Category: SHËNDETËSI

Jeni ose një lëvizës i këmbëve ose dikush që irritohet shumë nga kërcimi i këmbës. Ka rrallë një në mes.

Kërcimi i këmbëve, i quajtur edhe trokitje e këmbës, tundja e këmbës, dridhja e këmbëve dhe ‘ajo gjë e bezdisshme që bëni me këmbën tuaj’ përshkruan zakonin e lëvizjes së njërës këmbë lart e poshtë me shpejtësi teksa jeni ulur.

Mund të ndodhë kur jeni ulur në transportin publik, në punë ose në shtëpi, duke parë TV.

Mund të jetë mjaft delikate ose mjaft e fuqishme për ta bërë të gjithë bankën e tavolinave në zyrë të ndjejë dridhjet.

Shumë shpesh, kjo gjendje është e lidhur me ankthin.

Ju do të gjeni dridhjet e këmbëve një simptomë e zakonshme të çrregullimeve të ankthit, ose një shenjë që ndiheni të stresuar dhe nuk jeni të vetëdijshëm për këtë.

Si mund ta ndaloni atë?

Ashtu si me të gjitha manifestimet e tjera fizike të ankthit dhe stresit, çelësi për të reduktuar kërcimin e këmbëve është të zvogëloni ndjenjat tuaja të ankthit. Kjo mund të përfshijë vetë-kujdes, mjekim, terapi ose teknika të tjera përballuese të mësuara përmes terapisë konjitive të sjelljes.

Dr. Saurabh Sethi rendit frutat më të mira dhe më të këqija për shëndetin e zorrëve

Zgjedhja e frutave nuk ndikon vetëm në energjinë dhe sheqerin në gjak, por edhe në mirëqenien e sistemit tretës. **Dr. Saurabh Sethi**, gastroenterolog me diplomë nga Harvard, ka publikuar në Instagram një renditje të frutave të zakonshme sipas ndikimit që ato kanë tek zorrët, duke zbuluar edhe një frut të habitshëm që ai gjithmonë e shmang për të parandaluar inflamacionin.

Frutat që duhet shmangur

Në vendin e fundit të listës janë bananet e pjekura shumë, një zgjedhje e preferuar për mëngjes nga miliona njerëz. Dr. Sethi shpjegon se bananet shumë të pjekura rrisin nivelet e sheqerit në gjak dhe ofrojnë më pak “karburant” për bakteret e mira të zorrëve. Kur banania piqet, sasia e niseshtesë rezistente dhe fibrave zvogëlohet, ndërsa sheqeri rritet.

Niseshteja rezistente është një karbohidrat që ngadalëson tretjen dhe vepron si prebiotik, duke ushqyer bakteret e mira në zorrë. Prandaj, bananet paksa të gjelbra, më të pasura me fibra dhe niseshtë rezistente, marrin vlerësim më të lartë për shëndetin e zorrëve.

Fibra në bananet paksa të papjekura lidhet me rrezik të reduktuar të sëmundjeve të zemrës, diabetit, kancerit të zorrët dhe kapsllëkut, duke ndihmuar tretjen dhe duke siguruar ndjesinë e ngopjes më gjatë.

Frutat më të mira për zorrët

Në krye të listës, boronicat veçohen për përmbajtjen e lartë të antioksidantëve, të cilët luftojnë radikalet e lira dhe ndihmojnë në parandalimin e sëmundjeve kronike.

Shegët përmbajnë polifenole të fuqishme që reduktojnë inflamacionin, një faktor rreziku për sëmundjet e zemrës. Studimet tregojnë se dieta e pasur me polifenole mund të ulë rrezikun për sëmundje kardiovaskulare deri në 46%.

Kivi është një burim i shkëlqyer i fibrave të tretshme, duke lehtësuar kapsllëkun dhe rritur frekuencën e jashtëqitjes. Një sistem tretës i rregullt ndihmon në uljen e rrezikut për kancerin e zorrës së trashë.

Frutat në mes të listës

Pjeprat, dardhat dhe mollëtjanë të dobishme, ndërsa rrushi dhe portokajtë marrin vlerësime më të ulëta. Rrushi përmban shumë ujë, vitaminë C dhe kalium, por ka vlerë ushqyese më të ulët se frutat e tjera. Portokajtë janë të pasur me vitaminë C, folate dhe antioksidantë, por konsum i tepërt mund të sjellë efekte negative për shkak të fotosensitivitetit.

Megjithatë, vitamina C mbetet thelbësore për shëndetin e lëkurës, enëve të gjakut, kockave dhe kërceve, dhe mungesa e saj mund të shkaktojë skorbut. Sipas Sistemit Kombëtar Shëndetësor Britanik, sasia e nevojshme e vitaminës C mund të merret përmes dietës ditore, megjithëse disa persona mund të kenë nevojë për suplemente.

 

Për shumë njerëz, kafeja është burim energjie, një pushim i këndshëm ose një mënyrë për të krijuar një lidhje shoqërore. Megjithatë, konsumi i saj mund të shkaktojë ankth dhe nervozizëm tek disa persona.

Dhe sipas një studimi, njerëzit që janë më të prirur të ndiejnë shqetësime të tilla janë ata që nuk pinë rregullisht kafe.

Kafeina dhe nervozizmi

Kafeina mund të shkaktojë një rritje të perceptimit duke stimuluar trurin. Ky efekt e bën një person më të vetëdijshëm për gjërat që mund ta bezdisin, duke rritur kështu nervozizmin. Gjithashtu, kur dikush që është mësuar të konsumojë sasi të mëdha kafeine, përpiqet të heqë dorë ose të reduktojë sasinë e saj, mund të vihet re një rritje e nervozizmit.

Kafeina dhe ankthi

Ankthi është një ndjenjë shqetësimi. I njëjti proces kimik në tru që shkakton rritjen e vigjilencës mund të rrisë ankthin duke ju bërë më të vetëdijshëm për të gjitha rezultatet e mundshme negative në një situatë. Megjithatë ndikimi që kafeina ka tek ankthi dhe nervozizmi janë individuale. Njerëzit që nuk konsumojnë rregullisht kafeinë ose që përjetojnë shpesh momente ankthi dhe nervozizmi edhe nëse nuk pinë kafe, priren të kenë një përgjigje më të fortë ndaj efekteve të kafesë. Në këtë rast ekspertët rekomandojnë heqjen dorë gradualisht nga kafeina me hapa të ngadaltë por të qëndrueshëm. Në vend të kafesë ju mund të pini çajra të ndryshëm.

Një ndjesi e zakonshme që shumë e përjetojnë – veshë të bllokuar ose ndjenjë sikur keni qenë në ujë – mund të mos jetë aq e pafajshme sa duket. Kjo simptomë, që shpesh lihet pas dore, mund të jetë një shenjë e hershme e njërit prej tumoreve më agresivë në botë.

Tumoret malinje të kokës dhe qafës po shënojnë rritje shqetësuese, sidomos tek të rinjtë, ndërsa mjekët e studiuesit po përpiqen të identifikojnë arsyet e këtij trendi.

Onkologu Dr. Jiri Kubes nga Qendra për Terapinë me Protone në Pragë ka ngritur alarmin se mungesa e ndërgjegjësimit për këtë formë kanceri është një faktor shtesë rreziku.

“Diagnoza e hershme është thelbësore. Sa më shpejt të identifikohet kanceri i kokës dhe qafës, aq më të mëdha janë gjasat për trajtim të suksesshëm,” ka theksuar ai për gazetën britanike Mirror.

Sipas Dr. Kubes, ndjesia e vazhdueshme e veshëve të bllokuar mund të sinjalizojë një problem serioz në zonën përreth kokës dhe qafës, dhe nuk duhet injoruar.

“Dhimbja e vazhdueshme e veshit mund të jetë një tjetër shenjë paralajmëruese e pranisë së tumorit,” ka shtuar ai.

Lista e simptomave që mund të sinjalizojnë praninë e një tumori përfshin gjithashtu:

dhimbje në mishrat e dhëmbëve,

ulcera në gojë që nuk shërohen,

dhimbje të dhëmbëve të pashpjegueshme,

njolla të bardha ose të kuqe në gojë.

“Mos e neglizhoni dhimbjen – bëni një kontroll tek mjeku i familjes, pasi mund të jetë një lezion kanceroz,” ka këshilluar më tej Dr. Kubes.

Alarm për kujdes të shtuar ngre edhe në rastet kur dhimbja e fytit zgjat më shumë se dy javë, apo kur ndodhin ndryshime të papritura në zë, përfshirë ngjirjen.

“Këto janë shenja të qarta që nuk duhet të injorohen,” përfundon onkologu.

Një studim i ri revolucionar ka treguar se është e mundur të parandalohet përgjithmonë rikthimi i kancerit dhe metastazave tek të dy gjinitë, kur kanceri i gjirit është tërhequr pas trajtimit fillestar të suksesshëm, duke përdorur barna tashmë të miratuara

Autorët besojnë se e njëjta metodë mund të zbatohet edhe për lloje të tjera kanceri.

Në studimet e tyre, shkencëtarët nga Universiteti i Pensilvanisë arritën të identifikojnë persona që kishin “qeliza të fjetura” të kancerit të mbetura pas mbijetesës nga kanceri. Këto qeliza të fjetura fshihen dhe janë joaktive, por nganjëherë, pas një periudhe qetësie që mund të zgjasë me vite, mund të aktivizohen në pjesë të ndryshme të trupit dhe të shkaktojnë metastaza.

Shpresë e re për gratë me kancer gjiri

Udhëheqësit e studimit, Angela DeMichele dhe Lewis Chodosh nga Qendra e Kancerit Abramson dhe Fakulteti i Mjekësisë Perelman, publikuan rezultatet në revistën prestigjioze Nature Medicine, sipas të cilave këto qeliza mund të zbulohen dhe trajtohen me efikasitet përmes barnave që tashmë përdoren për sëmundje të tjera.

Kanceri rikthehet në 30% të rasteve

Megjithëse mbijetesa nga kanceri i gjirit është përmirësuar falë zbulimit të hershëm dhe terapive të avancuara, problemi i rikthimit kur sëmundja shfaqet pas trajtimit fillestar – mbetet. Përvoja tregon se kanceri i gjirit rikthehet në rreth 30% të rasteve, që do të thotë se shumë paciente vazhdojnë të jetojnë me frikën e përsëritjes.

Disa lloje tumoresh, si HER2+ dhe kanceri i gjirit trefish negativ, shpesh kthehen pas disa vitesh, ndërsa llojet pozitive në receptorët e estrogjenit (ER+) mund të mbeten të fjetura dhe të rishfaqen pas dekadash. Deri tani nuk ka pasur mënyrë për të zbuluar cilët të mbijetuar bartin qeliza të fjetura dhe t’i trajtojnë ato për të parandaluar përsëritjen e sëmundjes agresive, transmeton Telegrafi.

Parandalimi i përsëritjes së sëmundjes

Chodosh thotë se studimi i ri tregon që faza e fjetjes paraqet një mundësi për ndërhyrje dhe shkatërrim të qelizave tumorale të fjetura para se ato të kthehen si sëmundje agresive e metastatike.

“I befasueshëm ishte fakti që zbuluam se disa barna, të paefektshëm ndaj kancerit aktiv, që rritet, mund të jenë shumë efektivë ndaj këtyre qelizave të ‘fjetura’. Kjo na tregon se biologjia e qelizave tumorale të fjetura është shumë ndryshe nga ajo e qelizave aktive të kancerit”, shtoi ai.

Cilat janë këto barna dhe si veprojnë?

Studimi zbuloi se dy barna ekzistuese, hidroksiklorokina (HCQ) dhe everolimus (EVE), të miratuara nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) për qëllime të tjera, mund të përdoren për eliminimin e sëmundjes minimale reziduale (MRD), pra të qelizave tumorale të fjetura, tek minjtë, gjë që çon në periudhë më të gjatë pa rikthim të sëmundjes.

Këto barna synojnë autofagjinë dhe rrugën sinjalizuese mTOR.

Autofagjia është procesi me të cilin qelizat shpërbëjnë dhe riciklojnë pjesët e tyre, organelet e dëmtuara dhe proteinat, për të mbijetuar në kushte stresi.

mTOR (Target mekanistik i rapamicinës) është rrugë sinjalizuese që rregullon rritjen, metabolizmin dhe prodhimin e proteinave në qeliza, e cila mund të stimulojë rritjen e qelizave kur është aktive. Kur bllokohet, nxit autofagjinë – qelizat “hanë vetveten”.

Në eksperimentet paraklinike me minj, studiuesit treguan se këto barna funksionojnë duke ndërprerë procesin që i lejon qelizat të mbeten të fjetura. Kur autofagjia dhe sinjalizimi mTOR bllokohen, qelizat nuk mund ta mbajnë gjendjen e fjetjes, procesi “ndërpritet” dhe ato eliminohen para se të zgjohen dhe të fillojnë të shumohen.

Çfarë do të thotë kjo për pacientët?

Në një provë klinike të rastësishme të quajtur CLEVER, shkencëtarët testuan qelizat e fjetura në palcën e kockës së 51 pacientëve të mbijetuar nga kanceri i gjirit. Ata tek të cilët u zbuluan këto qeliza morën HCQ, EVE ose kombinimin e tyre. Pas 6–12 muajsh, qelizat e fjetura u zhdukën tek shumica e pjesëmarrësve.

Pas një ndjekjeje mesatare prej 42 muajsh, vetëm dy pjesëmarrëse përjetuan rikthim të sëmundjes.

Jeta me frikën

Angela DeMichele tha se frika nga rikthimi i kancerit është diçka që i përndjek shumë të mbijetuar edhe shumë kohë pas trajtimit.

“Studimi ynë tregon se parandalimi i rikthimit përmes monitorimit dhe synimit të qelizave tumorale të fjetura ka një premtim të vërtetë”, shtoi ajo.

Si funksionon mekanizmi i zbuluar?

Imagjinoni që pas terapisë në trup mbeten qeliza kanceroze që nuk ndahen dhe nuk rriten, ato janë si një “ushtri armike e vdekur”. Nuk janë të dukshme me metodat e zakonshme diagnostike si skanimi ose mamografia, sepse nuk rriten dhe nuk formojnë masa të dallueshme. Por kur marrin sinjal se kushtet janë ndryshuar, këto qeliza mund të zgjohen, të reaktivizohen, të fillojnë të ndahen, të përhapen dhe të shkaktojnë metastaza.

Barnat që veprojnë mbi qelizat e fjetura e bëjnë këtë duke bllokuar mekanizmat që qelizat përdorin për t’u mbrojtur. Më shpesh, kjo është autofagjia ose rruga sinjalizuese mTOR. Kur këto rrugë bllokohen, qelizat nuk mund të qëndrojnë më të fshehura dhe të “fjetura”, dhe mund të shkatërrohen para se të aktivizohen.

Pse është kjo e rëndësishme?

Ky studim hap mundësinë që shumë pacientë, pas trajtimit fillestar të kancerit të gjirit, të mos kalojnë më në fazën “prit dhe shiko”, por të kenë mundësi të parandalojnë rikthimin, madje edhe pas dekadash.

Shkencëtarët tashmë po zhvillojnë studime më të mëdha, si ABBY dhe PALAVY, për të konfirmuar dhe zgjeruar rezultatet e studimit CLEVER.

Përdorimi i mundshëm për lloje të tjera kanceri

Nëse kjo strategji e re rezulton e efektshme, mund të jetë një ndryshim paradigme në vend që të trajtohet rikthimi pasi të shfaqet, mjekët mund të synojnë qelizat e fjetura paraprakisht për të parandaluar që rikthimi të arrijë një nivel klinikisht domethënës. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për karcinomat e gjirit ER+, por mund të ketë implikime edhe për lloje të tjera kanceri.

Si ta kuptoni kur kujtesa ka nevojë për kujdes mjekësor

Truri, ashtu si çdo pjesë tjetër e trupit, pëson ndryshime me kalimin e viteve. Me plakjen, ai zvogëlohet, ndërsa për të kompensuar këtë proces ndodh mbivendosja e rrjeteve nervore, gjë që shpesh sjell hutim të lehtë dhe rënie të aftësive njohëse. Megjithatë, ekspertët theksojnë se demenca nuk është pjesë natyrale e plakjes.

Humbja e kujtesës apo demenca?

Shumë njerëz përjetojnë momente të vogla harrese, siç është hyrja në kuzhinë dhe harrimi i arsyes pse shkuan aty. Këto nuk janë domosdoshmërisht arsye për shqetësim, pasi harresa e lehtë është pjesë normale e plakjes. Po ashtu, vështirësitë në kryerjen e detyrave të rralla nuk konsiderohen problematike, shpjegon dr. Lisa Bilars, shefe e neurologjisë dhe mjekësisë së gjumit në Kaiser Permanente, Atlanta.

Por, nëse harresa ose ndryshimet e tjera njohëse shfaqen shpesh dhe fillojnë të pengojnë jetën e përditshme, ato nuk duhet injoruar. Sipas mjekëve, disa prej këtyre ndryshimeve mund të jenë shenja të hershme të demencës – gjendje që shpesh është e vështirë për t’u dalluar pa ndihmën e specialistëve.

Truri plaket me moshën

Me kalimin e kohës, edhe korteksi ballor i trurit – pjesa përgjegjëse për mendimin, vendimmarrjen dhe kujtesën – fillon të zvogëlohet. Si pasojë, truri mbështetet në rrjete të tjera nervore për të ruajtur funksionet njohëse. Por kur këto rrjete mbivendosen, mund të shfaqen probleme me përqendrimin dhe kujtesën.

“E dimë se, teksa plaket njeriu, organizimi i rrjeteve tona nervore ndryshon”, thekson dr. Carolyn Fredericks nga Fakulteti i Mjekësisë në Yale, e cila merret me hulumtimin e sëmundjes së Alzheimerit.

Çrregullimi i lehtë njohës

Kur problemet e kujtesës bëhen më të shpeshta se zakonisht, disa persona diagnostikohen me çrregullim të lehtë njohës. Kjo gjendje nuk është aq serioze sa demenca, por është më e rëndë se harresa e zakonshme.

Personat me këtë çrregullim shpesh humbin sende, harrojnë ngjarje të rëndësishme ose kanë vështirësi në gjetjen e fjalëve gjatë bisedave. Megjithëse jo gjithmonë përparon, rreth gjysma e pacientëve me këtë gjendje me kalimin e kohës zhvillojnë demencë, ndërsa pjesa tjetër jo.

Shenjat e hershme të demencës

Sipas Shoqatës Amerikane për Alzheimerin, simptomat që duhen marrë seriozisht janë:

Humbje kujtese që pengon aktivitetet e përditshme

Vështirësi në zgjidhjen e problemeve

Probleme në kryerjen e detyrave të njohura

Hutim me data, kohë dhe vendndodhje

Vështirësi në kuptimin e imazheve ose hapësirës

Probleme me të folurën ose shkrimin

Humbje të shpeshta të sendeve dhe paaftësi për t’i gjetur

Vendimmarrje të dobët

Izolim nga njerëzit e tjerë

Ndryshime në humor dhe personalitet

Kur duhet të kërkojmë ndihmë mjekësore?

Një humbje e herëpashershme e kujtesës nuk është shqetësuese. Por kur problemet fillojnë të përsëriten shpesh, si humbja e shpeshtë e sendeve ose hutimi i vazhdueshëm, kjo mund të tregojë për një gjendje më serioze. “Në raste të tilla, vizita te mjeku është e domosdoshme”, paralajmëron dr. Fredericks.

Bananet janë padyshim një nga ushqimet më të njohura, dhe përveç lëndëve ushqyese që përmbajnë, ato janë shumë të lehta për t’u përfshirë në dietën tuaj të përditshme.

Sipas Mirror.uk, ato janë një frut shumë i popullarizuar për ushqime të lehta dhe mëngjes, por a është e shëndetshme t’i hash çdo ditë?

Ato mund të shtohen në vakte të shumta, nga smoothie-t te petullat, dhe janë gjithashtu plot me vitamina. Bananet njihen për përmbajtjen e lartë të kaliumit, i cili ndihmon në rregullimin e ekuilibrit të lëngjeve, tkurrjeve të muskujve dhe sinjaleve nervore.

Por a është e mundur të hash shumë banane dhe çfarë ndodh saktësisht kur ha një banane për mëngjes çdo ditë?

Një nga ndjesitë e para që mund të ndjeni është një rritje e lehtë e energjisë, falë karbohidrateve natyrale dhe vitaminave B në banane. Përmbajtja e tyre e fibrave ndihmon në ngadalësimin e përthithjes së sheqerit, duke parandaluar rëniet e energjisë gjatë gjithë ditës.

Fibra vjen edhe me përfitime të tjera. Në varësi të pjekurisë së tyre, bananet zakonisht përmbajnë midis tre dhe pesë gramë fibra, të cilat ndihmojnë në nxitjen e lëvizjeve të shëndetshme të zorrëve.

Përmbajtja e lartë e kaliumit në banane do të thotë se ato ndihmojnë në nxjerrjen e natriumit dhe relaksimin e enëve të gjakut. Kështu i jepni zemrës dhe muskujve tuaj një “motivim të vërtetë në mëngjes”.

Bananet njihen gjithashtu për përmirësimin e humorit. Ato përmbajnë vitaminë B6 dhe triptofan, të cilat janë të mira për serotoninën dhe dopaminën. Ato gjithashtu përmbajnë një mori lëndësh ushqyese të tjera të rëndësishme si vitamina C, antioksidantë dhe mangan, të cilat ndihmojnë në forcimin e sistemit imunitar.

Sigurisht, kaliumi dhe mangani janë gjithashtu elektrolite që parandalojnë ngërçet dhe ndihmojnë në rikuperim – duke i bërë bananet një ushqim të përsosur para ose pas stërvitjes.

Por për fat të keq për dashamirësit e bananeve, nuk janë të gjitha lajme të mira. Ka disa faktorë që mund të mos e bëjnë këtë frut të verdhë një meze ideale për të gjithë. Për shembull, ato kanë një përmbajtje relativisht të lartë sheqeri, që do të thotë se mund të shkaktojnë probleme nëse hahen vetëm.

Në mënyrë të ngjashme, shumë kalium mund të jetë problematik për njerëzit me gjendje të caktuara shëndetësore. Nëse keni sëmundje të veshkave ose merrni ilaçe të caktuara që ndikojnë në nivelet e kaliumit, një banane e përditshme mund të jetë potencialisht e dëmshme.

Së fundmi, disa banane, veçanërisht ato që janë shumë të pjekura, mund të kenë një përmbajtje mjaft të lartë të tiraminës. Kjo mund të shkaktojë dhimbje koke tek disa njerëz. Në këtë rast, është më mirë të zgjidhni banane më pak të pjekura.

 

Shumë studime kanë vërtetuar se shega është një nga frutat me më shumë efekte shëruese; ndikon në përmirësimin e sëmundjeve të stomakut, zemrës, parandalimin e Alzhaimerit, trajton aneminë dhe parandalon rritjen e qelizave kancerogjene. Vetëm një gotë shegë mund t’i sigurojë organizmit 30% të kërkesave për vitamin C, 36% për vitamin K, 16% për vitamin B9 dhe 12% të postasiumit.

Nëse ky frut do të përfshihej rregullisht në regjimin tonë ushqimor, do të përfitonim shume prej tij. E pasur me vitaminë A, vitaminë B5 (acidi pantotenik), E, C, acid folik, kalium dhe fosfor,antioksidantë etj shega mund të quhet pa frikë një minierë e vërtetë vlerash ushqyese. Më poshtë do të lexoni disa nga përfitimet shëndetësore që na siguron shega:

Sëmundje kardiovaskulare
Disa studime kanë treguar se konsumimi i lëngut të shegës mund të parandalojë disa faktorë që rrisin rrezikun për sëmundje kardiovaskulare. Tek njerëzit që tashmë vuajnë nga sëmundje koronare, konsumi i lëngut të shegës përmirëson qarkullimin e gjakut në arterie. Një studim i publikuar në Journal of Clinical Nutrition ka pohuar se lëngu i shegës mund t’ju mbrojë nga formimi i depozitave yndyrore brenda arterieve tuaja, kjo është e lidhur me vetitë anti-oksidante të këtij fruti.

Kurse vitamina C pastron gjakun nga yndyrnat dhe ndihmon në një funksionim më të mirë të aparatit kardiovaskular. Këshillohet të konsumohet rregullisht gjysmë gote lëng shege, çdo mëngjes për dy muaj me radhë.

Shega është një frut ideal për diabetikët, pasi njihet ndryshe si insulina natyrale. Tek pacientët që vuajnë nga ky problem shëndetësor, lëngu i shegës ul sasinë e kolesterolit në gjak.