Category: SHËNDETËSI

Mpirja e duarve pas zgjimit lidhet më shpesh me pozicionin e gjumit, por shkaku mund të jetë edhe sindroma e tunelit karpal, mungesa e vitaminave dhe neuropatia periferike.

Një ndjesi e pakëndshme shpimi gjilpërash, djegieje ose mpirjeje shpesh ndodh kur ushtrohet presion mbi një nerv dhe rrjedhja e gjakut zvogëlohet gjatë gjumit. Kjo mund të ndodhë nëse një person fle përmbys, me kyçin e dorës të përkulur ose me bërrylin e futur nën kokë ose trup. Në raste të tilla, shqetësimi është zakonisht i përkohshëm, por disa gjendje, të tilla si spondiloza cervikale dhe sindroma e daljes torakale, mund të rrisin rrezikun.

Një nga shkaqet më të zakonshme është sindroma e tunelit karpal, një gjendje në të cilën nervi median është i kompresuar në një kalim të ngushtë në kyçin e dorës. Mpirja, ndjesia e shpimit dhe dhimbja ndodhin më shpesh në gishtin e madh, tregues, të mesëm dhe një pjesë të gishtit unazor, dhe simptomat mund të jenë më të theksuara në mëngjes nëse kyçi i dorës ka qenë i përkulur ose i palëvizshëm për një kohë të gjatë.

Mungesa e vitaminave mund të shkaktojë gjithashtu çrregullime shqisore sepse ndikon drejtpërdrejt në funksionin nervor. Vitaminat B6, B12 dhe E janë veçanërisht të rëndësishme për transmetimin e impulseve nervore dhe mbrojtjen e mbështjellësve nervorë. Mpirja në duar dhe këmbë mund të jetë më e keqe në mëngjes, kur nivelet e vitaminës B janë më të ulëta.

Neuropatia periferike, ose dëmtimi i nervave jashtë trurit dhe palcës kurrizore, është një tjetër shkak i mundshëm. Përveç mpirjes, ajo mund të shkaktojë djegie, ndjesi shpimi gjilpërash, dhimbje dhe lëvizje të dëmtuar, dhe shoqërohet me diabet, abuzim me alkoolin, mungesë vitaminash, sëmundje të veshkave dhe të mëlçisë, çrregullime autoimune, hipotiroidizëm, helmim nga metalet e rënda dhe dëmtim të nervave.

Nëse problemi shfaqet herë pas here, shpesh zgjidhet pa pasoja. Megjithatë, këshilla mjekësore është e nevojshme kur mpirja është e rëndë ose ndodh çdo ditë, ndërsa mpirja e papritur e shoqëruar me dobësi, vështirësi në të folur, vështirësi në ecje ose konfuzion kërkon kujdes mjekësor urgjent.

Ngërçet në këmbë janë një dukuri e zakonshme dhe më shpesh ndodhin pas sforcimeve fizike, qëndrimit të zgjatur në këmbë ose mungesës së disa mineraleve në trup. Megjithatë, kur ato shfaqen shpesh, veçanërisht gjatë natës dhe pa një arsye të qartë, ato mund të tregojnë edhe probleme të caktuara shëndetësore.

Një shkak i mundshëm i ngërçeve të tilla është neuropatia diabetike, ose dëmtimi i nervit periferik që ndodh si rezultat i niveleve të larta të sheqerit në gjak për një kohë të gjatë.

Tek njerëzit me diabet të tipit 1 ose 2, nivelet e pakontrolluara të glukozës mund të dëmtojnë përfundimisht nervat dhe enët e gjakut që i ushqejnë ato. Kur nervat përgjegjës për kontrollin e muskujve nuk funksionojnë siç duhet, mund të ndodhin tkurrje të papritura dhe të dhimbshme të muskujve, të cilat ndihen më shpesh në këmbë.

Spazma të tilla ndodhin kryesisht natën, dhe përveçse shkaktojnë dhimbje, ato mund të dëmtojnë cilësinë e gjumit dhe ta bëjnë të vështirë funksionimin e përditshëm.

Dhimbjet e shpeshta dhe të pazakonta ndonjëherë mund të jenë një nga shenjat e para që nivelet e sheqerit në gjak nuk janë nën kontroll. Tek disa njerëz, kjo simptomë mund të tregojë praninë e diabetit të padiagnostikuar më parë.

Prandaj, ngërçet e përsëritura nuk duhen injoruar, veçanërisht nëse ndodhin pa ndonjë arsye të dukshme ose shoqërohen me simptoma të tjera si ndjesi shpimi gjilpërash, djegie ose ulje e ndjesisë në këmbë dhe këmbë.

Nëse vini re se ngërçet ndodhin gjithnjë e më shpesh, është e rëndësishme t’i kushtoni vëmendje ndryshimeve në trup dhe të kërkoni këshillën e një mjeku. Zbulimi në kohë i shkakut dhe trajtimi i duhur mund të ndihmojnë në ngadalësimin e dëmtimit të nervave dhe ruajtjen e cilësisë së jetës.

Vitamina B12 është një lëndë ushqyese thelbësore që ndihmon në funksionimin normal të sistemit nervor, formimin e qelizave të kuqe të gjakut dhe prodhimin e ADN-së.

Megjithatë, rëndësia e saj shpesh nënvlerësohet derisa të shfaqet mungesa e saj, e cila mund të shkaktojë një sërë problemesh shëndetësore.

Kur niveli i vitaminës B12 bie pak, simptomat mund të jenë të lehta ose të kalojnë pa u vënë re. Por nëse niveli mbetet i ulët për një periudhë të gjatë, mund të shkaktojë dëmtime të nervave.

Mungesa e vitaminës B12 ndodh kur organizmi nuk ka sasi të mjaftueshme të kësaj vitamine për të prodhuar qeliza të kuqe të gjakut që funksionojnë siç duhet. Këto qeliza janë përgjegjëse për transportimin e oksigjenit në të gjithë trupin. Si pasojë, mund të shfaqen simptoma të ndryshme, përfshirë mpirje ose ndjesi shpimi gjilpërash në gishtat e këmbëve.

Ekspertët rekomandojnë që personat që dyshojnë se mund të kenë mungesë të vitaminës B12 të konsultohen me mjekun, pasi diagnoza zakonisht konfirmohet përmes analizave të gjakut. Diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm janë shumë të rëndësishëm, pasi disa komplikime mund të bëhen të përhershme nëse gjendja lihet pa trajtuar.

Çfarë e shkakton mungesën e vitaminës B12?

Një nga shkaqet më të zakonshme është anemia pernicioze, një sëmundje autoimune ku sistemi imunitar sulmon qelizat e stomakut. Kjo ul prodhimin e një proteine të rëndësishme të quajtur “faktori intrinsik”, e cila është e domosdoshme për përthithjen e vitaminës B12.

Pa këtë proteinë, organizmi nuk arrin ta përthithë vitaminën B12, pavarësisht se sa e pasur është dieta me ushqime që e përmbajnë atë.

Trajtimi i mungesës së vitaminës B12 varet nga shkaku. Në shumicën e rasteve, pacientët trajtohen me injeksione të vitaminës B12 për të rikthyer nivelet normale në organizëm. Gjatë trajtimit mund të nevojiten analiza të tjera gjaku për të monitoruar përmirësimin.

Simptomat e mungesës së vitaminës B12

Mungesa e vitaminës B12 ose e acidit folik mund të shkaktojë një gamë të gjerë simptomash, të cilat zakonisht zhvillohen gradualisht dhe përkeqësohen nëse nuk trajtohen.

Simptomat më të zakonshme përfshijnë:

Frymëmarrje të shpejtë ose gulçim

Dhimbje koke

Probleme me tretjen

Humbje të oreksit

Rrahje të shpejta ose të çrregullta të zemrës

Probleme me shikimin

Lodhje dhe dobësi të vazhdueshme

Diarre

Gjuhë të skuqur ose të dhimbshme, ndonjëherë me ulçera në gojë

Probleme me kujtesën, të kuptuarit dhe gjykimin

Shenjat neurologjike që mund të shfaqen

Edhe para se të zhvillohet anemia, mungesa e vitaminës B12 mund të ndikojë në tru dhe sistemin nervor, duke shkaktuar:

Dobësi muskulore

Mpirje ose ndjesi shpimi gjilpërash në duar dhe këmbë

Probleme me ekuilibrin dhe koordinimin

Ankth ose depresion të lehtë

Konfuzion mendor

Dëmtim të kujtesës

Në raste të rënda, demencë

Probleme me kontrollin e urinimit (inkontinencë)

Mjekët theksojnë se njohja e hershme e këtyre simptomave dhe trajtimi në kohë mund të parandalojnë dëmtime afatgjata të sistemit nervor dhe komplikime të tjera serioze shëndetësore.

Të paktën njëherë e kemi provuar të gjithë marrjen e mendve dhe humbjen e ekuilibrit.

Sipas studimeve ka shumë njerëz që ankohen tek mjeku i familjes që ankohen për këtë problem.

Shkaqet, të cilat mund të jenë fizike dhe emocionale, janë po aq të ndryshme sa edhe simptomat.

Marrja e mendve në vetvete nuk është sëmundje, por shenjë se diçka nuk është në rregull.

Presioni i ulët i gjakut mund të jetë shkaktar i kësaj gjendjeje.

Kjo ndodh përgjithësisht kur ngriheni nga divani apo nga krevati në mëngjes.

Në shumë raste, shkaktar për këtë është presioni i ulët i gjakut.

Zakonisht nuk ekziston rreziku i pasojave fizike afatgjata, pasi ndryshe nga tensioni i lartë, në këtë rast nuk pritet dëmtim i enëve të gjakut apo organeve.

Ajo që duhet të bëni është të pini 0.5 litra ujë shpejt, dhe gjërat e kripura janë gjithashtu të dobishme.

Ju gjithashtu duhet të shtriheni dhe të ngrini këmbët tuaja.

Trupi ynë përbëhet nga 70 për qind ujë.

Prandaj, nuk është çudi që trupi ynë del jashtë ekuilibrit kur ka shumë pak lëngje.

Duhet të pini të paktën dy deri në tre litra ujë në ditë edhe më shumë nëse është shumë nxehtë.

Kjo siguron që gjaku ynë të mos trashet dhe që organet tona të furnizohen në mënyrë n e duhur.

Miliarda baktere jetojnë në gojën tonë dhe ato sigurojnë florën orale të paprekur dhe largojnë mikrobet e rrezikshme.

Nëse flora e gojës është jashtë ekuilibrit, zhvillohet inflamacioni i mishrave të dhëmbëve dhe bakteret hyjnë në trup përmes enëve të gjakut.

Pasojat e mundshme të paralajmëruara nga marrja e mendve mund të jenë inflamacioni i muskulit të zemrës, sulm në zemër apo edhe goditje në tru.

Kini kujdes me dhëmbët që janë trajtuar në kanalet e rrënjës dhe bakteret shpesh vendosen atje, pa u vënë re.

Ngarkesa të forta dhe të parregullta tendosin muskujt dhe tendinat tona.

Rezultati është tensioni.

Mund të shkaktojë gjithashtu marrje mendsh për shkak të shtrëngimit të nervave ose enëve të gjakut.

Ndonjëherë mund të jetë pasojë edhe një hernie diskale pas saj.

Kjo vitaminë luan një rol kyç në formimin e qelizave të kuqe të gjakut.

Ato transportojnë oksigjen përmes trupit dhe kështu e mbajnë zemrën në punë.

Përveç kësaj, vitamina B12 zbërthen toksinën qelizore homocisteinë, e cila dëmton sistemin tonë kardiovaskular dhe enët e gjakut.

Për parandalim duhet të hani mish viçi, peshk, produkte qumështi dhe vezë, për veganët janë një zëvendësues i mirë dhe preparate nga farmacia.

Trishtimi dhe shqetësimi e dëmtojnë trupin tonë në planin afatgjatë.

Studimi i Universitetit të Oksfordit dhe Cancer Research UK tregon se një ndryshim i vogël në ushqimin e përditshëm mund të ketë ndikim të rëndësishëm në shëndetin e zorrëve

Një gotë qumësht në ditë mund të lidhet me ulje të rrezikut nga kanceri i zorrës së trashë, sipas një studimi të Universitetit të Oksfordit dhe Cancer Research UK. Studiuesit kanë gjetur se shtimi i një gote qumësht në ditë në ushqim mund të shoqërohet me ulje të rrezikut nga ky lloj kanceri deri në 17 për qind.

Kanceri i zorrës së trashë është një nga format më të shpeshta të sëmundjeve malinje në vendet e zhvilluara, me një trend shqetësues rritjeje. Faktorë si pirja e duhanit, mungesa e aktivitetit fizik, alkooli, konsumimi i mishit të përpunuar dhe ushqimi i pabalancuar mund të ndikojnë në rritjen e rrezikut.

Shumë njerëz nuk e dinë se kjo pije e zakonshme mund të ketë rol mbrojtës

“Si onkolog, i këshilloj pacientët e mi se si ushqimi dhe mënyra e jetesës mund të ndikojnë në shëndet, përfshirë edhe rrezikun nga zhvillimi i kancerit. Ky hulumtim, një nga më të mëdhenjtë deri tani për lidhjen mes ushqimit dhe sëmundjeve, hedh dritë të re mbi mënyrën se si ndryshime të thjeshta dhe të lira në ushqim mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut nga kanceri”, ka thënë Justin Stebbing, profesor i shkencave biomjekësore në Universitetin Anglia Ruskin.

Sipas tij, përveç shtimit të një gote qumësht në ditë, edhe ulja e konsumimit të alkoolit, mishit të kuq dhe mishit të përpunuar mund të ndihmojë në mbrojtjen nga kanceri. Studimi ka treguar se konsumimi i 20 gramëve shtesë alkool në ditë, që përafërsisht i përgjigjet një gote të madhe vere, lidhet me rritje të rrezikut nga kanceri i zorrës për 15 për qind. Ndërsa konsumimi i më shumë se 30 gramëve mish të kuq ose të përpunuar në ditë është lidhur me rritje të rrezikut për 8 për qind.

Qumështi mund të veprojë në disa mënyra

Studimi ka treguar se personat që kanë konsumuar rreth 244 gramë qumësht shtesë në ditë, afërsisht një gotë të madhe, kishin 17 për qind rrezik më të ulët për zhvillimin e kancerit të zorrës. Ky efekt është vërejtur si te qumështi i plotë, ashtu edhe te qumështi gjysmë i skremuar dhe ai i skremuar.

“Studiuesit kanë gjetur se efekti mbrojtës i konsumimit të qumështit ishte i pavarur nga faktorë të tjerë ushqimorë dhe nga mënyra e jetesës. Kjo sugjeron se përfitimet e qumështit në uljen e rrezikut nga kanceri i zorrës nuk lidhen vetëm me faktin se qumështi zëvendëson zgjedhje më të pashëndetshme ose konsumohet si pjesë e një stili jetese përgjithësisht më të shëndetshëm”, ka thënë profesori Stebbing.

Autorët kanë theksuar se ekzistojnë disa arsye të mundshme pse qumështi mund të ndikojë në uljen e rrezikut. Ai është i pasur me kalcium, i cili është lidhur me rrezik më të ulët nga kanceri i zorrës së trashë. Kalciumi mund të ndihmojë duke u lidhur me substanca potencialisht të dëmshme në zorrë dhe duke nxitur eliminimin e qelizave jonormale.

“Shumë produkte të qumështit janë të pasuruara me vitaminë D, për të cilën është treguar se ka veti antikancerogjene dhe mund të ndihmojë në rregullimin e rritjes dhe ndarjes së qelizave. Gjithashtu, laktoza në qumësht mund të nxisë rritjen e baktereve të dobishme në zorrë, të cilat prodhojnë butirat, një acid yndyror me zinxhir të shkurtër me efekte antiinflamatore dhe potencialisht antikancerogjene”, ka shtuar Stebbing.

Sipas tij, qumështi përmban edhe acid linoleik të konjuguar, një acid yndyror që gjendet në mish dhe produkte të qumështit dhe që, sipas disa studimeve laboratorike, mund të ketë veti mbrojtëse ndaj kancerit.

“Zbulimi se një rritje relativisht e moderuar e konsumimit ditor të qumështit mund të lidhet me ulje të rëndësishme të rrezikut nga kanceri i zorrës është veçanërisht inkurajues. Kjo tregon se ndryshime të vogla dhe të arritshme në ushqim mund të kenë ndikim të rëndësishëm në shëndet”, ka përfunduar Stebbing.

Megjithatë, qumështi nuk duhet parë si zëvendësim për kontrollin mjekësor, skriningun, aktivitetin fizik, ushqimin e balancuar dhe shmangien e faktorëve të njohur të rrezikut. Ai mund të jetë pjesë e një mënyre më të shëndetshme të të ushqyerit, por jo një garanci e vetme kundër sëmundjes.

Kastraveci ka indeks të ulët glikemik, ndihmon ndjenjën e ngopjes dhe mund të jetë zgjedhje e mirë për personat që kujdesen për peshën ose rrezikun nga diabeti

Kastraveci i freskët ka përfitime të shumta shëndetësore dhe konsiderohet një ndër ushqimet më të mira të verës, edhe pse shumë njerëz e shohin vetëm si “ujë në formë perimeje”. Në të vërtetë, ky frut ka vlera të rëndësishme ushqyese, veçanërisht nëse konsumohet me lëvore.

Kastraveci i freskët mbron qelizat dhe ul rrezikun nga sëmundjet kronike

Kastravecët ndihmojnë në përmirësimin e shëndetit të zorrëve, forcimin e eshtrave dhe uljen e rrezikut nga sëmundjet e zemrës.

“Së freskëti, kastravecët mund të ndihmojnë në parandalimin e sëmundjeve, kontrollin e peshës dhe tretjen. Meqë gjenden lehtë dhe konsumohen pa vështirësi, kastravecët mund të jenë pjesë e dobishme e ushqimit të përditshëm, thotë dietologia dr. Amber Sommer nga Cleveland Clinic.

Edhe pse zakonisht i trajtojmë si perime, kastravecët në të vërtetë janë fruta. Ata i përkasin familjes së kungujve, Cucurbitaceae, së bashku me kungullin, kungulleshkat dhe pjeprin. Ky frut me pak kalori është i pasur me ujë dhe me lëndë të tjera ushqyese, përfshirë fibra, vitamina A, K dhe C, kalium dhe kalcium.

Pavarësisht nëse i preferoni të freskët apo turshi, konsumimi i kastravecëve mund të jetë i dobishëm për shëndetin. Ata janë të pasur me antioksidantë, të cilët ndihmojnë në mbrojtjen e qelizave dhe mund të ulin rrezikun nga sëmundjet kronike.

Ndihmon në kontrollin e sheqerit në gjak dhe të peshës trupore

Një nga përfitimet më të rëndësishme shëndetësore të kastravecit të freskët është se, përveç hidratimit të mirë, ai ndikon pozitivisht edhe në nivelin e sheqerit në gjak dhe në peshën trupore. Kastraveci rekomandohet veçanërisht për personat që përballen me mbipeshë, e cila është një nga faktorët kryesorë të rrezikut për diabetin e tipit 2.

Kastravecët kanë pak kalori, pak karbohidrate dhe pak sheqer. Përveç kësaj, uji dhe fibrat që përmbajnë mund të ndihmojnë që ndjenja e ngopjes të zgjasë më shumë.

“Kastravecët janë të dobishëm edhe për njerëzit që tashmë jetojnë me diabet. Ata kanë indeks të ulët glikemik, një sistem vlerësimi që mat sa shpejt një ushqim ndikon në nivelin e sheqerit në gjak”, thekson dr. Sommer.

Sipas saj, indeksi i ulët glikemik do të thotë se kastravecët kanë ndikim më të vogël në sheqerin në gjak krahasuar me ushqimet me indeks të lartë glikemik, prandaj janë një zgjedhje e shëndetshme për t’u përfshirë në ushqim.

Hulumtimet tregojnë gjithashtu se antioksidantët që gjenden në kastravecë mund të ndihmojnë në ngadalësimin e përparimit të diabetit dhe në uljen e komplikimeve që lidhen me këtë sëmundje.

Nëse dëshironi të ulni marrjen e kalorive, kastraveci është një aleat shumë i mirë. Një kastravec i plotë, me madhësi mesatare, ka rreth 30 deri në 45 kalori dhe nuk përmban yndyrë, prandaj mund të konsumohet shpesh, pa e rënduar organizmin me kalori të tepërta.

Faktorë të fshehur mund të bëjnë që rezultati në analiza të mbetet i ulët, edhe kur mendoni se po bëni gjithçka si duhet

Shumë njerëz qëndrojnë rregullisht në diell, marrin edhe suplemente, por analizat përsëri tregojnë nivel të ulët të vitaminës D. Arsyeja nuk është gjithmonë mungesa e diellit. Vitamina D është një vitaminë e tretshme në yndyra dhe, që trupi ta përdorë si duhet, ajo duhet të përthithet mirë në zorrë, pastaj të përpunohet në mëlçi dhe veshka.

Sipas National Institutes of Health – Office of Dietary Supplements, mungesa e vitaminës D mund të lidhet me ekspozim të pamjaftueshëm në diell, përthithje të dobët, obezitet, moshë më të madhe, pigment më të errët të lëkurës, sëmundje të mëlçisë ose veshkave, si dhe me përdorimin e disa barnave.

Vitamina D është e rëndësishme për shëndetin e kockave, muskujve, imunitetin dhe funksionimin normal të organizmit. Por, nëse një hallkë e këtij procesi nuk funksionon mirë, niveli i saj mund të mbetet i ulët edhe kur njeriu mendon se po bën gjithçka si duhet, transmeton Telegrafi.

1. Mungesa e magnezit

Një nga arsyet që shpesh neglizhohet është mungesa e magnezit. Ky mineral merr pjesë në metabolizmin dhe aktivizimin e vitaminës D. Një rishikim shkencor i publikuar në bazën mjekësore PubMed thekson se magnezi ndihmon në aktivizimin e vitaminës D dhe në rregullimin e kalciumit e fosfatit, elemente të rëndësishme për kockat. Burime të mira të magnezit janë spinaqi, farat e kungullit, bajamet, arrat, bishtajoret dhe drithërat integrale.

2. Marrja e suplementit në mënyrën e gabuar

Vitamina D përthithet më mirë kur merret me ushqim që përmban yndyra të shëndetshme. Nëse merret në stomak bosh, sidomos te personat me tretje të ndjeshme, përthithja mund të jetë më e dobët. Prandaj, suplementi zakonisht është më mirë të merret me një vakt që përmban vezë, kos, avokado, vaj ulliri, peshk, arra ose fara.

3. Ekspozimi në diell nuk është gjithmonë i mjaftueshëm

Shumë njerëz mendojnë se mjafton të dalin jashtë për të prodhuar vitaminë D. Por prodhimi në lëkurë varet nga koha e ditës, stina, ndotja e ajrit, veshja, qëndrimi në hije dhe sa sipërfaqe e lëkurës ekspozohet realisht. Edhe në ditë me diell, trupi mund të mos prodhojë mjaftueshëm vitaminë D nëse ekspozimi është i shkurtër ose i kufizuar.

4. Kremi me faktor mbrojtës dhe veshjet

Kremrat me faktor mbrojtës janë të rëndësishëm për mbrojtjen e lëkurës nga dëmtimi dhe kanceri i lëkurës, por njëkohësisht mund të ulin prodhimin e vitaminës D në lëkurë. E njëjta gjë ndodh kur lëkura është e mbuluar me rroba, kur përdoren kapele, ose kur qëndrimi në diell bëhet kryesisht pas xhamit, sepse rrezet UVB nuk kalojnë në mënyrë efektive përmes xhamit.

5. Ngjyra më e errët e lëkurës

Personat me lëkurë më të errët kanë më shumë melaninë, e cila ul aftësinë e lëkurës për të prodhuar vitaminë D nga dielli. Kjo nuk do të thotë se dielli nuk ndihmon, por shpesh kërkohet ekspozim më i gjatë ose vlerësim më i kujdesshëm përmes analizave.

6. Mosha

Me kalimin e viteve, lëkura bëhet më pak efikase në prodhimin e vitaminës D. Prandaj, te të moshuarit, niveli mund të jetë më i ulët edhe kur dalin në diell. Në këtë moshë rëndësi ka edhe ushqimi, funksioni i veshkave, aktiviteti fizik dhe përdorimi i barnave të ndryshme.

7. Problemet me zorrët dhe keqthithja

Sipas MedlinePlus, një shërbim informativ mjekësor i National Library of Medicine, mungesa e vitaminës D mund të shfaqet edhe kur organizmi nuk e përthith mirë atë nga ushqimi. Kjo ndodh te disa gjendje të traktit tretës, si celiakia, sëmundja e Crohnit, problemet inflamatore të zorrëve ose pas disa ndërhyrjeve kirurgjikale në sistemin tretës.

8. Mbipesha dhe obeziteti

Te personat me mbipeshë ose obezitet, vitamina D mund të mbahet më shumë në indin dhjamor dhe të jetë më pak e disponueshme në qarkullim. Kjo është arsyeja pse disa persona me indeks të lartë të masës trupore mund të kenë nevojë për vlerësim më të kujdesshëm dhe, në disa raste, për doza të përshtatura nga mjeku.

9. Sëmundjet e mëlçisë dhe veshkave

Vitamina D që merret nga dielli, ushqimi ose suplementet nuk është menjëherë aktive. Ajo duhet të kalojë nëpër disa hapa metabolikë, kryesisht në mëlçi dhe veshka. Prandaj, sëmundjet kronike të këtyre organeve mund ta pengojnë shndërrimin e saj në formën që trupi e përdor më mirë.

10. Ilaçet dhe dozat e papërshtatshme

Disa ilaçe mund të ndikojnë në përthithjen ose metabolizmin e vitaminës D. Ndër to përmenden disa barna për dobësim, kortikosteroidet dhe barna të tjera që ndikojnë në metabolizëm. Problem mund të jetë edhe marrja e dozave shumë të ulëta, por edhe vetë-mjekimi me doza të larta pa analizë dhe pa këshillë mjekësore. Dozat e tepërta mund të shkaktojnë rritje të kalciumit në gjak dhe pasoja për veshkat e zemrën.

Çfarë duhet bërë?

Mënyra më e saktë për ta vlerësuar statusin e vitaminës D është analiza e 25-hidroksivitaminës D, e njohur si 25(OH)D. Udhëzimet e Endocrine Society theksojnë se përdorimi i vitaminës D duhet të bëhet me kujdes, sidomos kur synohen doza më të larta ose kur personi ka gjendje të veçanta shëndetësore.

Nëse niveli mbetet i ulët pavarësisht diellit dhe suplementeve, nuk duhet rritur doza në mënyrë të verbër. Më mirë është të kontrollohen edhe faktorë të tjerë: mënyra e marrjes së suplementit, shëndeti i zorrëve, pesha trupore, funksioni i mëlçisë dhe veshkave, magnezi, si dhe barnat që përdoren rregullisht.

Vitamina D është e rëndësishme, por nuk funksionon e shkëputur nga pjesa tjetër e organizmit. Prandaj, kur ajo mbetet e ulët, përgjigjja shpesh nuk gjendet vetëm te dielli, por te mënyra se si trupi e përthith, e aktivizon dhe e përdor atë.

Ekspertët paralajmërojnë se mënyra si e nisni dhe si e ndërprisni agjërimin ka shumë rëndësi

Agjërimi vitet e fundit është bërë një mënyrë gjithnjë e më e popullarizuar e të ushqyerit, por disa metoda përfshijnë periudha shumë më të gjata pa ushqim sesa agjërimi i zakonshëm me ndërprerje. Mjekët paralajmërojnë se agjërimet e zgjatura mund të ndikojnë në organizëm në mënyra të ndryshme dhe nuk janë të përshtatshme për të gjithë.

Mjeku, dr. Donald Grant, ka shpjeguar se çfarë ndodh gjatë një agjërimi 36-orësh.

“Pas 36 orësh, trupi me gjasë ka shpenzuar pjesën më të madhe të glukozës së disponueshme, që do të thotë se për energji do të fillojë të mbështetet në yndyrat e depozituara”, thotë dr. Grant për Unilad.

Ai shton se gjatë kësaj periudhe mund të ndodhë rënie e nivelit të sheqerit në gjak, gjë që mund të shkaktojë dhimbje koke, dobësi, lodhje, nervozizëm dhe vështirësi në përqendrim.

Edhe burime të tjera mjekësore paralajmërojnë se agjërimi i zgjatur ose kufizimi i fortë i vakteve mund të shoqërohet me lodhje, marramendje, dhimbje koke, ndryshime humori, irritim, të përziera dhe probleme me tretjen. Te personat me diabet, periudhat e gjata pa ushqim mund ta vështirësojnë kontrollin e sheqerit në gjak, sidomos nëse përdoren ilaçe që ndikojnë në nivelin e glukozës.

Rreziqet dhe ndërprerja e sigurt e agjërimit

Sipas dr. Grantit, shumë simptoma që lidhen me agjërimin në fakt janë pasojë e dehidrimit.

“Është thelbësore të pini shumë lëngje, në mënyrë që gjithçka të kalojë sa më sigurt”, thekson ai.

Po ashtu, ai paralajmëron se agjërimi i zgjatur nuk është i përshtatshëm për çdo person.

“Agjërimi i zgjatur e vendos trupin nën stres, prandaj kushdo që ka sëmundje kronike, personat që marrin rregullisht ilaçe, si dhe gratë shtatzëna ose ato që ushqejnë me gji, duhet gjithmonë të kërkojnë këshillë mjekësore para se ta provojnë një agjërim të tillë”, thotë ai.

Kujdes i veçantë rekomandohet edhe për personat me diabet, ata që kanë histori të hipoglikemisë, personat me sëmundje kronike të veshkave ose të mëlçisë, si dhe për ata që kanë pasur ose kanë çrregullime të të ushqyerit. Në këto raste, agjërimi i zgjatur mund të sjellë më shumë rrezik sesa përfitim dhe nuk duhet të provohet pa këshillim mjekësor.

Dr. Grant thekson se agjërimi duhet të ndërpritet menjëherë nëse shfaqen simptoma më serioze.

“Personat që agjërojnë duhet ta ndërpresin menjëherë agjërimin nëse ndiejnë konfuzion, shenja të dehidrimit të theksuar ose nëse bëhen shumë të dobët”, këshillon dr. Grant.

Po aq e rëndësishme është edhe mënyra se si përfundon agjërimi. Edhe pse shumë njerëz, pas një periudhe të gjatë pa ushqim, mund të kenë dëshirë të hanë një vakt të bollshëm, dr. Grant rekomandon një qasje tjetër.

Për të shmangur të përzierat, të vjellat dhe problemet me tretjen, ai këshillon që agjërimi të ndërpritet me “një vakt të ekuilibruar”, duke vazhduar njëkohësisht t’i jepet përparësi hidratimit.

Ekspertët këshillojnë që pas një agjërimi të gjatë të mos kalohet menjëherë në ushqime shumë të rënda, të yndyrshme ose në sasi të mëdha. Më mirë është të nisni me një vakt të lehtë, të ekuilibruar, me proteina, karbohidrate cilësore, pak yndyra të shëndetshme dhe mjaftueshëm lëngje.

Agjërimi mund të jetë pjesë e disa mënyrave të të ushqyerit, por nuk duhet parë si metodë e sigurt për të gjithë. Personat që kanë sëmundje kronike, marrin terapi të përditshme ose kanë pasur probleme me të ushqyerit duhet të këshillohen me mjekun para se të provojnë agjërime të gjata.

Megjithëse kalciumi shoqërohet më shpesh me shëndetin e kockave, roli i tij në trup është shumë më i gjerë dhe është gjithashtu thelbësor për funksionin e muskujve, nervave dhe zemrës. Megjithatë, shumë njerëz nuk e konsumojnë mjaftueshëm.

Hulumtimet tregojnë se një pjesë e madhe e popullsisë nuk e plotëson dozën e rekomanduar, dhe grupet me të ardhura të ulëta, gratë, veçanërisht gratë pas menopauzës, dhe njerëzit që shmangin produktet e qumështit janë veçanërisht në rrezik. Trupi shpesh dërgon sinjale delikate në lidhje me mungesën e kalciumit shumë kohë para se të ndodhin probleme të dukshme si frakturat, shkruan EatingWell.

Kalciumi është minerali më i bollshëm në trupin e njeriut. “Është thelbësor për ndërtimin dhe mirëmbajtjen e kockave dhe dhëmbëve të fortë, dhe gjithashtu mbështet funksionin e muskujve, transmetimin e sinjaleve nervore, mpiksjen e gjakut dhe çlirimin e hormoneve”, shpjegon dietologia Roxana Ehsani. Nevojat për kalcium ndryshojnë gjatë gjithë jetës, nga 200 në 1,300 miligramë në ditë, varësisht nga mosha. Lexoni më poshtë për pesë shenja që mund të tregojnë se nuk po i plotësoni nevojat tuaja për kalcium.

Dhimbjet muskulore

Dhimbjet muskulore të shtuara mund të jenë një shenjë se nuk po merrni mjaftueshëm kalcium. “Kalciumi është thelbësor për tkurrjen e duhur të muskujve, kështu që ngurtësimi ose ngërçet mund të tregojnë nivele të ulëta”, thotë dietologia e regjistruar Elizabeth Ëard.

Lidhja qëndron në rolin e kalciumit si një elektrolit që është thelbësor për funksionin e nervave dhe muskujve. Kur nivelet e kalciumit në gjak bien, nervat mund të bëhen tepër të ndjeshëm, duke shkaktuar ngërçe dhe dridhje. Kalciumi gjithashtu punon me minerale të tjera, si fosfori, për të siguruar që muskujt të funksionojnë normalisht.

Probleme dentare

Nëse kohët e fundit keni përjetuar më shumë probleme dentare, mund të jetë një ide e mirë të kontrolloni marrjen e kalciumit. “Nëse dikush ka shëndet të dobët oral, siç janë dhëmbët e brishtë, rrënjët e dobësuara ose mishrat e irrituara, ai mund të mos i plotësojë nevojat e tij për kalcium”, thotë Ehsani.

Kjo lidhje ka kuptim, duke pasur parasysh se kalciumi është përbërësi kryesor strukturor i dhëmbëve. Rreth 95 përqind e peshës së dhëmbëve është fosfati i kalciumit, minerali që u jep atyre forcë. Në planin afatgjatë, marrja e pamjaftueshme e kalciumit mund të dëmtojë shëndetin oral. Nëse përjetoni ndjeshmëri të shtuar, probleme të shpeshta dentare ose shqetësim gjatë përtypjes, flisni me dentistin tuaj.

Mpirje dhe ndjesi shpimi gjilpërash

“Kalciumi është i përfshirë në funksionin nervor dhe kur nivelet e tij në gjak janë të ulëta, mund të vini re ndjesi shpimi gjilpërash në duar, këmbë ose rreth gojës. Mpirja dhe ndjesia shpimi gjilpërash konsiderohen si një nga shenjat më të zakonshme dhe të dukshme të kalciumit të ulët”, thotë Ëard.

Meqenëse kalciumi vepron si një elektrolit, ai ndihmon në rregullimin e sinjaleve elektrike që lejojnë nervat të komunikojnë. Kur nivelet e kalciumit bien, sinjalet nervore mund të ndërpriten, duke çuar në ndjesi shpimi gjilpërash, mpirjeje ose shpimi gjilpërash. Ky simptomë, i njohur si parestezi, ndodh më së shpeshti në duar, këmbë dhe rreth gojës.

Rrahje e ngadaltë e zemrës

Si një elektrolit, kalciumi luan një rol kyç në ruajtjen e ekuilibrit të lëngjeve dhe mbështetjen e funksionit kardiovaskular, duke përfshirë mënyrën se si zemra tkurret dhe pompon gjak. Kur nivelet e tij janë shumë të ulëta, këto procese mund të ndërpriten.

“Kalciumi është i rëndësishëm për ritmin normal të zemrës dhe një rrahje e ngadaltë e zemrës dhe presioni i ulët i gjakut mund të jenë simptoma të hipokalcemisë”, shpjegon Ëard. Me fjalë të tjera, marrja e pamjaftueshme e kalciumit mund të ndërpritë sinjalet elektrike që rregullojnë zemrën, duke çuar potencialisht në bradikardi (rrahje të ngadalta të zemrës) ose hipotension (presion të ulët të gjakut).

Dëmtime të shpeshta të kockave

Masa e ulët e kockave nuk është e lehtë për t’u vënë re më vete, por mund të jetë një tregues i rëndësishëm i mungesës afatgjatë të kalciumit. Ëard shpjegon, “Humbja e kockave ndodh kur trupi ‘huazon’ kalcium nga kockat për të ruajtur nivelin e tij në gjak, gjë që mund të jetë rezultat i marrjes së pamjaftueshme. Kockat ruajnë 99 përqind të kalciumit të trupit dhe është thelbësore ta konsumoni atë në sasi të mjaftueshme për të parandaluar frakturat.”

Kur marrja e kalciumit është kronikisht e pamjaftueshme, pasojat mund të manifestohen me kalimin e kohës si kocka të dobësuara ose lëndime të shpeshta. “Për atletët dhe individët aktivë, frakturat e shpeshta të stresit ose lëndimet e kockave mund të jenë një shenjë paralajmëruese se ata nuk po marrin mjaftueshëm kalcium për të mbështetur kocka të forta dhe të shëndetshme”, vëren Ehsani.

Si ta rrisni marrjen e kalciumit

Produktet e qumështit janë një nga burimet më të pasura të kalciumit, por shmangia e tyre nuk do të thotë që duhet të mbështeteni në shtesa. Ju gjithashtu mund të plotësoni nevojat tuaja për kalcium duke bërë zgjedhje të zgjuara ushqimore.

Përfshini ushqime të fortifikuara si lëngu i portokallit, qumështi i sojës dhe drithërat e plota në dietën tuaj. Provoni tofun, i cili është një burim i shkëlqyer bimor i proteinave dhe kalciumit, ose hani më shumë peshk të konservuar si sardelet dhe salmoni.

Nëse është e nevojshme, merrni në konsideratë marrjen e suplementeve si një “rrjet sigurie”. Trupi e thith kalciumin në mënyrë më efektive në doza më të vogla, deri në 500 mg në të njëjtën kohë. Është më mirë të zgjidhni një suplement që përmban edhe vitaminë D, e cila ndihmon në thithjen e kalciumit.

Sistemi nervor autonom kontrollon funksione jetike për të cilat zakonisht nuk mendojmë, si puna e zemrës, tensioni i gjakut, tretja, temperatura e trupit dhe funksionimi i fshikëzës urinare.

Sistemi nervor autonom udhëheq funksionet për të cilat zakonisht nuk mendojmë: frymëmarrjen, punën e zemrës, tensionin e gjakut, tretjen, temperaturën e trupit dhe funksionimin e fshikëzës urinare. Kur ndodh çrregullimi i tij, mund të shfaqen simptoma të shumta që ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme.

Çfarë është neuropatia autonome, apo disautonomia?

Kjo gjendje njihet si disautonomi ose neuropati autonome dhe përfaqëson një grup çrregullimesh që shfaqen si pasojë e dëmtimit të sistemit nervor autonom. Shqetësimet mund të jenë të lehta dhe të herëpashershme, por te disa pacientë gjendja bëhet kronike dhe e dëmton seriozisht cilësinë e jetës.

Disautonomia është çrregullim i punës së sistemit nervor autonom, pjesës së sistemit nervor që rregullon funksionet automatike të organizmit. Kur ky sistem nuk funksionon siç duhet, trupi mund ta humbasë aftësinë për të rregulluar në mënyrë të përshtatshme tensionin e gjakut, ritmin e zemrës, tretjen ose temperaturën trupore.

Ekspertët theksojnë se disautonomia mund të jetë primare ose sekondare. Format primare më shpesh shfaqen si pasojë e sëmundjeve neurodegjenerative dhe çrregullimeve gjenetike, ndërsa format sekondare janë pasojë e sëmundjeve të tjera ose dëmtimeve.

Me këtë gjendje shpesh lidhen diabeti, sëmundja e Parkinsonit, sëmundjet autoimune, sindroma e lodhjes kronike dhe disa çrregullime gastrointestinale, transmeton Telegrafi.

Simptomat mund të jenë shumë të ndryshme

Një nga arsyet pse disautonomia njihet me vështirësi është numri i madh i simptomave, të cilat mund të prekin organe dhe sisteme të ndryshme.

Shqetësimet më të shpeshta përfshijnë marramendje dhe të fikët, rrahje të shpejta, të ngadalta ose të parregullta të zemrës, tension të ulët të gjakut, dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, lodhje kronike, probleme me tretjen, të përziera dhe fryrje barku, çrregullime të gjumit, migrenë, dobësi dhe ulje të qëndrueshmërisë fizike, probleme me përqendrimin dhe kujtesën, si dhe ndjeshmëri të shtuar ndaj dritës dhe zhurmës.

Te disa persona simptomat shfaqen herë pas here, ndërsa te të tjerët mund të bëhen të vazhdueshme dhe të kufizojnë seriozisht aktivitetet e përditshme.

Sinkopa neurokardiogjene: Shkak i shpeshtë i të fikëtit

Një nga format më të shpeshta të disautonomisë është sinkopa neurokardiogjene, e njohur edhe si sinkopë vazovagale. Bëhet fjalë për një gjendje në të cilën ndodh rënie e papritur e tensionit të gjakut dhe ngadalësim i rrahjeve të zemrës, gjë që mund të shkaktojë humbje të vetëdijes.

Episodet më shpesh ndodhin si pasojë e qëndrimit të gjatë në këmbë, stresit, dehidratimit, temperaturave të larta ose konsumimit të alkoolit. Në këto raste organizmi nuk arrin ta ruajë furnizimin e mjaftueshëm të trurit me gjak. Te disa njerëz këto episode janë të rralla, ndërsa te të tjerët mund të ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës.

Sindroma POTS po diagnostikohet gjithnjë e më shpesh te gratë e reja

Sindroma e takikardisë ortostatike posturale, e njohur si POTS, është një nga format më të njohura të disautonomisë sekondare. Ajo karakterizohet nga përshpejtim i papritur i ritmit të zemrës gjatë ngritjes në këmbë ose qëndrimit në këmbë, shpesh i shoqëruar me marramendje, dobësi, djersitje dhe ndjenjë rraskapitjeje.

Ekspertët theksojnë se POTS shpesh shfaqet te personat me sëmundje autoimune, ndërsa statistikat tregojnë se shumica e të prekurve janë gra.

Pacientët shpesh raportojnë edhe probleme me tretjen, ndjeshmëri të shtuar ndaj ndryshimeve të temperaturës, lodhje gjatë aktivitetit fizik dhe ndjenjën e “mjegullës në kokë”.

Atrofia multisistemike është ndër format më të rënda

Atrofia multisistemike, MSA, është një sëmundje e rrallë neurodegjenerative që çon në dëmtim gradual të pjesëve të caktuara të trurit. Sëmundja më shpesh fillon pas moshës 40-vjeçare dhe mund të shkaktojë çrregullime serioze të ekuilibrit, të folurit, lëvizjes, funksionimit të fshikëzës urinare dhe rregullimit të tensionit të gjakut.

Me përparimin e sëmundjes, simptomat bëhen më të theksuara dhe pacientët e kanë gjithnjë e më të vështirë të kryejnë aktivitetet e përditshme.

Diabeti është një nga shkaqet më të shpeshta të neuropatisë autonome

Te personat me diabet afatgjatë mund të ndodhë dëmtimi i nervave që kontrollojnë punën e organeve të brendshme. Kjo gjendje quhet neuropati autonome diabetike.

Pacientët shpesh kanë marramendje gjatë ngritjes në këmbë, rrahje të shpejta të zemrës në gjendje qetësie, probleme me tretjen, kapsllëk, çrregullime të funksionimit të fshikëzës urinare dhe gastroparezë, gjendje në të cilën lukthi zbrazet më ngadalë.

Trajtimi mund të jetë shumë i vështirë dhe zakonisht bazohet në kontrollin e sëmundjes bazë, stabilizimin e tensionit të gjakut dhe lehtësimin e simptomave.

Shëndeti mendor shpesh vuan për shkak të simptomave kronike

Personat me disautonomi shpesh përballen me ankth, rraskapitje dhe ndjenjë pasigurie për shkak të simptomave të paparashikueshme. Për këtë arsye, mbështetja psikologjike, teknikat e relaksimit, meditimi dhe joga mund t’u ndihmojnë disa pacientëve që ta përballojnë më lehtë sëmundjen.

Disa hulumtime po shqyrtojnë edhe lidhjen e vitaminës D me çrregullimet autonome, por ekspertët theksojnë se nevojiten studime shtesë për ta shpjeguar më saktë këtë lidhje.

Kur duhet kërkuar ndihma e mjekut

Nëse shfaqen shpesh marramendje, të fikët, ndryshime të papritura të pulsit, lodhje kronike ose probleme me rregullimin e tensionit të gjakut, është e nevojshme të konsultoheni me mjekun.

Edhe pse simptomat ndonjëherë duken jospecifike, ato mund të tregojnë çrregullim të sistemit nervor autonom, i cili kërkon diagnostikim të hollësishëm dhe ndjekje afatgjatë.