Në një intervistë me emisionin e mëngjesit Europe Today të Euronews, ish-Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Anders Fogh Rasmussen, tha se Evropa duhet të bëhet shpejt e pavarur nga kuadri i sigurisë së SHBA-së dhe, kur është e mundur, të zgjedhë armë të prodhuara në Evropë në prokurimet e ardhshme të mbrojtjes.
“E konsideroj këtë sfidën më të keqe për NATO-n gjatë historisë së një Aleance shumë të suksesshme. Ne në Evropë duhet të arrijmë në përfundimin se duhet të jemi në gjendje të qëndrojmë në këmbët tona”, tha Rasmussen,
“Pra, ne duhet të forcojmë mbrojtjen tonë dhe të ndërtojmë mbi një koalicion të vullnetshëm që mund të ndërtojë një shtyllë të fortë evropiane [mbrojtëse]”, shtoi ai, transmeton Telegrafi.
Lufta në Iran ka kërcënuar aftësinë e Evropës për të rimbushur mbrojtjen e saj, për shkak të pakësimit të madh të stoqeve ushtarake amerikane nga të cilat normalisht do të blinte.
Kjo si pasojë ka tendosur më tej aftësinë e Evropës për të siguruar mjaftueshëm armë dhe interceptorë për ushtrinë e Ukrainës në fushën e betejës kundër Rusisë.
Pentagoni thuhet se po përgatitet gjithashtu të devijojë armët e blera nga vendet evropiane për përdorim në Ukrainë në Iran.
Sekretari i Përgjithshëm aktual, Mark Rutte, si dhe komandanti më i lartë ushtarak i NATO-s, Alexus Grynkewich, theksuan urgjencën që Evropa të rrisë bazën e saj ushtarake edhe më intensivisht në një takim të kohëve të fundit me Presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, një burim i NATO-s konfirmoi për Euronews.
“Ne duhet të blejmë armë dhe municione aty ku janë, tani, sepse koha është thelbësore, por [ne] duhet [gjithashtu] të zvogëlojmë varësinë tonë nga aktorët e huaj si Shtetet e Bashkuara, por edhe vendet e tjera”, tha Rasmussen.
Ai tha në fund të fundit, Evropa nuk duhet të jetë “naive” dhe në disa rrethana ai do të këshillonte “dhënien e përparësisë armëve dhe municioneve evropiane” mbi ato të prodhuara në Amerikë ose të tjera.
Disa vende evropiane të NATO-s, përfshirë Francën, kanë bërë presion që Evropa të zgjedhë sistemet mbrojtëse me origjinë evropiane mbi armët dhe pajisjet amerikane për të zvogëluar varësinë nga Shtëpia e Bardhë, ndërsa marrëdhënia transatlantike vazhdon të tendoset nën administratën Trump.
Përpara mandatit të tij si Sekretar i Përgjithshëm i NATO-s, Rasmussen ishte kryeministër i Danimarkës nga viti 2001 deri në vitin 2009, gjatë kulmit të luftës së SHBA-së në Afganistan në përgjigje të sulmeve të 11 shtatorit në SHBA nga rrjeti ndërkombëtar terrorist Al Kaeda.
Danimarka ishte një nga aleatët më të rëndësishëm të Amerikës gjatë asaj periudhe, me viktima daneze dhe vdekje të personelit ushtarak në të njëjtin nivel me SHBA-në për frymë. Kur u pyet për gjendjen e marrëdhënieve midis vendit të tij dhe SHBA-së, ai tha se ka qenë “e dhimbshme”.
“Për mua, ky ka qenë një proces shumë i dhimbshëm. Që nga fëmijëria, kam admiruar Shtetet e Bashkuara. I kam parë Shtetet e Bashkuara si një udhëheqës të natyrshëm të botës së lirë”, tha ai.
“Si Kryeministër i Danimarkës, kam punuar ngushtë me presidentin e atëhershëm George W. Bush” Ka qenë e dhimbshme të arrijmë në përfundimin se duhet të zvogëlojmë varësinë tonë nga Shtetet e Bashkuara, por kjo është gjendja aktuale”, shtoi ai.
Rasmussen tha se e ardhmja e aleancës 77-vjeçare të NATO-s u vu në dyshim në janar kur Trump tha se do të “merrte” Grenlandën – një rajon gjysmë-autonom në Mbretërinë e Danimarkës dhe ishulli më i madh në botë.
Nëse Trump do të kishte vazhduar me planin e tij, kjo do t’i kishte dhënë fund aleancës, tha ai.
“Ishte e padëgjuar që udhëheqësi i aleatit më të madh brenda një organizate të mbrojtjes kolektive të kërcënojë një aleat tjetër me qëllim që të pushtojë tokën me forcë. Nëse kjo do të kishte ndodhur, do të ishte fundi i NATO-s”, tha ai.
Që atëherë, marrëdhëniet janë përkeqësuar edhe më tej midis Trump dhe aleatëve të tij të NATO-s pasi ata refuzuan thirrjet për ta ndihmuar atë dhe kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu në risigurimin e Ngushticës së Hormuzit, pasi ata filluan sulmet kundër Iranit në shkurt.
Ngushtica – një nga rrugët ujore më të rëndësishme të transportit detar në botë që transporton 20% të naftës botërore, që atëherë është mbyllur nga Irani dhe tani është nën bllokadë të SHBA-së.
Udhëheqësit e Mbretërisë së Bashkuar, Gjermanisë, Francës, si dhe presidenti finlandez Alexander Stubb refuzuan hapur t’i vinin në ndihmë Trump, duke thënë se NATO ishte një aleancë mbrojtëse dhe se ata nuk ishin të detyruar të merrnin pjesë në një luftë agresioni.
Rasmussen thotë se kjo përgjigje vetëm sa e zemëroi Shtëpinë e Bardhë dhe i lejoi Trump të krijonte një narrativë se NATO nuk ishte aty për të mbështetur aleatët e saj, siç pretendon ai.
Por, ish-shefi i NATO-s thotë se ekziston një mundësi që Evropa ta rregullojë situatën duke ofruar ndihmë në këmbim të garancive për Ukrainën, dhe një marrëdhënie tregtare më të qëndrueshme pa luhatje tarifash për mallrat evropiane.
“Evropa duhet ta përdorë këtë situatë si levë për të ndryshuar marrëdhënien midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara”, tha ai.
“Ne duhet t’i flasim Presidentit Trump në të njëjtën mënyrë siç na flet ai neve, dhe unë propozoj që ta ‘korrigjojmë gabimin’ që në fillim dhe të përpiqemi të nxjerrim më të mirën nga kjo për Evropën”, i tha Rasmussen gazetares së Euronews, Shona Murray.
