Category: SHKENCË

Google ka bërë një ndryshim të heshtur, por me ndikim të madh në mënyrën se si shfaq rezultatet e kërkimit: nga tani, numri maksimal i rezultateve për faqe është ulur nga 100 në vetëm 10. Ky veprim pritet të riformësojë peizazhin e SEO-së, trajnimin e inteligjencës artificiale dhe dukshmërinë digjitale në përgjithësi.

Sipas raportit të Search Engine Land, rreth 88% e faqeve të internetit kanë pësuar tashmë një rënies të ndjeshme të përshtypjeve, pasi rezultatet që më parë renditeshin nga pozicioni 11 deri në 100 nuk janë më të qasshme për përdoruesit.
Në praktikë, kjo do të thotë se Google ka kufizuar ndjeshëm atë që njerëzit – dhe modelet e AI-së – mund të “shohin” në internet.

Platforma të mëdha si Reddit, të cilat shpesh pozicionoheshin në ato vende të ndërmjetme, janë goditur më fort, duke përjetuar rënie të dukshme në trafikun dhe angazhimin online.

Për startup-et dhe zhvilluesit e inteligjencës artificiale, ky ndryshim ka pasoja që shkojnë shumë përtej optimizimit të kërkimeve. Ai ndikon në mbledhjen e të dhënave, në mënyrën si mësojnë algoritmet dhe në mundësinë e zbulimit të faqeve të reja.

Në thelb, rrjeti i hapur sapo u ngushtua, dhe konkurrenca për vëmendje në internet është bërë më e ashpër se kurrë.

Ndërsa teknologjia po zhvillohet me ritme të shpejta, shumë njerëz po ndjejnë pasiguri për të ardhmen e tregut të punës. Edhe pse askush nuk mund të parashikojë saktësisht se sa shpejt IA do të përparojë, është e qartë se ajo tashmë po ndryshon mënyrën se si punojmë dhe jetojmë.

Kompania OpenAI publikoi një studim të titulluar “Matja e efektivitetit të modeleve tona në detyrat e botës reale”, ku u analizuan 44 profesione për të vlerësuar sa të ndjeshme janë ndaj zëvendësimit nga inteligjenca artificiale.

Studimi përdori një sistem vlerësimi të quajtur “GDPval”, që krahasoi performancën e modeleve të avancuara të IA-së me atë të punonjësve njerëzorë në nëntë industri kryesore të SHBA-së.

Shitja me pakicë, më e rrezikuara

Sipas raportit, sektori i shitjes me pakicë është më i ekspozuari ndaj ndikimit të IA-së. Sistemi Claude Opus 4.1 i kompanisë Anthropic rezultoi se i tejkalon njerëzit në:

81% të detyrave të punonjësve të sporteleve dhe qirave,

79% të detyrave të menaxherëve të shitjeve, dhe

76% të punës së nëpunësve të transportit, pranimit dhe inventarit.

Në kontrast, infermierët e regjistruar arritën ta ruajnë epërsinë ndaj IA-së – ajo i tejkaloi vetëm në 37% të detyrave.

Raporti thekson se rezultatet ndryshojnë sipas modelit të chatbot-it të përdorur, pasi disa modele janë më të afta në fusha të caktuara.

CEO i OpenAI, Sam Altman, tha se mbështetja e klientëve është një nga fushat që IA pritet ta marrë përsipër shumë shpejt:

“JAM I BINDUR SE SHUMË PREJ SHËRBIMEVE TË KLIENTËVE QË BËHEN SOT NGA NJERËZIT DO TË ZËVENDËSOHEN NGA INTELIGJENCA ARTIFICIALE – DHE DO TË KRYHEN MË MIRË,” THA ALTMAN, DUKE PRANUAR SE RREZIKU I HUMBJES SË VENDEVE TË PUNËS ËSHTË NJË SHQETËSIM REAL.

Megjithatë, kompania thekson se qëllimi i IA-së nuk është të zëvendësojë njerëzit, por t’i ndihmojë ata në detyrat e përditshme, duke rritur efikasitetin dhe produktivitetin.

Profesionet ku IA i tejkalon njerëzit (sipas përqindjes së detyrave)

Nëpunës sportelesh dhe qirash – 81%

Menaxherë shitjesh – 79%

Nëpunës transporti, pranimi dhe inventari – 76%

Redaktorë – 75%

Programues – 70%

Detektivë dhe hetues privatë – 70%

Zyrtarë të pajtueshmërisë – 69%

Mbikëqyrës prodhimi (jo me pakicë) – 69%

Përfaqësues shitjesh (jo teknike/shkencore) – 68%

Menaxherë të operacioneve të përgjithshme – 67%

Menaxherë të shërbimeve shëndetësore – 65%

Blerës dhe agjentë blerjesh – 64%

Këshilltarë financiarë personalë – 64%

Menaxherë administrativë – 62%

Përfaqësues të shërbimit ndaj klientit – 59%

Mbikëqyrës të shitjeve me pakicë – 59%

Mbikëqyrës të prodhimit dhe operacioneve – 58%

Infermierë – 56%

Agjentë pasurish të paluajtshme – 54%

Gazetarë dhe analistë lajmesh – 53%

Menaxherë të sistemeve të informacionit – 52%

Mbikëqyrës të policisë dhe detektivëve – 49%

Përfaqësues të shitjeve teknike – 47%

Avokatë – 46%

Menaxherë projektesh – 42%

Punonjës socialë (fëmijë, familje, shkolla) – 42%

Sekretarë mjekësorë – 42%

Agjentë financiarë – 42%

Mbikëqyrës administrativë – 41%

Analistë financiarë – 41%

Punonjës të rekreacionit – 37%

Infermierë të regjistruar – 37%

Menaxherë pasurish dhe komunitetesh – 34%

Menaxherë financiarë – 32%

Producentë dhe drejtorë – 31%

Teknikë audio dhe video – 30%

Punonjës shërbimi dhe mbështetjeje – 29%

Nëpunës porosish – 28%

Agjentë shitjesh pasurish të paluajtshme – 27%

Farmacistë – 26%

Kontabilistë dhe auditorë – 24%

Inxhinierë mekanikë – 23%

Inxhinierë industrialë – 17%

Montazhierë filmash dhe videosh – 17%

Çmimi Nobel në Fiziologji ose Mjekësi për vitin 2025 u është dhënë shkencëtarëve Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell dhe Shimon Sakaguchi për zbulimet e tyre revolucionare “lidhur me tolerancën imunitare periferike”.

Komiteti i Nobelit njoftoi se çmimi iu akordua për punën e tyre në kuptimin e mënyrës se si sistemi imunitar mbron trupin nga vetë-dëmtimi, duke parandalur që ai të sulmojë indet e shëndetshme të vetë organizmit.

Zbulimet e këtyre tre studiuesve kanë ndihmuar në sqarimin e mekanizmave themelorë që qëndrojnë pas sëmundjeve autoimune, si dhe kanë hapur rrugën për zhvillimin e terapive të reja në trajtimin e këtyre sëmundjeve.

Ky çmim shënon hapjen zyrtare të javës së Çmimeve Nobel 2025. Në ditët në vijim do të shpallen edhe fituesit në kategoritë: Fizikë, Kimi, Letërsi, Paqe dhe Ekonomi.

Inovacion që shkurton operacionet, ul rrezikun e infeksioneve dhe përshpejton shërimin

Një ekip shkencëtarësh kinezë ka krijuar një ngjitës bioabsorbues revolucionar, të quajtur Bone-02, i cili mund të stabilizojë kockat e thyera për më pak se tre minuta. Ky zbulim i jashtëzakonshëm mund të ndryshojë përgjithmonë mënyrën se si trajtohen frakturat, duke u dhënë kirurgëve më shumë efikasitet dhe pacientëve një shërim më të lehtë.

Inovacioni, i udhëhequr nga Dr. Lin Xianfeng në spitalin Sir Run Run Shaw në Zhejiang, bazohet në biomimikri, shkencën që imiton natyrën. Frymëzimi erdhi nga gocat deti, të cilat ngjiten fort edhe në sipërfaqe të lagështa e të lëvizshme, duke u bërë shembull i qëndrueshmërisë natyrore.

Një alternativë ndaj pllakave dhe vidave metalike

Ndryshe nga implantet metalike tradicionale, që shpesh kërkojnë një operacion të dytë për t’u hequr, Bone-02 shpërbëhet gradualisht në trup ndërsa kocka shërohet natyrshëm. Në testimet klinike me mbi 150 pacientë, ngjitësi tregoi forcë mbresëlënëse: rezistencë në prerje prej 0.5 MPa dhe forcë kompresive deri në 10 MPa, të krahasueshme me materialet standarde ortopedike.

Mjekët raportuan se operacionet që normalisht kërkonin pllaka dhe vida çeliku, me Bone-02 u përfunduan në një pjesë të kohës. Kjo do të thotë më pak rrezik infeksioni, më pak dhimbje dhe një rikuperim më të shpejtë për pacientët, transmeton Telegrafi.

Siguri dhe tolerancë e lartë biologjike

Një nga pikat më të forta të Bone-02 është bioabsorbueshmëria e tij: materiali zhduket vetë brenda rreth gjashtë muajsh, duke shmangur nevojën për ndërhyrje të dytë kirurgjikale.

Sipas një artikulli të Nature Biomedical Engineering, biomaterialet bioabsorbues kanë treguar efikasitet të lartë dhe tolerancë të mirë biologjike në shumë aplikime ortopedike. Kjo e bën Bone-02 një opsion premtues për përdorim masiv në spitalet moderne.

Potencial për mjekësinë emergjente dhe situatat ekstreme

Përfitimet e Bone-02 nuk kufizohen vetëm te kirurgjia spitalore. Sipas Harvard Health Publishing, kjo teknologji mund të jetë shpëtimtare edhe në mjekësinë emergjente, ku stabilizimi i menjëhershëm i frakturave është jetik, si dhe në situata lufte apo katastrofash natyrore, ku burimet kirurgjikale janë të kufizuara.

Ekspertë të Harvard Medical Schooltheksojnë se biomaterialet e ngjitjes së shpejtë do të jenë ndër teknologjitë kyçe të mjekësisë së së ardhmes në terren.

Natyrë + Shkencë = Mjekësi e së ardhmes

Ngjitësi Bone-02 është dëshmi se natyrën nuk e tejkalon dot, por mund ta imitosh. Duke kopjuar qëndrueshmërinë e gocave nën ujë, ky zhvillim po hap një epokë të re në ortopedi, ku shërimi bëhet më i shpejtë, më i sigurt dhe më njerëzor.

Nëse provat klinike vazhdojnë të konfirmojnë rezultatet premtuese, Bone-02 mund të bëhet standardi i artë në trajtimin e frakturave në mbarë botën. Një revolucion i vogël në dukje, por me ndikim të madh në jetën e pacientëve. /Telegrafi/

Nuk është çështje dembelie, por natyre. Nëse meshkujt në shtëpi shpesh nuk arrijnë të gjejnë atë që kërkojnë, ndryshe nga gratë, kjo ndodh sepse dy gjinitë kanë një “shikim periferik” të ndryshëm.

Ky shikim u lejon të dallojnë forma, ngjyra dhe lëvizje të objekteve që nuk janë drejtpërdrejt përpara syve. Gratë janë në gjendje të shohin me mjaft saktësi deri në 45° nga qendra e fushës së tyre pamore (ndërkohë që tek burrat aty shfaqet mjegullim), dhe në disa raste të rralla ato zhvillojnë një shikim periferik që shkon deri pranë 180°.

Origjina e këtij dallimi mund të gjendet tek zakonet shoqërore prehistorike. Gratë, të cilat merreshin kryesisht me mbledhjen e frutave, barishteve dhe rrënjëve, kanë zhvilluar një aftësi pamore më të gjerë; ndërsa burrat, të ngarkuar me gjuetinë, mësuan të fokusonin prenë drejt përpara dhe të përqendronin vëmendjen tek një objekt i vetëm, edhe nëse ndodhej në distanca të mëdha.

Kështu që herën tjetër kur nuk gjejnë as shoqen tjetër the çorapes, mos i bëni me faj.