ATV

Category: SHKENCË

  • Si elektronika dhe diagnostikimi digjital e kanë transformuar servisimin e makinave moderne”

    Si elektronika dhe diagnostikimi digjital e kanë transformuar servisimin e makinave moderne”

    Epoka e riparimeve të thjeshta me çelës dhe çekan për makinën e familjes ka përfunduar. Sot, servisimi i automjeteve moderne është një kombinim kompleks i mekanikës dhe softuerit, ku çdo ndërhyrje kërkon njohuri të avancuara digjitale dhe diagnostikuese.

    Platforma si Mercedes-Benz, BMW, Audi, Porsche, dhe grupi VAG përdorin sisteme elektronike që kontrollojnë pjesë kyçe të makinës. Për shembull:

    • Mercedes S-Klasa kërkon të shfryhet presioni në suspensoni “Airmatic”, ndërkohë që sistemi “ABC” i frenave hidraulike dhe radarët “Distronic” kanë nevojë për inicilizime të sakta pas çdo ndërhyrjeje. Edhe dyert me “soft-close” dhe sediljet me memorje kalojnë cikle të mësimit elektronik.

    • Grupi VAG përdor diagnostikë për të çaktivizuar frenat elektronike, për të adaptuar kutitë automatike DSG, dhe për të rregulluar sistemin “4Control” në Passat dhe Arteon.

    • BMW kërkon inicilizim të saktë të aksesorëve të “xDrive”, të sensorëve të baterive, dhe të sistemit të frenave elektromekanike përpara çdo shërbimi. Lazer-farët dhe komponentët “high-voltage” tek modelet plug-in kërkojnë teste izolimi dhe niveli i dyfishtë i kalibrimit.

    • Audi dhe Porsche përdorin procedura digjitale për qendërzimin e drejtimit të pasmë, shpërndarjen e barrës tek stabilizatorët aktivë, dhe inicializimin e modulëve ABS/ESP pas ndërrimeve të pjesëve.

    • Volvo dhe Land Rover kanë sisteme që kërkojnë kalarbërime statike dhe dinamike të radarëve dhe kamerave pas ndërhyrjes tek bremset apo modulët e terrenit.

    • Opel, Ford dhe Renault kanë sisteme të turbos, AdBlue dhe klimatizimit që nuk funksionojnë pa regjistrim dhe inicializim elektronik pas çdo ndërhyrjeje.

    Ekspertët e “Automobili” theksojnë se këto procedura e kanë bërë shërbimin e makinës një përvojë të ndërlikuar, ku mekaniku i sotëm nuk është më thjesht zanatçiu, por edhe operator elektronik dhe specialist diagnostikues. Çdo modul pret konfirmim digjital, inicializim dhe kalibrim të saktë për të funksionuar pa probleme.

    Ky transformim tregon se fundi i epokës së makinave klasike si “Yugo 45” është i pakthyeshëm, dhe riparimi i automjeteve moderne kërkon njohuri të thella teknologjike, qasje sistematike dhe pajisje diagnostikuese të avancuara.

  • Sperma nga donatori me gjen që shkakton kancer u përdor për të ngjizur pothuajse 200 fëmijë nëpër Evropë

    Sperma nga donatori me gjen që shkakton kancer u përdor për të ngjizur pothuajse 200 fëmijë nëpër Evropë

    Një dhurues sperme, i cili pa vetëdije mbante një mutacion gjenetik që rrit ndjeshëm rrezikun e kancerit, ka lindur të paktën 197 fëmijë në të gjithë Evropën, sipas një hetimi të madh.

    Disa fëmijë kanë vdekur tashmë dhe vetëm një pakicë që trashëgon mutacionin do t’i shpëtojë kancerit gjatë jetës së tyre.

    Sperma nuk u shit në klinikat e Mbretërisë së Bashkuar, por BBC mund të konfirmojë se një numër “shumë i vogël” familjesh britanike, të cilat janë informuar, përdorën spermën e dhuruesit gjatë trajtimit të fertilitetit në Danimarkë.

    Banka Evropiane e Spermës në Danimarkë, e cila shiti spermën, tha se familjet e prekura kishin “ngushëllimet e tyre më të thella” dhe pranoi se sperma u përdor për të bërë shumë foshnje në disa vende.

    Hetimi është kryer nga 14 transmetues publikë, përfshirë BBC-në, si pjesë e Rrjetit të Gazetarisë Investigative të Unionit Evropian të Transmetimeve.

    Sperma erdhi nga një burrë anonim i cili u pagua për të dhuruar si student, duke filluar nga viti 2005. Sperma e tij u përdor më pas nga gratë për rreth 17 vjet.

    Ai është i shëndetshëm dhe kaloi kontrollet e kontrollit të dhuruesit. Megjithatë, ADN-ja në disa nga qelizat e tij pësoi mutacion para se të lindte.

    Ajo dëmtoi gjenin TP53 – i cili ka rolin vendimtar në parandalimin e shndërrimit të qelizave të trupit në kancerogjene.

    Pjesa më e madhe e trupit të donatorit nuk përmban formën e rrezikshme të TP53, por deri në 20% e spermës së tij e përmban.

    Megjithatë, çdo fëmijë i lindur nga spermatozoidet e prekura do të ketë mutacionin në çdo qelizë të trupit të tyre.

    Kjo njihet si sindroma Li Fraumeni dhe vjen me një shans deri në 90% për të zhvilluar kancer, veçanërisht gjatë fëmijërisë, si dhe kancerin e gjirit më vonë në jetë.

    “Është një diagnozë e tmerrshme”, tha për BBC-në Profesoreshë Clare Turnbull, një gjenetiste e kancerit në Institutin e Kërkimeve të Kancerit në Londër.

    “Është një diagnozë shumë sfiduese për t’u vendosur në një familje, ekziston një barrë e përjetshme e të jetuarit me atë rrezik, është qartësisht shkatërruese”, shtoi ajo.

    Skanimet MRI të trupit dhe të trurit janë të nevojshme çdo vit, si dhe ultratingujt e barkut, për të provuar të dallojnë tumoret. Gratë shpesh zgjedhin të heqin gjinjtë e tyre për të ulur rrezikun e kancerit.

    Banka Evropiane e Spermës tha se “vetë donatori dhe anëtarët e familjes së tij nuk janë të sëmurë” dhe një mutacion i tillë “nuk zbulohet në mënyrë parandaluese nga shqyrtimi gjenetik”.

    Ata thanë se “e bllokuan menjëherë” donatorin sapo u zbulua problemi me spermën e tij.

    Mjekët që po shihnin fëmijë me kancer të lidhur me dhurimin e spermës ngritën shqetësime në Shoqatën Evropiane të Gjenetikës Njerëzore këtë vit.

    Ata raportuan se kishin gjetur 23 me variantin nga 67 fëmijë të njohur në atë kohë. Dhjetë ishin diagnostikuar tashmë me kancer.

    Përmes kërkesave për Lirinë e Informacionit dhe intervistave me mjekët dhe pacientët, ne mund të zbulojmë se shumë më tepër fëmijë i kanë lindur donatorit.

    Shifra është të paktën 197 fëmijë, por ky mund të mos jetë numri përfundimtar pasi të dhënat nuk janë marrë nga të gjitha vendet.

    Gjithashtu nuk dihet se sa prej këtyre fëmijëve e kanë trashëguar variantin e rrezikshëm.

    Dr. Edwige Kasper, një gjenetiste e kancerit në Spitalin Universitar të Rouen, në Francë, e cila paraqiti të dhënat fillestare, i tha hetimit: “Kemi shumë fëmijë që kanë zhvilluar tashmë një kancer. Kemi disa fëmijë që kanë zhvilluar tashmë dy kancere të ndryshme dhe disa prej tyre kanë vdekur tashmë në një moshë shumë të re”.

    Céline, jo emri i saj i vërtetë, është një nënë beqare në Francë, fëmija i së cilës u ngjiz me spermën e donatorit 14 vjet më parë dhe ka mutacionin.

    Ajo mori një telefonatë nga klinika e fertilitetit që përdori në Belgjikë, duke e nxitur të bënte kontrollin e vajzës së saj.

    Ajo thotë se nuk ka “absolutisht asnjë ndjenjë të keqe” ndaj donatorit, por thotë se ishte e papranueshme që asaj iu dha spermë që “nuk ishte e pastër, që nuk ishte e sigurt, që mbartte një rrezik”.

    Dhe ajo e di që kanceri do t’i kanoset për pjesën tjetër të jetës së tyre.

    “Nuk e dimë kur, nuk e dimë se cila dhe nuk e dimë sa”, thotë ajo.

    “E kuptoj që ka një shans të lartë që do të ndodhë dhe kur të ndodhë, do të luftojmë dhe nëse… Ka disa, do të luftojmë disa herë”, shtoi ajo.

  • Ngacmimi kibernetik tek fëmijët është në rritje në të gjitha vendet evropiane: Cilat po vuajnë më shumë?

    Ngacmimi kibernetik tek fëmijët është në rritje në të gjitha vendet evropiane: Cilat po vuajnë më shumë?

    Ngacmimi kibernetik midis fëmijëve dhe adoleshentëve është një problem në rritje në të gjithë Evropën dhe prek çdo vend të bllokut, sipas një raporti të ri nga Organizata për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD).

    Ajo që është veçanërisht alarmante është se nivelet e ngacmimit kibernetik janë rritur në të 29 vendet dhe rajonet evropiane të përfshira në hulumtim. Nivelet ndryshojnë shumë dhe vende të tilla si shtetet baltike, Mbretëria e Bashkuar dhe Irlanda janë ndër më të prekurat.

    Pra, cilat vende janë goditur më rëndë nga ngacmimi kibernetik midis të rinjve? Si ndryshojnë nivelet e ngacmimit kibernetik midis vajzave dhe djemve? Dhe a ka ndonjë lidhje midis strukturës familjare, siç është të jetuarit me një ose dy prindër, dhe gjasave për t’u prekur nga ngacmimi kibernetik?

    Çfarë është ngacmimi kibernetik?

    Sipas raportit të OECD-së “Si është jeta për fëmijët në epokën dixhitale?” të vitit 2025, ngacmimi kibernetik i referohet ngacmimit, kërcënimeve ose komenteve negative në internet drejtuar një fëmije nga bashkëmoshatarë ose të panjohur. Ai përgjithësisht përfshin sjellje agresive të përsëritura dhe të qëllimshme, një çekuilibër pushteti dhe përdorimin e mediave në internet.

    Në anketë, ngacmimi kibernetik përshkruhet me shembuj të tillë si “dikush dërgoi mesazhe të menjëhershme, email ose mesazhe me tekst të ligë; postime në mur; krijoi një faqe interneti duke u tallur me ju; postoi fotografi tuajat të pahijshme ose të papërshtatshme në internet pa leje ose i ndau ato me të tjerët”.

    Të dhënat e OECD-së përfshijnë fëmijë të moshës 11, 13 dhe 15 vjeç. Në periudhën 2021–22, shkalla e ngacmimit kibernetik, që tregon pjesën e fëmijëve që u ngacmuan në internet, varionte nga 7.5 përqind në Spanjë në 27.1 përqind në Lituani.

    Mesatarja e OECD-së, e cila pasqyron kryesisht Evropën, ishte 15.5 përqind. Krahas Lituanisë, vendet me norma më të larta të ngacmimit kibernetik se kjo mesatare përfshinin Letoninë, Poloninë, Anglinë, Hungarinë, Estoninë, Irlandën, Skocinë, Slloveninë, Suedinë, Uellsin, Finlandën dhe Danimarkën.

    Portugalia, Greqia dhe Franca janë gjithashtu ndër vendet me normat më të ulëta të ngacmimit kibernetik. Në Gjermani dhe Itali, ngacmimi kibernetik ishte gjithashtu nën mesataren evropiane.

    Pse ngacmimi kibernetik ndryshon në vende të ndryshme?

    “Dallimet ndërkombëtare në përhapjen e ngacmimit (kibernetik) në të gjithë Evropën kuptohen më së miri përmes ndërveprimit të faktorëve teknologjikë, kulturorë dhe institucionalë”, tha për Euronews Next James O’Higgins Norman, profesor në Universitetin e Qytetit të Dublinit, i cili është gjithashtu Kryetar i Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsimin, Shkencën dhe Kulturën (UNESCO) për Ngacmimin dhe Ngacmimin Kibernetik.

    Ai vuri në dukje se teknologjikisht, ndryshimet në aksesin në internet, depërtimin e telefonave inteligjentë dhe platformat dominuese online ndikojnë në frekuencën dhe natyrën e ndërveprimeve online të të rinjve.

    Nga ana kulturore, normat shoqërore rreth konfliktit, komunikimit dhe agresionit ndryshojnë ndjeshëm: Shoqëritë me pranim më të madh të armiqësisë verbale ose agresionit indirekt kanë tendencë të raportojnë nivele më të larta të ngacmimit online.

    Institucionalisht, pabarazitë në edukimin për shkrim-leximin dixhital, programet parandaluese në shkolla dhe ndërmjetësimin prindëror kontribuojnë në rezultate të ndryshme kombëtare.

    Dallimet në sistemet kombëtare të arsimit kanë rëndësi gjithashtu sipas ekspertëve të Rrjetit Evropian Kundër Ngacmimit (EAN).

    “Aty ku mësohen në mënyrë aktive njohuritë dixhitale dhe siguria në internet, të rinjtë kanë tendencë të jenë më të përgatitur për të parandaluar dhe për t’iu përgjigjur ngacmimeve kibernetike”, thanë ata për Euronews Next.

    Ata theksuan gjithashtu se pabarazitë sociale dhe ekonomike, si dhe nivelet e mbështetjes familjare dhe komunitare, mund të ndikojnë në vulnerabilitetin e të rinjve ndaj ngacmimit dhe në efektivitetin e ndërhyrjes së shkollave dhe institucioneve.

    Ngacmimi kibernetik u rrit në të gjitha vendet evropiane

    Midis viteve 2017–18 dhe 2021–22, ngacmimi kibernetik u rrit në të 29 vendet dhe rajonet evropiane të mbuluara në raport. Rritja ishte më shumë se 5 pikë përqindjeje në Danimarkë, Lituani, Norvegji, Slloveni, Islandë dhe Holandë.

    Mesatarja e OECD-së u rrit nga 12.1 përqind në 15.5 përqind.

    Dr. Alina Cosma nga Trinity College Dublin, vuri në dukje se kjo është një rritje e vogël dhe mund t’i atribuohet faktit se kjo gjeneratë adoleshentësh kishte më shumë akses në pajisjet dixhitale dhe kalonin më shumë kohë në internet.

    Roli i pandemisë COVID-19

    Ekspertët e EAN nënvizuan se pandemia COVID-19 luajti një rol të rëndësishëm: me mbylljen e shkollave dhe zhvendosjen e jetës shoqërore në internet, të rinjtë kaluan shumë më tepër kohë në platformat dixhitale, ku konfliktet dhe ngacmimi mund të ndodhnin më lehtë.

    “Periudha korrespondon me një zgjerim të shpejtë të përdorimit të telefonave inteligjentë dhe angazhimit në mediat sociale midis të rinjve, gjë që ka zgjeruar mundësitë si për lidhje sociale ashtu edhe për ndërveprime të dëmshme në internet”, tha O’Higgins Norman.

    Ai vuri në dukje se mjediset e komunikimit dixhital shpesh ofrojnë anonimitet, menjëhershmëri dhe një audiencë të zgjeruar, duke zvogëluar përgjegjshmërinë sociale dhe empatinë, të cilat nga ana tjetër mund të normalizojnë sjelljen armiqësore ose përjashtuese në internet.

    “Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se kjo periudhë nuk duhet interpretuar si tregues i një trajektoreje afatgjatë në rritje të prevalencës së ngacmimit kibernetik. Të dhënat e fundit kombëtare sugjerojnë se nivelet mund të jenë stabilizuar pas pandemisë”, shtoi ai.

    Vajzat përballen me nivele më të larta të ngacmimit kibernetik

    Në shumë vende, vajzat kanë më shumë gjasa të jenë viktima të ngacmimit kibernetik, por Lituania është një përjashtim i rëndësishëm.

    Sipas mesatares së OECD-së, shkalla është 14.3 përqind për djemtë dhe 16.4 përqind për vajzat. Hendeku është më shumë se pesë pikë përqindjeje në disa vende, duke përfshirë Suedinë, Francën, Anglinë dhe Italinë.

    Norman shpjegoi modelet e sjelljes dhe normat shoqërore gjinore në këtë boshllëk. Vajzat kanë tendencë të angazhohen më shumë në aktivitete komunikimi dhe vetëprezantimi të bazuara në mediat sociale, të cilat janë të lidhura ngushtë me format relacionale dhe emocionale të ngacmimit kibernetik, siç janë përjashtimi social, përhapja e thashethemeve dhe ngacmimi i bazuar në imazh.

    Shkalla e ngacmimit kibernetik është më e lartë në familjet me një prind

    Adoleshentët nga familjet me një prind kanë gjithashtu më shumë gjasa të raportojnë viktimizimin nga ngacmimi kibernetik sesa ata nga familjet me dy prindër. Ky është rasti në të gjitha vendet.

    Hendeku është edhe më i gjerë se ndryshimi gjinor, në 19.8 përqind krahasuar me 14.1 përqind.

    Diferenca është më shumë se pesë pikë përqindjeje në më shumë se 20 vende në listë.

    “Një prevalencë më e lartë e ngacmimit kibernetik tek të rinjtë nga familje me një prind të vetëm mund të tregojë dobësi strukturore dhe psikosociale të lidhura me kontekstin familjar”, ​​tha O’Higgins Norman.

    Kjo sugjeron që prindërit beqarë shpesh përballen me presione më të mëdha kohore, financiare dhe emocionale, të cilat mund të kufizojnë mbikëqyrjen e aktiviteteve dixhitale të fëmijëve dhe të zvogëlojnë mundësitë për udhëzime mbi sjelljen e sigurt në internet.

    Fëmijët në këto familje mund të kalojnë më shumë kohë në internet për lidhje sociale, duke rritur ekspozimin e tyre ndaj rrezikut.

  • META merr përsipër detyrimin për t’u pajtuar me ligjin e BE-së

    META merr përsipër detyrimin për t’u pajtuar me ligjin e BE-së

    Komisioni Evropian njoftoi se Meta është zotuar t’u ofrojë përdoruesve në Bashkimin Evropian zgjedhje në lidhje me reklamat e personalizuara në Facebook dhe Instagram, në mënyrë që të jenë në përputhje me Aktin e Tregjeve Dixhitale (DMA).

    Sipas Komisionit, nga janari i vitit 2026, përdoruesve në BE do t’u jepet një mundësi e re për të zgjedhur midis dy opsioneve: të bien dakord të ndajnë të gjitha të dhënat e tyre personale dhe kështu të marrin reklama plotësisht të personalizuara, ose të ndajnë më pak të dhëna personale, me një përvojë reklamimi më të kufizuar të personalizuar.

    Komisioni Evropian deklaron se kjo është hera e parë që një zgjedhje e tillë ofrohet në rrjetet sociale të kompanisë.

    Komisioni deklaroi se, sapo të futet në fuqi modeli i ri, do të mbledhë reagime dhe prova nga Meta dhe palët e tjera të interesuara mbi efektet dhe pranimin e këtij sistemi.

    “Konsumatorët në BE duhet të kenë zgjedhje të plotë dhe efektive, e cila është e drejta e tyre sipas DMA-së”, tha Komisioni Evropian .

    Në prill, Komisioni i BE-së zbuloi se Meta kishte shkelur ligjin dhe i kërkoi kompanisë të zbatonte dispozitat e shkelura.

  • Revolucion në mjekësi: Terapitë e reja gjenetike japin shpresë për shërim të përhershëm të sëmundjeve të syve

    Revolucion në mjekësi: Terapitë e reja gjenetike japin shpresë për shërim të përhershëm të sëmundjeve të syve

    Terapia gjenetike mund të përdoret së shpejti për të kuruar përgjithmonë sëmundjet e zakonshme të syve, jo vetëm ato të rralla, duke filluar me degjenerimin makular të lagësht që lidhet me moshën, forma më agresive dhe me veprim të shpejtë e degjenerimit makular që ka të bëjë me moshën.

    Të dhënat fillestare mbi efikasitetin e terapisë gjenetike, ABBV-RGX-314 për deri në katër vjet janë pozitive: në të ardhmen e afërt, një injeksion i vetëm mund të jetë i mjaftueshëm për të kuruar sëmundjen, dhe miratimi për terapinë e re pritet në vitin 2027.

    Kjo demonstrohet nga të dhënat më të azhurnuara me një ndjekje deri në katër vjet të paraqitura në kongresin ndërkombëtar FLORetina që po zhvillohet në Firence, të cilat konfirmojnë rezultatet e një studimi të kohëve të fundit të botuar në The Lancet, që vlerësoi përputhshmërinë biologjike dhe potencialin terapeutik të terapisë gjenike ABBV-RGX-314.

    Rezultatet e provave të një terapie të dytë, 4D-150, ishin gjithashtu pozitive në dy vjet. Të dyja terapitë mund të zvogëlojnë potencialisht numrin e injeksioneve intravitreale të nevojshme për të trajtuar sëmundjen në vetëm një dhe do të jenë të disponueshme deri në vitin 2027.

    “Rezultatet e paraqitura demonstruan efikasitetin dhe sigurinë e terapisë si nga pikëpamja anatomike ashtu edhe nga ajo funksionale, me stabilizim ose përmirësim të mprehtësisë vizuale. Për më tepër, shumë pacientë kërkuan pak ose aspak injeksione shtesë anti-VEGF gjatë viteve të ndjekjes, duke demonstruar aftësinë e RGX-314 për të ofruar një përgjigje të qëndrueshme pas një administrimi të vetëm”, thotë Stanislao Rizzo, president i FLORetina Icoor, drejtor i Departamentit të Oftalmologjisë në Policlinico A. Gemelli IRCCS dhe profesor i plotë i Oftalmologjisë në Universitetin Katolik të Romës.

  • NASA po fton njerëzit nga e gjithë bota të dërgojnë emrat e tyre në Hënë

    NASA po fton njerëzit nga e gjithë bota të dërgojnë emrat e tyre në Hënë

    HënëShare Button Gazeta Blic NASA po fton njerëz në mbarë botën të dërgojnë emrat e tyre në Hënë në bordin e misionit Artemis II, i cili është planifikuar të niset jo më vonë se prilli 2026.

    Ky mision historik do të shënojë fluturimin e parë me ekuipazh të programit Artemis, që synon të kthejë njerëzit në Hënë dhe përfundimisht të dërgojë njerëz në Mars.

    Ja si ta dërgoni emrin tuaj në hapësirë:
    Vizitoni faqen e regjistrimit të NASA-s: https://www3.nasa.gov/send-your-name-with-artemis/

    Shkruani emrin tuaj dhe një kod PIN me 4 deri në 7 shifra;Shkarkoni kartën tuaj të personalizuar të imbarkimit.

    “Mbani gjurmët e kodit tuaj PIN. NASA nuk është në gjendje të rikuperojë një kod PIN të humbur, kështu që do t’ju duhet të mbani gjurmët nëse doni të kërkoni kartën tuaj të imbarkimit në të ardhmen”, tha NASA.

  • Shkencëtarët zbulojnë kur daton puthja e parë në botë

    Shkencëtarët zbulojnë kur daton puthja e parë në botë

    Njerëzit e bëjnë, majmunët e bëjnë, madje edhe arinjtë polarë e bëjnë. Dhe tani studiuesit kanë rindërtuar origjinën evolucionare të puthjes. Studimi i tyre sugjeron që puthja gojë më gojë evoluoi më shumë se 21 milion vjet më parë. I njëjti hulumtim arriti në përfundimin se Neandertalët mund të jenë puthur gjithashtu dhe se njerëzit dhe Neandertalët mund të kenë përkëdhelur njëri-tjetrin. Shkencëtarët e studiuan puthjen sepse ajo paraqet një lloj enigme evolucionare – nuk ka përfitime të dukshme mbijetese apo riprodhuese, megjithatë është diçka që shihet jo vetëm në shumë shoqëri njerëzore, por në të gjithë mbretërinë shtazore.

    Shkencëtarët e përcaktuan një puthje si kontakt gojë më gojë me disa lëvizje të buzëve ose të pjesëve të gojës dhe pa transferim ushqimi. Duke gjetur prova të kafshëve të tjera që përfshiheshin në puthje, shkencëtarët ishin në gjendje të ndërtonin një pemë gjenealogjike evolucionare për të përcaktuar se kur kishte më shumë gjasa të kishte evoluar.

    Për t’u siguruar që po krahasonin të njëjtën sjellje në specie të ndryshme, studiuesit duhej t’i jepnin një përkufizim shumë të saktë mjaft jo romantik – një “puthjeje”. Në studimin e tyre, të botuar në revistën Evolution and Human Behaviour, ata e përcaktuan puthjen si kontakt jo-agresive, të drejtuar oral-oral me disa lëvizje të buzëve ose të pjesëve të gojës dhe pa transferim ushqimi.

    “Njerëzit, shimpanzetë dhe bonobot puthen të gjithë”, shpjegoi studiuesja kryesore Dr. Matilda Brindle, një biologe evolucionare nga Universiteti i Oksfordit. Nga kjo, ajo arriti në përfundimin se ka të ngjarë që paraardhësi i tyre më i fundit i përbashkët të ketë puthur.

    “Ne mendojmë se puthja ndoshta evoluoi rreth 21.5 milion vjet më parë tek majmunët e mëdhenj.”

    Në këtë studim, shkencëtarët gjetën sjellje që përputhej me përkufizimin e tyre shkencor të puthjes tek ujqërit, qentë, arinjtë polarë dhe madje edhe albatrosët. Ata u përqendruan te primatët – dhe në veçanti te majmunët – me qëllim që të ndërtonin një pamje evolucionare të origjinës së puthjes njerëzore. I njëjti studim arriti gjithashtu në përfundimin se Neandertalët – të afërmit tanë më të afërt të lashtë njerëzorë që u zhdukën rreth 40,000 vjet më parë gjithashtu putheshin.

    Një studim i mëparshëm mbi ADN-në e Neandertalit tregoi gjithashtu se njerëzit modernë dhe Neandertalët ndanin të njëjtin mikrob oral një lloj bakterie që gjendet në pështymën tonë.

    “Kjo do të thotë që ata duhet të kenë shkëmbyer pështymë për qindra mijëra vjet pasi dy speciet u ndanë”, shpjegoi Dr. Brindle.

    Shkencëtarët thonë se kjo sjellje është diçka që e ndajmë me të afërmit tanë jo-njerëzorë. Ndërsa ky studim përcaktoi me saktësi se kur evoluoi puthja, nuk ishte në gjendje t’i përgjigjej pyetjes pse.

    Ekzistojnë tashmë një numër teorish – se kjo lindi nga sjellja e kujdesit ndaj grave te paraardhësit tanë majmunë ose se mund të ofrojë një mënyrë intime për të vlerësuar shëndetin dhe madje edhe përputhshmërinë e një partneri.

  • Analistët parashikojnë rikthim të Bitcoin, vlera mund të arrijë 200 mijë dollarë

    Analistët parashikojnë rikthim të Bitcoin, vlera mund të arrijë 200 mijë dollarë

    Standard Chartered thotë se korrigjimi (luhatje ose rënie e përkohshme) i Bitcoinit ka përfunduar dhe pret rritje të çmimit deri në fund të vitit.

    Analisti Jeffrey Kendrick beson se treguesit kryesorë tregojnë një fund ciklik dhe se Bitcoin mund të arrijë 200 mijë dollarë, ndërsa Ethereum 7500.

    Rënia e fundit lidhet me mungesën e likuiditetit në SHBA dhe largimin e fondeve nga ETF-të, raportojnë mediat.

    Arthur Hayes thotë se nuk ka ndryshuar cikli, por janë zhdukur mbështetjet artificiale të tregut.

    Ai parashikon që politikat monetare do të kthehen në stimulim, gjë që mund të shtyjë Bitcoinin drejt 200–250 mijë dollarëve.

    Megjithatë, tregjet mund të bien më tej përpara se të rriten.

    Në fondin Maelstrom është rritur ekspozimi ndaj stablecoin-eve, në pritje të vazhdimit të korrigjimit.

    Aktualisht, Bitcoin tregtohet rreth 91,300 dollarë.

  • Kina teston robotët-zjarrfikës

    Kina teston robotët-zjarrfikës

    Zjarrfikësit kinezë mund të pajisen së shpejti me robotë katërkëmbësh të krijuar për të ndërhyrë aty ku rreziku për njerëzit është tepër i lartë.

    Kompania Unitree Robotics ka zhvilluar modelin “B2 Fire Rescue”, një robot i specializuar që kombinon lëvizjen autonome me komandimin nga distanca.

    “B2 Fire Rescue” është projektuar të spërkasë ujë dhe shkumë, të transmetojë video në kohë reale dhe të funksionojë si zbulues zjarri në situata ekstreme.

    Ai është menduar të përdoret në raste kur ndërhyrja njerëzore është shumë e rrezikshme ose e pamundur.

    Gjatë testimeve në Sichuan, roboti u pajis me një zorrë me presion të lartë dhe me sukses drejtoi rrezen e ujit drejt burimit të flakëve.

    Operimi u krye tërësisht nga distanca, duke i mbajtur zjarrfikësit larg rrezikut.

    Modeli i ri është cilësuar si një hap i rëndësishëm drejt modernizimit të operacioneve të shpëtimit, falë stabilitetit dhe qëndrueshmërisë së tij.

    Unitree Robotics beson se përdorimi i robotëve të tillë mund të reduktojë rrezikun për zjarrfikësit.

    Në rrjetet sociale kineze, roboti ka tërhequr vëmendje të madhe.

    Ndërsa shumë e shohin si një arritje të rëndësishme teknologjike që mund të shpëtojë jetë, të tjerë mbeten të rezervuar, duke pyetur nëse pajisja mund të përballojë vërtet sfidat e misioneve realisht të vështira.

  • Pichai: Rritja e investimeve në AI është mbresëlënëse, por e rrezikshme

    Pichai: Rritja e investimeve në AI është mbresëlënëse, por e rrezikshme

    Shefi ekzekutiv i Alphabet, Sundar Pichai, ka paralajmëruar se asnjë kompani nuk do të mbetej e paprekur nëse flluska e inteligjencës artificiale do të shpërthente.

    Në një intervistë për BBC, ai tha se rritja e investimeve në AI është mbresëlënëse, por po shoqërohet edhe me një nivel “irracionaliteti”, duke rritur frikën për mbivlerësim të tregut.

    Aksionet e kompanive të AI-së janë rritur ndjeshëm muajt e fundit, përfshirë Alphabet-in, i cili ka dyfishuar vlerën e tij në 3.5 trilionë dollarë.

    Në intervistë, ai foli edhe për investimet e Alphabet-it në Mbretërinë e Bashkuar, ku kompania ka zotuar 5 miliardë paund për infrastrukturë dhe kërkim

    Pichai konfirmoi se Google synon të trajnojë modelet e AI-së në këtë vend, çka pritet të forcojë pozicionin e Mbretërisë së Bashkuar si qendër globale e teknologjisë.

    Pichai theksoi se AI do të ndikojë thellë në tregun e punës, duke zhvendosur disa profesione, por edhe duke krijuar mundësi të reja.

    Ai tha se profesionistët që përshtaten dhe mësojnë të përdorin mjetet e AI-së do të jenë më të suksesshëm në çdo fushë.