Category: SHËNDETËSI

Ndonëse kërkimet për lidhjen midis pozicioneve të gjumit dhe tipareve të personalitetit janë relativisht të pakta, disa studime shqyrtojnë ndikimin e preferencave të gjumit në këtë mënyrë.

Për shembull, një person që fle si “ylli i detit” mund të preferojë të jetë qendra e vëmendjes, ndërsa ata që flenë mbi bark shpesh ndajnë tipare të tjera interesante, si impulsiviteti.

Edhe gjërat e vogla që bëhen pjesë e nënndërgjegjes së rutinës sonë mund të tregojnë shumë për mirëqenien dhe personalitetin tonë. Nga gjendja e hapësirës ku jetojmë deri te pozicioni më i rehatshëm në shtrat, këto gjëra të vogla zbulojnë më shumë sesa mendojmë.

Kërkojnë rehati

Psikologu klinik Michael J. Breus thotë se njerëzit që flenë rregullisht mbi bark janë më të shqetësuar, duke kërkuar kontroll dhe afërsi ku mund të gjejnë qendrueshmëri. Kjo mund të jetë një vigjilencë e shtuar natën ose një trazim emocional që i shtyn të zhvillojnë këtë ankth. Njerëzit që flenë mbi bark zakonisht kërkojnë rehati dhe afërsi me shtratin për të përballuar ndjesinë e brendshme të trazimit dhe ankthit.

Janë më të ndjeshëm nga sa mendojnë

Studimet tregojnë se njerëzit e ndjeshëm ndihen më të vetmuar dhe shpesh kanë një personalitet empatikeqë i lodh gjatë ditës. Natën, ata mund të zgjedhin të flenë mbi bark për të ndjerë një kontroll dhe rregull, duke përdorur këtë pozicion si ritual qetësues.

Dhimbja e fytit është shumë e zakonshme, veçanërisht në stinën e ftohtë, megjithëse zakonisht nuk është shkak për shqetësim.

Mjeku Suraj Kukadia, i njohur për këshillat e tij shëndetësore në mediat sociale, ka zbuluar një metodë të thjeshtë që zgjat vetëm 15 sekonda për të lehtësuar dhimbjen pa shkuar në farmaci.

Këshilla e tij mbështetet edhe nga Shërbimi Kombëtar Shëndetësor Britanik (NHS), i cili konfirmon se dhimbjet e fytit zakonisht zhduken vetë brenda një jave.

Kukadia rekomandon gargarën me ujë të ngrohtë me kripë si një teknikë të shpejtë dhe efektive. Duhet të përzieni gjysmë luge çaji kripë me gjysmë gote ujë të ngrohtë dhe të bëni gargarë për 10 deri në 15 sekonda dhe pastaj ta pështyni. Sipas tij, kjo procedurë largon mekanikisht bakteret, viruset dhe një pjesë të qelbës, të cilat mund të lehtësojnë shpejt shqetësimin e fytit, raporton Daily Express.

Pasi ndau këshillat e tij, shumë përdorues të mediave sociale komentuan se kanë luftuar me infeksione të përsëritura dhe lodhje për një kohë të gjatë pavarësisht antibiotikëve.

Për të ndihmuar në lehtësimin e dhimbjes së fytit, rekomandohet gargara me ujë të kripur, pirja e shumë lëngjeve, ngrënia e ushqimeve më të buta, shmangia e tymit dhe pushimi i mjaftueshëm. Simptomat më të zakonshme përfshijnë dhimbje gjatë gëlltitjes, kruarje të fytit, skuqje, erë të keqe të gojës, kollë dhe gjëndra të fryra, ndërsa fëmijët mund të kenë gjithashtu ethe dhe të jenë më pak aktivë.

Me disa hapa të thjeshtë, është e mundur të lehtësohet dhimbja e fytit dhe të ktheheni në aktivitetet e përditshme më shpejt.

Qendra Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC) bashkë me autoritetet shëndetësore të të gjitha vendeve evropiane, ka inicuar nismën Dita Evropiane e Vetëdijesimit për Antibiotikët, që shënohet çdo vit me datën 18 nëntor. Kjo nismë u shënua disa herë në Kosovë.

Një hulumtim në Mbretërinë e Bashkuar ka zbuluar që imuniteti i pacientëve që marrin antibiotikë gjatë terapisë se jetojnë gjysmë më pak se sa ata që nuk përdorin këto lloj barnash.
Pacientët e kancerit që kanë marrë antibiotikë gjatë imunoterapisë kanë jetuar më pak se ata që i kanë anashkaluar këto lloj barnash, kështu thotë një studim në Mbretërinë e Bashkuar i cili është bërë me më shumë se 300 njerëz.

Hulumtuesit kanë thënë se është e rëndësishme të merren antibiotikë vetëm kur është shumë e nevojshme. Është po ashtu shumë e nevojshme që mjekët që i trajtojnë këta pacientë të këshillohen dhe bashkëpunojnë ngushtë me onkologët kur i trajtojnë këto raste.

“Është e qartë se ne duhet të i trajtojmë infeksionet që rrezikojnë jetën me antibiotik” ka thënë një bashkë autor, Nadina Tinsley nga Christie NHS Foundation, ku edhe ky hulumtim është kryer.
Ky hulumtim është prezantuar në Shoqatën Prestigjioze të Onkologjisë në Çikago të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, konferenca më e madhe vjetore e kancerit në botë.

Hulumtuesit kanë përcjellë gjendjen e 303 pacientëve të cilët ishin duke ju nënshtruar trajtimit të kancerit me imunoterapi. Këto ilaçe punojnë duke e aktivizuar sistemin të trupit të njeriut kundër qelizave kancerogjene. Sidoqoftë, hulumtuesit besojnë se bakteret në sistemin digestiv luajnl një rol të rëndësishëm për të aktivizuar sistemin imunitar të trupit. Hulumtuesit i kanë përcjellë pacientët prej janarit të vitit 2015 deri në mars të vitit 2017 në Christie NHS Foundation. Këta pacientë kanë qenë të sëmurë me melanoma, kancer të mushkërive dhe kancer të veshkave.

Vitamina D3, e njohur si “vitamina e diellit”, ka qenë prej kohësh në qendër të interesimit të shkencëtarëve. Deri tani, ajo është lidhur kryesisht me shëndetin e kockave, sistemin imunitar dhe funksionimin e muskujve dhe nervave, por hulumtimet e reja tregojnë se roli i saj mund të jetë shumë më i rëndësishëm për shëndetin e zemrës.

Ekspertët nga Intermountain Health në Salt Lake City kryen një studim te personat që tashmë kanë kaluar një atak në zemër, për të vlerësuar nëse dozimi i personalizuar i vitaminës D3 mund të ulë rrezikun e një infarkti të dytë. Ndryshe nga studimet e mëhershme, ku të gjithë pjesëmarrësit merrnin të njëjtën sasi, në këtë studim doza e D3 është individualizuar për secilin pjesëmarrës bazuar në analizat laboratorike.

Rezultati ishte befasues: Rreziku për një atak të dytë në zemër u ul për më shumë se 50% te ata që morën suplementim të synuar.

Si ndikon vitamina D3 në zemër?
Vitamina D3 ndihmon në rregullimin e tensionit të gjakut, zvogëlon inflamacionin e enëve të gjakut dhe mbështet funksionin e shëndetshëm të muskulit të zemrës. Mungesa e saj lidhet me rrezik më të madh për aterosklerozë, hipertension dhe insuficiencë kardiake.

Ajo mund të merret nga dielli, por edhe nga ushqime si peshku (salmoni, skumbria, toni), vezët, qumështi dhe drithërat e pasuruara. Kur marrja natyrale nuk mjafton, mjeku mund të rekomandojë suplementim.

Sipas rekomandimeve të Food and Nutrition Board, të rriturit deri në 70 vjeç duhet të marrin rreth 600 IU vitaminë D në ditë, ndërsa të moshuarit dhe ata me mungesë mund të kenë nevojë për dozë më të lartë.

Terapia e synuar, një hap drejt parandalimit preciz
Në studimin TARGET-D morën pjesë 630 pacientë me moshë mesatare 63 vjeç, të cilët brenda një muaji pas infarktit pranuan të testohen. Qysh në fillim, 87% kishin nivele të ulëta të vitaminës D në gjak (mesatarisht 27 ng/ml). Qëllimi ishte që nivelet të mbaheshin rreth vlerës optimale prej 40 ng/ml.

Pothuajse 60% filluan me 5,000 IU në ditë, me monitorim të rregullt të analizave. Nëse niveli binte, doza përshtatej. Rezultatet: shkalla e infarkteve të reja ishte 3.8% në grupin me vitaminë D3, krahasuar me 7.9% në grupin kontroll – një përgjysmëzim i qartë i riskut.

Fjala e ekspertëve:
Dr. Cheng-Han Chen, kardiolog, thekson: “Ky rezultat hap derën për një vlerësim shumë më serioz të suplementimit si qasje terapeutike.”
Dr. Louis Malinow, endokrinolog: “Ky është studimi i parë që synon një nivel specifik të vitaminës D në gjak, në vend se të japë të njëjtën dozë për të gjithë. Kur korrigjoni mungesën dhe ndiqni rezultatin, merrni efekte reale.”

Vitamina D3 mund të ndihmojë në zvogëlimin e inflamacionit, përmirësimin e elasticitetit të enëve të gjakut dhe stabilizimin e tensionit, mekanizma që mbrojnë zemrën.

A mund të bëhet pjesë e terapisë pas infarktit?
Rezultatet janë prezantuar në American Heart Association Scientific Sessions 2025, por ende nuk janë publikuar në një revistë shkencore të rishikuar nga kolegët. Studime më të mëdha janë planifikuar për të vlerësuar edhe personat që nuk kanë pasur infarkt.

Nëse gjetjet konfirmohen, vitamina D3 mund të bëhet pjesë standarde e terapisë pas infarktit – një mbështetje e thjeshtë, natyrale dhe e sigurt për zemrën.

Këshilla praktike:

Kontrolloni nivelin e vitaminës D të paktën një herë në vit.

Qëndroni 15–20 minuta në diell çdo ditë.

Mos merrni suplemente pa këshillën e mjekut.

Vitamina D3 mund të jetë “vitamina e diellit”, por sipas gjetjeve të reja, ajo mund të jetë edhe “vitamina e jetës” për ata që duan të mbrojnë zemrën.

Një studim i ri shkencor po trondit perceptimet tona mbi procesin e plakjes: njerëzit që flasin rregullisht disa gjuhë plaken dukshëm më ngadalë. Ky hulumtim përfshiu më shumë se 86,000 të rritur nga 27 vende të Evropës dhe u publikua në revistën prestigjioze Nature Aging.

Ekipi ndërkombëtar i drejtuar nga Agustin Ibañez i Trinity College Dublin analizoi moshën kronologjike të pjesëmarrësve dhe e krahasoi me tregues biologjikë e sjellorë si shëndeti, aktiviteti fizik, stili i jetës dhe angazhimi shoqëror. Pjesëmarrësit ishin të moshës 50 deri në 90 vjeç.

Rezultatet ishin të qarta: individët shumëgjuhësh kishin shumë më pak gjasa të përjetonin plakje të përshpejtuar, krahasuar me ata që flasin vetëm një gjuhë. Madje, sipas studiuesve, efekti nuk ndalet tek dy gjuhët — çdo gjuhë shtesë rrit ndjeshëm mbrojtjen biologjike ndaj plakjes.

Peter Berlit, sekretar i përgjithshëm i Shoqërisë Gjermane për Neurologji (DGN), i cili nuk ishte pjesë e studimit, tha se këto gjetje tregojnë qartë edhe për mbrojtje ndaj demencës.
“Ky studim konfirmon studime më të vogla vëzhguese që kanë treguar se shumë-gjuhësia duket të jetë një faktor mbrojtës kundër demencës.”

Edhe pse në studim nuk u përfshinë persona me demencë, Berlit thekson se të dhënat japin indikacione të rëndësishme mbi mekanizmat që mund të ngadalësojnë rënien njohëse në moshë të thyer.
“Rezistenca ndaj rënies njohëse në fakt rritet duke përdorur gjuhë të shumta.”

Sa më shumë gjuhë, aq më i fuqishëm efekti

Studiuesit ia atribuojnë këtë fenomen “rezervës njohëse” — një kapacitet i trurit që e mbron atë nga rënia me kalimin e viteve.
“Shumë-gjuhësia duket të jetë një pengesë në tru”, shpjegon Berlit. “Njerëzit që flasin disa gjuhë kanë më shumë kujtesë për të përdorur në pleqëri.”

Dy neuroshkencëtarët Jason Rothman dhe Federico Gallo nga Universiteti i Lancaster thonë se tani sfida qëndron te zbërthimi i mekanizmave që qëndrojnë pas këtij efekti, për t’i kthyer ato në strategji konkrete për plakje të shëndetshme. Sipas tyre, shumë-gjuhësia mund të jetë një mjet me kosto të ulët për përmirësimin e shëndetit publik, potencialisht po aq i rëndësishëm sa programet për aktivitet fizik apo ndalimin e duhanit.

Mësimi i gjuhëve si parandalim i demencës

Berlit e quan këtë një mundësi të thjeshtë dhe jashtëzakonisht efektive parandaluese:
“Mësimi i një gjuhe të re është një rekomandim i thjeshtë dhe shumë efektiv për parandalimin e demencës. Është një masë e politikës shëndetësore që kushdo mund ta zbatojë.”

Tashmë, studiuesit duan të zbulojnë nëse mësimi i gjuhëve të reja në moshë të vonë sjell të njëjtin efekt mbrojtës si shumë-gjuhësia e fituar gjatë gjithë jetës.
“Studimet e ardhshme duhet të bëjnë dallimin midis gjuhëve të mësuara në fëmijëri dhe atyre të mësuara në pleqëri. Unë besoj se të dyja janë efektive, por kjo ende duhet të provohet”, tha Berlit.

Ky zbulim vjen në një kohë kur teknologjitë e përkthimit të bazuara në inteligjencë artificiale po e reduktojnë përdorimin e shumë-gjuhësisë në disa fusha — por studiuesit theksojnë se asnjë softuer nuk mund të zëvendësojë përfitimet biologjike që truri merr nga përdorimi i gjuhëve të shumta.

Legjendat urbane dhe mitet shëndetësore na kanë shoqëruar brez pas brezi, duke u bërë pjesë e përditshmërisë sonë. Shpesh i kemi pranuar si të vërteta absolute, edhe pse shkenca ka treguar të kundërtën. Më poshtë, sipas një liste të publikuar nga AgroWeb.org, gjeni disa prej pretendimeve më të përhapura – dhe çfarë thotë realisht shkenca për to.

A duhet vërtet të pimë 8 gota ujë në ditë?

Nuk është e nevojshme të numëroni gotat. Studimet tregojnë se njerëzit që pijnë një gotë ujë vetëm kur janë të etur, marrin sasinë e mjaftueshme për të qëndruar të hidratuar.
Edhe lëngjet, supat apo perimet kontribuojnë në hidratim.
Ekspertët theksojnë se pijet e tepërta mund të shkaktojnë edhe “overdozë uji”, një gjendje që shfaqet kur trupi merr më shumë se sa i nevojitet.

A dëmtojnë vezët zemrën?

Sipas studimeve të Harvard, ngrënia e dy vezëve në ditë nuk rrit rrezikun e sëmundjeve të zemrës.
Vezët përmbajnë omega-3 dhe aminoacide thelbësore, të dobishme për shëndetin kardiovaskular.

A sëmuremi kur rrimë në të ftohtë?

Qëndrimi për një kohë të gjatë në temperatura të ulëta nuk do të thotë domosdoshmërisht se do të ftoheni.
Përkundrazi, studimet tregojnë se personat që ekspozohen disa orë në temperatura nën zero shpesh janë më të shëndetshëm.
Bakteret shumohen më lehtë në ambiente të ngrohta të brendshme.

Multivitamina çdo ditë?

Ekspertët thonë se multivitaminat duhen marrë vetëm kur rekomandohen nga mjeku, pasi ato nuk mund të zëvendësojnë vitaminat dhe mineralet që merren natyrshëm nga ushqimi.
Ushqimi i pasur me fruta, perime, drithëra, arrorë dhe vaj ulliri është alternativa më e shëndetshme.

A ndihmon mëngjesi në rënien nga pesha?

Ngrënia e mëngjesit mban larg urinë, por rënia në peshë nuk varet vetëm prej tij.
Rezultati ndryshon sipas llojit të ushqimeve të konsumuara dhe balancës mes vakteve.

A i bën sheqeri fëmijët hiperaktivë?

Sheqeri është i dëmshëm, por studimet thonë se nuk shkakton hiperaktivitet.
Shpesh janë vetë prindërit që presin këtë efekt dhe ia atribuojnë sjelljet e fëmijëve konsumit të sheqerit.

A shkakton kërcitja e gishtave artrit?

Kërcitja e gishtave nuk shkakton artrit. Zhurma vjen nga formimi i gazrave mes kockave të gishtave.
Megjithatë, bëhet e ditur se kërcitja e shpeshtë mund të shkaktojë enjtje dhe ndjesi shtrëngimi në duar, prandaj këshillohet të shmanget.

Ecja në majë të gishtave mund të jetë normale për fëmijët e moshës 12-15 muaj, pasi provojnë pozicione të ndryshme të këmbëve. Në përgjithësi, ecja në majë të gishtave nuk është asgjë për t’u shqetësuar derisa fëmija mbush 2 vjeç. Përveç zbulimit të mënyrave të lëvizjes, ecja në majë të gishtave mund të mbetet si zakon tek fëmijët, të cilët vazhdojnë ta bëjnë pa pushim. Zakonisht, ata ndalojnë së bëri këtë në moshën 5 vjeç. Megjithatë, për shkak të arsyeve të ndryshme, ecja në majë të gishtave mund të jetë ende e zakonshme tek fëmijët e moshave më të mëdha. Por pse vazhdojnë të ecin në majë të gishtave?

Mund të jetë një gjendje e veçantë
Nëse fëmija juaj vazhdon të ecë në majë të gishtave edhe pas moshës 2 vjeç, mund të jetë e nevojshme të vizitoni një mjek. Kontrolloni së pari këmbët e fëmijës për të parë nëse kanë muskuj të fortë të këmbëve, ose nëse kanë vështirësi me koordinimin.

Shkaku mund të jetë distrofia muskulare
Kjo është një gjendje gjenetike që mund të diagnostikohet duke kontrolluar muskujt e këmbëve të një fëmije. Në këtë rast, muskujt e tyre janë zakonisht të dobët.

Një anomali e palcës kurrizore
Kjo mund të shkaktojë kufizim të lëvizjes së palcës kurrizore. Ndodh kur palca kurrizore është e lidhur me indet përreth shtyllës kurrizore si në bazën e saj, për shembull. Si rezultat, ndërsa shtylla kurrizore rritet, palca kurrizore shtrihet dhe nervat dëmtohen. Kjo gjendje e bën të vështirë ecjen drejt dhe shkakton dhimbje. Fëmija duhet të kontrollohet menjëherë nga një mjek.

Paraliza cerebrale
Ecja në majë të gishtave mund të shkaktohet nga paraliza cerebrale. Në këtë rast, fëmija gjithashtu ka muskuj të dobët, ka probleme me mbajtjen e trupit drejt dhe ecën në mënyrë të paqëndrueshme.

Thjesht një zakon
Kjo ndodh kur një fëmijë është absolutisht i shëndetshëm, por për disa arsye thjesht refuzon të ecë normalisht dhe preferon të ecë në majë të gishtave. Kjo mund të jetë rezultat i një zakoni të thjeshtë që ata nuk mund ta heqin qafe. Kjo gjendje prek diku nga 5% deri në 12% të fëmijëve të shëndetshëm.

Në ditët e sotme ekzistojnë metoda të njohura për zbulimin e hershëm të disa llojeve të kancerit, si mamografia për gjirin, testi Pap për qafën e mitrës, kolonoskopia për zorrën e trashë, apo testet për prostatën dhe mushkëritë.

Por shkencëtarët po zhvillojnë një test të ri që mund ta revolucionarizojë diagnostikimin: një test gjaku që mund të zbulojë deri në 50 lloje të ndryshme të kancerit, shumë përpara se të shfaqen simptomat, ka raportuar USA Today.

Çfarë është testi Galleri MCED?

Ky test i njohur si Galleri MCED (Multi-Cancer Early Detection) është një lloj biopsie e lëngshme, që synon t’i identifikojë shenjat e kancerit në gjak në fazat më të hershme.

Ai funksionon duke analizuar ADN-në dhe proteinat që qarkullojnë në gjak, të cilat mund të tregojnë nëse diku në trup po zhvillohet një tumor. Përmes algoritmeve të inteligjencës artificiale dhe të mësimit makinerik (machine learning), testi përpiqet të përcaktojë edhe vendndodhjen e mundshme të kancerit në trup.

“Qëllimi është të kapim kancerin para se të ketë dhënë ndonjë shenjë klinike”, shpjegojnë studiuesit që punojnë me këtë metodë.

Si funksionon “biopsia e lëngshme”?

Pas marrjes së një mostre gjaku, laboratori e analizon ADN-në me teknologji shumë të avancuar. Nëse zbulohen anomali, ato studiohen më hollësisht për të parë nëse janë të lidhura me ndonjë lloj kanceri.
Kjo analizë molekulare, e kombinuar me klasifikuesit kompjuterikë, tregon potencial të madh për identifikimin e indeve të origjinës dhe për zbulimin e shumë llojeve të tjera të kancerit.

“Me këto të dhëna molekulare, mjeku mund të propozojë trajtime më të synuara dhe më efektive,” thuhet në përmbledhjen shkencore të studimit.

A është testi tashmë i miratuar?

Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetësisë (NIH) në SHBA, asnjë test MCED ende nuk është miratuar nga FDA (Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave). Disa versione janë në dispozicion vetëm si teste të zhvilluara në laboratorë privatë, por nuk kanë marrë ende autorizim zyrtar për përdorim të gjerë.

Megjithatë, FDA u ka dhënë disa testeve MCED statusin “Breakthrough Device Designation”, që do të thotë se procesi i zhvillimit dhe vlerësimit të tyre po përshpejtohet për shkak të potencialit të madh që kanë në shpëtimin e jetëve. Ky status nuk nënkupton miratim, por është një hap i rëndësishëm drejt tij.

Çdo pronar kafshësh shtëpiake dëshiron më të mirën për mikun e tij me qime, por shpesh, edhe me qëllimet më të mira, mund të bëhen gabime të padukshme. Një prej aspekteve që anashkalohet më së shumti tek macet është higjiena dentare, dhe sipas veterinerit amerikan Dr. Mark Dos Anjos, një nga ushqimet më të zakonshme në dietën ditore të maceve mund të shkaktojë dëme serioze: ushqimi i thatë.

Sipas raportimeve të Parade Pets dhe Index.hr, pavarësisht popullaritetit të madh, ushqimi i thatë mund të paraqesë rreziqe të rëndësishme për dhëmbët dhe shëndetin e përgjithshëm të maceve.

Miti i ushqimit të thatë dhe pastrimit të dhëmbëve
Për shumë vite është besuar se ushqimi i thatë krokant ndihmon në pastrimin e dhëmbëve të maceve. Por ekspertët thonë se kjo është thjesht një ide e vjetruar. Macet, të cilat në natyrë marrin shumicën e lëngjeve nga preja, nuk kanë instinkt të fortë për të pirë ujë. Duke qenë se ushqimi i thatë ka përmbajtje të ulët uji, ushqyerja ekskluzive me këtë lloj ushqimi mund të shkaktojë dehidratim kronik.

Si krijohen problemet dentare?

Ushqimi i thatë komercial shpesh përmban sasi të larta karbohidratesh, të nevojshme për të formuar formën krokante. Gjatë ngrënies, këto karbohidrate mbeten në sipërfaqen e dhëmbëve dhe shndërrohen në sheqerna, të cilat krijojnë një mjedis ideal për zhvillimin e pllakës dentare.

Vetëm pas 72 orësh, pllaka ngurtësohet dhe shndërrohet në gurëza – depozita të forta ngjyrë kafe që nuk hiqen me larje të thjeshtë të dhëmbëve. Bakteret që grumbullohen nën to shkaktojnë:

• Gingivit

• Karies

• Infeksione të dhimbshme

• Rrezik për humbje të dhëmbëve

Pse larja e dhëmbëve është thelbësore
Veterinerët rekomandojnë që dhëmbët e maceve të lahen të paktën 2–3 herë në javë, ndërsa idealja është larja e përditshme. Pastrimi ditor parandalon ngurtësimin e pllakës dhe zvogëlon rrezikun e sëmundjeve dentare.

Në treg ka shumë produkte, si furça dhe pasta të posaçme për macet, ndërsa alternativat si aditivët e ujit, pecetat apo sprejrat mund të ndihmojnë, por nuk zëvendësojnë larjen e vërtetë.

Sidoqoftë, edhe me kujdes të rregullt në shtëpi, veterinerët rekomandojnë pastrim profesional një herë në vit, sidomos për macet e moshuara ose ato me predispozitë për probleme dentare.

Rreziqe të tjera nga ushqimi i thatë
Përtej shëndetit oral, dieta e bazuar kryesisht në ushqim të thatë lidhet edhe me probleme të tjera shëndetësore:

• Sëmundje të veshkave për shkak të dehidratimit kronik

• Probleme të traktit urinar

• Obezitet për shkak të përmbajtjes së lartë të karbohidrateve

• Diabet dhe sëmundje metabolike
Në natyrë, macet konsumojnë vetëm 2% karbohidrate, ndërsa ushqimi i thatë mund të përmbajë 25–50%. Në SHBA, statistikat tregojnë se rreth 60% e maceve janë obezë, ndërsa 1 në 200–300 mace vuan nga diabeti.

Si të zgjidhni ushqimin e duhur për macen tuaj
Ekspertët theksojnë rëndësinë e leximit të etiketave:

Përbërësi kryesor duhet të jetë proteina shtazore me cilësi të lartë (pule, peshk, gjeldeti).

Duhet shmangur ushqimi ku përbërës kryesorë janë misri, gruri, orizi, patatet ose bizelet.

Në fund të ditës, shëndeti oral nuk është vetëm çështje estetike. Ai ndikon drejtpërdrejt në mirëqenien dhe jetëgjatësinë e maces, duke e bërë kujdesin dentar një pjesë thelbësore të rutinës së përditshme të çdo pronari të përgjegjshëm.

Kur moti ftohet, rritet rreziku i ftohjeve, viruseve dhe gripit. Për shumë njerëz, virozat duken të pashmangshme – veçanërisht për ata që punojnë në ambiente me rrezik të lartë ose kujdesen për fëmijë të vegjël pa shumë kujdes për higjienën.

Megjithatë, një mjeke e ndihmës së parë ka treguar se është e mundur të qëndrosh i shëndetshëm edhe në këto kushte.

Ella, aktive në TikTok, ka ndarë tre mënyra që përdor për të mbrojtur veten dhe familjen nga ftohjet gjatë vjeshtës dhe dimrit.

Këshilla e parë: Hapni dritaret çdo ditë për 5-10 minuta.

Sipas Ellas, ajrosja e shtëpisë është një hap i thjeshtë, por shumë i rëndësishëm për shëndetin.

“Duhet të ajrosni shtëpinë. Hapni dritaret dhe lini të dalë ajri i ndenjur. Mjaftojnë pak minuta në mëngjes. Viruset e ftohjes dhe gripit qëndrojnë në ajër – ndaj lini të dalin jashtë dhe fusni ajër të pastër. Ajri i freskët është i shkëlqyer”, këshillon ekspertja.

Këshilla e dytë: Lani duart.

Ajo thekson se kujdesi ndaj higjienës personale, sidomos larja e duarve, është mënyra më e thjeshtë për të shmangur sëmundjet.

“Nuk duhet ta them, por disa nuk i lani duart. Shkoni në tualet, nuk i lani, prekni gjithçka dhe pastaj fusni duart në gojë. Mënyra më e thjeshtë për të mos u sëmurë është të lani duart”, pohon ajo.

Këshilla e tretë: Ushqehuni mirë.

Ella nënvizon se ushqimi i shëndetshëm ndihmon ndjeshëm në forcimin e sistemit imunitar.

“Rreth 70% e sistemit imunitar vjen nga zorra. Duhet të ushqeni bakteret e mira, të merrni vitamina dhe minerale që ta forconi imunitetin. Prandaj sistemi im është gjithmonë në formë”, shpjegon ekspertja.