Category: TEKNOLOGJI

Ueb-faqja e rezervimeve të akomodimit Booking.com ka pësuar një shkelje të të dhënave me “palë të paautorizuara” që fitojnë qasje në të dhënat e klientëve.

Platforma tha se “vërejti një aktivitet të dyshimtë që përfshin palë të treta të paautorizuara që kanë mundur të aksesojnë disa nga informacionet e rezervimit të mysafirëve tanë”.

“Pas zbulimit të aktivitetit, ne morëm masa për të kontrolluar problemin”, tha ajo.

“Ne kemi përditësuar numrin PIN për këto rezervime dhe i kemi informuar mysafirët tanë”, shtoi ndër tjera.

Kompania, me seli në Amsterdam, liston më shumë se 30 milionë vende akomodimi në të gjithë botën dhe thotë se lidh “miliona udhëtarë” me përvoja, transport dhe vende qëndrimi.

Booking.com nuk pranoi të thoshte se sa njerëz kishte prekur hakimi. Një zëdhënës tha se “nuk u aksesua informacioni financiar”.

Një email nga kompania drejtuar klientëve të prekur tha se hakerat mund të kenë qenë në gjendje të aksesojnë “informacione të caktuara të rezervimit” të lidhura me një rezervim të mëparshëm që klienti bëri.

“Bazuar në gjetjet e hetimit tonë deri më sot, informacioni i aksesuar mund të përfshijë detajet e rezervimit dhe emrat, email-et, adresat, numrat e telefonit të lidhura me rezervimin dhe çdo gjë që mund të keni ndarë me akomodimin”, tha ajo.

Ky është rasti më i fundit në një seri përpjekjesh për krim kibernetik në Booking.com. Kompania kohët e fundit ka hasur vështirësi me numrin në rritje të mashtrimeve online në platformën e saj, ku mashtruesit kërkojnë detajet e pagesës për t’u autorizuar paraprakisht ose për t’u verifikuar para një udhëtimi, dhe më pas ngarkojnë shuma të larta.

Autoriteti holandez i automjeteve RDW ka dhënë dritën jeshile për përdorimin e sistemit Tesla “Full Self-Driving (Supervised)” në Holandë, pas më shumë se 18 muaj testimesh dhe analizash.

Sipas RDW, sistemi “kontribuon pozitivisht në sigurinë rrugore”, por theksohet qartë se nuk bëhet fjalë për vozitje plotësisht autonome dhe shoferi mbetet përgjegjës në çdo moment.

Kështu, Tesla pritet ta nisë së shpejti përdorimin e teknologjisë në vend, si në rrugë urbane ashtu edhe në autostrada.

Vendimi i Holandës mund të hapë rrugën për miratim në të gjithë Bashkimin Evropian, por kjo ende kërkon votim nga shtetet anëtare.

Në raste të mungesës së vëmendjes së shoferit, sistemi mund të japë paralajmërime ose të çaktivizohet përkohësisht.

Katër astronautët e anijes kozmike Artemis II kanë mbajtur një fjalim në Qendrën Hapësinore Johnson të NASA-s, në Houston të Teksasit, pas misionit të tyre rekord 10-ditor rreth hënës.

Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch dhe Jeremy Hansen kanë udhëtuar rreth 406,771 km larg Tokës – më larg se kushdo tjetër në historinë e udhëtimit në hapësirë.

Ata u pritën me duartrokitje dhe brohoritje nga turma.

Më pas, secili prej tyre mori fjalën për të ndarë emocionet dhe sfidat e misionit të tyre historik.

“Njerëzit na pyetën se çfarë përshtypje kishim”, tha e vetmja grua në ekuipazh, Christina Koch.

“Ajo që më tronditi nuk ishte vetëm Toka. Ishte e gjithë errësira përreth saj. Toka ishte si një anije që qëndronte pezull në univers”, shtoi ajo.

Kompania e inteligjencës artificiale xAI, në pronësi të Elon Musk, ka ngritur padi kundër shtetit të Kolorados në SHBA, duke kërkuar bllokimin e një ligji të ri që rregullon përdorimin e sistemeve të inteligjencës artificiale dhe që pritet të hyjë në fuqi në qershor.

Ligji synon të vendosë rregulla të reja për të parandaluar “diskriminimin algoritmik” në fusha si arsimi, punësimi, shëndetësia, strehimi dhe shërbimet financiare. Kolorado ishte shteti i parë amerikan që miratoi një paketë të plotë ligjore për rregullimin e AI.

Sipas padisë, ligji shkel të drejtat e lirisë së shprehjes të garantuara nga Amendamenti i Parë i Kushtetutës amerikane dhe do ta detyronte kompaninë “të promovojë qëndrime ideologjike të shtetit”, veçanërisht në çështje si drejtësia racore. xAI pretendon se dispozitat e ligjit ndalojnë zhvilluesit e sistemeve AI të gjenerojnë përmbajtje që nuk i pëlqen shtetit të Kolorados.

Padia është dorëzuar në një gjykatë federale në Kolorado dhe vjen në një periudhë debatesh të forta në SHBA mbi mënyrën se si duhet të rregullohet inteligjenca artificiale. Disa shtete si Kalifornia dhe Nju Jorku po forcojnë rregullat, ndërsa në nivel federal ka pasur përpjekje për lehtësimin e tyre dhe kufizimin e ligjeve shtetërore.

xAI, e cila ka zhvilluar chatbot-in Grok, është përballur më herët me kritika për përmbajtje diskriminuese dhe të papërshtatshme, përfshirë raste ku sistemi ka gjeneruar deklarata raciste, seksiste dhe antisemitiste, si dhe teori konspirative.

Këshilltarja e mëparshme e xAI-së, Katie Miller, e ka mbështetur publikisht padinë, duke deklaruar se sistemi duhet të udhëhiqet nga “e vërteta e bazuar në prova”, jo nga rregullore që ajo i ka quajtur ideologjike.

Guvernatori demokrat i Kolorados, Jared Polis, e kishte nënshkruar ligjin në vitin 2024, por me rezerva dhe kishte kërkuar ndryshime të mëtejshme. Zbatimi i tij fillimisht ishte planifikuar për shkurt, por u shty deri më 30 qershor.

xAI kërkon nga gjykata pezullimin e ligjit dhe shpalljen e tij si jokushtetues. Autoritetet e Kolorados nuk kanë komentuar mbi çështjen, ndërsa kompania nuk ka dhënë përgjigje zyrtare ndaj kërkesave për sqarim.

Rënia e çmimit të Bitcoin gjatë tremujorit të parë të vitit 2026 ka shkaktuar një ulje të madhe të numrit të adresave kripto që kishin vlerë mbi 1 milion dollarë. Sipas të dhënave, dhjetëra mijëra adresa kanë rënë nën këtë prag, kryesisht për shkak të rënies së vlerës së Bitcoin dhe jo si rezultat i shitjeve masive.

Sipas analizës së Finbold, Bitcoin ka humbur mbi 20% të vlerës gjatë kësaj periudhe, gjë që ka ndikuar drejtpërdrejt në uljen e numrit të “milionerëve” në rrjet. Më të goditur kanë qenë investitorët në segmentin 1 deri në 10 milionë dollarë, të cilët konsiderohen më të ndjeshëm ndaj luhatjeve të tregut. Ndërkohë, adresat me mbi 10 milionë dollarë kanë pësuar gjithashtu rënie, por mbeten më të qëndrueshme.

Të dhënat sugjerojnë se, ndërsa investitorët e mesëm po humbasin vlerë dhe status, institucionet dhe fondet e mëdha financiare po vazhdojnë të blejnë Bitcoin, duke rritur diferencën mes lojtarëve të vegjël dhe atyre të mëdhenj.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se numri i adresave nuk pasqyron domosdoshmërisht pasurinë reale, pasi një person mund të kontrollojë më shumë se një adresë. Sidoqoftë, trendi tregon se tregu i kriptomonedhave po bëhet gjithnjë e më i ndjeshëm për investitorët e mesëm, ndërsa aktorët e mëdhenj mbeten më rezistentë ndaj rënieve afatshkurtra.

Meta u jep përdoruesve mundësinë të redaktojnë komentet në Instagram që i lënë në postime, por vetëm brenda 15 minutave pas publikimit.

Kjo është e ngjashme me mënyrën se si aplikacioni i rrjeteve sociale trajton redaktimin e mesazheve, një opsion që u prezantua në vitin 2024, 11 vjet pasi u mundësua dërgimi i mesazheve direkte në Instagram (në vitin 2013).

Përdoruesit tani mund të redaktojnë vetëm komentet që kanë lënë nga llogaria e tyre, dhe procesi është i thjeshtë.

Mjafton të preket butoni “Edit” nën komentin e vet për t’u hapur një kuti teksti, ku mund të ndryshohet, rishkruhet ose editohet ajo që është shkruar, dhe më pas të shtypet shenja blu e “tik”-ut për të ruajtur ndryshimet.

Nga Meta thonë se komentet mund të redaktohen sa herë të dëshirohet brenda atij afati 15-minutësh, kështu që nëse nevojiten më shumë ndryshime, opsioni ekziston.

Komentet mund të shfaqen në mënyra të ndryshme në Instagram, përfshirë edhe në Stories që nga viti 2024, prandaj kjo mundësi për redaktim është një shtesë e mirëpritur.

Opsioni i ri është vetëm i fundit në një seri ndryshimesh që Meta ka sjellë në aplikacionin e saj social gjatë muajit të fundit.

Më herët në mars, kompania njoftoi se po heq enkriptimin “end-to-end” nga mesazhet direkte në Instagram. Në fund të muajit, Meta gjithashtu filloi testimin e Instagram Plus, një shërbim abonimi që zhbllokon mundësi të reja për funksionin Stories në aplikacion.

Mbrojtja e identitetit tonë digjital është bërë gjithnjë e më e rëndësishme, sidomos në një botë ku po përhapen me shpejtësi përmbajtje të krijuara nga Inteligjenca Artificiale. Mes tyre, një nga teknikat më të përdorura për të manipuluar fytyra, zëra dhe sjellje është videoja deepfake. Por çfarë është saktësisht dhe si mund ta kuptojmë nëse një video është e rreme?

Termi deepfake, i krijuar në vitin 2017, vjen nga bashkimi i fjalëve angleze “deep learning” (një teknikë e inteligjencës artificiale që imiton mënyrën si mëson truri i njeriut) dhe “fake” (e rreme). Qëllimi i kësaj teknike është të kombinojë ose mbivendosë imazhe, audio dhe video reale me materiale të krijuara artificialisht, duke përdorur metoda të avancuara të të mësuarit automatik.

Rezultati janë video, audio dhe foto të rreme që synojnë të manipulojnë realitetin dhe të simulojnë ngjarje apo persona që nuk kanë ekzistuar kurrë. Shpesh protagonistë të këtyre videove janë figura publike, të cilat shfaqen sikur thonë ose bëjnë diçka që në të vërtetë nuk e kanë bërë kurrë. Qëllimi mund të jetë ndikimi në opinionin publik, krijimi i konflikteve, dëmtimi i reputacionit ose shpifja ndaj personave të përfshirë.

Teknologjia deepfake përdoret gjithashtu për përhapjen e videove pornografike të rreme, për mashtrime në internet, për bullizëm online, satirë apo edhe krime të tjera kibernetike. Me kalimin e viteve këto video janë bërë gjithnjë e më realiste, duke e bërë shpesh të vështirë dallimin mes një videoje të vërtetë dhe një të manipuluar. Megjithatë, pasojat mund të jenë shumë serioze për viktimat, duke shkaktuar probleme psikologjike, sociale dhe ekonomike.

Megjithatë, identifikimi i tyre nuk është i pamundur. Ja disa mënyra të thjeshta për të kuptuar nëse një video është deepfake:

1. Kontrolloni burimin e publikimit
Elementi i parë që duhet parë është burimi: faqja apo profili që ka publikuar videon. Nëse videoja nuk vjen nga një media e njohur, një profil zyrtar apo një burim i besueshëm, por nga një faqe e dyshimtë ose një llogari pa reputacion, ekziston mundësia që të jetë deepfake.

2. Shikoni nëse përputhen lëvizjet e buzëve me zërin
Shpesh në videot deepfake ka mospërputhje mes lëvizjes së buzëve dhe fjalëve që dëgjohen. Mund të vihen re vonesa, ton robotik, pauza të panatyrshme ose një mënyrë monotone të të folurit.

3. Kërkoni detaje vizuale të çuditshme
Shenja të tjera mund të jenë lëvizje të pazakonta të syve, mungesë e rrahjes së qerpikëve, zona të paqarta në fytyrë, hije të çuditshme ose elementë në sfond që duken të deformuar.

4. Kontrolloni metadatat dhe watermark-et e AI
Disa teknologji të inteligjencës artificiale vendosin etiketa ose shenja që tregojnë se një video është krijuar apo modifikuar me AI. Edhe metadatat e skedarit mund të tregojnë nëse materiali është manipuluar.

5. Krahasojeni me burime të tjera të besueshme
Nëse videoja tregon një ngjarje të rëndësishme, ka shumë gjasa që edhe media të tjera ta kenë raportuar. Nëse nuk ka asnjë konfirmim nga burime të besueshme ose faqe verifikimi faktesh, duhet të dyshohet për manipulim.

6. Vini re sjelljen dhe shprehjet e personit
Në videot deepfake, shprehjet e fytyrës mund të mos përputhen me fjalët, reagimet mund të duken të çuditshme dhe lëvizjet jo natyrale.

7. Përdorni mjete verifikimi online
Kur keni dyshime, mund të përdorni platforma verifikimi faktesh ose mjete digjitale që analizojnë imazhet dhe videot për të zbuluar manipulime.

Me përhapjen e teknologjisë së inteligjencës artificiale, videot deepfake po bëhen gjithnjë e më të zakonshme. Prandaj, të dish si t’i dallosh ato është një mënyrë e rëndësishme për të mos u mashtruar në internet.

Një paralajmërim i ri u është bërë përdoruesve të iPhone-s këtë javë për një mashtrim që po shtrydh llogaritë bankare të njerëzve.

Mesazhe të rreme “Alert për mashtrim Apple Pay” po dërgohen përmes SMS-ve, duke pretenduar se ka një problem me llogarinë e viktimës – p.sh., një blerje është përpjekur ose refuzuar – dhe kërkohet veprim i menjëhershëm.

Nëse viktimat telefonojnë numrin ose klikojnë linkun, ato lidhen me mashtrues që pretendojnë se janë nga Apple Support, banka ose autoritete ligjore.

Mashtruesit shpesh pretendojnë se paratë e viktimës janë në rrezik të menjëhershëm dhe përdorin të dhëna personale të vjedhura për ta bërë kërcënimin të duket i besueshëm.

Viktimat pastaj ushtrohen presion për të vepruar shpejt, duke u thënë të kalojnë paratë në një llogari të “sigurt”, të tërheqin para ose të dërgojnë fonde përmes Apple Pay, Apple Cash ose kartave dhuratë.

Organizata për të Drejtat e Konsumatorit, ConsumerAffairs, publikoi të mërkurën detaje mbi mashtrimin, duke theksuar disa shenja paralajmëruese: mesazhe të papritura për aktivitetin e Apple Pay, kërkesa për të telefonuar një numër të përfshirë në mesazh ose email, dhe presioni për të vepruar menjëherë.

Kërkesat për fjalëkalime, kode sigurie ose instruksione për të lëvizur paratë – sidomos nëse të kërkohet të gënjesh bankën – janë shenja të mëdha paralajmëruese.

Apple ka theksuar se nuk dërgon SMS të papërshtatshme që kërkojnë informacion të ndjeshëm ose telefonim të support-it. Ekspertët këshillojnë të mos klikoni linket ose të telefononi numrat e dhënë në mesazh.

Qëllimi i këtij mashtrimi është të bindë njerëzit të autorizojnë vetë pagesën, gjë që e bën të vështirë rikuperimin e parave të vjedhura.

ConsumerAffairs tregoi një rast ku viktima mori një SMS për një ngarkesë të dyshimtë Apple Pay dhe u nxitur të telefononte një numër për ndihmë. Telefoni e lidhi direkt me një mashtrues që pretendonte të ishte hetues zyrtar dhe e bindën të tërhiqte 15,000 dollarë. Fatmirësisht, një punonjës banke e kuptoi mashtrimin dhe i tha të mbyllte telefonin.

Ndryshe nga hakerimi tradicional, këto mashtrime bazohen në manipulim social, duke shfrytëzuar besimin e njerëzve, jo duke thyer sistemet kompjuterike. Apple Pay vetë është i sigurt, por mashtruesit shfrytëzojnë shpejtësinë e pagesave digjitale dhe besimin te marka.

Përdoruesit duhet të kontrollojnë aktivitetin e Apple Pay direkt në pajisje dhe të kontaktojnë Apple ose bankën vetëm përmes numrave dhe faqeve zyrtare. Çdo person që dyshon se është target i këtij mashtrimi duhet të ndalojë transaksionet, të njoftojë bankën ose ofruesin e kartës dhe të raportojë ngjarjen tek autoritetet, si Federal Trade Commission.

Ekspertët këshillojnë të ngadalësohet, pasi mesazhet që krijojnë urgjencë ose frikë janë shpesh shenja e parë e diçkaje të gabuar.

Mashtrimi vjen pas një azhurnimi emergjent iOS nga Apple, i cili përfshin mbrojtje kundër sulmit kibernetik të njohur si DarkSword, që synon pajisjet Apple dhe instalon fshehurazi software keqdashës për të vjedhur informacion.

Përdoruesve të rrezikuar u rekomandohet të aktivizojnë Lockdown Mode në Settings → Privacy & Security → Lockdown Mode dhe të rinisin pajisjen për mbrojtje maksimale.

Gazeta The New York Times publikoi të mërkurën një raport hulumtues që sugjeron se kriptografi britanik, Adam Back mund të jetë Satoshi Nakamoto, duke u bazuar në ngjashmëri në modelet e të shkruarit.

Megjithatë, raporti – i cili mbështet në një bazë të dhënash me 134,308 postime nga listat e postës së komunitetit “cypherpunk” – nuk shkon deri në përfundimin se Back është shpikësi i kriptomonedhës kryesore, me vlerë rreth 1.4 trilion dollarë.

Gazetari fitues i çmimit Pulitzer, John Carreyrou, bëri të ditur se kaloi një vit duke shqyrtuar mijëra postime të vjetra në internet, dokumente gjyqësore dhe arkiva emailesh, në përpjekje për të ndërtuar këtë tezë.

Sipas tij, ai arriti ta reduktojë një grup prej 620 përdoruesish të hershëm të listave kriptografike në një të dyshuar të vetëm, duke u mbështetur në analiza të detajuara të stilit të shkrimit – përfshirë përdorimin e vizave dhe variante të ndryshme drejtshkrimore.

Gjurmimi filloi nga një skenë në dokumentarin e HBO të vitit 2024, “Money Electric: The Bitcoin Mystery”. Sipas raportit, Back ishte ulur në një stol parku në Riga dhe u zemërua kur regjisori përmendi emrin e tij si një Satoshi i mundshëm.

Carreyrou, i cili ka zhvilluar ekspertizë në zbulimin e mashtrimeve, vlerësoi se reagimi i Backut gjatë intervistës ngjalli dyshime. Kjo e çoi gazetarin drejt arkivave të listave cypherpunk, ku Back kishte qenë pjesëmarrës aktiv që nga viti 1995.

Sipas Carreyrou, Back kishte përshkruar në postimet e vitit 1997 pesë tiparet kryesore të Bitcoinit, një dekadë para publikimit të dokumentit themelor (white paper).

Ai kishte propozuar një sistem parash elektronik “plotësisht të shkëputur” nga bankat tradicionale, që do të ruante privatësinë e paguesit dhe të përfituesit, do të funksiononte në një rrjet të shpërndarë, do të kishte mungesë të integruar dhe nuk do të kërkonte besim në asnjë bankë.

Back gjithashtu kishte parashikuar elemente të zgjidhjes së Bitcoinit për problemin e Gjeneralëve Bizantinë, kishte përshkruar nyje që mund të “hyjnë dhe dalin” pa ndikuar funksionimin e rrjetit, dhe kishte propozuar përdorimin e Hashcash — shpikjen e tij — për të gjeneruar monedhat b-money të Wei Dai. Më vonë, Satoshi i përmendi si Hashcash ashtu edhe b-money në dokumentin e Bitcoinit.

Megjithatë, Back ka mohuar vazhdimisht se është Satoshi. Në dokumentarin e HBO-së, ai hodhi poshtë këtë pretendim dhe kërkoi që biseda të mos regjistrohej. Kur Carreyrou i dërgoi email për të kërkuar metadata nga emailet e përdorura në gjyqin e Craig Wright, Back nuk iu përgjigj dy kërkesave të ndara.

Kjo nuk është hera e parë që dikush pretendon të ketë zbuluar identitetin e Satoshi Nakamoto. Dokumentari i HBO-së, i transmetuar në tetor 2024, veçoi gjithashtu zhvilluesin kanadez Peter Todd si një kandidat të mundshëm.

Provat e filmit u fokusuan në një diskutim të vitit 2010 në forumet Bitcointalk, ku Todd korrigjoi Satoshin për një çështje teknike. Dokumentari spekuloi se ishte vetë Satoshi që po përfundonte mendimin e tij. Megjithatë, Todd e mohoi shpejt këtë pretendim përmes një postimi në X.

Të dyshuar të tjerë gjatë viteve kanë përfshirë Nick Szabo, Hal Finney dhe Len Sassaman. Sipas hetimit të The New York Times, Finney u fotografua duke marrë pjesë në një garë 10 miljesh në prill 2009, në të njëjtën kohë kur Satoshi po dërgonte emaile dhe transaksione Bitcoin.

Si Finney (i cili vdiq nga ALS në vitin 2014), ashtu edhe Sassaman (i cili vdiq në vitin 2011) nuk ishin më gjallë kur një mesazh i atribuuar Satoshit u publikua në gusht 2015, megjithëse autenticiteti i tij mbetet i diskutueshëm.

Ndërkohë, disa individë kanë pretenduar në mënyrë të rreme se janë Satoshi. Craig Wright kaloi vite duke deklaruar se ishte krijuesi i Bitcoin. Në një vendim të majit 2024, Gjykata e Lartë e Londrës konstatoi se Wright kishte gënjyer “gjerësisht dhe në mënyrë të përsëritur”, kishte përdorur falsifikime të dobëta “në shkallë të gjerë” dhe “zhargon teknik” për të mbështetur pretendimet e tij.

Në dhjetor 2024, Wright mori një dënim me një vit burg me kusht për shpërfillje të gjykatës, pasi vazhdoi të padiste zhvilluesit e Bitcoinit në kundërshtim me një urdhër gjyqësor.

Satoshi Nakamoto nuk është dëgjuar publikisht që nga një email i datës 26 prill 2011. Besohet se krijuesi zotëron rreth 1.1 milion BTC — më shumë se 5 për qind e ofertës totale prej 21 milionësh.

TikTok planifikon të investojë 1 miliard euro (1.16 miliardë dollarë) për të ndërtuar një qendër të dytë të dhënash në Finlandë në më pak se një vit, ndërsa zhvendos ruajtjen e të dhënave për përdoruesit evropianë në kontinent, thanë zyrtarët e kompanisë të mërkurën.

Njoftimi vjen ndërsa kompania kineze që ka në pronësi TikTok, ByteDance, në janar shmangu një ndalim të SHBA-së për shkak të shqetësimeve për mbrojtjen e të dhënave dhe ndërsa kombet evropiane shtojnë presionin mbi kompanitë e mediave sociale për të mbrojtur fëmijët nga algoritmet e tyre që krijojnë varësi.

TikTok tha se po bënte një investim të ri prej 1 miliard eurosh në një qendër të dhënash me një kapacitet fillestar prej 50 megavatësh (MW) dhe një kapacitet total potencial prej 128 MW në Lahti, të vendosur në Finlandën jugore.

Investimi është pjesë e “iniciativës evropiane të sovranitetit të të dhënave prej 12 miliardë eurosh (euro) të kompanisë që ofron mbrojtje kryesore në industri për të dhënat e mbi 200 milionë përdoruesve evropianë”, tha ajo për Reuters.

Finlanda është bërë një “magnet” për qendrat e të dhënave, pasi kompani, përfshirë Microsoft dhe Google, kërkojnë të ulin kostot e energjisë dhe të përmbushin objektivat klimatike, të tërhequra nga klima e ftohtë e vendit, energjia elektrike me kosto të ulët dhe me karbon të ulët, si dhe një mjedis rregullator i qëndrueshëm dhe miqësor ndaj biznesit brenda Bashkimit Evropian.