Category: SHËNDETËSI

Një studim i ri i IIT zbuloi se çaji ose kafeja e nxehtë që konsumohet në gota kartoni mund të lëshojë 25,000 grimca mikroplastike në pijen tuaj në vetëm 15 minuta.

Instituti Indian i Teknologjisë (IIT) në Kharagpur, është universiteti kryesor qeveritar për kërkime inxhinierike dhe teknologjike, i themeluar në vitin 1951.

Sipas Sudha Goel, Profesoreshe e Asociuar në IIT Kharagpur, e cila udhëhoqi hulumtimin, gotat e kartonit, njëpërdorimshe janë një zgjedhje popullore për konsumimin e pijeve.

“Hulumtimi ynë ka konfirmuar kontaminimin e lëngut të nxehtë që shërbehet në gotat e kartonit – për shkak të degradimit të mikroplastikës dhe përbërësve të tjerë të rrezikshëm nga materiali i veshjes së gotës. Gotat e letrës zakonisht janë të veshura me një shtresë të hollë filmi hidrofobik i cili është bërë kryesisht nga plastika (polietileni) dhe ndonjëherë kopolimere për të mbajtur lëngun në gotën kartonit.
Brenda 15 minutash kjo shtresë mikroplastike degradohet si rezultat i ujit të nxehtë”, tha ajo.

Kjo përbën mbi 75,000 grimca në ditë nëse pini tre gota! Mjekët paralajmërojnë se këto toksina të padukshme mund të mbajnë metale të rënda që shkaktojnë kancer, prishin hormonet dhe dëmtojnë sistemin nervor.

Ekspertët këshillojnë kalimin në gota qelqi për shëndetin tuaj dhe planetin.

“Sipas studimit, 25,000 grimca mikroplastike lirohen në 100 mililitra lëng të nxehtë (85-90 gradë Celcius) që qëndrojnë në gota kartoni për 15 minuta. Kështu, një person që pi tre gota të rregullta çaji ose kafeje çdo ditë, në një gotë kartoni, do të gëlltiste 75,000 grimca të vogla mikroplastike të cilat janë të padukshme për syrin e njeriut”, shtoi ajo.

Studiuesit ndoqën dy procedura të ndryshme – në procesin e parë, uji i nxehtë ultra i pastër (85-90 gradë Celcius) u derdh në gotat e kartonit së disponueshme dhe u la të qëndronte për 15 minuta.

Goel shpjegoi se uji i përzier homogjenisht u analizua më pas për praninë e mikroplastikës, si dhe joneve shtesë që mund të kishin rrjedhur në lëng nga gotat e letrës.

Në procesin e dytë, gotat e kartonit, fillimisht u zhytën në ujë të vakët (30-40 gradë Celcius).

“Pas kësaj, filmi hidrofobik u nda me kujdes nga shtresa e kartonit dhe u ekspozua ndaj ujit të nxehtë (85-90 gradë Celsius) për 15 minuta.

Ndryshimet në vetitë fizike, kimike dhe mekanike të filmave plastikë u ekzaminuan para dhe pas ekspozimit ndaj ujit të nxehtë.

Këto mikroplastika mund të veprojnë si bartës të ndotësve si jonet, metaleve të rënda toksike si paladiumi, kromi dhe kadmiumi, dhe komponimeve organike që janë po aq hidrofobike në natyrë, duke u lejuar atyre të kalojnë lehtësisht në mbretërinë shtazore.

“Kur gëlltiten, implikimet shëndetësore mund të jenë serioze”, tha ajo.

Sipas një studimi të ri të botuar në revistën “Nature Communications”, ekziston një rrezik më i lartë i demencës nëse kohëzgjatja e gjumit është gjashtë orë ose më pak – në moshën 50 dhe 60 vjeç – krahasuar me personat që flenë shtatë orë gjatë natës.

Pas hulumtimit të gati 8,000 njerëzve për 25 vjet, studimi zbuloi se të fjeturit më pak se gjashtë orë në moshën e mesme mund të rrisë rrezikun e demencës.

“Koha e shkurtër e gjumit midis moshave 50, 60 dhe 70 vjeç shoqërohet gjithashtu me një rrezik të shtuar prej 30% për shfaqjen e demencës, pavarësisht nga faktorët sociodemografikë, të sjelljes, kardiometabolikë dhe të shëndetit mendor, përfshirë depresionin”, sipas studimit.

“Gjumi është i rëndësishëm për funksionimin normal të trurit dhe mendohet gjithashtu të jetë i rëndësishëm për pastrimin e proteinave toksike që grumbullohen në tru”, tha Tara Spires-Jones, zëvendësdrejtoreshë e Qendrës për Shkencat e Zbulimit të Trurit në Universitetin e Edinburgut në Skoci.

“Problemet e çrregullimit të gjumit mund të ndodhin shumë kohë para fillimit të shenjave të tjera klinike të demencës”, tha Tom Dening, i cili drejton Qendrën për Demencën në Institutin e Shëndetit Mendor në Universitetin e Nottingham në Britaninë e Madhe.

Mjekët po ngrejnë alarmin për pasojat serioze të qëndrimit të gjatë ulur, duke e krahasuar madje efektin e dy orëve pa lëvizur me pirjen e një cigareje.

Studimet e fundit tregojnë se qëndrimi i trupit në të njëjtin pozicion për kohë të zgjatur ngadalëson qarkullimin e gjakut dhe ul funksionimin e metabolizmit, duke rritur rrezikun për sëmundje të zemrës, diabet dhe probleme muskulore e kockore.

Ky problem është bërë edhe më i theksuar në ditët e sotme, kur shumica e njerëzve kalojnë orë të tëra para kompjuterit ose pas timonit, pa asnjë pushim.

Ekspertët paralajmërojnë se ky stil jetese po dëmton shëndetin në mënyrë të heshtur, por të vazhdueshme.

Mjekët rekomandojnë të bëhen pauza të shpejta çdo 30–60 minuta: një ngritje nga karrigia, pak ecje, ose thjesht ndryshimi i pozicionit mund të përmirësojë ndjeshëm qarkullimin e gjakut dhe të reduktojë rreziqet.

Për të shmangur pasojat e sjelljes sedentare, specialistët sugjerojnë të shtojmë më shumë lëvizje në rutinën e përditshme, nga ecjet e shkurtra, te ushtrimet e lehta dhe qëndrimi në këmbë.

Me rritjen e ndërgjegjësimit për këto rreziqe, bëhet gjithnjë e më e qartë se edhe lëvizjet më të vogla mund të bëjnë një ndryshim të madh për shëndetin.

Xhinxheri është një nga erëzat më të njohura në botë, i përdorur si në gatime të ëmbla ashtu edhe të kripura.

Shpesh na sjell ndër mend aromat e festave, por në fakt ai ka një rol shumë më të rëndësishëm gjatë gjithë vitit.

Përveç shijes së tij të veçantë, xhinxheri është i pasur me përbërës natyralë që mund të ndikojnë pozitivisht në shëndetin tonë.

Konsumimi i tij i përditshëm lidhet me shumë përfitime të mundshme, nga tretja dhe imuniteti e deri te inflamacioni dhe funksioni i trurit.

Ekspertët thonë se ngrënia e xhinxherit çdo ditë mund të sjellë shumë përfitime shëndetësore.

Çfarë i ndodh trupit nëse hani xhinxher çdo ditë

Mund të keni më pak të përziera

Xhinxheri ndihmon kundër të përzierave, sidomos te gratë shtatzëna, tek ata që udhëtojnë ose kur ndihesh i lodhur nga stomaku. Ai vepron në receptorët e serotoninës në zorrë, ndaj është i efektshëm. Studimet tregojnë se mund të ndihmojë edhe gjatë kimioterapisë.

Ndihmon kundër gazrave dhe fryrjes

Xhinxheri e ndihmon tretjen dhe bën që ushqimi të lëvizë më shpejt në sistemin tretës. Kjo ul gazrat dhe fryrjen, sepse xhinxheri është një karminativ, pra erëz që qetëson stomakun.

Ul inflamacionin

Përbërësi kryesor i xhinxherit, gingerol, ka veti të forta anti-inflamatore dhe antioksiduese. Kjo mund të ulë dhimbjet e kyçeve, rrezikun e sëmundjeve kronike dhe dhimbjet e muskujve pas stërvitjes. Studimet tregojnë se ai ndihmon personat me artrozë.

Mund të sëmuresh më rrallë

Xhinxheri ka antioksidantë që përforcojnë imunitetin dhe e ndihmojnë trupin të luftojë infeksionet. Kjo nuk të mbron plotësisht nga ftohja, por mund të zvogëlojë rrezikun.

Mund të lehtësojë dhimbjet menstruale

Studimet sugjerojnë që xhinxheri mund të ulë dhimbjet menstruale duke relaksuar muskujt dhe duke ulur inflamacionin.

Mund të përmirësojë kolesterolin

Sipas kërkimeve, xhinxheri mund të ulë LDL-në (kolesterolin e keq) dhe trigliceridet, duke përmirësuar shëndetin e zemrës.

Mund të stabilizojë sheqerin në gjak

Xhinxheri mund të ndihmojë në mbajtjen e një niveli të qëndrueshëm të sheqerit në gjak, çka përmirëson energjinë dhe metabolizmin. Studimet tregojnë përmirësime edhe te personat me diabet që marrin xhinxher rregullisht.

Mund të ndihmojë mëlçinë

Studimet sugjerojnë se xhinxheri mund të ulë disa enzima të mëlçisë dhe të përmirësojë funksionin e saj, ndoshta për shkak se ndihmon në uljen e rezistencës ndaj insulinës.

Mund të përmirësojë shëndetin e trurit

Falë vetive anti-inflamatore dhe antioksiduese, xhinxheri mund të ndihmojë në ruajtjen e shëndetit të trurit në afat të gjatë. Kërkimet tregojnë se disa përbërës të tij mund të ofrojnë mbrojtje ndaj sëmundjeve si Alzheimer, skleroza multiple dhe Parkinson.

Lëngu i panxharit është i pasur me vitamina, minerale dhe përbërës antioksidues.

Si rezultat, lëngu i panxharit mund të ulë tensionin e gjakut, të zvogëlojë inflamacionin dhe të ofrojë përfitime të tjera shëndetësore.

Sipas Health, ka shumë përfitime nga konsumimi i lëngut të panxharit.

Ul tensionin e gjakut

Panxhari është i pasur me nitrate, të cilat trupi mund t’i shndërrojë në oksid nitrik pas konsumimit. Oksidi nitrik ka shumë role në trup, duke përfshirë ndihmën për të relaksuar dhe zgjeruar enët e gjakut, gjë që nga ana tjetër ul presionin e gjakut.

Një analizë e vitit 2022 zbuloi se nitratet nga lëngu i panxharit mund të ndihmojnë në uljen e presionit sistolik të gjakut (vlera më e lartë) tek njerëzit me presion të lartë të gjakut.

Zvogëlon inflamacionin

Panxhari është një burim i koncentruar i pigmenteve bimore të quajtura betalaina. Betalainat kanë veti të forta antioksiduese dhe anti-inflamatore. Këto komponime mund të ndihmojnë në mbrojtjen kundër dëmtimit nga radikalet e lira dhe të zvogëlojnë rrezikun e sëmundjeve që lidhen me inflamacionin, siç janë mbipesha, sëmundjet e zemrës dhe lloje të caktuara të kancerit.

Një studim i vitit 2024 zbuloi se lëngu i panxharit mund të ndihmojë në uljen e inflamacionit tek njerëzit me COVID. Megjithatë, nuk çoi në rezultate të rëndësishme.

Përmirëson performancën sportive. Nitratet në lëngun e panxharit ndihmojnë në përmirësimin e rrjedhjes së gjakut. Kjo do të thotë që më shumë oksigjen dhe lëndë ushqyese mund të arrijnë muskujt tuaj gjatë ushtrimeve.

Mbështet shëndetin e zemrës

Lëngu i panxharit përmban aminoacidin betainë, i cili mund të mbështesë shëndetin e zemrës. Betaina ndihmon në uljen e niveleve të homocisteinës, një aminoacid tjetër që trupi e përdor për të prodhuar proteina. Nivelet e larta të homocisteinës në trup shoqërohen me një rrezik në rritje të sëmundjeve të zemrës dhe goditjes në tru.

Hulumtimet kanë zbuluar se pirja e lëngut të panxharit mund të ndihmojë në përmirësimin e niveleve të kolesterolit dhe triglicerideve, të cilat janë tregues kryesorë të shëndetit të zemrës.

Promovon shëndetin e mëlçisë

Betaina në lëngun e panxharit mund të mbështesë shëndetin e mëlçisë duke parandaluar grumbullimin e yndyrës. Një studim i të rriturve me sëmundje të mëlçisë yndyrore joalkoolike (NAFLD) zbuloi se ata që pinin 250 mililitra lëng panxhari çdo ditë për 12 javë treguan përmirësime në shëndetin e mëlçisë. Përfitime më të mëdha u panë tek ata që e kombinuan lëngun e panxharit me një dietë mesdhetare.

Përmirëson funksionin e trurit

Shumë njerëz me çrregullime njohëse, të tilla si sëmundja e Alzheimerit dhe demenca, kanë rrjedhje të reduktuar të gjakut në tru. Në një studim , 75-vjeçarët që pinë lëng panxhari kishin rrjedhje më të mirë të gjakut në zonat e trurit që lidhen me të menduarit dhe kujtesën, ndoshta për shkak të nitrateve të pranishme në lëngun e panxharit.

Betanina në lëngun e panxharit mund të parandalojë reaksionet në tru që lidhen me përparimin e sëmundjes së Alzheimerit. Megjithatë, nevojiten kërkime të mëtejshme për të kuptuar plotësisht përfitimet e lëngut të panxharit për shëndetin e trurit.

Përgatiti Jonila Delolli

Kardiologu Gani Bajraktari ishte i ftuar në emisionin “LIBERO”, ku befasoi publikun teksa foli për fenomenin e njohur si “zemra e thyer”. Ai theksoi se kjo nuk është thjesht një shprehje simbolike e dhimbjes emocionale, por një sëmundje e vërtetë e zemrës, e identifikuar shkencërisht si “Takotsubo Kardiomiopatia”. Për më tepër, Bajraktari rikujtoi se kjo sindromë u zbulua për herë të parë në Japoni dhe se realisht mund të dobësojë funksionin e muskulit të zemrës, duke u shfaqur pas përjetimeve të forta emocionale apo stresuese.

 “…Është zbuluar viteve të fundit një kardiomiopati ‘Takotsubo’. Për herë të parë është identifikuar në Japoni dhe realisht shkakton një sëmundje shumë të rëndë që quhet ‘zemra e thyer’. Sidomos te femrat nuk është e rrallë. Kemi shpesh pacientë që humbin një pjesë të funksionit të zemrës, zakonisht pas një mërzie të madhe… Pra, nuk është vetëm simbolike, por është edhe organike,” theksoi doktor Bajraktari.

Çfarë është sindroma “Takotsubo”?

Sipas Cleveland Clinic, kjo sindromë shfaqet në faza jo të mira jetësore, si stresi, ngarkesa emocionale apo fizike. Kjo gjendje shkakton dobësim të papritur dhe të përkohshëm të muskulit të zemrës, duke imituar simptomat e një ataku kardiak. Simptomat më të zakonshme përfshijnë: Dhimbje të papritur të gjoksit, vështirësi në frymëmarrje, rrahje të çrregullta të zemrës, tension të ulët, marramendje apo gjendje të fikti!

Kush rrezikohet më së shumti?

Sipas të dhënave të American Heart Association, shumica e rasteve të diagnostikuara me Takotsubo janë gra. Stresi emocional është faktori kryesor i nxitjes së kësaj sindrome, por mund të shfaqet edhe pas operacioneve, infeksioneve apo ngjarjeve të tjera të rënda fizike.

A është e rrezikshme?

Edhe pse zakonisht zemra rikuperohet brenda disa javësh, sindroma mund të jetë e rrezikshme. Në raste të rralla mund të shkaktojë komplikime si ritme të rrezikshme kardiake apo edemë pulmonare.

Për ta dëgjuar intervistën e plotë të doktorit Gani Bajraktarit, klikoni në linkun e mëposhtëm:

Qumështi jep një kontribut të rëndësishëm në marrjen e proteinave dhe mikroelementeve, përfshirë magnezin, kaliumin, zinkun, vitaminën D dhe fosforin.

Edhe pse është një burim i shkëlqyer i lëndëve ushqyese, ai vjen me disa të meta nëse e konsumoni më shumë seç duhet.

Mënyrat se si mund të reagojë trupi juaj ndaj konsumit të tepërt të qumështit.

Mund të keni probleme me tretjen.

Një pjesë e mirë e të rriturve kanë intolerancë ndaj laktozës.

Intoleranca ndaj laktozës ndodh kur trupi prodhon më pak laktazë (enzimë që konverton laktozën në glukozë dhe galaktozë).

Nëse individët me intolerancë ndaj laktozës konsumojnë produkte qumështi që përmbajnë laktozë, ata mund të përjetojnë dhimbje barku, fryrje barku, fryrje stomaku, të përziera dhe diarre.

Ju mund të rëndoni shëndetin e zemrës tuaj.

Gjatë shekullit të 17-të, pirja e kafesë dënohej me vdekje. Në atë kohë, besohej se kishte efekte që ndryshonin mendjen. Për fat të mirë, tani ne mund të pimë kafe sa të duam, dhe shumëllojshmëria e përbërjeve që përmban është provuar se ndihmojnë shëndetin tonë.

Por ende ka shumë diskutime rreth asaj se sa kafe është e sigurt për të pirë gjatë një dite. Por sa filxhanë kafe janë të mirë për trupin tonë dhe sa janë më shumë seç duhet.

Sasia e duhur e kafesë ndihmon zemrën tuaj.

Një grup shkencëtarësh nga Gjermania kanë zbuluar se kafeina bën që qelizat në enët tona të gjakut të reagojnë në një mënyrë të caktuar. Përmirëson mënyrën e funksionimit të këtyre qelizave dhe i bën ato të performojnë si më të reja. Studiuesit besojnë se sasia optimale e kafesë që na duhet për ta mbajtur zemrën më të re për më gjatë është 4 filxhanë në ditë.

Konsumatorët e kafesë jetojnë më gjatë.

Gjatë viteve, studiuesit kanë vërejtur se konsumuesit e rregullt të kafesë kanë më pak të ngjarë të preken nga kushte të ndryshme shëndetësore. Lista përfshin sëmundjet e zemrës, goditjet në tru, lëndimet, sëmundjet e frymëmarrjes, infeksionet dhe diabetin.

Një studim masiv i 400,000 njerëzve në SHBA. zbuloi se njerëzit që pinë kafe çdo ditë kishin më pak të ngjarë të vdisnin nga ndonjë shkak sesa njerëzit që ndërpresin kafeinën.

Por mos e teproni!

Njerëzit që pinë rregullisht shumë kafe mund të pësojnë disa ndërlikime shëndetësore. Pirja e më shumë se 6 filxhanëve ekspres çdo ditë mund të rrisë rrezikun e sëmundjes së zemrës deri në 22%, sipas një studimi.

Çfarë e bën kafenë tuaj jo të shëndetshme?

Nëse jeni duke pirë më shumë se 6 filxhanë kafe në ditë, nuk është vetëm kafeina që mund të jetë e dëmshme për shëndetin tuaj. Shumë adhurues të kafesë ngarkojnë pijet e tyre me sheqer dhe krem ​​që shtojnë kalori dhe yndyrë, të cilat nga ana tjetër mund të shkaktojnë komplikacione të mundshme shëndetësore.

Është e vërtetë që sasia e duhur e kafesë së zezë zvogëlon rrezikun e diabetit, por, duke shtuar ëmbëlsues, krem ​​dhe aromatizues mund të rrisni nivelet e sheqerit në gjak.

Duhet të keni parasysh që kafeja nuk është burimi i vetëm i kafeinës. Mund të gjendet gjithashtu në çajra dhe ushqime të tjera.

Përdorimi i celularit është bërë pjesë e përditshmërisë së të gjithëve, por gjatë shtatzënisë ky zakon ka ngritur shumë pikëpyetje lidhur me ndikimin e tij në shëndetin e nënës dhe të fetusit. Studime të ndryshme ndër vite kanë analizuar efektet e valëve elektromagnetike dhe sjelljet e lidhura me përdorimin e tepruar të telefonit, duke ngritur debatin nëse kjo praktikë është apo jo e rrezikshme.

Valët elektromagnetike: Çfarë thonë studimet?

Telefoni celular lëshon rrezatim radiofrekuence, i cili konsiderohet jo-jonizues, pra nuk është i njëjtë me rrezatimet më të rrezikshme si rrezet X. Megjithatë, studimet e fundit tregojnë se ekspozimi i zgjatur dhe mbajtja e celularit shumë afër barkut ose kokës mund të ketë disa efekte të mundshme:

Rritje të stresit oksidativ, i cili lidhet me dëmtime të qelizave.
Ndikim të mundshëm në zhvillimin neurologjik të fetusit.
Risk më të lartë për probleme me gjumin te nënat, që indirekt ndikon edhe në shëndetin e fetusit.

Ndërsa shumë prej këtyre studimeve kërkojnë ende prova më të forta përfundimtare, ekspertët bien dakord se “ekspozimi i ulët dhe i kontrolluar” është mënyra më e sigurt.

Një studim i Publikuar në BMC Public Health sugjeron se përdorimi i shpeshtë i celularit nga gratë shtatzëna lidhet me risk më të lartë për sjellje hiperaktive ose probleme me vëmendjen te fëmijët në vitet e para të jetës. Megjithëse kjo nuk provon shkak-pasojë, studiuesit rekomandojnë kujdes të shtuar.

Efektet fizike te nëna

Përveç rrezatimit, përdorimi i tepruar i telefonit ndikon drejtpërdrejt te nëna:
Shtim i ankthit dhe stresit, sidomos për shkak të informacionit të tepërt.
Pagjumësi, sidomos kur telefoni përdoret para gjumit.
Dëmtime të qafës dhe shpinës, për shkak të qëndrimit të gjatë në një pozicion.
Rënie e fokusit, gjë që mund të rrisë rrezikun e aksidenteve të vogla gjatë shtatzënisë.

Tymi i duhanit përmban kimikate të cilat dobësojnë sistemin tonë imunitar, duke e bërë atë më të ndjeshëm ndaj sëmundjeve dhe duke dëmtuar aftësinë e tij për të shkatërruar qelizat kancerogjene.

Në të njëjtën kohë, tymi i duhanit mund të dëmtojë ADN-në e qelizave, duke rritur mundësinë e formimit dhe lulëzimit të qelizave kancerogjene.

Për të testuar fuqinë e ndërhyrjeve dietike në parandalimin e dëmtimit të ADN-së, shkencëtarët studiojnë zakonisht duhanpirësit kronikë.

Studiuesit grumbulluan një grup duhanpirësish të rregullt dhe u kërkuan atyre të konsumonin 25 herë më shumë brokoli, sesa konsumi mesatar amerikan.

Krahasuar me duhanpirësit që e shmangnin ngrënien e brokolit, vetëm brenda dhjetë ditësh, duhanpirësit që po e konsumonin atë, kishin 41 për qind më pak mutacione të ADN-së në gjakun e tyre.

A ndodhi kjo vetëm ngaqë brokoli rriti aktivitetin e enzimave detoksifikuese në mëlçinë e tyre, të cilat ndihmuan në pastrimin e qelizave kancerogjene përpara se këto të mbërrinin te qelizat e duhanpirësve?

Jo, edhe kur ADN-ja nxirret nga trupat e subjekteve dhe ekspozohet ndaj një kimikati që dëmton ADN-në, materiali gjenetik nga konsumatorët e brokolit tregoi dukshëm më pak dëme.

Kjo tregon se ngrënia e perimeve, si brokoli, mund t’ju bëjë më të qëndrueshëm për sa i përket nivelit ndërqelizor.

Ndërkohë që përpiqeni të lini duhanin, perime, si brokoli, lakra dhe lulelakra mund të ndihmojnë në parandalimin e dëmeve të mëtejshme.