Category: KURIOZITETE

Sot pothuajse në të gjithë botën shënohet Dita e Rrenave.

Dita e Rrenave është një zakon vjetor më 1 Prill që përbëhet nga shaka me gënjeshtra dhe mashtrime praktike.

Historia pas Ditës së Gënjeshtrave është e panjohur dhe ka pasur hipoteza të shumta në lidhje me origjinën e saj.

Megjithatë, teoria më e besueshme e lidh atë me fundin e shekullit të 16-të, kur Papa Gregori XIII propozoi zbatimin e kalendarit gregorian.

Kur kalendari Gregorian hyri në fuqi, 1 janari u bë fillimi i vitit. Ai zëvendësoi praktikën e fillimit të vitit në fund të marsit sipas kalendarit julian. Franca u bë vendi i parë që pranoi dhe zbatoi kalendarin e ri.

Pavarësisht lajmeve që po shpërndaheshin, disa individë nuk ishin në dijeni të ndryshimit ose refuzuan të ndiqnin ndryshimet e reja.

Ata vazhduan të kremtonin Vitin e Ri më 1 Prill.

Kështu, njerëzit që ndiqnin kalendarin gregorian filluan të tallnin dhe tallnin këta njerëz.

Praktika e përgjithshme ishte se ata që refuzonin të ndiqnin kalendarin e ri konsideroheshin budallenj dhe talleshin nga ata që e bënin.

Kështu, duke krijuar traditën e 1 Prillit të Ditës së Gënjeshtrave.

Dhjetë njerëzit më të pasur në botë me një pasuri të kombinuar rreth 1.4 trilion dollarë, ku në krye mbetet francezi Bernard Arnault. Në vendin e dytë renditet Jeff Bezos dhe pas tij Elon Musk.

Faqja “World of Statistics” ka publikuar në platformën X, statistikat e dhjetë njerëzve më të pasur në botë.

Sipas “World of Statistics”, e cila ka cituar Forbes, francezi Bernard Arnault ka arrit pasurinë 227 miliardë dollarë. Ndërsa, në vendin e dytë renditet amerikani Jeff Bezos me 196 miliardë dollarë.

Në vendin e tretë, sipas “World of Statistics” është Elon Musk me pasuri 193 miliardë dollarë. Pastaj vijonë, Mark Zuckerberg me 178 miliardë dollarë, Larry Ellison me 158 miliardë dollarë, Warren Buffet me 136 miliardë dollarë, Bill Gates me 131 miliardë dollarë, Steve Ballmer me pasuri 126 miliardë dollarë, Larry Page me 123 miliardë dollarë dhe Sergey Brin me 118 miliardë dollarë.

Mjekët kanë kryer transplantin e parë të një veshke të modifikuar gjenetikisht nga një derr në një njeri të gjallë.

Siç raporton CNN, operacioni katërorësh u krye të shtunën në Spitalin e Përgjithshëm të Massachusetts,, i cili ishte gjithashtu spitali i parë që kryente transplantin e veshkave në vitin 1954, transmeton Reporteri.net.

Pacienti, Rick Slayman, një menaxher 62-vjeçar me Departamentin e Transportit të Massachusetts, i cili ishte diagnostikuar me sëmundje të veshkave në fazën përfundimtare, po shërohet mirë dhe pritet të dalë së shpejti nga spitali.

Mjekët thanë të enjten se ata besojnë se veshka e tij e re mund të zgjasë vite, por gjithashtu pranuan se ka shumë të panjohura në transplantet nga kafsha te njeriu.

Në një deklaratë me shkrim të ofruar nga spitali, Slayman tha se ai kishte qenë pacient në programin e transplantit të spitalit për 11 vjet. Ai më parë mori një veshkë nga një dhurues njerëzor në vitin 2018, pasi jetoi me diabet dhe presion të lartë të gjakut për shumë vite. Ajo veshkë filloi të shfaqte shenja dështimi pesë vjet më vonë, dhe ai rifilloi dializën në vitin 2023.

“E pashë jo vetëm si një mënyrë për të më ndihmuar, por një mënyrë për të dhënë shpresë për mijëra njerëz që kanë nevojë për një transplant për të mbijetuar”, tha Slayman në një deklaratë.

Mjekët që nuk ishin të përfshirë në këtë rast thanë se operacioni përfaqësonte një moment historik të rëndësishëm mjekësor.

“Të shohësh përfundimisht këtë të realizohet pas vitesh pune dhe bashkëpunimi është me të vërtetë një hap i madh përpara dhe një moment i madh për transplantim”, tha Dr. Parsia Vagefi, shefe e transplantit kirurgjik në Qendrën Mjekësore UT Southwestern në Dallas.

8 Marsi, është Dita Ndërkombëtare e Grave dhe përkujton lëvizjen për të drejtat e tyre.

Ideja për “Ditën Ndërkombëtare të Grave, u hodh fillimisht në fillim të shekullit të XIX-të, e cila ishte një periudhë e tronditur nga trazirat dhe shtimi i popullsisë, për botën e industrializuar.

Në shtete të ndryshme kjo ditë festohet si festë kombëtare. Kjo ditë shërben jo vetëm për bashkimin e grave pa dallim feje, race, kulture, gjuhe dhe prejardhjeje, por edhe për të kujtuar përpjekjet për barazi, paqe, drejtësi dhe ndërtim në gati 9 dekada.

Por arsyeja se përse festohet pikërisht 8 Marsi, lidhet me dy ngjarje historike.

E para daton në vitin 1911. Në mars të atij viti, një grup punëtoresh të një industrie tekstile në Nju Jork, kishin ditë të tëra në grevë kundër kushteve të tmerrshme në të cilat ndodheshin duke punuar.

Për të shtypur protestën, pronarët e kompanisë kishin bllokuar daljet e fabrikës, duke mos lejuar largimin e punëtoreve.

Papritur, diçka shkoi keq dhe shpërtheu një zjarr që vrau mbi 140 punëtore. Midis këtyre grave kishte shumë emigrantë, të cilët kërkonin vetëm përmirësimin e kushteve të jetesës.

Ngjarja e dytë historike tregon gjithashtu, përkushtimin e grave për të drejtat dhe lirinë e tyre dhe lidhet me Revolucionin e Shkurtit në Rusi, gjatë Luftës së Parë Botërore.

Më 8 mars 1917, përveç të gjithë burrave në revoltë, edhe shumë punëtore ruse dolën në rrugë për të protestuar kundër Carit dhe për këtë arsye, kjo datë mbahet mend si vendimtare për historinë e gjinisë femërore.

Që prej asaj dite “Dita Ndërkombëtare e Grave”, mori dimensione të tjera, dhe filloi të festohej në mbarë Botën.

Në këtë ditë reflektohet mbi kurajën dhe veprimet e grave të thjeshta, të cilat luajtën një rol të rëndësishëm në historinë e të drejtave të grave.

Më 8 mars të vitit 1910 në SHBA , Kanada e në vende të tjera të botës u bënë protesta të mëdha, për të drejtat e grave dhe pikërisht atë ditë të drejtat e gruas dhe të burrit janë të drejta.

Departamenti amerikan i Mbrojtjes më 8 mars 1994 kishte shpallur ndalimin e pirjes së duhanit në vendet e punës.

Ky ndalim është pjesë e politikave publike, duke përfshirë këtu ligjet kriminale, ligjet e sigurisë si dhe rregullat e shëndetit. Që të gjitha këto ndalojnë pirjen e duhanit në vende të punës dhe hapësira të tjera publike.

Këto ndalesa të konsumimit të duhanit u krijuan me qëllim që të parandalohen dëmet që u bëhen përdoruesve pasiv të duhanit (personave që nuk konsumojnë duhan mirëpo thithin tymin e tij). Sëmundjet nga të cilat këta persona rrezikon përfshijnë; probleme me zemrën, kancer, si dhe një varg sëmundjesh të tjera.

Ky ligj është në shërbim të zvogëlimit të shpenzimeve mjekësore, të rritjes së produktivitetit në punë, si dhe bërjen e vendit të punës një vend më të pëlqyer nga njerëzit. Përfitime të tjera nga ky ligj shihen edhe; parandalimi i shkaktimit të zjarrit, pastërtia në vendin e punës, ambiente më të pastra, si dhe shumë e rëndësishme; frymëzimi i duhanpirësve për të hequr dorë nga pirja e duhanit.

Organizata Botërore e Shëndetësisë konsideron se ndalimi i duhanit në vendin e punës ka ndikim në krijimin e një ambienti ku pirja e duhanit bëhet më e vështirë, e po ashtu edhe krijimin e një mendësie ku duhani nuk shihet si i pranueshëm në jetën e përditshme.

Ndalimi i pirjes së duhanit në vende publike ka ndihmuar në zvogëlimin e lindjeve të parakohshme me 10 për qind. /kp/

Përpara muajit të shenjtë të Ramzanit, Algjeria ka inauguruar xhaminë e tretë më të madhe në botë dhe xhaminë më të madhe në Afrikë, e cila ishte vonuar për vite me radhë për shkak të ndryshimeve politike.

Presidenti algjerian Abdelmadjid Tebboune të hënën përuroi zyrtarisht Xhaminë e Madhe të Algjerit në bregdetin mesdhetar të kombit të Afrikës Veriore.

E njohur në vend si Djamaa El-Djazair, ajo përmban minaren më të lartë në botë me 265 metra, mund të strehojë 120,000 njerëz dhe është xhamia më e madhe në botë vetëm pas vendeve më të shenjta të Islamit në Mekën dhe Medinën e Arabisë Saudite.

Ajo u ndërtua gjatë shtatë viteve në formën e një strukture moderniste që shtrihet në pothuajse 70 hektarë e dekoruar me dru dhe mermer dhe përmban detaje arabe dhe afrikano-veriore. Thuhet se ka një platformë uljeje me helikopter dhe një bibliotekë që mund të strehojë deri në një milion libra.

Hapja zyrtare e xhamisë e lejon atë të presë shumë besimtarë dhe ngjarje publike gjatë muajit të Ramazanit, i cili fillon rreth datës 10 mars.

Por ngjarja e inaugurimit të saj ishte kryesisht ceremoniale, pasi ka qenë e hapur për turistët ndërkombëtarë dhe vizitorët shtetërorë në Algjeri për rreth pesë vjet, dhe u hap për herë të parë për lutje në tetor 2020, pasi bota përballej me COVID-19.

Algjeria tani krenohet me xhaminë më të madhe jashtë vendeve më të shenjta në Islam, por si raporton Al Jazeera projekti është shënuar nga vite vonesa dhe tejkalime të kostove. Gjithashtu është kritikuar se dyshohet se është ndërtuar në një zonë me rrezik sizmik, por qeveria e ka mohuar këtë.

Studiues anglezë kanë dalë në përfundimin se, dërgimi i “e-mail”-eve për qëllime pune gjatë kohës që udhëton për në punë po bëhet gjithnjë e më i domosdoshëm, aq sa kjo kohë duhet konsideruar si pjesë e orarit të punës.

Qasja e gjerë në internet përmes lidhjeve “Wi-Fi” dhe përhapja e telefonave celularë e ka zgjatur ditën e punës, thuhet në studimin e Universitetit “West of England”, në Bristol.

Studimi ka shqyrtuar 5.000 pasagjerë trenash në Londër, në një kohë kur lidhja “wireless” me internetin është bërë gjithnjë e më e përhapur.

“Jam një nënë shumë e ngarkuar dhe më duhet aq shumë kohë e lirë”, tha një udhëtare për studiuesit. “Është shumë e rëndësishme, në ndërgjegjen time, që të mund t’ia dal mbanë të kryej punën në tren”, shtoi ajo, teksa udhëtonte nga Aylesbury drejt Londrës.

Studimi, që do të prezantohet këtë të enjte në “Royal Geographical Society”, arriti në përfundimin se 54 për qind e udhëtarëve përdorin internetin “wireless” të trenave për të dërguar “e-mail”-e për qëllime pune. Të tjerë përdorin qasjen në internet përmes telefonave të tyre celularë po për këtë qëllim.

Disa prej udhëtarëve që niseshin për në punë u pikasën teksa dërgonin “e-mail”-e përpara nisjes së orarit zyrtar të punës, ndërkohë që të tjerë në kthim nga puna, shpesh dërgojnë “e-mail”-e për të përfunduar punën që mund ta kenë lënë pa përfunduar gjatë orarit zyrtar të punës, transmeton top channel.

“Është një periudhë kohe ‘e vdekur’, e cila më lejon të përfundoj punët e mia dhe nuk më detyron të punoj edhe mbrëmjeve nga shtëpia”, tha një pasagjer tjetër që udhëtonte nga Londra drejt Birminghamit.

Studimi shqyrtoi edhe ndikimin e lidhjeve falas “wireless” në disa prej këtyre linjave hekurudhore. Rezultati është se, me përmirësimin e qasjes në internet, kjo sillte për pasojë zgjatjen e orarit të punës, duke shfrytëzuar “laptop”-ët apo telefonat.

Për pasagjerët prindër, kjo kohë shihet edhe si “periudha e tranzicionit” kur ndryshohen rolet nga të qenit pjesë e familjes në përfshirjen në mjedisin e punës.

Por, gjetjet e studimit ngrejnë edhe pikëpyetje mbi balancën mes të punuarit dhe të jetuarit, nëse është apo jo e shëndetshme të zgjasësh ditën e punës, me njerëzit që gjithnjë e më shpesh u përgjigjen “e-mail”-eve përtej orarit në zyrë.

Ndaj, nëse udhëtimi është bërë pjesë e punës, a duhet të konsiderohet edhe kjo si pjesë e orarit të punës? Studiuesja Juliet Jain tha se “smartphone”-t dhe qasja në internet ka shkaktuar një “eliminim kufijsh” mes jetës në punë dhe asaj në shtëpi, diçka që zbatohet tashmë për udhëtimet drejt punës.

“Si mund ta masim këtë kohë? A duhet të ndryshojnë kulturat e vendeve të punës”, tha Jain. Por, më shumë sesa për teknologjinë që u jep njerëzve më shumë elasticitet gjatë punës, studimi tregoi se njerëzit po punonin me orare të tejzgjatura në punët e tyre respektive.

“Ekziston një sfidë e vërtetë në përcaktimin e asaj se çfarë përbën punën”, tha Dr. Jain, nga Qendra për Transport dhe Shoqëri e këtij universiteti.

Në Verdun të Francës më 21 shkurt të vitit 1916, fillon beteja më e përgjakshme e Luftës së Parë Botërore midis ushtrive gjermane dhe franceze.

Një ri-vlerësim në vitin 2000, gjeti se nga 715 mijë viktima, 377 ishin francezë dhe 337 mijë gjermanë me një mesatare prej 70 mijë viktima për çdo muaj të betejës.

Beteja e Verdunit është cilësuar një nga më të gjatat dhe më të kushtueshmet në historinë njerëzore, ri-vlerësime të tjera të fundit thonë se numri i viktimave arriti në 976 mijë deri në përfundim të betejës, 18 dhjetor 1916, që rezultoi me fitoren e ushtrisë franceze./KP

Mark Zuckerbergu, shef ekzekutiv i gjigantit teknologjik “Meta”, ka mbajtur një seancë dëgjimore të Senatit amerikan në lidhje me shpërthimet e Facebook-ut , për t’iu drejtuar prindërve të fëmijëve të shfrytëzuar, ngacmuar ose të shtyrë për të lënduar veten përmes mediave sociale.

“Më vjen keq për gjithçka që keni kaluar, askush nuk duhet të kalojë nëpër vuajtjet që ju dhe familjet tuaja keni kaluar” ka thënë Zuckerbergu.

Më pas ai ktheu vëmendjen kah korporata, duke vënë në dukje investimet e vazhdueshme të “Metas” për të mbrojtur fëmijët.

Zuckerbergu tashmë ka histori të gjatë të kërkimfaljeve publike, të bëra shpesh në rast të ndonjë krize ose kur përdoruesit e Facebookut janë ngritur kundër ndryshimeve të paparalajmëruara të rrjetit social. Kjo qëndron në kontrast me shumicën e bashkëmoshatarëve të tij, që janë pjesë e teknologjisë, të cilët në përgjithësi preferojnë të mos flasin publikisht përpos prezantimeve të produkteve të menaxhuara me kujdes.

Pavarësisht nëse publiku i pranon apo jo faljet e tij, ka pak dyshim se Zuckerbergu i sheh të rëndësishme kërkimfaljet.

Shpërthimi i parë i privatësisë së Facebookut përfshinte një shërbim të quajtur “Beacon”, platformë e lansuar në vitin 2007. Me synimin për të futur një epokë të re të reklamave “sociale”, “Beaconi” gjurmoi blerjet dhe aktivitetet e përdoruesve në uebfaqe të tjera dhe më pas i publikoi ato në kryefaqen e miqve pa kërkuar leje nga përdoruesit. Pas një reagimi të madh nga përdoruesit, Zuckerbergu ka shkruar në një postim duke pranuar “gabimet e shumta” gjatë krijimit të veçorisë. Ai ka thënë se edhe më të mëdha kanë qenë gabimet në mënyrën se si janë trajtuar gabimet paraprake. Shërbimi “Beacon” nuk zgjati shumë.

Në vitet e hershme të Facebookut, Zuckerbergu 19-vjeçar u tall me rreth 4000 studentë, të cilët i ishin bashkuar shërbimit të tij të sapokrijuar, duke u mburrur me miqtë nëpër mesazhe për sasinë e madhe të informacionit personal që kishte mbledhur falë besimit të gabuar të përdoruesve të tij. Zuckerbergu i shau duke i quajtur “budallenj”. Kur “Silicon Alley Insider” publikoi këto mesazhe në vitin 2010, Zuckerbergu kërkoi falje gjatë një interviste me “Neë Yorker”, duke thënë se i vinte “absolutisht” keq për këto komente.

Në vitin 2011, Komisioni Federal i Tregtisë (FTC) i kërkoi Facebookut që të bënte mbikëqyrje më të rreptë të privatësisë pasi zbuloi se kompania bëri publike informacione private pa paralajmërim, nuk arriti të ndalte ndarjen e të dhënave me aplikacione tjera dhe se u ndanë informacione personale me reklamues pa dëshirën e përdoruesve. Në të njëjtën ditë, Zuckerbergu postoi një ese me 1,418 fjalë të titulluar “Përkushtimi ynë ndaj komunitetit të Facebookut”, ku nuk u mor shumë me akuzat e FTC-së dhe i përshkroi gabimet njësoj sikur për shërbimin “Beacon”, pra si “mori gabimesh”.

Zuckerbergu ka treguar interes për realitetin virtual prej kohësh. Në vitin 2017, ai dhe një punonjëse e Facebookut luajtën një turne në Porto Riko, menjëherë pas uraganit Maria. Dyshja u shfaqën në pamjet 3-D të dëmeve. Videoja mori aq shumë ankesa sa Zuckerbergut iu desh të postonte një kërkimfalje të shkurtër, për të shpjeguar se përpjekjet e Facebookut për të treguar rimëkëmbjet nga fatkeqësitë nuk ishin të qarta dhe u kërkoi falje kujtdo që ishte ofenduar.

Në vitin 2018, u përhap lajmi se Facebooku kishte lejuar aplikacione të fshinin sasi të mëdha të dhënash nga llogaritë e përdoruesve dhe ato të miqve të tyre pa mbikëqyrje.

Ndërkohë që u përfshinë qindra aplikacione, vëmendja u përqendrua shpejt te një aplikacion që vidhte të dhëna nga 87 milionë përdorues të Facebookut dhe ia përcillte një firme në Mbretërinë e Bashkuar të quajtur “Cambridge Analytica”, e cila kishte lidhje me strategun politik të presidentit të atëhershëm amerikan Donald Trump, Steve Bannon. Këto të dhëna thuhet se kishin në objektiv votuesit gjatë fushatës presidenciale të 2016-s në SHBA që rezultoi në fitoren e Trumpit.

Zuckerbergu fillimisht kërkoi falje për skandalin, duke thënë se Facebooku ka “përgjegjësi” në mbrojtjen e të dhënave të përdoruesve dhe se nëse dështon, atëherë nuk meritojnë të kenë mundësinë për t’u shërbyer njerëzve.