Category: SHËNDETËSI

Kanella është përdorur si erëz në kuzhinë dhe në mjekësinë tradicionale, por së fundi shkencëtarët po studiojnë efektet e saj kur konsumohet rregullisht në sasi të vogla.

E zakonshme është përzierja e një luge çaji kanellë në ujë të ngrohtë para gjumit. Edhe pse nuk është ndonjë “ilaç mrekullie”, studimet sugjerojnë se kjo mund të ndihmojë në balancimin e sheqerit në gjak, tretjen si dhe mirëqenien e përgjithshme.

Times of India ka shkruar gjashtë arsye të mbështetura nga studimet pse disa njerëz e kanë futur këtë ritual të thjeshtë në rutinën e tyre të natës

Mund të ndihmojë në stabilizimin e sheqerit në gjak

Një lugë çaji kanellë me ujë të ngrohtë nuk zëvendëson ilaçet, por shumë studime dhe analiza kanë treguar se kanella mund ta ulë nivelin e glukozës dhe ta përmirësojë mënyrën se si trupi e përdor sheqerin, veçanërisht te personat me para-diabet ose diabet të tipit 2. Efekti shihet kur kanella merret rregullisht, jo rastësisht.
(Burimi: “Journal of Medicinal Food”, “Annals of Family Medicine”)

Mund të ngadalësojë tretjen dhe të ulë rritjen e shpejtë të sheqerit në gjak pas ushqimit

Sipas studimeve, kanella mund të vonojë zbrazjen e stomakut pas ngrënies së vakteve të pasura me karbohidrate, duke ndihmuar kështu në shmangien e rritjeve të menjëhershme të sheqerit në gjak. Kur merret në darkë, ky mekanizëm mund të ndihmojë në mbajtjen më të qëndrueshme të nivelit të glukozës gjatë natës.
(Burimi: “American Journal of Clinical Nutrition”)

Ka efekt antioksidues dhe ul lehtë inflamacionin

Kanella është e pasur me polifenole, si cinnamaldehyde dhe acid cinnamic, që kanë veti antioksiduese dhe anti-inflamatore. Këto substanca ndihmojnë në reduktimin e inflamacionit të lehtë kronik në organizëm, duke përmirësuar ndjesinë e përgjithshme të mirëqenies.

Mund të ndihmojë në ekuilibrin e baktereve në gojë dhe zorrë

Studimet laboratorike kanë treguar se vajrat esencialë dhe ekstraktet e kanellës mund të ndalojnë rritjen e disa baktereve dhe kërpudhave të zakonshme, prandaj përdoret edhe si konservues ushqimor. Një lugë kanellë në ujë të ngrohtë para gjumit nuk është trajtim mjekësor, por mund të ndihmojë në mbajtjen e higjienës natyrale të gojës dhe tretjes.

Mund të mbështesë metabolizmin dhe kontrollin e peshës trupore (në afat të gjatë)

Hulumtimet në kafshë dhe qeliza tregojnë se përbërësit aktivë të kanellës mund të ndikojnë në mënyrën se si trupi ruan dhe djeg yndyrën, si dhe në hormonet e urisë. Studimet te njerëzit japin rezultate të përziera, por disa kanë treguar përmirësime të vogla në nivelet e yndyrave në gjak dhe në funksionimin e metabolizmit. Kjo ndodh me përdorim të rregullt dhe afatgjatë, jo menjëherë.

Kur mendoni për ushqime të lehta, ka shumë të ngjarë që menjëherë të mendoni për një qese me patate të skuqura.

Ato janë krokante, të yndyrshme dhe shumë të shijshme, dhe është e lehtë të hani një qese të tërë me patate të skuqura menjëherë. Por sa të mira janë për trupin tuaj?

Sipas EatThis, ka disa arsye pse duhet të kufizoni konsumin tuaj të përditshëm të patateve të skuqura. Në këtë drejtim, ato zbulojnë se çfarë do t’i ndodhë trupit tuaj nëse hani një qese patate të skuqura.

Mund të shtoni në peshë

Nëse ju pëlqen të hani patate të skuqura çdo ditë, ka shumë mundësi që të filloni të shtoni në peshë. Studiuesit e Universitetit Deakin zbuluan se ata që konsumojnë shumë kripë përfundojnë duke dëshiruar ushqime të yndyrshme dhe duke ngrënë më shumë ushqime të yndyrshme.

Sa më shumë patate të skuqura të kripura të hani, aq më shumë do t’i dëshironi, gjë që çon në shtim në peshë. Për më tepër, një studim i Harvardit zbuloi se pjesëmarrësit që hanin patate të skuqura si pjesë të dietës së tyre shtonin në peshë çdo vit që testoheshin.

Mund të bëhesh i varur

A ju ka ndodhur ndonjëherë të hani pa menduar një qese me patate të skuqura, vetëm për të parë poshtë thërrime? E keni arritur me sukses fundin e qeses, mjaft shpejt. Në fakt, ka një arsye pse, dhe e gjitha ka të bëjë me tingullin “kërcitës” që bëjnë patatet e skuqura.

Një studim zbuloi se pjesëmarrësit e shoqëronin tingullin e lartë të kërcitjes me freskinë e ushqimit, duke e bërë atë më të dëshirueshëm. Një tjetër përmbledhje studimesh të botuara në revistën Appetite zbuloi se pjesëmarrësit kishin më shumë gjasa të konsumonin më shumë patate të skuqura nëse qesja ishte etiketuar si “krokante” dhe të hanin më shumë patate të skuqura kur mund ta dëgjonin tingullin e kërcitjes, krahasuar me kur kishin kufje dhe tingulli ishte i bllokuar.

Nëse e perceptoni ushqimin si më të freskët, mendoni se është më i dëshirueshëm dhe kjo mund t’ju bëjë të hani një qese të tërë me patate të skuqura menjëherë. Kjo shpjegon pse kjo mund të ndodhë sa herë që hani patate të skuqura.

Po konsumoni kalori boshe

Kur shikoni ndarjen ushqyese të një qeseje standarde me patate të skuqura, do të shihni se ato kanë shumë kalori, yndyrë dhe natrium, por kanë pak lëndë ushqyese. Nuk përfitoni shumë nga patatet e skuqura sepse shpesh skuqen. Kur hani ushqime që nuk kanë asnjë vlerë të vërtetë ushqyese, në përgjithësi do të hani më shumë sepse do të keni uri më shpejt.

Tensioni juaj i gjakut mund të bëhet i lartë

Ka shumë prova që mbështesin idenë se marrja e lartë e natriumit shoqërohet me një rrezik më të lartë të presionit të lartë të gjakut. Një nga përbërësit kryesorë të patatinave është sasia e natriumit. Ato janë një meze tipike e kripur, kështu që nuk është çudi që janë të mbushura me kripë.

Nëse hani rregullisht ushqime të kripura si patatina, me kalimin e kohës do ta rrezikoni veten të zhvilloni hipertension. Një studim zbuloi një lidhje midis ngrënies së patatinave dhe një rreziku në rritje të sëmundjeve të zemrës, kështu që nëse doni ta mbroni më së miri zemrën tuaj, është më mirë t’i shmangni ato.

Stokholm, 6 Tetor 2025 – Çmimi Nobel në Mjekësi i këtij viti iu akordua Mary Brunkow, Fred Ramsdell (të dy nga SHBA) dhe Shimon Sakaguchi (Japoni) për zbulimet e tyre që lidhen me një formë të veçantë të tolerancës imune – aftësinë e trupit për të zvogëluar përgjigjen imune ndaj shkaktarëve të caktuar.

Instituti Karolinska në Stokholm njoftoi se punimet e tyre kanë hapur rrugën për një fushë të re kërkimi dhe kanë nxitur zhvillimin e metodave të reja të trajtimit, përfshirë terapitë për kancerin dhe sëmundjet autoimune.

Laureatët studiuan qelizat T rregullatore, mekanizmat natyralë të sigurisë së sistemit imunitar që parandalojnë qelizat imune të sulmojnë trupin.

“Tani e kuptojmë më mirë se si funksionon sistemi imunitar dhe pse jo të gjithë zhvillojnë sëmundje të rënda autoimune,” tha Olle Kämpe, kryetar i Komitetit të Nobelit.

Çmimi Nobel në Mjekësi për këtë vit vlerësohet me 11 milionë krona suedeze (rreth një milion franga zvicerane). Ky njohje shënon një hap të rëndësishëm në avancimin e njohurive mbi mbrojtjen e trupit nga sulmet e vetë-sistemit imunitar.

Gështenjat mund të duken si diçka e zakonshme, por kanë një numër përfitimesh të rëndësishme shëndetësore, duke përfshirë aftësinë e tyre për të përmirësuar shëndetin e tretjes, për të forcuar kockat, për të menaxhuar diabetin, për të mbrojtur shëndetin kardiovaskular, për të rritur sistemin imunitar dhe për të ulur presionin e gjakut. Gështenjat gjithashtu parandalojnë sëmundjet kronike.

PARANDALOJNË DIABETIN

Shumë njerëz nuk janë në dijeni të rolit të rëndësishëm që mund të luajë fibra dietike në rregullimin, parandalimin dhe menaxhimin e diabetit. Ushqimet që janë të larta në fibra diete, si gështenja, konsiderohen të shëndetshme. Ato u vijnë në ndihmë të sëmurëve diabetikë dhe shpesh janë pararendës për zhvillimin e diabetit, duke e parandaluar atë.

FORCOJNË SISTEMIN IMUNITAR

Përqendrimi i lartë i vitaminës C dhe për bërësve të tjerë antioksidues në gështenja, i bën ato ideale për sistemin tuaj imunitar. Vitamina C jo vetëm stimulon prodhimin e qelizave të bardha të gjakut, por gjithashtu vepron si një antioksidant, duke kërkuar radikalet e lira brenda trupit dhe duke neutralizuar ato para se të mund të shkaktojnë që qelizat e shëndetshme të ndryshojnë ose të nxisin stres oksidativ pranë organeve vitale. Kjo mund të ndihmojë sistemin imunitar për parandalimin e sëmundjeve.

PËRMIRËSOJNË FUNKSIONIN E TRURIT

Funksioni i trurit përmirësohet ndjeshëm përmes konsumit të gështenjave. Kjo pasi ato janë të pasura me vitaminat e familjes B, të cilat janë të lidhura drejtpërdrejt me zhvillimin dhe funksionimin e duhur neurologjik. Për më tepër, kaliumi i gjetur në gështenja mund të rrisë rrjedhjen e gjakut në tru dhe të promovojë shëndet të mirë të sistemit nervor, duke rritur përqendrimin dhe kujtesën.

PARANDALIMI I SËMUNDJEVE KRONIKE

Sëmundjet kronike të të gjitha llojeve shkaktohen nga çlirimi i radikaleve të lira, të cilat mund të shkaktojnë ndryshimin e qelizave të shëndetshme, duke çuar në kancer, stres oksidativ dhe një numër sëmundjesh kronike. Pa antioksidantë si ato që gjenden në gështenja, trupi ynë do të luftojë betejat në shumë fronte, kështu që rritja e mbrojtjes me një grusht gështenja në ditë është një ide e mirë.

PËRMIRËSOJNË SHËNDETIN E ZEMRËS

Shumë njerëz mendojnë për yndyra si një gjë e keqe për t’u djegur gjatë një diete, por në fakt, trupi ynë ka nevojë për një numër të yndyrave të tjera për të funksionuar normalisht. Këto yndyra të mira, që gjenden në përqendrime të larta në gështenja, ndihmojnë në balancimin e kolesterolit, zvogëlojnë inflamacionin në të gjithë trupin dhe ulin rrezikun e krijimit të aterosklerozës dhe mpiksjes së gjakut në trup. Kjo ul rrezikun tuaj të goditjes, sulmit në zemër dhe sëmundjeve koronare të zemrës në një masë më të madhe.

1 në 8 gra preken nga kanceri i gjirit – mjekët bëjnë thirrje për kontrolle të rregullta

Statistikat tregojnë se një në tetë gra preken nga kanceri i gjirit, duke e bërë këtë sëmundje një nga sfidat më serioze për shëndetin e grave në mbarë botën. Pikërisht për këtë arsye, informimi dhe ndërgjegjësimi mbeten thelbësorë për parandalimin dhe zbulimin e hershëm.

Në Klinikën e Onkologjisë në Kosovë, gjatë këtij viti janë regjistruar mbi 300 raste të reja me kancer të gjirit, ndër to edhe tre raste tek meshkujt. Të dhënat nuk dallojnë shumë nga ato të vitit paraprak, duke treguar një trend të qëndrueshëm të përhapjes së kësaj sëmundjeje.

Me fillimin e muajit të ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit, institucionet shëndetësore dhe organizatat e ndryshme kanë shtuar thirrjet për kontrolle të rregullta mjekësore, si mënyra më e mirë për ta parandaluar dhe trajtuar me sukses këtë sëmundje.

Sipas drejtorit të Onkologjisë, Ilir Kurtishi, diagnostikimi i hershëm është çelësi i suksesit në trajtim.

“Shumica e pacientëve për fat të mirë diagnostikohen në stadin e parë dhe të dytë të sëmundjes, mbi 50 për qind e tyre. Kjo e bën trajtimin shumë më të lehtë dhe më efektiv,” – theksoi ai.

Kurtishi shton se për nëntëmujorin e parë të këtij viti janë regjistruar rreth 320–330 raste, nga të cilat 3 janë meshkuj, duke vlerësuar se deri në fund të vitit 2025, numri total i rasteve të reja pritet të mbetet nën 460, njëjtë si në vitin 2024.

Fushata ndërgjegjësuese gjatë gjithë tetorit rozë synon të kujtojë se vetëkontrolli dhe kontrollet e rregullta mjekësore mund të jenë hapi i parë drejt shpëtimit të jetës.

Dr. Leroy Lott ndan ushqimet që duhet të përfshini në dietën tuaj për të përmirësuar shëndetin e zemrës.

Në krye të listës së tij janë boronicat, të cilat ai pretendon se “shpërndajnë nxehtësinë e brendshme dhe i sjellin dobi muskujve të zemrës”. Këto manaferra të vogla janë gjithashtu të mbushura me antioksidantë dhe lëndë ushqyese që zvogëlojnë rrezikun e sëmundjeve të zemrës duke parandaluar bllokimin e arterieve nga kolesteroli.

Ai vazhdoi duke thënë se edhe luleshtrydhet meritojnë një vend në listë sepse ndihmojnë në shëndetin e zemrës në një mënyrë të ngjashme me boronicat. Ato gjithashtu mund të përmirësojnë ndjeshmërinë e trupit ndaj insulinës.

Gjithashtu duhet të përfshini arra në dietën tuaj sepse ato nxisin qarkullimin e gjakut dhe ulin presionin e gjakut. Ai thekson se arrat bëjnë mrekulli edhe për zemrën sepse janë plot me yndyrna të shëndetshme dhe fibra, të cilat mund të ndihmojnë në uljen e niveleve të kolesterolit.

Spinaqi ishte i katërti në listën e Doktor Lott. Ai tha se është i shkëlqyer si për zemrën ashtu edhe për mëlçinë. I sjell dobi zemrës suaj në një numër mënyrash të tjera: Përmban nitrate që ndihmojnë në zgjerimin e enëve të gjakut dhe përmirësimin e rrjedhjes së gjakut, si dhe kalium, folat dhe magnez, të cilat ndihmojnë trupin tuaj të prodhojë oksid nitrik, një molekulë që ul presionin e gjakut.

Lott gjithashtu veçoi salmonin sepse “pasuron gjakun”. Ky peshk është plot me acide yndyrore omega-3, të cilat njihen për uljen e inflamacionit, uljen e kolesterolit, rregullimin e presionit të gjakut dhe përmirësimin e rrjedhjes së gjakut.

Ai gjithashtu rekomandon vajin e ullirit, duke thënë se konsumi i moderuar mund të jetë i mirë për zemrën tuaj sepse është i pasur me acide yndyrore të pangopura, të cilat mund të rrisin kolesterolin e mirë HDL dhe të ulin kolesterolin e keq LDL. Ai gjithashtu përmban përbërës që mund të ndihmojnë në parandalimin e grumbullimit të pllakave në arterie.

Së fundmi, ai sugjeroi shtimin e fasuleve në dietë sepse ato “rrisin qarkullimin e gjakut” dhe “stimulojnë sistemin mbiveshkor”. Fasulet janë të pasura me antioksidantë, folat dhe magnez, të cilat mund të ndihmojnë në uljen e presionit të gjakut.

Mëngjesi është vakti më i rëndësishëm i ditës dhe anashkalimi i tij mund të çojë në të ngrënit e tepërt, dispepsi dhe fryrje.

Nutricionistja Rujuta Diwekar thotë se mëngjesi është çelësi për një fillim të mirë të ditës.

Nëse shpesh zgjoheni me një ndjenjë rëndese në stomak, zgjidhja mund të qëndrojë te pija juaj e preferuar e mëngjesit.

Dr. Saurabh Sethi, një gastroenterolog me përvojë në universitete si AIIMS, Harvard dhe Stanford, rekomandon katër pije të thjeshta që mund të ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të zorrëve dhe të ofrojnë më shumë energji gjatë gjithë ditës.

Çaji jeshil

Çaji jeshil është i pasur me antioksidantë dhe përbërës të quajtur katekina, të cilët kanë një efekt të dobishëm në tretje dhe zvogëlojnë fryrjen.

Matcha

Matcha është një lloj i veçantë çaji jeshil pluhur, me tre herë më shumë antioksidantë sesa çaji jeshil i rregullt. Për shkak të natyrës së tij të koncentruar, është veçanërisht i dobishëm për tretjen.

Çaj i zi

Çaji i zi përmban polifenole dhe antioksidantë që kanë një efekt të dobishëm në sistemin tretës dhe florën e zorrëve.

Çaj menteje

Ky çaj rekomandohet veçanërisht për njerëzit që vuajnë nga fryrja ose kanë simptoma të sindromës së zorrës së irritueshme.

Këshilla përfundimtare

Shmangni shtimin e qumështit dhe sheqerit të zakonshëm në këto pije, pasi ato mund ta rrisin më tej fryrjen. Nëse preferoni, përdorni qumësht pa laktozë ose alternativa me bazë bimore si qumështi i bajameve ose i tërshërës.