Category: SHËNDETËSI

Pozicioni i kokës gjatë natës mund të ndikojë drejtpërdrejt në shëndetin e syve. Ja çfarë tregojnë rezultatet dhe pse duhet t’i kushtoni rëndësi mënyrës si flini

Një zakon i pazakontë, si fjetja pa jastëk, mund të jetë një nga mënyrat më të thjeshta për të ruajtur shëndetin e syve. Vendosja e disa jastëkëve nën kokë mund të rrisë në mënyrë të lehtë presionin në sy, një faktor i rëndësishëm rreziku për zhvillimin e glaukomës.

Dihet se lloji i jastëkut dhe mënyra e fjetjes ndikojnë në cilësinë e gjumit, por më pak dihet për rolin që ka pozicioni i trupit në shëndetin e syve. Një studim i ri tregon se edhe një detaj i thjeshtë, si këndi në të cilin mbahet koka gjatë gjumit, mund të ndikojë në shikim në mënyra të papritura.

Studimi, i publikuar në fund të janarit në revistën “British Journal of Ophthalmology”, tregon se fjetja pa jastëk mund të ndihmojë në uljen e presionit brenda syrit.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme, pasi presioni i lartë në sy është një nga shkaqet kryesore të glaukomës, një nga arsyet më të shpeshta të humbjes së shikimit në botë.

Si ndikojnë jastëkët në qarkullimin e syrit
Studiuesit shpjegojnë se ngritja e kokës ndryshon pozicionin e qafës dhe mund të shkaktojë shtypje të venave kryesore që kthejnë gjakun nga koka. Kjo pengon rrjedhjen normale të lëngut të syrit, i cili ushqen strukturat e tij dhe rregullon presionin e brendshëm.

Meqenëse presioni në sy ndryshon gjatë ditës dhe rritet kur kalojmë nga pozicioni në këmbë në atë shtrirë, pozicioni gjatë gjumit bëhet një faktor i rëndësishëm.

Detajet e studimit
Për të analizuar këtë efekt, studiuesit nga një qendër universitare në Kinë përfshinë 144 persona me glaukomë.

Struktura e pjesëmarrësve ishte:

84 persona deri në 44 vjeç
41 persona nga 45 deri në 59 vjeç
19 persona mbi 60 vjeç
Sipas llojit të sëmundjes:

70 kishin glaukomë me presion normal
9 kishin presion të rritur në sy
65 kishin glaukomë të zakonshme me kënd të hapur
Studimi zgjati gjashtë muaj dhe përfshiu kontrolle të detajuara të syve.

Rritje e presionit në shumicën e rasteve
Presioni në sy u mat çdo dy orë gjatë 24 orëve, si në pozicion ulur ashtu edhe në shtrirje.

Kur pjesëmarrësit shtriheshin dhe koka u ngrihej në kënd 20–35 gradë (si me dy jastëkë), rezultatet ishin të qarta:

67 për qind e tyre shfaqën rritje të presionit në sy
rritja mesatare ishte rreth 1.61 mm Hg
presioni ishte më i lartë kur koka ishte e ngritur sesa kur ishte në nivel të sheshtë
Gjithashtu u vu re ulje e furnizimit me oksigjen dhe lëndë ushqyese në indet e syrit.

Të rinjtë në rrezik më të madh
Studimi tregoi se të rinjtë kishin më shumë gjasa të përjetonin rritje të ndjeshme të presionit në sy. Rreziku ishte më i lartë edhe te pacientët me formën më të zakonshme të glaukomës.

Një analizë shtesë te persona të shëndetshëm tregoi se përdorimi i jastëkëve ngushton venat e qafës dhe ndryshon qarkullimin e gjakut, duke ndikuar drejtpërdrejt në zonën e kokës.

Një ndryshim i thjeshtë që mund të ndihmojë
Edhe pse studimi kërkon konfirmim të mëtejshëm, studiuesit besojnë se ndryshimi i pozicionit gjatë gjumit mund të jetë një ndihmë shtesë në trajtim.

Ata theksojnë se, përveç terapive me barna apo procedurave të tjera, edhe ndryshimet në sjellje mund të kenë rol të rëndësishëm.

Rekomandimi i tyre është i qartë:
personat me glaukomë duhet të shmangin pozicionet që përkulin qafën dhe rrisin shtypjen në venat e saj.

Ky ndryshim i thjeshtë mund të jetë një mënyrë praktike për të ndihmuar në menaxhimin afatgjatë të sëmundjes.

Ta shpëlash apo jo sallatën e paketuar në qese? Duhet larë apo jo gjoksi i pulës? Dhe a duhet të shpëlahet shalqiri me ujë para se të pritet? Ja një udhëzues i shpejtë që do të hedhë poshtë disa keqkuptime të zakonshme.

Mish dhe peshk

Shpëlarja e biftekëve të viçit ose filetove të peshkut nën ujë para gatimit nuk eliminon mikrobet e rrezikshme, të tilla si salmonela dhe kampilobakteri, dy nga bakteret më të zakonshme që shkaktojnë sëmundje të transmetuara nga ushqimi në vendet e industrializuara.

Për më tepër, spërkatjet ndotin lavamanin, enët e kuzhinës dhe duart. E vetmja mënyrë për të shkatërruar mikroorganizmat patogjenë është përmes gatimit.

Perimet

Nuk është e nevojshme ta shpëlani sallatën e paketuar në qese, të paktën në Itali. “Nëse paketimi i sallatës ose spinaqit thotë ‘i larë dhe gati për t’u ngrënë’, prodhuesi garanton higjienën dhe sigurinë shëndetësore deri në datën e skadimit dhe për këtë arsye nuk është e nevojshme të lani perimet përsëri”, sigurojnë ekspertët në Istituto Zooprofilattico Sperimentale delle Venezie, një agjenci e shëndetit publik. Situata, sigurisht, është e ndryshme për frutat dhe perimet e blera nga shitësi i perimeve.

Bio

Dhe duke folur për keqkuptimet: nuk është e vërtetë që mund të mos lani perimet organike. “Organike” nuk do të thotë sterile.

Frutat dhe perimet e rritura pa përdorimin e pesticideve ende rriten dhe mund të kontaminohen nga kafshët, plehu dhe mikroorganizmat si listeria. Prandaj, ato duhet të shpëlahen me ujë të rrjedhshëm, njësoj si ato të rritura në mënyrë konvencionale.

Frutat

Shalqiri ose pjepri duhet të pastrohet para prerjes. Lëkura mund të kontaminohet nga mikrobet që thika i mbart në tul.

Frutat pa lëkurë duhen larë para se t’i prisni, edhe nëse padyshim nuk e hani lëkurën e jashtme. Megjithatë, dezinfektimi është i panevojshëm; nuk ka prova të forta shkencore që në fakt përmirësojnë sigurinë ushqimore.

Uji i rrjedhshëm dhe fërkimi i butë i frutave dhe perimeve me duar largojnë papastërtinë dhe shumicën e mbetjeve të pesticideve.

Nëse përdorni medikamente për tensionin e lartë, si inhibitorët ACE apo beta-bllokuesit, duhet të tregoni kujdes jo vetëm me ushqimin, por edhe me pijet që konsumoni. Disa prej tyre mund të ndikojnë në mënyrën si veprojnë ilaçet ose të shkaktojnë efekte anësore të padëshiruara. Ja cilat janë 6 pijet për të cilat duhet të këshilloheni me mjekun:

1. Disa lëngje frutash
Lëngu i grejpfrutit është ndër më të njohurit për ndërveprim me ilaçet. Ai bllokon një enzimë të rëndësishme (CYP3A4) që ndihmon në përpunimin e medikamenteve në trup. Si pasojë, niveli i ilaçeve në gjak mund të rritet dhe të shkaktojë ulje të rrezikshme të tensionit.
Edhe lëngjet e tjera si ai i mollës apo portokallit mund të ndikojnë në përthithjen e disa medikamenteve.

2. Alkooli
Alkooli mund të forcojë efektin e disa ilaçeve për tensionin, duke shkaktuar rënie të fortë të presionit të gjakut.
Ai gjithashtu mund të përkeqësojë efektet anësore si marramendje, dobësi, të fikët apo çrregullime të ritmit të zemrës.
Për më tepër, vetë alkooli mund të rrisë tensionin, duke ulur efektin e trajtimit.

3. Pijet me kafeinë
Kafeina mund të zvogëlojë efektivitetin e disa ilaçeve, veçanërisht beta-bllokuesve dhe diuretikëve.
Rekomandohet që konsumimi i saj të jetë i kufizuar (rreth 2–3 filxhanë kafe në ditë), pasi sasitë e larta mund të ndikojnë negativisht në kontrollin e tensionit.

4. Çaji i jamballit (likoricës)
Edhe në sasi të vogla, ky çaj mund të rrisë ndjeshëm tensionin e gjakut.
Substanca që përmban (glycyrrhizin) ndikon në hormonet e trupit, duke shkaktuar mbajtje të natriumit, humbje të kaliumit dhe rritje të presionit të gjakut.

5. Çajrat dhe suplementet bimore
Disa produkte bimore mund të ndërhyjnë në mënyrën si trupi përpunon ilaçet.
Për shembull:

Shën Gjoni (St. John’s wort) ndikon në metabolizmin e ilaçeve
Xhensengu dhe ephedra mund të rrisin rrahjet e zemrës dhe tensionin
Këto ndërveprime mund të ulin efektin e medikamenteve ose të shkaktojnë efekte anësore si marramendje apo çrregullime të ritmit të zemrës.

6. Lëngjet e perimeve me shumë kripë
Disa lëngje të gatshme përmbajnë sasi të larta natriumi, që shkakton mbajtje të lëngjeve në trup dhe rritje të tensionit.
Kjo mund të dobësojë efektin e ilaçeve dhe të shkaktojë ënjtje apo vlera më të larta të presionit të gjakut.

Konsultohuni me mjekun
Efektet mund të ndryshojnë nga personi në person, në varësi të gjendjes shëndetësore dhe medikamenteve që përdorni.
Prandaj, nëse keni dyshime për ndonjë pije, është gjithmonë më mirë të këshilloheni me mjekun ose farmacistin për të shmangur rreziqet dhe për të siguruar një trajtim të sigurt dhe efektiv.

Studimi i ri zbulon rrugën biologjike përmes së cilës stresi psikologjik aktivizon sistemin imunitar dhe nxit ekzemën. Ekspertët thonë se ky zbulim mund të ndryshojë mënyrën si kuptohet dhe trajtohet kjo gjendje

Hulumtimet tregojnë se stresi kronik mund të shkaktojë ekzemë, një sëmundje jo ngjitëse inflamatore të lëkurës. Dermatiti atopik, apo ekzema, shoqërohet me kruarje të vazhdueshme, ndonjëherë edhe me luspa dhe njolla të errëta në lëkurë, ndërsa kruarja e fortë dhe gërvishtja mund t’i përkeqësojnë simptomat. Mekanizmat përmes të cilëve stresi shkakton shpërthimin e ekzemës nuk kanë qenë të qartë, por një studim i shkencëtarëve nga Fudan University, i publikuar në revistën Science, ka bërë një analizë të thelluar të lidhjeve biologjike.

Studimi kinez identifikoi një rrjet specifik neuronesh

Ekzistojnë disa barna për trajtimin dhe lehtësimin e ekzemës, si kremrat hidratues për rikthimin e barrierës së lëkurës, kremrat me kortikosteroide, si dhe antihistaminikët ose antibiotikët. Për ekzemën aktualisht nuk ka shërim përfundimtar. Simptomat mund të shfaqen ose të zhduken, çdo herë me intensitet të ndryshëm. Shfaqja e tyre mund ta vështirësojë jetën e përditshme dhe të shkaktojë parehati, varësisht nga shkalla e gjendjes.

Studimi kinez identifikoi një rrjet të veçantë neuronesh që, kur ekspozohen ndaj stresit, nxisin reagim imunitar në lëkurë dhe shkaktojnë shpërthimin e ekzemës. Studimi i ri hulumtoi mekanizmat që qëndrojnë pas lidhjes mes stresit dhe përkeqësimit të gjendjes, por gjithashtu identifikoi rrjetin nervor që, i aktivizuar nga stresi, vë në lëvizje sistemin imunitar dhe çon në përkeqësim të simptomave.

Sipas Dr. Shenbin Liu, neurobiolog në Fudan University, gjetja më e rëndësishme e studimit është se stresi psikologjik komunikon me lëkurën përmes një “autostrade” specifike, ku stresi aktivizon një nëngrup të veçantë neuronesh simpatikë që lidhen me lëkurën. Këta neurone jo vetëm bartin sinjalin, por çlirojnë edhe kemokinën CCL11, e cila tërheq eozinofilet, qeliza imunitare që nxisin përkeqësimin e dermatitit atopik të shkaktuar nga stresi.

Si stresi psikologjik shndërrohet në lëkurë të përflakur

Më herët mendohej se stresi e përkeqësonte ekzemën përmes boshtit hipotalamus-hipofizë-gjëndra mbiveshkore, por studimi i ri e vë në pikëpyetje këtë teori. Është shumë e rëndësishme të kuptohet se stresi nuk është vetëm një shkaktar, por lidhet drejtpërdrejt me reagimin imunitar të lëkurës.

Sipas Dr. Liu, rëndësia e zbulimit qëndron te kuptimi i lidhjes mes mendjes dhe lëkurës, duke e zhvendosur shpjegimin e shpërthimit të dermatitit atopik nga një koncept i paqartë psikologjik në një rrugë konkrete fizike, që tregon saktësisht se si stresi psikologjik përkthehet në një ngjarje biologjike, pra në lëkurë të përflakur.

Eozinofilet janë një lloj i qelizave të bardha të gjakut, ndërsa numri i rritur i tyre mund të tregojë alergji, inflamacion kronik ose parazitë. Lidhja e fortë mes stresit dhe rritjes së eozinofileve sugjeron se mjekët në të ardhmen mund ta matin nivelin e tyre jo vetëm për të vlerësuar ashpërsinë e gjendjes, por edhe ndikimin që ka stresi në atë moment.

Një vaksinë e re eksperimentale synon një nga mbrojtjet më të forta të tuberkulozit (TB): aftësinë e bakterit për të mbijetuar edhe pas trajtimeve të gjata me antibiotikë. Në një studim të publikuar në Journal of Clinical Investigation, studiues nga Johns Hopkins Medicine dhe Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health prezantuan një vaksinë terapeutike me ADN që administrohet përmes hundës.

Vaksina kombinon dy gjene që trajnojnë sistemin imunitar të sulmojë bakteret “persistente”, të cilat tolerojnë ilaçet dhe mund të shkaktojnë rikthimin e sëmundjes. Tuberkulozi prek njerëzit prej mijëra vitesh dhe sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, rreth një e katërta e popullsisë së botës mbart infeksion latent. Vetëm në vitin 2024, mbi 10 milionë njerëz u sëmurën me TB aktive dhe 1.2 milionë humbën jetën.

Ekspertët theksojnë nevojën për vaksina që të përdoren së bashku me trajtimet ekzistuese, pasi terapia aktuale kërkon kombinime të gjata ilaçesh dhe rezistenca ndaj antibiotikëve po rritet. Në testet laboratorike, vaksina nazale ndihmoi minjtë e infektuar të eliminonin bakterin më shpejt, të reduktonin inflamacionin në mushkëri dhe të shmangnin rikthimin e sëmundjes pas përfundimit të trajtimit. Ajo gjithashtu përmirësoi efektin e disa ilaçeve të fuqishme kundër TB-së rezistente ndaj barnave.

Vaksina funksionon duke bashkuar gjenet relMtb dhe Mip3α. Gjeni relMtb lidhet me aftësinë e bakterit për të mbijetuar në kushte të vështira, ndërsa Mip3α tërheq qeliza imunitare që aktivizojnë reagimin mbrojtës të organizmit. Administrimi përmes hundës synon drejtpërdrejt rrugët e frymëmarrjes dhe mushkëritë, duke krijuar imunitet lokal afatgjatë dhe përgjigje imunitare në të gjithë trupin.

Studimet te majmunët rhesus treguan përgjigje të qëndrueshme imunitare për të paktën gjashtë muaj, edhe pse ende nuk është testuar mbrojtja ndaj infeksionit real. Studiuesit theksojnë se nevojiten kërkime të tjera para provave klinike te njerëzit.

Sipas autorëve, kjo qasje e re synon bakteret rezistente përmes imunoterapisë dhe jo vetëm antibiotikëve. Vaksinat me ADN janë relativisht të qëndrueshme dhe mund të prodhohen lehtësisht, çka i bën premtuese nëse rezultatet konfirmohen edhe te njerëzit. / Scitech Daily

Grupi ynë duhet t’i nxjerrë toksinat çdo ditë përmes djersitjes, zbrasjes së zorrëve njëherë në ditë etj.

Nëse trupi juaj nuk i nxjerr këto toksinat ato kthehen në qarkullimin e gjakut dhe mund të krijojnë “kaos”.

Era e keqe e gojës mund të tregojë se jeni plot toksina. Mund të shkaktohet nga bakteret në gojë që lëshojnë aroma.

Ajo gjithashtu lë të kuptohet se mëlçia dhe zorrët tuaja kanë një problem në eliminimin e toksinave.

Filloni të pastroni edhe gjuhën për të eliminuar bakteret që mbulojnë gjuhën tuaj.

Merrni barëra të freskëta si majdanozi të cilat janë fantastike për detoksifikimin e mëlçisë.

Nëse keni reagime të forta ndaj aromave të tilla si parfume ose tymi, kjo mund të shkaktohet nga toksinat në trupin tuaj.

Ne shpesh bëhemi tepër të ndjeshëm ndaj aromave të jashtme nëse mëlçia jonë ka një problem me eliminimin e toksinave nga trupi ynë.

Kur rrugët e detoksifikimit janë të mbyllura, trupat dhe shqisat tona mund të shkaktojnë reagime si dhimbje koke dhe të vjella.

Ka shumë arsye pse nuk po humbni dot peshë pavarësisht mundimeve tuaja.

Hormonet e çekuilibruara, dietat e dëmshme janë arsye.

Toksina si dioksinat, PCB -të dhe shumë pesticide janë lipofile, që do të thotë se ato ruhen nga qelizat yndyrore në trupin tonë.

Kur trupi është i mbingarkuar me to mund të jetë e pamundur të heqësh peshën shtesë.

Disa gjëra nuk janë të mira për t’i bërë me stomakun bosh, kështu që një opsion më i sigurt është të filloni ditën me një mëngjes të shëndetshëm.

Mënyra se si e filloni mëngjesin do të ndikojë në nivelin tuaj të energjisë gjatë ditës.

Megjithatë, ndonjëherë njerëzit zhvillojnë zakone që mund të çojnë në efekte të padëshiruara fizike dhe emocionale.

Nëse këto zakone janë bërë pjesë e rutinës suaj me kalimin e kohës, ato mund të ndikojnë në shëndetin tuaj.

Është më mirë t’i shmangni këto gjëra, veçanërisht me stomakun bosh.

Një vaksinë me dozë më të lartë kundër gripit mund të ndihmojë në uljen e rrezikut për zhvillimin e sëmundjes së Alzheimer’s disease, sugjeron një studim i ri.

Sipas hulumtimit të publikuar në revistën Neurology, personat mbi 65 vjeç që kanë marrë vaksinën me dozë të lartë kanë pasur rreth 55% më pak gjasa të zhvillojnë Alzheimer, krahasuar me ata që kanë marrë dozën standarde.

Ndërkohë, edhe vaksina e zakonshme kundër gripit është lidhur me një ulje të rrezikut, por në një përqindje më të vogël – rreth 40%.

Kjo vaksinë është katër herë më e fortë se doza standarde dhe rekomandohet për të moshuarit nga Centers for Disease Control and Prevention, pasi sistemi imunitar dobësohet me moshën.

Sipas studiuesit kryesor, Dr. Paul Schulz, shumë persona – madje edhe profesionistë shëndetësorë – nuk janë të informuar për ekzistencën e kësaj vaksine.

Studiuesit analizuan të dhënat e mbi 165 mijë personave të moshuar, duke krahasuar rreth 121 mijë që kishin marrë vaksinën me dozë të lartë me mbi 44 mijë të tjerë që kishin marrë dozën standarde.

Rezultatet treguan se ata që morën dozën më të fortë kishin dukshëm më pak gjasa të zhvillonin Alzheimer për një periudhë prej të paktën 25 muajsh.

Po ashtu, efekti mbrojtës u vërejt më i theksuar tek gratë.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se nuk është ende e qartë pse vaksina kundër gripit mund të ndikojë në uljen e rrezikut për Alzheimer dhe nuk mund të konfirmohet një lidhje e drejtpërdrejtë shkak-pasojë.

Ata shtojnë se nevojiten studime të tjera për të kuptuar më mirë këtë lidhje dhe për të parë pse doza më e lartë duket të jetë më efektive.

Sëmundja e Alzheimerit është forma më e zakonshme e demencës dhe prek miliona njerëz në mbarë botën, me numrin e rasteve që pritet të rritet ndjeshëm në dekadat e ardhshme.

Shkaqet më të zakonshme janë pozicioni i gabuar gjatë gjumit, qëndrimi i gjatë pa lëvizje, dysheku ose jastëku i papërshtatshëm, si dhe disa gjendje shëndetësore apo shtatzënia

Nëse dhimbja përkeqësohet ose zgjat më shumë se dy deri në tre muaj, rekomandohet konsultimi me mjekun për vlerësim shtesë dhe terapi fizikale.

Dhimbja në shpinë që pulson, dhemb apo përhapet drejt këmbëve që në mëngjes mund të ndikojë negativisht në gjithë ditën.

Shumica e njerëzve përjetojnë në një moment dhimbje në pjesën e poshtme të shpinës, ndërsa mbi 20 për qind kanë shqetësime kronike në këtë zonë. Pavarësisht nëse dhimbja shfaqet gjatë gjithë ditës apo vetëm në mëngjes, është e rëndësishme të kuptohet shkaku.

Specialistja për menaxhimin e dhimbjes, dr. Tara-Lin Holins, shpjegon se dhimbja në shpinë dhe gjumi kanë një marrëdhënie të ndërlikuar. Dhimbja mund të prishë gjumin, ndërsa gjumi i dobët rrit gjasat për dhimbje më të forta.

Katër shkaqet kryesore të dhimbjes së mëngjesit në shpinë

Pozicioni i gabuar gjatë gjumit

Rreth një e treta e jetës kalon në gjumë, prandaj nëse shtylla kurrizore nuk është në pozicion të drejtë gjatë gjumit, kjo ndikon ndjeshëm në trup.

Pozicionet më të përshtatshme janë:

Në anë, me gjunjë pak të përkulur
Në shpinë, nëse nuk ka probleme me apnenë e gjumit
Ndërsa fjetja në bark rrit rrezikun e shtrembërimit të qafës dhe çrregullimit të pozicionit të shtyllës kurrizore.

Qëndrimi i gjatë pa lëvizje

Ashtu si qëndrimi ulur për orë të gjata shkakton ngurtësi, edhe qëndrimi shtrirë pa lëvizje mund të sjellë dhimbje në shpinë ose ijë.

Trupi nuk është i krijuar për të qëndruar i palëvizshëm për orë të tëra. Kjo çon në ngurtësi dhe grumbullim të proceseve inflamatore, të cilat bëhen të dhimbshme kur filloni të lëvizni në mëngjes.

Rekomandohet të bëhen ushtrime të lehta shtrirjeje para gjumit.

Dysheku ose jastëku i papërshtatshëm

Dysheku është mbështetja kryesore për shpinën gjatë gjumit, ndërsa jastëku mban në vijë të drejtë qafën.

Një dyshek shumë i butë, i dëmtuar apo i fundosur mund të çojë në pozicion të gabuar të shtyllës kurrizore.

Zgjedhja ideale është një dyshek mesatarisht i fortë që ofron mbështetje të mirë, pa u fundosur trupi në të.

Gjendje shëndetësore ose shtatzënia

Dhimbjet e mëngjesit mund të lidhen edhe me:

Sëmundjen degjenerative të diskut
Fibromialgjinë
Artritin e shtyllës kurrizore
Probleme si ishiatik, stenozë spinale ose hernie diskale
Shtatzëninë, për shkak të ndryshimeve në peshë dhe qendër graviteti
Si të reduktohet dhimbja e mëngjesit në shpinë

Ndryshimet në stilin e jetesës, si mbajtja e peshës së shëndetshme dhe aktiviteti fizik i rregullt, janë gjithmonë të dobishme.

Përdorimi i jastëkëve mbështetës

Në shpinë: jastëk për qafën + një jastëk nën gjunjë
Në anë: jastëk më i trashë për kokën + një jastëk mes gjunjëve
Në bark: jastëk shumë i hollë ose pa jastëk + një jastëk i hollë nën bark
Përshtatja e pozicionit të gjumit

Mbani duart në pozicion të barabartë gjatë gjumit në shpinë
Përkulni gjunjët kur flini në anë për të ulur presionin në shpinë
Vendosni një jastëk përpara trupit për të shmangur kthimin në bark
Preferohet fjetja në anën e majtë për të ulur presionin mbi organet e brendshme
Ndërrimi i rregullt i dyshekut

Dysheku duhet të ndërrohet çdo 6–8 vjet, ose më herët nëse:

bën zhurmë
është i dëmtuar apo i fundosur
shkakton ngurtësi që nuk shfaqet në shtrat tjetër
Një dyshek mesatarisht i fortë mund të zvogëlojë dhimbjen e shpinës deri në 50%.

Mos u ngrini menjëherë nga shtrati

Para se të ngriheni:

Bëni shtrirje të lehta në shtrat
Afrojeni një gju te gjoksi, mbajeni disa sekonda dhe ndërroni këmbën
Uluni në skajin e shtratit dhe pastaj ngrihuni duke përdorur këmbët
Kur duhet të konsultoheni me mjekun

Nëse dhimbja përkeqësohet ose shfaqet çdo mëngjes për më shumë se dy deri në tre muaj, duhet të kërkoni ndihmë mjekësore.

Mjeku mund të identifikojë probleme të fshehura dhe të rekomandojë terapi fizikale dhe ushtrime të përshtatshme.

Shumë e bëjnë pa menduar, por pas disa orësh uji mund të ndryshojë. Ja çfarë duhet të dini për sigurinë e tij

Shumë prej nesh gjatë ditës ose të nesërmen në mëngjes pinë ujë që ka qëndruar në gotë apo shishe që nga dita e kaluar. Edhe pse duket e padëmshme, ekspertët paralajmërojnë se ekziston një “pikë kufiri” kur ky ujë nuk duhet konsumuar.

Pirja e ujit që ka mbetur nga një ditë më parë është një zakon i përhapur, për të cilin rrallë mendohet. Gotat në komodinën e natës apo shishet në tavolinë shpesh përdoren sërish pas disa orësh. Por sa e sigurt është kjo praktikë?

Sipas ekspertëve të ushqyerjes dhe mikrobiologjisë, përgjigjja nuk është krejt e thjeshtë. Edhe pse uji vetë nuk “prishet” si ushqimi, kushtet në të cilat qëndron mund të ndikojnë në sigurinë e tij. Sipas World Health Organization, cilësia e ujit të pijshëm varet shumë nga ruajtja dhe ekspozimi ndaj ndotjes së jashtme.

Çfarë ndodh me ujin që qëndron?

Uji nga çezma zakonisht është i sigurt në momentin kur mbushet. Megjithatë, sapo ekspozohet ndaj ajrit ose bie në kontakt me gojën apo sipërfaqe të ndryshme, mund të ndodhë kontaminim.

Siç thekson Centers for Disease Control and Prevention, bakteret nga zgavra e gojës dhe mjedisi mund të transferohen në lëngje dhe të shumohen në kushte të përshtatshme, veçanërisht në temperaturë dhome.

Edhe pse shumica e këtyre mikroorganizmave nuk janë të rrezikshëm për njerëzit e shëndetshëm, numri i tyre rritet me kalimin e kohës, transmeton Telegrafi.

Rregulli i 12 orëve: kufiri i kujdesit

Sipas praktikave të përgjithshme të sigurisë ushqimore, uji që qëndron deri në 12 orë zakonisht konsiderohet i sigurt për konsum, nëse nuk është kontaminuar më tej.

Nëse gota është e mbuluar ose shishja e mbyllur, rreziku zvogëlohet ndjeshëm. Në këto kushte, uji ruan cilësinë për më gjatë.

Pas 24 orësh: më mirë ta zëvendësoni

Kur uji qëndron një ditë të plotë ose më gjatë, rekomandohet të mos konsumohet. Sipas Environmental Protection Agency, ruajtja e ujit në kushte jo të kontrolluara mund të çojë në rritje të mikroorganizmave dhe përkeqësim të cilësisë.

Edhe pse zakonisht nuk shkakton probleme serioze te personat e shëndetshëm, rreziku rritet – veçanërisht për fëmijët, të moshuarit dhe personat me imunitet të dobët.

Ndikimi i burimit dhe mjedisit

Siguria e ujit varet edhe nga disa faktorë:

Uji nga çezma që përdoret rrallë mund të përmbajë më shumë baktere që në fillim
Gotat e hapura ekspozohen ndaj pluhurit dhe mikroorganizmave
Shishet e ripërdorshme mund të bëhen vatër bakteresh nëse nuk lahen rregullisht
Sipas Centers for Disease Control and Prevention, higjiena e enëve është një faktor kyç në parandalimin e kontaminimit.

Shija dhe aroma: faktor psikologjik

Uji që qëndron gjatë mund të ketë shije ndryshe. Kjo lidhet me ndryshime kimike, si thithja e dioksidit të karbonit nga ajri, që ndikon në pH.

Megjithatë, nëse uji ka erë ose shije të pakëndshme, duhet të hidhet.

A është më mirë ta pini apo jo?

Ekspertët pajtohen se hidratimi është thelbësor. Në mungesë alternative, në shumicën e rasteve është më mirë të pini ujë sesa të rrezikoni dehidratimin. Por kur keni mundësi, uji i freskët është gjithmonë zgjedhja më e sigurt.

Si të shmangni rreziqet?

Mos e lini ujin në gotë ose shishe më shumë se një ditë
Mbulojeni gotën ose përdorni shishe të mbyllura
Lani rregullisht shishet e ripërdorshme
Mos pini nga e njëjta enë për një kohë të gjatë pa e larë
Mbajeni ujin në vend të freskët
Edhe pse pirja e ujit të mbetur nga një ditë më parë zakonisht nuk ka pasoja serioze, ekspertët theksojnë se kjo nuk është praktikë ideale. Koha, kushtet dhe higjiena janë vendimtare për sigurinë e ujit.

Një hap i thjeshtë – mbushja e një gote të freskët, mund të jetë një zgjedhje e vogël, por shumë e rëndësishme për shëndetin.

Kakaoja është lidhur me përfitime të shumta, nga një zemër më e shëndetshme, plakje më e ngadaltë dhe kujtesë më e mprehtë. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se ajo vjen me disa paralajmërime.

Studime të shumta e kanë lidhur kakaon me rezultate pozitive shëndetësore, të nxitura kryesisht nga flavanolet – një përbërës i fuqishëm bioaktiv me bazë bimore dhe antioksidant – dhe teobromina, një stimulues natyror me shije të hidhur që gjendet në bimët e kakaos dhe çokollatën.

Megjithatë, të hash një çokollatë me qumësht nuk është e njëjtë me të konsumosh kokrrat e pastra të kakaos, dhe rreziqet dhe përfitimet mund të ndryshojnë.

Si mund të jetë i dobishëm kakaoja?

Kakao është i pasur me flavanolë, një klasë përbërësish që gjenden edhe në bimë dhe perime të ndryshme, të cilat janë shoqëruar me një sërë përfitimesh shëndetësore, duke vepruar si antioksidantë, antikancerogjenë dhe anti-inflamatorë.

Ndërkohë, teobromina mund të depërtojë në barrierën hemato-tru, duke vepruar si një antagonist i receptorit të adenozinës për të ndikuar në neurofaktorët dhe për të përmirësuar funksionin njohës, sipas një studimi të vitit 2024. Kjo potencialisht siguron neurombrojtje kundër dëmtimeve njohëse të lidhura me moshën, sëmundjes së Alzheimerit dhe sëmundjes së Parkinsonit.

Ndikime pozitive në shëndetin e zemrës

Kakaoja është shoqëruar gjithashtu me një rrezik më të ulët të vdekjes nga një shkak i lidhur me zemrën.

Një meta-analizë e vitit 2025 e botuar në European Journal of Preventive Cardiology zbuloi se ushqimet e pasura me flavanole mund të ulin presionin e gjakut dhe të përmirësojnë shëndetin kardiovaskular në popullatat klinikisht të rëndësishme me presion të lartë të gjakut, hipertension dhe rrezik të lartë të sëmundjeve kardiovaskulare.

Studiuesit vunë në dukje se këto përfitime ka të ngjarë të arrihen duke konsumuar afërsisht një deri në dy racione çokollate të zezë, ose dy deri në tre lugë gjelle pluhur kakaoje në ditë.

Studimi mbi Rezultatet e Shtesave të Kakaos dhe Multivitaminave (COSMOS), një nga studimet më të mëdha dhe më të gjata të kontrolluara të rastësishme që shqyrtojnë marrëdhënien midis konsumit të çokollatës dhe shëndetit, ndoqi mbi 21,000 njerëz për një mesatare prej tre vjetësh.

Disa nga pjesëmarrësit morën një suplement dy herë në ditë që përmbante 500 miligramë flavanol kakaoje, ndërsa të tjerë morën një placebo.

Ndërsa të gjithë pjesëmarrësit patën rezultate të ngjashme në testet e shëndetit kognitiv dhe shkallën e diabetit të tipit 2, ata që morën suplementin kishin 27 përqind më pak gjasa të vdisnin nga shkaqe që lidhen me zemrën.

Megjithatë, hetuesit paralajmërojnë se COSMOS nuk ishte një provë për të vlerësuar nëse ngrënia e çokollatës është e mirë.

“Në vend të kësaj, pyet: ‘A ka diçka në lidhje me kokrrën e kakaos dhe përbërësit bioaktivë në të që mund të jetë e dobishme për shëndetin?’”, tha Howard Sesso, bashkë-hulumtues kryesor.

Çokollata mund të ngadalësojë plakjen

Studiuesit në King’s College London e lidhën së fundmi këtë teobrominë me plakjen më të ngadaltë.

Ekipi shqyrtoi të dhënat nga mbi 1,600 pjesëmarrës në studim dhe zbuloi se ata me nivele më të larta të teobrominës në gjak kishin një moshë biologjike më të ulët se mosha e tyre kronologjike.

“Çokollata, madje edhe çokollata e zezë, është një kënaqësi dhe jo një ushqim i shëndetshëm”, tha Dimitrios Koutoukidis, profesor i asociuar i dietës, obezitetit dhe shkencave të sjelljes, dhe dietolog në Universitetin e Oksfordit, në reagim ndaj studimit.

Por nëse njerëzve u pëlqen çokollata, ata duhet ta shijojnë atë rrallë dhe në sasi të vogla, shtoi ai.

A janë të gjitha çokollatat njësoj?

Megjithatë, ekspertët e shëndetit paralajmërojnë se çokollata komerciale zakonisht përmban nivele shumë më të ulëta të këtyre përbërësve sesa produktet e kakaos të përdorura në studimet shkencore.

Ndër varietetet më të njohura, çokollatat më të errëta kanë tendencë të përmbajnë përqendrimet më të larta të flavanoleve, së bashku me më pak sheqer dhe më pak yndyrna të shtuara.

Çokollata e bardhë është varieteti më pak i dobishëm ushqyes, pasi përmban gjalpë kakaoje, por jo lëndë të ngurta kakaoje, dhe është e pasur si me yndyrë ashtu edhe me sheqer.

Mbetet e paqartë se sa çokollatë do të duhej të konsumohej për të marrë përfitime shëndetësore ose nëse përbërës të tjerë të shtuar gjatë përpunimit, siç janë sheqeri, qumështi dhe gjalpi i kakaos, do t’i anulonin ato.