Category: SHËNDETËSI

Britanikët paralajmërohen të jenë vigjilentë ndaj disa simptomave të pazakonta që shfaqen në këmbë, të cilat mund të tregojnë një gjendje të rrezikshme. Diabeti është një gjendje serioze dhe shpesh e përjetshme që çon në nivele tepër të larta të sheqerit në gjak.

Ndërsa shkaku i saktë i diabetit të tipit 1 mbetet i panjohur, diabeti i tipit 2 shpesh shoqërohet me faktorë që përfshijnë peshën e tepërt dhe aktivitetin fizik të pamjaftueshëm. Megjithatë, mund të jetë edhe i trashëgueshëm, shkruan Mirror.

Ashtu si me çdo gjendje mjekësore, sa më herët të identifikohen simptomat e diabetit, aq më shpejt mund të kërkohet ndihmë mjekësore. Megjithatë, këto shenja paralajmëruese mund të shfaqen në disa zona të papritura.

Për shkak të niveleve të larta të sheqerit në gjak, këmbët përfaqësojnë një zonë të trupit që mund të pësojë dëme të konsiderueshme. “Diabetes UK” deklaron: “Me kalimin e kohës, nivelet e larta të sheqerit në gjak, të njohura edhe si nivele të glukozës në gjak, mund të dëmtojnë enët e vogla të gjakut që furnizojnë nervat në këmbët tuaja”.

“Kjo i ndalon lëndët ushqyese thelbësore të arrijnë nervat. Nëse nervat në këmbët tuaja dëmtohen, mund të humbni ndjesinë në këmbë, e njohur si neuropati periferike (dëmtim nervor). Kjo do të thotë që mund të mos i ndjeni gjërat siç duhet dhe mund t’i dëmtoni këmbët pa e vënë re”.

“Enët e gjakut të dëmtuara gjithashtu zvogëlojnë furnizimin me gjak në këmbët tuaja, që do të thotë se mund të keni probleme me shërimin e prerjeve dhe plagëve. Gjithashtu mund të keni dhimbje dhe ngërçe në këmbë ose shputa”.

Organizata këshillon njerëzit të konsultohen me mjekun e tyre familjar nëse vërejnë ndonjë nga shenjat e mëposhtme:

Ndjesi shpimi ose mpirje;

Dhimbje djegieje;

Humbje e ndjesisë në këmbë;

Ënjtje e këmbëve – mund të vini re se veshja e këpucëve ose ecja është bërë më e vështirë;

Këmbët tuaja nuk djersiten;

Plagë që nuk shërohen;

Kërcitje në pulpat tuaja gjatë pushimit ose ecjes;

Lëkurë e shndritshme dhe e lëmuar në këmbë;

Rënie e qimeve në këmbë dhe shputa.

Biznesmeni Bali Baliu ka zgjedhur një rrugë të pazakontë krahas angazhimeve të tij të shumta në botën e biznesit. Edhe pse menaxhon rreth 10 deri në 12 kompani, ai thotë se përkushtimi më i madh i tij nuk lidhet me fitimin, por me mbrojtjen e natyrës.

Baliu në emisionin “LIBERO” tregoi se ka marrë një hap konkret për të kontribuar në mjedis: ai ka punësuar një punëtor dhe i ka siguruar pajisjet e nevojshme, përfshirë edhe kombin, për pastrimin e zonës së Shalës së Bajgorës. Megjithatë, nuk ndalet vetëm me kaq —edhe ai del në terren dhe pastron natyrën.

“Është pak investim, por ma shumë më flen kjo. Ma shumë më knaq kjo që e bëj se krejt bizneset e tjera që i kam. Ma shumë angazhohem për pastërtinë e Shalës së Bajgorës se për 12 biznese, sepse e bëj me pasion dhe knaqna kur e shoh natyrën e pastër”, është shprehur Baliu.

Për ta dëgjuar intervistën e plotë të Bali Baliut, klikoni në linkun e mëposhtëm:

Testimi i virgjërisë, ka qenë dikur i lejuar me ligj në Kosovë, duke shkaktuar pasoja të rënda psikologjike dhe sociale. Kështu u shpreh doktori dhe seksologu Hajrullah Fejza në emisionin “LIBERO” ku tregoi se pikërisht këtë temë e ka trajtuar në doktoratën e tij.

Sipas tij, gjetjet nga hulumtimi janë tronditëse dhe dëshmojnë vuajtjet e shumta që kanë përjetuar vajzat si pasojë e kësaj praktike. “Është tmerr çka ka ndodh… është me u ulë e me qajt për gratë dhe vajzat tona”, theksoi ai, duke përmendur presionin e madh që u bëhej për të dëshmuar virgjërinë, shpesh edhe përmes kërkimit të njollave të gjakut në natën e parë të martesës.

Fejza nënvizoi se kjo praktikë tashmë është ndaluar me ligj dhe nuk aplikohet më për qëllime personale apo për të kënaqur kërkesat e familjarëve apo partnerëve. Sipas tij, ndalimi i testimit të virgjërisë është një hap i rëndësishëm drejt mbrojtjes së dinjitetit dhe të drejtave të grave.

Megjithatë, ai sqaroi se në raste të veçanta, procedura të caktuara mund të kryhen vetëm me urdhër të gjykatës, duke theksuar se kjo çështje tashmë konsiderohet një kapitull i mbyllur në shoqërinë kosovare.

Për ta dëgjuar intervistën e plotë të Hajrullah Fejzës, klikoni në linkun e mëposhtëm:

Nëse qëndrojmë ulur me këmbët e kryqëzuara për më shumë se tri orë në ditë, mund të rezultojë në shtrembërim të shpinës, dhimbje qafe dhe parehati të ijeve tona.

Ne jemi mësuar të të qëndrojmë këmbë mbi këmbë pa menduar, por jo shumë prej nesh e dinë se ajo mund të ketë disa pasoja të rënda për shëndetin dhe organet tona.

Vendosja e këmbës mbi këmbë është e zakonshme për shumë njerëz kur ulen dhe një zakon që vështirë se ndryshohet, sidomos për femrat.

Por tani studimet tregojnë se qëndrimi në një pozicion të tillë për orë të tëra mund të çojë në një gjendje tjetër që quhet Paraliza Peroneale Nervore ose paralizë.

Në vitin 2010, studime të ndryshme treguan se kur ju rrini ulur për një kohë të gjatë me këmbë të kryqëzuara, presioni i gjakut në trupin tuaj, rritet.

Ky pozicion gjithashtu dërgon gjakun nga këmbët tek gjoksi, duke konkluduar kështu me rritjen e presionit të gjakut.

Një studim tjetër ka treguar se nëse qëndrojmë ulur me këmbët e kryqëzuara për më shumë se tri orë në ditë, mund të rezultojë në shtrembërim të shpinës, dhimbje qafe dhe parehati të ijeve tona, shkruan “BrightSide”.

Veç këtyre, qëndrimi ulur me këmbët e kryqëzuara mund t’i shkaktoj edhe ‘venat e merimangës’.

Kryqëzimi i këmbëve në gju është një stil i zakonshëm që shumë njerëz e kanë adoptuar, kur ulen.

Shumë njerëz e bëjnë pa e menduar, pinë ujë që ka qëndruar në gotë apo shishe që nga dita e kaluar. Edhe pse duket krejtësisht i padëmshëm, ekspertët paralajmërojnë se ekziston një moment kur ky ujë nuk është më i sigurt për konsum.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, cilësia e ujit të pijshëm nuk varet vetëm nga burimi, por edhe nga mënyra se si ruhet dhe ekspozohet ndaj mjedisit.

Në momentin që uji bie në kontakt me ajrin, gojën apo sipërfaqe të ndryshme, ai mund të kontaminohet.

Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve thekson se bakteret nga goja dhe ambienti mund të kalojnë në ujë dhe të shumohen, sidomos kur qëndron në temperaturë dhome.

Edhe pse shumica e këtyre baktereve nuk janë të rrezikshme për persona të shëndetshëm, numri i tyre rritet me kalimin e kohës.

Ekspertët sugjerojnë një “rregull të artë”, uji që ka qëndruar deri në 12 orë zakonisht konsiderohet i sigurt, sidomos nëse është mbajtur në enë të mbyllur. Në këto kushte, rreziku i ndotjes mbetet i ulët.

Por pas 24 orësh, situata ndryshon. Uji që qëndron gjatë në kushte të zakonshme mund të humbasë cilësinë dhe të përmbajë më shumë mikroorganizma. Për këtë arsye, rekomandohet të zëvendësohet.

Ndërkohë, rreziku është më i lartë për grupet më të ndjeshme, si fëmijët, të moshuarit dhe personat me imunitet të dobët.

Një zakon i thjeshtë mund të bëjë diferencën, nëse nuk jeni të sigurt sa kohë ka qëndruar uji, është më mirë ta zëvendësoni me një gotë të freskët.

Dhimbjet e periodave janë diçka që mund të prekin çdo femër. Shumë prej nesh, gjatë kohës që krizat fillojnë, preferojmë të rrimë shtrirë në krevat dhe të mbuluar. Kjo do të thotë se disa herë do të jemi të detyruar të humbasim gjëra si puna, shkolla, daljet jashtë me miqtë e shumë të tjera.

Dhimbjet e periodave mund të lehtësohen me disa mënyra natyrale, të cilat janë provuar se mund të lehtësojnë dhe zhdukin dhimbjen dhe mbi të gjitha nuk shkaktojnë dëme anësore në trupin tuaj.

Joga

Jo vetëm që relakson trupin dhe mendjen , por ju lehtëson dhe nga dhimbjet . Të mbash pozicionet e caktuara e ndihmojnë trupit të relaksohet dhe ua heq mendjen nga dhimbja. Pra, herën tjetër që do keni frikën e dhimbjeve, provoni një klasë joge.

Dilni për vrap ose ecje

Sekreti i vërtetë i të larguarit të dhimbjes është të lëvizësh. Ushtrimet ndihmojnë duke lehtësuar procesin e daljes së lëngjeve. Pas vrapit është e sigurt që do ndiheni 100 herë më mirë, transmeton EO.

Bëni një dush

Pasi të keni vrapuar e të jeni djersitur, zhytuni në vaskën tuaj. Sapunët aromatikë ose edhe qirinjtë ndihmojnë shumë në procesin e të qetësuarit. Uji i ngrohtë i ndihmon muskujt të qetësohen dhe të marrin veten.

Rehatohuni me një bidon me ujë të nxehtë

Një alternativë natyrale për të shpëtuar nga dhimbjet është edhe një bidon me ujë të ngrohtë. Nxehtësia mbahet në zonën ku ndihet dhimbja e brendshme, nga ku aktivizon receptorët e nxehtësisë në trupin tonë dhe nga ana tjetër bllokon receptorët kimik të dhimbjes.

Pini një gotë me çaj kamomili

Çaji i kamomilit përmban glicine , një kimikat i cili ndihmon në kontrollimin e spazmave të muskujve duke përfshirë këtu edhe ato të periodave.

Shmangni kafenë

Kafeja ju dehidraton dhe shkakton fryrje të parehatshme, të cilat vetëm e përkeqësojnë dhimbjen e periodave. Mund të shërbejë gjithashtu si agjent inflamator dhe të irritojë në këtë mënyrë organet e brendshme.

Pini një gotë vere të kuqe

Mund të shijoni një gotë me verë të kuqe gjatë periodave dhe do t’ju bëjë të ndiheni më mirë. Një komponentë i gjetur në verën e kuqe ka treguar se redukton kontraktimet e mitrës dhe detyrimisht edhe dhimbjet. Gëzuar!

Shmangni ushqimet e kripura

Mund të jeni duke përjetuar disa kontraktime të fuqishme, por përpiquni t’i rezistoni ushqimeve të kripura. Ashtu si kafeja, edhe ushqimet e kripura ju dehidratojnë duke ju lënë të ndiheni të fryrë dhe duke krijuar një gjendje parehatie.

Çokollata e zezë

Gjatë dhimbjeve të periodave mund të përdorni pak çokollatë të zezë dhe keni për të vënë re se ajo do t’ju bëjë të ndiheni më mirë. Në të gjendet endorfina, e cila e vendos trupin tuaj në një humor më të mirë dhe shërben si një qetësues natyral.

Një kuti me akull

Disa femra preferojnë ftohtësinë që ofron një pako me akull në krahasim me një bidon me ujë të nxehtë. Akulli ul inflamacioni në zonën e fundit të barkut dhe ju ndihmon të ndihemi më të qetë dhe të rehatshëm.

Pini ujë

Të qenit të hidratuar është shumë e rëndësishme gjatë periodave. Pirja e sa më shumë uji do t’ju ndihmojë të nxirrni lëngjet e tepërta të mbledhura në trupin tuaj. Mundohuni të keni me vete gjithmonë një shishe me ujë për t’u siguruar se nuk do të jeni të etur në asnjë moment.

Shumica e njerëzve së paku njëherë janë ballafaquar me problemin e dridhjes së qerpikut.

Ky fenomen njihet me emrin miokimi, dhe ndodh për shkak të tkurrjes spontane të muskujve të vegjël të vendosur në qerpikë.

Kjo ndodh për shkak të irritimit të mbaresave nervore, të cilat i irritojnë muskujt dhe më së shpeshti kalon vetvetiu pas një deri në tri javë.

Nëse ju ndodh fuqishëm ose shpesh dhe nuk ju zvogëlohet, duhet të shkoni te oftalmologu në mënyrë që të verifikohet se a është në rregull dioptria e syrit.

Cilat janë shkaktarët më të shpeshtë të miokimisë dhe si ta zbusni këtë problem?

Stresi

Stresi është shkaktari kryesor i dridhjes së qerpikut. Zakonisht zgjat për një javë ose derisa të zgjasë periudha e stresit. Mësojini disa teknika të relaksimit, bëni ushtrime, flini më shumë dhe organizohuni më mirë.

Kafja

Shumë ekspertë mendojnë që stimulantët si kafeina, e shkaktojnë dridhjen e qerpikut. Nëse e keni shtuar sasinë e kofeinës, do të ishte mirë që ta zvogëloni atë. Keni kujdes në marrjen e lëngjeve, prandaj me kafe gjithmonë pini një gotë ujë.

Mungesë e magnezit

Mungesa e mineraleve, më së shpeshti magnezit mund të çojë deri tek miokimia. Hani spinaq, bajame dhe arra, ose merrni suplemente të këtij minerali.

Sytë e thatë

Sytë e thatë tej mase mund të jenë si pasojë e mplakjes, mbajtjes së thjerrëzave apo edhe si pasojë e marrjes së disa medikamenteve të caktuara. Përdorni lot artificialë ose lagni sytë me ujë të ftohtë.

Tendosja e syrit

Shumë shprehi sjellin deri te tendosja e syve dhe dridhja e qerpikëve. Disa nga fajtorët më të shpeshtë: mosmbajtja e syzeve gjatë ditëve me diell, mosmbajtja e syzeve me dioptri të drejtë, shikimi i gjatë në kompjuter ose telefon mobil. Sytë duhet të pushojnë mirë!

Shtangia e nofullës ose kërcitja e dhëmbëve

Shumë njerëz shtangin nofullën ose kërcasin dhëmbët, posaçërisht në gjumë, dhe kjo quhet bruksizëm. Duhet të kontrolloheni te stomatologu dhe në këtë rast duhet që të mbani mbrojtëse për dhëmbët. Në ndërkohë, bëjini masazh të lehtë nofullës nga jashtë dhe brenda. Kjo do t’i lëshojë muskujt e fytyrës dhe do ta lehtësojë problemin.

Shkaktarët tjerë potencialë

Nganjëherë dridhja e qerpikut mund të jetë si tregues i ndonjë problemi të rëndë medicinal. Hipoglikemia, sëmundja e Parkinsonit, sindroma Turetov dhe problemet neurologjike, gjithashtu mund të shkaktojnë dridhjen e qerpikëve.

Nëse i keni provuar të gjitha këshillat e cekura më lartë dhe dridhja ende vazhdon, vizitohuni te mjeku

Nxitimi i përditshëm në kuzhinë dhe dëshira për të provuar gjithçka menjëherë mund të duken të pafajshme.

Megjithatë, shumë ushqime janë të pasigurta kur konsumohen të gjalla ose të pagatuara mirë. Nga mishi i gjallë te disa bishtajore, rreziqet përfshijnë helmim serioz nga ushqimi dhe madje edhe infeksione që mund të kërkojnë shtrim në spital.

Ekspertët theksojnë se, ndërsa të gjithë e dimë që pula ose vezët e gjalla mund të shkaktojnë sëmundje, ka edhe ushqime bimore që nuk duhen konsumuar pa trajtimin e duhur termik. Çelësi është përgatitja e duhur dhe respektimi i rregullave të sigurisë në gatim.

Miell

Mund të duket i padëmshëm, por mielli i papërpunuar mund të përmbajë baktere si salmonela ose E. coli. Përpunimi i kokrrave nuk i vret këto mikroorganizma. Nëse doni të shijoni brumë të papërpunuar, duhet ta ngrohni më parë miellin dhe të përdorni vezë të pasterizuara.

Mish i grirë

Mishi i grirë i viçit nuk duhet të hahet i gjallë, pasi bakteret mund të përhapen në të gjithë mishin. Ndërsa E. coli në biftek kufizohet në sipërfaqe dhe vritet nga gatimi, në mishin e grirë të viçit mund të shkaktojë helmim serioz ushqimor nëse nuk gatuhet plotësisht. Temperatura e brendshme duhet të arrijë 160°F (71°C) për të qenë i sigurt.

Shpendë

Mishi i pulës, gjelit të detit, rosës ose patës nuk duhet të hahet i gjallë. Një temperaturë e brendshme prej 74°C siguron që bakteret, të tilla si salmonela, të vriten dhe ushqimi të jetë i sigurt për t’u ngrënë. Ngrënia e mishit të shpendëve të gjallë mund të çojë në helmim serioz nga ushqimi.

Fasule të kuqe

Fasulet e papërpunuara përmbajnë nivele të larta të fitohemosfagnumit, i cili mund të shkaktojë simptoma helmimi vetëm nga disa fasule. Ato janë të sigurta vetëm kur zihen siç duhet për të paktën 10 minuta pasi të jenë lënë në ujë për 5 orë. Fasulet e konservuara janë tashmë gati për t’u ngrënë.

Qumësht

Qumështi i papërpunuar përbën rrezik për shkak të baktereve të tilla si E. coli, salmonela dhe Listeria. Pasterizimi zvogëlon rrezikun e sëmundjeve dhe e bën qumështin të sigurt për t’u pirë. Ekspertët nuk rekomandojnë konsumimin e qumështit të papërpunuar.

Autizmi është një çrregullim neurozhvillimor që ndikon në mënyrën se si një person komunikon, ndërvepron me të tjerët dhe përjeton botën përreth. Ai është pjesë e spektrit të gjerë të zhvillimit, që do të thotë se shfaqet në forma dhe nivele të ndryshme tek individë të ndryshëm, duke përfshirë sfida në komunikim social, sjellje të përsëritura dhe interesa të kufizuara, por edhe aftësi dhe potenciale unike.

Megjithatë, rreth autizmit vazhdojnë të ekzistojnë shumë keqkuptime dhe mite të përhapura. Ndër më të zakonshmet janë pretendimet e pabazuara se vaksinat shkaktojnë autizëm apo se ai është rezultat i prindërimit të dobët. Këto ide janë hedhur poshtë nga kërkimet shkencore!

Në emisionin “LIBERO” u diskutua lidhur me këtë çështje dhe për sa i takon lidhjes së pretenduar mes vaksinave dhe autizmit, psikologia Dafina Daka theksoi se ky keqkuptim ka ndikuar drejtpërdrejt në vendimet e shumë prindërve… Sipas saj, hezitimi për vaksinim apo shtyrja e tij pas moshës dyvjeçare i ekspozon fëmijët ndaj sëmundjeve serioze si fruthi, i cili mund të ketë pasoja të rënda për shëndetin.

“Ky keqkuptim i ka nxitur shumë prindër të rinj që të mos i vaksinojnë foshnjat e tyre, ose ta shtyjnë vaksinimin. Kjo i rrezikon drejtpërdrejt nga sëmundje të rënda. Është shumë e rëndësishme të kuptohet se shkenca asnjëherë nuk ka vërtetuar që vaksinat shkaktojnë autizëm. Kjo ka qenë vetëm një teori e pavërtetuar”, theksoi Daka.

Vlen ta përmendin se sipas OBSH-së, nuk ka lidhje shkencore mes vaksinave dhe autizmit (meta-analizë e 2025) – Një rishikim i gjerë i të dhënave (mbi 1.2 milion fëmijë) nuk gjeti asnjë rritje rreziku për autizëm nga vaksinat ose përbërësit e tyre.

Ndërkohë edhe për sa i takon keqkuptimit se autizmi shkaktohet nga prindërimi i keq, OBSH ka shpjeguar se autizmi nuk shkaktohet nga mënyra e rritjes së fëmijës… DHE në lidhje me këtë logopedia Reita Shabani sqaroi natyrën e autizmit, duke kundërshtuar bindjet e gabuara që lidhen me faktorë të jashtëm si prindërimi.

“…Autizmi është një çrregullim neurozhvillimor dhe nuk ka të bëjë me mënyrën e rritjes apo faktorë të tillë njerëzorë…”, u shpreh ajo.

Për ta dëgjuar diskutimin e plotë rreth kësaj teme, klikoni në linkun e mëposhtëm:

Një nga keqkuptimet më të përhapura rreth autizmit lidhet me perceptimin se personat në spektër nuk ndiejnë emocione. Sipas psikologes nga Tirana, Jonida Ponari, kjo nuk është e vërtetë.

Ajo në emisionin “LIBERO” theksoi se fëmijët apo individët me autizëm i përjetojnë emocionet plotësisht, madje shpeshherë me një intensitet më të lartë sesa personat neurotipikë. “Ndryshon vetëm mënyra e përpunimit dhe e shprehjes së emocioneve”, shpjegoi Ponari. Sipas saj, vështirësia qëndron në faktin se ata nuk arrijnë gjithmonë të identifikojnë fillimisht emocionin, ta shprehin qartë dhe më pas ta kanalizojnë në mënyrën e duhur.

Psikologia shtoi se kjo sfidë në menaxhimin emocional mund të çojë në keqkuptime nga ana e të tjerëve, duke krijuar perceptimin e gabuar se mungon ndjeshmëria emocionale.

E pyetur për aftësitë njohëse, Ponari theksoi se shumë individë me autizëm kanë një kujtesë të jashtëzakonshme dhe aftësi të lartë për përqendrim. “Kanë një hiperfokus të theksuar, sidomos në fushat që ata kanë interes”, u shpreh ajo.

Sipas saj, ky potencial shpesh mund të shndërrohet në një avantazh të madh, nëse mbështetet dhe zhvillohet në mënyrën e duhur nga familja dhe specialistët.

Për ta dëgjuar diskutimin e plotë rreth kësaj teme, klikoni në linkun e mëposhtëm: