Blog

Senatori amerikan Chris Murphy, ka thënë të enjten në Beograd se, Marrëveshja mes Kosovës dhe Serbisë për normalizim të marrëdhënieve, është një hap përpara, për të cilin, duhet të jenë krenare të dyja palët.

Megjithatë, ai ka theksuar se marrëveshja duhet të zbatohet shpejt.

“Ndonjëherë, është më e lehtë të arrihet marrëveshja, sesa të zbatohet”, ka thënë ai.

Murphy ka thënë, po ashtu, se e di që në Beograd, fokusi qëndron te formimi i Asociacionit të komunave me shumicë serbe në Kosovë, mirëpo, sipas tij, “marrëveshja kërkon që të dyja palët të marrin hapa drejt zbatimit”.

Senatori amerikan ka thënë se çështja e afateve kohore për zbatim të marrëveshjes, duhet të trajtohet nga negociatorët dhe ekspertët, mirëpo beson se duhet vepruar shpejt.

“Nuk mendoj se duhet të kalojë edhe një vit për ta kuptuar si të krijohet Asociacioni, në përputhje me Kushtetutën e Kosovës. Nuk duhet të kalojë edhe një vit që Serbia t’i përmbushë obligimet, dhe ta lejojë Kosovën që t’iu bashkohet organizatave ndërkombëtare”, ka thënë ai.

Më 27 shkurt, Kosova dhe Serbia kanë arritur pajtueshmëri për Marrëveshjen drejt normalizimit të marrëdhënieve, derisa më 18 mars, janë pajtuar për aneksin e zbatimit.

Marrëveshja me 11 nene nuk e obligon Serbinë që ta njohë Kosovën, por kërkon nga të dyja vendet që t’i pranojnë dokumentet dhe simbolet e njëra-tjetrës, përfshirë: pasaportat, diplomat dhe targat.

Ajo kërkon, po ashtu, nga palët që t’i zbatojnë të gjitha marrëveshjet e arritura deri më tash në dialogun për normalizimin e marrëdhënieve, përfshirë edhe atë për formimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe në Kosovë, të cilin Qeveria në Prishtinë e ka refuzuar deri më tash, me arsyetimin se mund të rrezikojë funksionalitetin e shtetit.

Komentet për rezultatin e zgjedhjeve në veri të Kosovës

Duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve, Murphy ka folur edhe për zgjedhjet në veri të Kosovës, të mbajtura më 23 prill.

Kryetarët e zgjedhur, të gjithë shqiptarë, janë betuar më 19 dhe 25 maj.

Komunat në veri, Mitrovica e Veriut, Zveçani, Leposaviqi dhe Zubin Potoku, janë të banuara me shumicë serbe.

Këto zgjedhje janë bojkotuar nga popullsia serbe dhe nga Lista Serbe – partia më e madhe e serbëve në Kosovë.

Zgjedhjet lokale në veri të Kosovës janë mbajtur më 23 prill, pas dorëheqjes kolektive të serbëve nga institucionet e Kosovës, si shenjë pakënaqësie ndaj vendimit të Qeverisë së Kosovës për riregjistrim të makinave me targa serbe në RKS – Republika e Kosovës.

Murphy ka thënë se marrëveshja mes Kosovës dhe Serbisë, dhe zbatimi i saj, janë shumë të rëndësishme për veriun e Kosovës.

“Mënyra më e shpejtë për t’i zgjidhur këto tensione në komunat me shumicë serbe, sa u përket zgjedhjeve dhe zyrtarëve policorë – është që të dyja palët, Kosova dhe Serbia, ta zbatojnë marrëveshjen”, ka thënë ai.

Murphy është takuar të enjten me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq dhe kryeministren, Ana Bërnabiq.

Murphy, dhe senatori tjetër amerikan, Gary Peters, janë duke realizuar vizita nëpër Ballkanin Perëndimor.

Deri më tani, ata i kanë vizituar zyrtarët më të lartë në Prishtinë dhe Podgoricë.

Ambasadat e Ukrainës dhe të Shteteve të Bashkuara në Beograd, e kanë kritikuar, veç e veç, pjesëmarrjen e drejtorit të Agjencisë për Siguri dhe Informacion (BIA) të Serbisë, Aleksandër Vulin, në Konferencën Ndërkombëtare të Sigurisë në Moskë.

Ambasada e Ukrainës, ka thënë në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë se, Serbia dhe Ukraina synojnë të anëtarësohen në Bashkimin Evropian, dhe se, në këtë kontekst, Serbia duhet të vendosë sanksione ndaj Rusisë.

“Ne llogarisim në faktin se vendi kandidat për anëtarësim në BE do t’i bashkohet politikës së përbashkët evropiane ndaj shtetit agresor, Federatës Ruse”, ka thënë Ambasada e Ukrainës.

Ambasadori amerikan në Serbi, Christopher Hill, ka thënë në një deklaratë me shkrim për Radion Evropa e Lirë se, “askush nuk duhet t’i japë legjitimitet veprimit rus, duke bashkëpunuar me Kremlinin, sikur gjithçka është në rregull”.

“Agresioni i Rusisë kundër fqinjit të saj paqësor, Ukrainës, është i paligjshëm dhe i paarsyeshëm. Vladimir Putin filloi këtë luftë brutale. Ai mund, dhe duhet t’i japë fund menjëherë, dhe të ndalojë vdekjen dhe shkatërrimin që po shkakton lufta e tij”, ka thënë mes tjerash Hill.

Qeveria e Serbisë dhe BIA pa përgjigje

Media shtetërore ruse ka raportuar më 24 maj se drejtori i BIA-s, Vulin, ka marrë pjesë në Konferencën Ndërkombëtare të Sigurisë në Moskë.

Informacioni zyrtar për pjesëmarrjen e tij në Konferencën në Moskë, nuk është publikuar në faqet e internetit të institucioneve zyrtare në Serbi.

As Qeveria e Serbisë, nuk është përgjigjur në pyetjet e REL-it lidhur me këtë çështje.

Në fotot e publikuara nga Russia Today Balkan, në gjuhën serbe, si pjesë e lajmeve të 24 majit, Vulin shihet me pjesëmarrësit e tjerë të Konferencës, përfshirë Millorad Dodikun, presidentin e Republikës Sërpska – njërën prej entiteteve të Bosnje-Hercegovinës.

Pyetjes së REL-it, lidhur me këtë çështje, nuk i është përgjigjur BIA.

Lëvizja Socialiste, themeluesi i së cilës është Vulin, i ka thënë Radios Evropa e Lirë se nuk janë në dijeni për aktivitetet e tij si drejtor i BIA-s, sepse “menjëherë, pasi është emëruar në pozitën e drejtorit të BIA-s, ai ka dhënë dorëheqje nga pozita e kryetarit të Lëvizjes Socialiste, dhe e ka pezulluar anëtarësinë e tij në parti”.

Lëvizja Socialiste është partnere e koalicionit me Partinë Progresive Serbe, në pushtet.

Vulin është një nga zyrtarët e paktë evropianë që ka vazhduar vizitat te zyrtarët rusë në Kremlin, pas nisjes së luftës së Rusisë në Ukrainë.

“Lëvizje kundërproduktive”

Një pjesëmarrje e tillë sigurisht që dërgon një imazh negativ në botë, veçanërisht për partnerët tanë, që janë investitorët më të mëdhenj, dhe gjithashtu partnerët më të mëdhenj tregtarë sot, ka thënë në një deklaratë për Radion Evropa e Lirë, Darko Obradoviq nga Qendra joqeveritare për Analiza Strategjike, me seli në Beograd.

“Mendoj se është kundërproduktive që dikush nga Serbia të marrë pjesë në konferencat parandërkombëtare të Moskës”.

Sipas tij, lëvizjet e zyrtarëve në politikën e jashtme “duhet të jenë në përputhje me interesat strategjike të Serbisë”.

“Bashkëpunimi ndërkombëtar për sigurinë bazohet në orientimet e politikës së jashtme dhe duhet të shtrohet pyetja e saktë, se deri kur Serbia do ta mbajë bashkëpunimin e sigurisë me Rusinë dhe për çfarë interesi”, ka thënë mes tjerash Obradoviq.

Sipas të dhënave zyrtare, Bashkimi Evropian, në të cilin Serbia aspiron anëtarësimin, ka qenë investitori dhe partneri tregtar i jashtëm më i rëndësishëm i Serbisë në 10 vjetët e fundit.

“Shqetësim për qytetarët rusë në Serbi”

Petr Nikitin nga Shoqëria Demokratike Ruse, ka thënë për Radion Evropa e Lirë se bashkëpunimin e kreut të Shërbimit sekret serb me Rusinë, e sheh si “shqetësues për qytetarët rusë që jetojnë në Serbi, dhe që thonë mendimin e tyre”.

Shoqëria Demokratike Ruse është një shoqatë e diasporës ruse në Serbi. Anëtarët e saj e kundërshtojnë pushtimin rus të Ukrainës.

Megjithatë, siç ka thënë Nikitin, pjesëmarrja e Vulinit në Konferencën e Sigurisë në Moskë, është çështje e qytetarëve të Serbisë.

“A është në rregull që zyrtarët e lartë të Serbisë të shoqërohen me një pushtet të tillë (të Rusisë) dhe të flasin me të, dhe cilat janë avantazhet e një sjelljeje të tillë për Serbinë?”

Nikitin është aktivist kundër luftës, i cili për shumë vite jeton në Beograd, dhe që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës, ka marrë pjesë në organizimin e tubimeve në mbështetje të Ukrainës.

Për këtë shkak, ai ka qenë vazhdimisht në shënjestër të sulmeve nga lëvizjet dhe organizatat e djathta.

Nga fillimi i luftës në Ukrainë, e deri në dhjetor të vitit 2022, sipas të dhënave zyrtare, besohet se më shumë se 380.000 rusë kanë shkuar në Serbi.

Megjithatë, jo të gjithë kanë qëndruar. Aktualisht, rreth 30 mijë prej tyre jetojnë në Serbi.

Më 24 maj, disa media në Serbi publikuan lajmin se në Konferencën në Moskë po merr pjesë edhe ministri i Jashtëm serb, Ivica Daçiq.

Daçiq e ka mohuar më pas këtë informacion.

Ai ka thënë se nuk ka marrë ftesë për të marrë pjesë në atë konferencë, dhe për këtë arsye as që ka planifikuar udhëtim në Rusi.

“Nuk kam marrë as ftesë për ndonjë konferencë, kështu që as që ishte planifikuar të merrja pjesë në të”, ka thënë Daçiq, më 25 maj.

Në hapjen e Konferencës, e cila zyrtarisht quhet Takimi i 11-të Ndërkombëtar i Përfaqësuesve të Lartë për Çështjet e Sigurisë, ka folur presidenti i Rusisë, Vladimir Putin.

Siç kanë raportuar mediat shtetërore ruse, Putin ka paralajmëruar forcimin e lidhjeve me vendet mike.

Serbia, me gjithë përpjekjet e saj për t’u bërë anëtare e Bashkimit Evropian, refuzon të harmonizojë politikën e saj të jashtme me bllokun evropian, dhe të vendosë sanksione ndaj Rusisë.

Lufta në Ukrainë ka nisur më 24 shkurt 2022.

Presidenti rus, Vladimir Putin, e quan luftën si “operacion special ushtarak” për të çmilitarizuar Ukrainën.

Perëndimi është përgjigjur ndaj Rusisë, duke goditur ekonominë e këtij shteti me sanksione të ashpra.

Si pasojë e luftës kanë vdekur mijëra persona dhe miliona të tjerë janë zhvendosur nga shtëpitë e tyre.

Partia serbe “Zavetnici” i ka bërë thirrje Qeverisë së Serbisë që “të shpallë okupimin e Kosovës”, duke thënë se të njëjtën gjë e ka thënë edhe drejtori i të ashtuquajturës “Zyrës për Kosovë”, Petar Petkoviq pas betimit të kryetarëve shqiptarë nëpër katër komunat veriore.

“Pas vendosjes së autoritetit të institucioneve të vetëshpallura në Prishtinë dhe në katër komuna në veri të krahinës, mund të konstatojmë se asnjë pëllëmbë e Kosovës nuk është e lirë nga çizma e Prishtinës”, thotë “Zavetnici”, raporton “Danas”, transmeton Klankosova.tv.

“Marrja e një vendimi zyrtar që do të përcaktonte gjendjen e okupimit është e vetmja mënyrë për të mbrojtur interesat shtetërore dhe kombëtare, si dhe sigurinë e popullit serb në Kosovë dhe Metohi, në këtë moment”, theksohet në këtë komunikatë.

Partia “Zavetnici” është parti politike e së djathtës ekstreme në Serbi. Ata e përkufizojnë veten si parti politike konservatore dhe rusofile dhe kundërshtojnë anëtarësimin e Serbisë në Bashkimin Evropian dhe në NATO.

Kujtojmë se dje, tre kryetarë të zgjedhur kanë dhënë betimin e tyre për të drejtuar tri komunat veriore të vendit – Leposaviq, Zubin Potok dhe Zveçan. Ai i Mitrovicës së Veriut, Erden Atiq, betimin e ka dhënë ditë më parë.

Kryetarët e rinj të Zubin Potokut, Zveçanit dhe Leposaviqit – komuna të banuara me shumicë serbe në veri të Kosovës – bënë të enjten betimin në pozitat e tyre.

Të tre ata u zotuan se do të punojnë në të mirë të qytetarëve, duke respektuar ligjin.

“Uroj që ne, tani e tutje, të jemi në nivel të përgjegjësisë më të lartë, duke ua ofruar qytetarëve të Komunës së Zubin Potokut, pa asnjë dallim, të gjitha shërbimet”, tha kryetari i ri i Zubin Potokut, Izmir Zeqiri.

“Do të shkojmë në komunë të Zubin Potokut. Të gjitha objektet që u takojnë qytetarëve dhe komunës, do të jenë në posedim të të gjitha dikastereve të drejtuara nga kabineti im”, tha ai pas betimit.

Ceremonia e betimit të Zeqirit u zhvillua në objektin e Zyrës komunale për komunitete, në fshatin Çabër të Zubin Potokut, ndërsa ceremonia për Ilir Pecin në Zveçan u zhvillua në shkollën fillore “Isa Boletini”, në fshatin Boletin të kësaj komune.

“Do të punoj për të gjithë. Do të jem i barabartë për të gjithë qytetarët e Komunës së Zveçanit”, tha Peci.

Betimin e bëri të enjten edhe kryetari i ri i Leposaviqit, Lulzim Hetemi, në objektin e shkollës fillore “Kadri Bistrica” në fshatin Bistricë të kësaj komune.

Ai tha se, aktualisht, do ta ushtrojë detyrën e tij nga një zyrë në këtë fshat, por, sipas tij, “është afër dita” kur do të shkojë në komunë.

“Ne do të shkojmë me qeveri aty [te objekti i komunës], ku kemi fituar, sepse nga këtu nuk ushtrohet detyra e kryetarit… Nëse nuk mundemi, do të shkojmë në zgjedhje prapë”, tha Hetemi.

Ai, po ashtu, njoftoi se nënkryetare e Komunës së Leposaviqit do të jetë Dragana Milletiq e komunitetit serb, ndërsa kryetar i Asamblesë, Gorski Buriq, gjithashtu nga komuniteti serb.

Kryetari i Mitrovicës së Veriut, Erden Atiq, u betua më 19 maj.

Kryetarët e këtyre katër komunave me shumicë serbe – që të gjithë shqiptarë – kanë dalë nga zgjedhjet e jashtëzakonshme të prillit, të cilat janë bojkotuar nga komuniteti serb, pas kërkesës së partisë së tij kryesore, Lista Serbe.

Katër komunat në veri kanë qenë pa kryetarë qysh në fillim të nëntorit, kur udhëheqësit e tyre – që të gjithë nga Lista Serbe – kanë dhënë dorëheqje.

Institucionet e Kosovës i kanë braktisur edhe zyrtarë të tjerë serbë në veri, në shenjë kundërshtimi ndaj një vendimi të Qeverisë në Prishtinë, për t’i riregjistruar makinat me targa ilegale serbe.

Pjesëtarët e komunitetit serb i kanë bojkotuar zgjedhjet e prillit dhe kanë thënë se nuk i pranojnë rezultatet, përkatësisht kryetarët e rinj nga komuniteti shqiptar.

Pjesëmarrja në këto zgjedhje ka qenë 3.47 për qind.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë se qytetarët serbë janë të frikësuar nga Beogradi zyrtar, por ka theksuar se Qeveria e tij synon t’i funksionalizojë institucionet, në mënyrë që të garantohen shërbime publike për të gjithë qytetarët.

Nënkryetari i Listës Serbe, Igor Simiq, i ka dhënë ultimatum Qeverisë së Kosovës deri më 1 qershor për të ndaluar, siç ka thënë, “represionin, shpronësimin, arrestimin, persekutimin dhe sulmet ndaj serbëve”.

Edhe pse nuk ka sjellë ndonjë provë për këto pretendime, ai ka thënë se, në të kundërtën, “përgjigjja e popullit serb do të pasojë më 1 qershor” me “të gjitha mjetet”.

Simiq nuk ka specifikuar më shumë.

Reagimet nga Beogradi

Nga Beogradi zyrtar ka pasur, po ashtu, reagime kundër kryetarëve shqiptarë në komunat e banuara me shumicë serbe në veri të Kosovës.

Duke nënvizuar se “ata nuk do të pranohen kurrë si kryetarë”, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka thënë se kjo është përpjekje për “presion mbi serbët” që “të largohen nga shtëpitë e tyre”.

Drejtori i Zyrës për Kosovën në Qeverinë e Serbisë, Petar Petkoviq, e ka quajtur
“pushtim” ardhjen në detyrë të kryetarit të ri të Mitrovicës së Veriut, Erden Atiq, duke thënë se me veprimet e tyre, “Kurti dhe Prishtina [zyrtare] duan ta dëbojnë popullin serb nga Kosova dhe të provokojnë luftë”.

As Vuçiq, as Petkoviq nuk kanë ofruar asnjë provë që do t’i mbështeste pretendimet e tyre.

Çfarë ka thënë komuniteti ndërkombëtar?

Shtetet e QUINT-it (SHBA-ja, Mbretëria e Bashkuara, Gjermania, Franca dhe Italia) kanë shprehur shqetësimin e tyre për zgjedhjet lokale të mbajtura në veri të Kosovës më 23 prill, duke thënë se ato nuk përbëjnë zgjidhje politike të qëndrueshme për komunat e përfshira, për shkak të bojkotimit nga komuniteti serb.

Nëpërmjet një deklarate të përbashkët, të publikuar më 18 maj, këto shtete u kanë bërë thirrje të gjithë aktorëve “që urgjentisht të punojnë së bashku, me të gjitha palët e interesuara, përfshirë komunitetet lokale, drejt një zgjidhjeje që siguron demokraci të qëndrueshme, përfaqësuese dhe pjesëmarrëse në këto komuna”. /REL