrimin e pyjeve dhe jetës së egër,

• ndotjen masive të ujërave.

Studiuesit paralajmërojnë se ngrohja globale nuk mund të frenohet pa ndryshuar mënyrën se si ushqehet bota.

Pabarazitë e mëdha ushqimore

• 30% më të pasur të popullsisë botërore gjenerojnë mbi 70% të dëmeve mjedisore nga ushqimi.

• 2.8 miliardë njerëz nuk përballojnë dot një dietë të shëndetshme.

• 1 miliard janë të kequshqyer, ndërsa 1 miliard të tjerë vuajnë nga obeziteti.

Përfitimet e dietës PHD

Sipas studimit të realizuar nga 70 ekspertë nga 35 vende, nëse do të adoptohej globalisht, kjo dietë do të parandalonte 15 milionë vdekje të parakohshme çdo vit.
Përfitimet lidhen me uljen e rasteve të:

• diabetit,

• sëmundjeve të zemrës,

• goditjeve në tru,

• kancerit,

• sëmundjeve neurodegjenerative.

“Çfarë vendosim në pjatë mund të shpëtojë miliona jetë, të ulë miliarda tonë emetime, të ndalë humbjen e biodiversitetit dhe të krijojë një sistem ushqimor më të drejtë”, tha Johan Rockström, bashkëkryetar i Komisionit EAT-Lancet.
Edhe Walter Willett nga Harvard shtoi: “Kjo nuk është dietë privimi. Është e shëndetshme, e shijshme dhe fleksibile”.

Kostoja dhe transformimi i sistemit ushqimor

• Sot, sëmundjet dhe dëmet mjedisore nga ushqimi kushtojnë 15 trilionë dollarë në vit.

• Ndërkohë, transformimi i sistemit ushqimor do të kërkonte 200–500 miliardë dollarë në vit, por do të kursente deri në 5 trilionë dollarë.

Raporti kërkon gjithashtu:

• reduktimin e mbetjeve ushqimore,

• bujqësi më të qëndrueshme,

• kushte të drejta pune për punëtorët e sektorit ushqimor, nga të cilët një e treta paguhen më pak se paga minimale jetike.

Sezoni i viruseve respiratorë rritet çdo tetor dhe mjekët njoftojnë se ky është sezoni për t’u përqendruar në forcimin e sistemit tuaj imunitar.

“Ndërkohë që shpresoj të ndjekim zakone të shëndetshme gjatë gjithë vitit, rritja e infeksioneve respiratore në vjeshtë dhe dimër vë shumë njerëz në rrezik për t’u prekur nga një infeksion”, thotë Dr. Sharon Nachman, MD, shefe e sëmundjeve infektive pediatrike në Spitalin Stony Brook Children’s.

Dr. Nachman inkurajon njerëzit që duan të forcojnë sistemin imunitar të “përqendrohen në gjëra të zakonshme dhe të arsyeshme”.

Ja çfarë mund të bëni për të forcuar sistemin tuaj imunitar këtë vit.

Merrni vaksinat për të cilat jeni të kualifikuar

Vaksinat janë si një stërvitje rezistence për sistemin tuaj imunitar.

Hani ushqime të shëndetshme dhe të plota

Rekomandimet për suplemente janë të panumërta, sidomos kur sezoni i viruseve respiratore po rritet. Por mjekët theksojnë se ju mund të merrni këto lëndë ushqyese të rëndësishme nga ushqimi.

“Vitaminat dhe mineralet, sidomos vitamina C, vitamina D, zinku dhe antioksidantët, mbështesin funksionin e qelizave imunitare,” thotë Dr. Dasgupta. “Në vend që të mbështeteni vetëm në suplemente, përqendrohuni te një pjatë me shumë ngjyra, plot me fruta, perime, proteina të ligëta, drithëra të plota dhe yndyrna të shëndetshme. Dieta me stil Mesdhetar është një model i shkëlqyer”.

Qëndroni të hidratuar

Dr. Nachman thotë se qëndrimi i hidratuar është një hap praktik për funksionimin e mirë të trupit të tërë, përfshirë edhe sistemin imunitar.

“Të qëndrosh i hidratuar ndihmon qarkullimin e gjakut, që ndoshta ndihmon që qelizat dhe faktorët imunitar të arrijnë aty ku duhet, ndihmon lëvizjen e sekrecioneve dhe gjithashtu shëndetin oral,” shpjegon ajo.

Uji i thjeshtë është pijë e preferuar e mjekëve — alkooli jo.

“Alkooli mund të dobësojë qelizat imunitare dhe e bën më të vështirë luftimin e infeksioneve,” thekson Dr. Richardson.

Flini mjaftueshëm

Jeta është e ngarkuar me shkollë dhe sezonin e sporteve në kulm, dhe festat afër. Megjithatë, Dr. Nachman inkurajon njerëzit t’i japin përparësi gjumit. Hulumtimet sugjerojnë se mungesa e gjumit rrit shanset për zhvillimin e sëmundjeve të lidhura me sistemin imunitar.

“Gjumit shpesh i injorohet roli në mbajtjen e shëndetit,” thotë ajo. “Përveç hormoneve specifike që qarkullojnë vetëm gjatë natës, trupi juaj prodhon shumë mediators si citokinat që ndihmojnë qelizat të luftojnë infeksionet.”

Dr. Nachman këshillon që të largoni telefonat dhe të siguroheni që edhe (nipërit dhe mbesat) e aplikojnë këtë.

Ulni stresin

Kthimi në rutinat e përditshme dhe trazirat e festave mund të duken të këndshme në teori, por në realitet rrisin stresin. Menaxhimi i stresit është i rëndësishëm për të ruajtur një sistem imunitar të fortë dhe për të shijuar njerëzit dhe ngjarjet që kanë rëndësi.

“Stresi kronik rrit kortizolin, që dobëson sistemin imunitar,” shpjegon Dr. Dasgupta. “Teknika si vëmendja e plotë, frymëmarrja e thellë apo pushimet e shkurtra ditore mund të ndihmojnë trupin të rikuperohet. Mendoni për menaxhimin e stresit si ‘mirëmbajtje të përditshme imunitare.’”

Bëni ushtrime rregullisht

Ushtrimi nuk forcon vetëm muskujt — ai përmirëson edhe funksionin imunitar. Dr. Nachman e kupton që është e vështirë të ushtrohesh rregullisht, por është thelbësore. “Shumë studime kanë treguar se ushtrimi ndihmon trupin të luftojë infeksionet.”

Qëndroni në shtëpi kur jeni të sëmurë

Në kundërshtim me kulturën e punës intensive, kolegët tuaj do t’ju falënderojnë nëse merrni pushim kur jeni të sëmurë. Edhe sistemi juaj imunitar do të jetë mirënjohës.

“Mos kini frikë të pushoni nëse filloni të ndiheni keq,” thotë Dr. Richardson. “Ndonjëherë, ngadalësimi kur jeni të sëmurë ju ndihmon të riktheheni në rutinë më shpejt.”

Edhe pse uji shpesh theksohet si një aleat kyç në procesin e humbjes së peshës, ka pije të tjera që mund të jenë edhe më efektive kur bëhet fjalë për djegien e dhjamit dhe përshpejtimin e metabolizmit.

Gjegjësisht, ndërsa rekomandohet marrja e të paktën dy litrave në ditë, nuk është keq të zëvendësohet një pjesë e asaj sasie me pije që jo vetëm hidratojnë, por gjithashtu mbështesin procesin e humbjes së peshës.

Më poshtë paraqesim katër pije që mund të jenë një alternativë e shijshme dhe e dobishme ndaj ujit të zakonshëm, me kusht që ato të përdoren si shtesë, jo si zëvendësim, për marrjen e ujit.

Proteinat janë çelësi për ruajtjen e masës muskulore gjatë humbjes së peshës. Një koktej proteinash është një mënyrë e shpejtë dhe e përshtatshme për të rritur marrjen e proteinave, për të zvogëluar urinë dhe për të stimuluar djegien e dhjamit.

Konsumi i moderuar i kafesë mund të ndihmojë në kontrollin e oreksit dhe djegien e kalorive. Kafeina nxit metabolizmin, rrit energjinë dhe mund të përmirësojë qëndrueshmërinë fizike, veçanërisht kur konsumohet para një stërvitjeje.

Xhenxhefili përshpejton metabolizmin, ndihmon në djegien e dhjamit dhe ofron një ndjesi ngopjeje. Ai gjithashtu ka veti anti-inflamatore dhe forcon sistemin imunitar. Ky çaj është një aleat i shkëlqyer në luftën kundër peshës së tepërt.

I freskët dhe i lehtë, uji me limon stimulon tretjen, zvogëlon fryrjen dhe nxit hidratimin më të mirë. Është një zëvendësim ideal për pijet e gazuara dhe lëngjet e ëmbla.

Në ritmin e shpejtë të jetesës së sotme, stresi është bërë një dukuri e përditshme për shumë njerëz. Edhe pse nuk është e lehtë për t’u përballuar, disa ndryshime në dietë mund të kenë një efekt pozitiv në shëndetin mendor.

Një nga erëzat që shquhet për ndikimin e saj pozitiv në shëndetin mendor është shafrani i Indisë.

Shafrani i Indisë është një erëz që është përdorur për shekuj në kultura të ndryshme, jo vetëm për shijen e saj, por edhe për përfitimet e shumta për trupin. Përveç vetive anti-inflamatore, ajo shoqërohet gjithnjë e më shumë me kontributin në një gjendje më të mirë të përgjithshme të trupit, duke përfshirë uljen e ndjenjave të stresit.

Konsumi i rregullt i shafranit të Indisë mund ta ndihmojë trupin të përballojë më lehtë streset e përditshme. Përbërja e tij natyrale kontribuon në mbrojtjen e qelizave dhe ruajtjen e ekuilibrit në trup, gjë që mund të ketë një efekt pozitiv në humor.

Duke futur shafranin e Indisë në dietën tuaj të përditshme, qoftë përmes vakteve, pijeve apo shtesave dietike, mund të bëni një hap të vogël por të rëndësishëm drejt rezistencës më të mirë ndaj stresit dhe një humori më të qëndrueshëm.

Përveç shafranit të Indisë, është e rëndësishme të theksohen aspekte të tjera të një stili jetese të shëndetshëm që kontribuojnë në uljen e stresit, siç janë aktiviteti i rregullt fizik, gjumi cilësor dhe teknikat e relaksimit si meditimi ose frymëmarrja e thellë. Kombinimi i këtyre zakoneve me një dietë të duhur mund të përmirësojë ndjeshëm rezistencën e trupit ndaj situatave stresuese.

 

Fëmijëve nuk duhet tu jepet lëng frutash para moshës 1 vjeçare përveç nëse propozohet nga doktori, sipas udhëzimeve nga Akademia Amerikane e Pediatrisë, të publikuara të hënën në zhurnalin e pediatrisë.

Grupi kishte këshilluar prindërit të presin me dhënien e lëngjeve të frutave derisa të jenë 6 muajsh por vendosën ta bëjnë këtë ndryshim për shkak të rritjes së shkallës së obezitetit dhe shqetësime tjera lidhur me kavitete.

“Ne nuk mund ta shihnim arsyen pse lëngu i frutave ishte ende pjesë e rekomandimeve potenciale për foshnjat 6 deri 12 muajsh.”, ka thënë Dr. Steven A. Abrams, drejtor i departamentit të pediatrisë.

Ai ka thënë që gji-dhënia është për këtë grup moshë, raporton CNN.

“Ne rekomandojmë që gjidhënia ose përzierje ushqimore për atë grupmoshë, dhe nuk ka nevojë apo rol të dobishëm për lëngun e frutave, kështu që e bëmë këtë ndryshim”, thotë Abrams.

Ky është ndryshimi i parë për rekomandimet e lëngjeve të frutave që nga viti 2001.
Fëmijët dhe adoleshentët vazhdojnë të jenë konsumatorët kryesorë të lëngjeve të frutave, thotë deklarata e pedriatëve.

“Problemi është që, prindërit vazhdojnë t’u japin fëmijëve një shishe me lëng dhe tua lënë ashtu gjatë tërë ditës. Kjo nuk është e mirë edhe për marrjen e kalorive, dhe sigurisht nuk është e mirë për dhëmbët”, ka thënë Abrams.

“Ajo çfarë ndodh është që, fëmijët mësohen me gjithë atë sheqer, dhe pastaj nuk duan të pinë më ujë”, ka thënë ai, duke shtuar që fëmijët duhet mësuar të hanë më shumë fruta e jo të pinë lëngje.

Pos tjerash lëngjet nuk duhet të pihen kur merr ndonjë medikament – si ibuprofen, flurbiprofen, warfarin, fluvastatin – pasi që ndërhyn në efektin e tyre.

Një gjumë cilësor gjatë natës është thelbësor për shëndetin, por shumë njerëz nuk e marrin mjaftueshëm. Një natë pa gjumë herë pas here nuk është shkak për shqetësim, por mungesa kronike e gjumit mund të ketë pasoja serioze për trupin dhe mendjen, shkruan UNILAD .

Psikologia e shëndetit dhe ekspertja e gjumit, Dr. Sue Peacock, shpjegon se çfarë ndodh kur flemë rregullisht gjashtë orë ose më pak.

Nëse shpesh ndiheni të rraskapitur, të irrituar ose keni mungesë përqendrimi, mund të jetë koha të ndryshoni zakonet tuaja të gjumit.

Imunitet më i dobët

Sistemi imunitar e mbron vazhdimisht trupin nga viruset, bakteret dhe kërcënimet e tjera. Por mungesa e gjumit e bën më të vështirë funksionimin e tij. Dr. Peacock thekson se gjumi është i lidhur ngushtë me funksionimin e sistemit imunitar, gjatë gjumit trupi prodhon citokina, substanca që ndihmojnë në luftimin e sëmundjeve.

“Citokinat jo vetëm që mbrojnë trupin, por edhe nxisin gjumin, duke i dhënë trupit tonë energjinë për të luftuar më mirë infeksionet”, shpjegon ajo. Nëse nuk flemë mjaftueshëm, trupi nuk prodhon mjaftueshëm nga këto substanca mbrojtëse, kështu që bëhemi më të ndjeshëm ndaj sëmundjeve dhe shërimi zgjat më shumë.

Përgjigje më e dobët ndaj vaksinave

Një studim i vitit 2023 nga Instituti Kombëtar Francez zbuloi se gjumi i pamjaftueshëm mund të zvogëlojë efektivitetin e vaksinimeve. Duke analizuar shtatë studime të ndryshme, shkencëtarët zbuluan se burrat që flinin më pak se gjashtë orë kishin një përgjigje më të dobët të antitrupave pas vaksinimit krahasuar me ata që flinin shtatë deri në nëntë orë.

Tek gratë, efekti ishte pak më i paqëndrueshëm, gjë që shkencëtarët e lidhin me ndryshimet në nivelet e hormoneve.

Lidhja midis ankthit dhe gjumit të dobët

Mungesa e gjumit dhe ankthi shpesh shkojnë dorë për dore. Dr. Peacock thotë se ekziston një rreth vicioz midis të dyjave, ku gjumi i dobët shkakton ankth dhe ankthi e bën më të vështirë të biesh në gjumë.

“Truri mbetet aktiv dhe i mbingarkuar me shqetësime, sikur të jetë vazhdimisht në gatishmëri, gjë që e bën të vështirë relaksimin dhe gjumin e qetë”, shpjegon ai. Kjo gjendje mund të dobësojë qëndrueshmërinë tonë emocionale dhe të zvogëlojë aftësinë tonë për të shijuar përvojat e përditshme, pozitive.

Probleme me ciklin menstrual

Ekspertja e gjumit, Dr. Katharina Lederle, shton se mungesa kronike e gjumit mund të ndikojë negativisht në shëndetin e grave, veçanërisht në ciklin menstrual.

“Mungesa e gjumit rrit nivelin e hormonit TSH, i cili stimulon gjëndrën tiroide, dhe rritja e tij mund të shkaktojë çrregullime të ciklit, mungesë të ovulacionit, madje edhe amenorre (mungesë të menstruacioneve) ose aborte të shpeshta”, shpjegon ai.

Shtim në peshë ose ulje të produktivitetit

Përveç të gjithave të mësipërmeve, mungesa e gjumit mund të çojë edhe në shtim të padëshiruar në peshë, përqendrim të dobët dhe efikasitet të reduktuar gjatë ditës. Të gjitha këto janë arsye pse ekspertët rekomandojnë që gjumi të mos jetë gjëja e fundit në listën tuaj të prioriteteve.

Ndonjëherë të shkosh në shtrat gjysmë ore më parë është një nga vendimet më të mira që mund të marrësh për shëndetin tënd – sot.

Indi në djegiet e shkallës së 3-të ka pamje si mish i zier ose i pjekur dhe me ngjyrë të verdhë. Në rastin e djegieve të shkallës së 4-të indi është i karbonizuar

Djegiet, për fat të keq, janë të shpeshta në kuzhinë, por edhe gjatë disa aktiviteteve të tjera, për shembull gjatë hekurosjes. Kur ndodh kjo ndjesi e dhimbshme është e rëndësishme të reagojmë në kohë dhe në mënyrë të duhur, sepse kështu mund të kontrollojmë më mirë dhimbjen dhe të shërohemi më shpejt. Djegiet, pavarësisht nga shkalla e tyre, kërkojnë reagim të shpejtë dhe të saktë. Mjekët thonë se hapi i parë është ftohja, pastaj pastrimi dhe mbrojtja e lëkurës. Nëse keni dilema, mos improvizoni, sepse disa djegie, veçanërisht ato të thella, mund të çojnë në infeksion ose në dëmtim të indeve të ndjeshme dhe për këtë arsye kërkojnë ndihmë profesionale.

---

Dr. Lourdes Castañón, kirurge, thotë se djegiet janë lëndime të shpeshta dhe të papritura, sidomos nëpër shtëpi. Ajo shpjegon çfarë duhet të bëjmë kur digjemi dhe sa e sigurt është trajtimi në kushte shtëpie, transmeton Telegrafi.

Trajtimi i djegieve: Hapi i parë – ftohja, por jo me akull

Pavarësisht nëse djegia është pasojë e kontaktit të lëkurës me sobën e nxehtë, vajin, avullin apo si rezultat i ekspozimit në diell, ndihma e parë është gjithmonë e njëjtë, ndaloni burimin e nxehtësisë dhe ftohni zonën e prekur, thotë mjekja dhe shpjegon procedurën.

Së pari, largohuni nga burimi i nxehtësisë: fikni sobën, largohuni nga dielli etj. Hapi i radhës është ftohja.

– Shpëlajeni djegien për 10 deri në 20 minuta me ujë të vakët që rrjedh (jo me ujë të ftohtë ose akull), thotë Dr. Castañón. Nëse nuk keni qasje në ujë, mund të përdorni edhe një leckë të pastër dhe të lagësht.

– Hiqni nga trupi sendet e ngushta, bizhuteritë, rripat ose rrobat e ngushta, për të shmangur ënjtjen. Lani lëkurën me sapun të butë dhe ujë. Shmangni fërkimin, alkoolin dhe kimikatet e forta, këshillon ajo.

Në fund, mbrojeni djegien, mbulojeni zonën e djegur me garzë të pastër ose me fashë që nuk ngjitet. Rekomandohet gjithashtu të zvogëlohet dhimbja me barna që shiten pa recetë si ibuprofeni ose paracetamoli.

Trajtimi në kushte shtëpie: Çfarë ndihmon dhe çfarë dëmton?

Shumica e djegieve më të vogla (të shkallës së parë, me skuqje të lehtë ose flluska të vogla) mund të trajtohen me sukses në shtëpi. Rekomandohet që plaga të mbahet e pastër dhe e thatë, të lahet butë 1 deri 2 herë në ditë, më pas të thahet me tamponim, kurrsesi me fërkim.

– Përdorni pomada antibiotike që shiten pa recetë ose vazelinë (petrolatum). Shmangni pomadat me parfume, ngjyra ose përbërës irritues, thotë Dr. Castañón. Për djegiet nga dielli, e dobishme është edhe aloe vera. Është e rëndësishme që fashat të ndërrohen rregullisht; nëse ngjiten te plaga, njomini me ujë para se t’i hiqni.

– Pini mjaftueshëm lëngje, sepse një organizëm i hidratuar shërohet më shpejt. Ndiqni simptomat dhe kushtojini vëmendje shenjave të infeksionit si skuqja, qelbi, temperatura e lartë, dhimbja që përkeqësohet, thekson mjekja.

Gabimet më të shpeshta në kujdesin e djegieve

– Kurrsesi mos përdorni akull, gjalpë ose vaj. Këto metoda mund të bëjnë më shumë dëm sesa dobi. Akulli mund të shkaktojë dëmtime shtesë të indeve, ndërsa gjalpi dhe vaji e mbajnë nxehtësinë. Mos i shponi flluskat, sepse kështu rritni rrezikun e infeksionit. Në rast dhimbjeje të fortë ose skuqjeje, patjetër kërkoni ndihmë mjekësore, thotë Dr. Castañón.

Kur duhet të kërkojmë ndihmë mjekësore?

Jo të gjitha llojet e djegieve mund të trajtohen në kushte shtëpie. Është e nevojshme të kërkoni ndihmë të menjëhershme në rastet e mëposhtme:

Sipërfaqja e djegies është më e madhe se 7–8 cm (afërsisht sa madhësia e pëllëmbës së dorës së një të rrituri)
Është djegur fytyra, duart, këmbët, organet gjenitale ose nyjet
Indi në djegiet e shkallës së 3-të ka pamje si mish i zier ose i pjekur dhe me ngjyrë të verdhë. Në rastin e djegieve të shkallës së 4-të indi është i karbonizuar. Dhimbja është e fortë dhe rritet.

Ekzistojnë edhe shenja infeksioni si temperaturë e lartë, qelb, ënjtje, nxehtësi në prekje.

– Te djegiet më të mëdha dhe më të thella, ose nëse janë prekur zona të ndjeshme të trupit, ndihma urgjente mjekësore është e domosdoshme – thekson Dr. Kastanon.

Kategori veçanërisht të ndjeshme

Lëkura e fëmijëve është më e hollë dhe më e ndjeshme, ndaj edhe ekspozimi i shkurtër ndaj zjarrit ose avullit shkakton djegie më të rënda. Personat e moshuar shërohen më ngadalë dhe mund të kenë sëmundje shtesë që e vështirësojnë rikuperimin. Nëse fëmija ose një person i moshuar pëson edhe djegie të vogël, këshillohuni me mjekun ose vizitoni qendrën e urgjencës, këshillon kirurgia.

Parandalimi fillon në shtëpi

Djegiet mund të parandalohen me masa të thjeshta dhe vetëm pak më shumë kujdes.

• Në kuzhinë:

▪ Përdorni ndezësit e pasmë të sobës sa herë që të jetë e mundur.
▪ Kujdes që të mos rrëzoni tiganët ose që dorezat të mos jenë të ekspozuara ndaj nxehtësisë.
▪ Kurrë mos gatuani duke mbajtur fëmijën në krah.
▪ Kontrolloni temperaturën e ushqimit dhe pijeve para se t’ia jepni fëmijës.

• Në gjithë shtëpinë:

▪ Vendosni bojlerin në maksimum 49°C për të shmangur djegiet nga avulli i nxehtë
▪ Shmangni mbulesat e tavolinës që fëmijët mund t’i tërheqin duke përmbysur ushqime të nxehta
▪ Përdorni kapakë mbrojtës për sobat, prizat dhe pajisjet
▪ Mbani pije të nxehta, hekurat e rrobave e të ngjashme larg duarve të fëmijëve
▪ Vendosni detektorë tymi në çdo dhomë gjumi dhe korridor
▪ Mbani në shtëpi një komplet të ndihmës së parë. Mësoni fëmijët si të mbrohen.