Blog

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka përkujtuar protestën studentore të 1 tetorit 1997, duke theksuar se kjo ngjarje e ka thyer dhe shembur figurën e mitizuar të “policit serb” të sfidueshëm.

Përmes një postimi në Facebook, Kurti ka shpjeguar se protesta, e kthyer më pas në demonstratë popullore, i paraprin luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

“Protesta e 1 tetorit 1997, e theu dhe shembi figurën e mitizuar të ‘policit serb’ të sfidueshëm siç e prishi edhe pasivitetin e tejzgjatur të rezistencës së viteve të fundit. Protestat studentore të kthyera në demonstrata popullore, i paraprinë dhe iu bashkëngjitën luftës së drejtë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës që pasoi nga fundi i vitit 1997 deri në çlirimin e Kosovës në qershor të vitit 1999. Duke i kujtuar shokët dhe shoqet studentë, profesorët e nderuar të Universitetit të Prishtinës dhe mijëra e mijëra qytetarë që patën vetëdijen dhe guximin për t’iu bashkuar lëvizjes studentore të UP-së në atë etapë aq të rëndësishme të rrugës së popullit të Kosovës drejt çlirimit të saj”, ka shkruar ai.

Kurti ka shtuar se kjo rezistencë paqësore e popullit të Kosovës i ka treguar regjimit kriminal të Serbisë në Jugosllavi dhe botës demokratike në Perëndim se shqiptarët e Kosovës ishin të vendosur në luftën e tyre për liri dhe shtetndërtim.

“Që nga viti 1991, regjimi i apartheidit i Serbisë që ishte instaluar në Kosovë mes viteve 1989 – 1991, i kishte përjashtuar studentët dhe profesorët nga kampusi i Universitetit të Prishtinës, siç kishte bërë edhe me nxënësit dhe mësimdhënësit e shkollave të mesme. Deri në shpërthimin e luftës në Kosovë, rreth 3000 shtëpi dhe lokale private u adaptuan në ambiente të improvizuara për zhvillimin e sistemit arsimor, në kushte dhe rrethana të jashtëzakonshme”, ka shtuar ai.

Ngjarjen e ka kujtuar edhe Driton Lajçi, ish-organizator i asaj proteste, i cili ka theksuar se lëvizja studentore (1997–1999) nisi me kërkesën për lirimin e objekteve universitare dhe u shndërrua në një lëvizje të fuqishme popullore kundër okupimit serb, duke sensibilizuar opinionin ndërkombëtar, mbështetur UÇK-në dhe ndikuar në procesin e statusit politik të Kosovës.

“Jam krenar që i përkas brezit që me guxim kontribuoj për liri. Urime 1 Tetori 1997 dhe nderim brezit të studentëve të lirisë”, ka shkruar ai në Facebook.

Qeveria federale e ShBA-së është mbyllur pasi ligjvënësit republikanë dhe demokratë nuk arritën të zgjidhnin një bllokim buxhetor.

Bllokimi ndikon në financimin e operacioneve qeveritare deri në tetor dhe më tej dhe është i gatshëm të shkaktojë ndërprerje të gjera për amerikanët në fusha që variojnë nga udhëtimet ajrore deri te vizitat në kopshtin zoologjik.

Bllokimi politik pritet gjithashtu të vërë 40% të fuqisë punëtore federale – rreth 800 mijë njerëz – në pushim të papaguar.

Fluturimi i radhës

Një mbyllje federale do t’i godasë udhëtarët në një sërë mënyrash, duke çuar potencialisht në radhë të gjata sigurie dhe vonesa të shkaktuara nga kontrollorët e trafikut ajror të papaguar që zgjedhin të qëndrojnë në shtëpi në vend që të punojnë falas.

Punonjësit e Kontrollit të Trafikut Ajror dhe Administratës së Sigurisë së Transportit (TSA) konsiderohen “thelbësorë”, kështu që ata do të vazhdojnë të shkojnë në punë në rast të një mbylljeje.

Por ata nuk do të paguhen derisa të përfundojë mbyllja. Gjatë mbylljes së fundit në 2018-2019, këta punëtorë filluan gjithnjë e më shumë të lajmëroheshin të sëmurë, duke çuar në vonesa në aeroport.

Ndikimi do të ndihet edhe nga amerikanët që planifikojnë të udhëtojnë jashtë vendit, me agjencitë amerikane të pasaportave që paralajmërojnë se mund të duhet më shumë kohë se zakonisht për të përpunuar dokumentet e udhëtimit.

Asnjë punë – ose pagesë – për punonjësit federalë

Pritet që punonjësit federalë të jenë më të goditurit, pasi nuk do të marrin asnjë çek page ndërsa mbyllja vazhdon.

Disa punonjës mund të zgjedhin të marrin punë të dyta, siç kanë bërë gjatë mbylljeve të mëparshme. Punonjësit që nuk konsiderohen thelbësorë do të detyrohen të qëndrojnë në shtëpi. Në të kaluarën, këta punonjës janë paguar më pas në mënyrë retrospektive.

Disa agjenci, si Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve dhe Institutet Kombëtare të Shëndetit, ka të ngjarë të pezullojnë shumë punonjës, duke ndikuar në kërkimet dhe eksperimentet e vazhdueshme që janë tashmë në zhvillim e sipër.

Presidenti Donald Trump, i cili ka shkurtuar shpenzimet qeveritare dhe ka shkurtuar vendet e punës federale që kur mori detyrën, paralajmëroi vazhdimisht se një mbyllje e qeverisë mund të përshpejtojë shkurtimet e mëtejshme të vendeve të punës dhe t’i lejojë atij të shkurtojë shërbimet dhe programet që ai thotë se janë të rëndësishme për demokratët.

Kontraktorët, të cilët punojnë për agjencitë federale, por nuk janë të punësuar drejtpërdrejt nga qeveria, gjithashtu do të humbasin punë.

Këta punonjës historikisht nuk kanë marrë asnjë pagesë të prapambetur, sipas Komitetit për një Buxhet Federal të Përgjegjshëm.

Parqe Kombëtare pa staf

Toka federale, duke përfshirë Parqet Kombëtare dhe Pyjet Kombëtare, janë mbyllur për vizitorët gjatë mbylljeve të kaluara, pasi rojeve dhe punonjësve të tjerë iu kërkua të qëndronin në shtëpi.

Gjatë mbylljes së fundit, administrata Trump mori vendimin për të lënë parqet të hapura, me pak ose aspak punonjës federalë atje për t’i shërbyer atyre.

Sipas avokatëve të parqeve, vendimi çoi në vandalizëm në parqe, ndërsa vizitorët kalonin nëpër peizazhe të mbrojtura, plaçkitnin vende historike dhe hidhnin mbeturina të shumta.

Një grup prej më shumë se 40 ish-mbikëqyrësish parqesh i kanë bërë thirrje Shtëpisë së Bardhë që të mbyllë plotësisht parqet në rast të një mbylljeje.

“Ne nuk i lëmë muzetë të hapura pa kuratorë, ose aeroportet pa kontrollorë të trafikut ajror – dhe nuk duhet t’i lëmë parqet tona kombëtare të hapura pa punonjës të Shërbimit të Parqeve Kombëtare”, tha Emily Thompson e Koalicionit për Mbrojtjen e Parqeve Kombëtare të Amerikës.

Vizitë në kopshtin zoologjik

Muzetë e famshme të Institutit Smithsonian në Washington DC do të qëndrojnë të hapura të paktën deri të hënën e ardhshme, më 6 tetor.

Në faqen e internetit të Smithsonian, organizata tha se kishte fonde në dispozicion nga vitet e mëparshme për ta ndihmuar të qëndronte e hapur.

Kafshët në Kopshtin Zoologjik Kombëtar “do të vazhdojnë të ushqehen”, sipas Smithsonian, i cili drejton kopshtin zoologjik.

Por kamerat e njohura do të fiken, pasi ato janë konsideruar jo thelbësore nga stafi i kopshtit zoologjik.

Pezullimi i transmetimeve do t’u prishë shikuesve mundësinë për të parë pandat, luanët, elefantët dhe minjtë e zhveshur të kopshtit zoologjik.

Kujdesi shëndetësor për të moshuarit dhe të varfrit

Medicare dhe Medicaid, programet e shëndetit social për të moshuarit dhe të varfrit, do të vazhdojnë, por mungesa e personelit mund të çojë në disa ndërprerje për shërbime të caktuara.

Ndihma emergjente në rast fatkeqësish pritet gjithashtu të mos preket kryesisht, megjithatë puna tjetër e kryer nga agjencitë e fatkeqësive do të preket.

Programi Kombëtar i Sigurimit nga Përmbytjet do të mbyllet, duke vonuar disa hipoteka për pronat që kërkojnë politika nga programi i drejtuar nga qeveria.

Por nëse mbyllja zgjatet, është e mundur që Administrata Federale e Menaxhimit të Emergjencave (Fema) të mbetet pa para për Fondin e saj të Ndihmës në Rast Fatkeqësish.

Programet e ndihmës ushqimore do të preken gjithashtu, me Programin e Ushqyerjes Plotësuese për Gratë, Foshnjat dhe Fëmijët (WIC) që pritet të mbetet shpejt pa fonde.

Programi i Ndihmës Plotësuese për Ushqyerjen (i njohur më parë si kupona ushqimore) pritet të vazhdojë për më gjatë, por është gjithashtu në rrezik të mbetet pa fonde.

Ushtarët nga Misioni i KFOR-it, i udhëhequr nga NATO-ja, kanë vendosur shenja të reja përgjatë Vijës Kufiri Administrativ (ABL) brenda zonës së përgjegjësisë së KFOR-it.

Gjithsej 114 shenja janë vendosur nëpër zona malore dhe pyllëzuese, duke shënuar qartë zonën e operacioneve të KFOR-it dhe duke zvogëluar rrezikun e kalimeve aksidentale, ka njoftuar KFOR-i.

Këto shenja vendosen kryesisht përgjatë kufirit të Kosovës me Serbinë.

“KFOR-i do të vazhdojë përpjekjet për promovimin e një ambienti të sigurt dhe të sigurt për të gjithë njerëzit në Kosovë, duke përfshirë përmes patrullimeve të rregullta në veri të Kosovës dhe pranë Vijës Kufiri Administrativ”, thuhet në njoftimin e KFOR-it.

Në Dhomat e Specializuara të Kosovës (DhSK) në Hagë, në gjykimin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit, avokati Luka Mishetiq që përfaqëson Thaçin, tha se kanë marrë autorizimin për dëshmitarët 1DW008 dhe 1DW010. Ai tha se presin që të nxjerrin deklaratat e tyre për palët gjatë kësaj jave ose edhe nesër.

Mishetiq theksoi se iu ka mbetur edhe një dëshmitar për të cilin nevojitet marrja e autorizimit e që ky dëshmitar është 1DW007. Tha se të gjithë këta dëshmitarë synojnë që t’i thërrasin për t’u paraqitur në sallën e gjyqit, raporton “Betimi për Drejtësi“.

“Besojmë që po, por ka disa faktorë që ndërhyjnë. Kemi parashtruar një mocion i cili nuk është vendosur akoma lidhur me një dëshmitar, pra nëse ai pranon ose jo dhe kjo hyn tek planifikimi i gjërat. Mandej, kemi një dëshmitar të dytë që diskutuam dje… do ju njoftojmë për të gjithë dëshmitarët që mbeten dhe që ne synojmë t’i përfundojmë brenda planit të paraparë”, tha ai.

Rodney Dixon që përfaqëson Veselin tha që vlerësimet e tyre lidhur me pyetjet që kanë planifikuar për dëshmitarët që do thirren nga Thaçi, mbeten të njëjta. Ndërsa, nëse kanë njoftim për dëshmitarë të tjerë, atëherë vlerësimet mund të ndryshojnë.

Ndërsa, mbrojtja e Krasniqit, për dëshmitarët e vet tha se janë duke bërë rivlerësime.

Kurse kryetari i turpit gjykues, Charles Smith III tha se palët duhet të përpiqen që të jenë më efikas në mënyrë që të arrihet që çështja e mbrojtjes të mbyllet më 14 nëntor ashtu siç është planifikuar.

Ndryshe, pas këtij diskutimi, në sallën e gjyqit erdhi dëshmitari James Peter Covey i cili filloi dje dëshminë. Covey sot është duke e marrë në pyetje nga prokurorja Vega Iodice.

Mbrojtja ka filluar me paraqitjen e provave të saj më 15 shtator 2025, ku për tri ditë me radhë u dëgjua ish-ndihmësi i sekretarit amerikan të shtetit, James Rubin.

Ndërsa, pas tij u thirr ish-këshilltari ligjor i delegacionit shqiptar në Rambuje, Paul Williams. Kurse, ish-këshilltari politik i komandantit të lartë të NATO-s, Wesley Clark, John Stewart Duncan filloi dëshminë më 22 shtator dhe e mbaroi më 23 shtator 2025.

Kurse, më 30 shtator nisi dëshminë  James Peter Covey, ish-zëvendës i përfaqësuesit të OKB-së në Kosovë, Bernard Kouchner.