Category: SHËNDETËSI

Nëse keni përjetuar ndonjëherë një infeksion të traktit urinar (UTI), e dini sa i dhimbshëm dhe shqetësues mund të jetë. Djegia gjatë urinimit, nevoja e shpeshtë për të shkuar në tualet dhe ndjesia e presionit në pjesën e poshtme të barkut janë simptomat më të zakonshme. Por kur kësaj i shtohet edhe dhimbja në pjesën e poshtme të shpinës, shumë persona pyesin veten nëse ka lidhje mes tyre.

Po, një infeksion urinar mund të shkaktojë dhimbje në mes ose në pjesën e poshtme të shpinës. Kjo ndodh për shkak të inflamacionit që shkakton infeksioni në traktin urinar. Në rastet e zakonshme, kur infeksioni prek vetëm fshikëzën, dhimbja e shpinës është e lehtë dhe përmirësohet sapo fillon trajtimi me antibiotikë.

Megjithatë, situata bëhet më serioze nëse dhimbja e shpinës shoqërohet me temperaturë, të dridhura, gjak në urinë, të përziera, të vjella ose dhimbje të forta në anët e mesit. Këto mund të jenë shenja se infeksioni është përhapur në veshka, duke shkaktuar infeksion të veshkave, i cili kërkon trajtim të menjëhershëm mjekësor.

Simptomat e zakonshme të një infeksioni urinar përfshijnë urinim të shpeshtë dhe urgjent, djegie gjatë urinimit, urinë të turbullt ose me erë të fortë, dhimbje në pjesën e poshtme të barkut, presion në zonën e legenit dhe ndonjëherë gjak në urinë. Gratë preken më shpesh nga këto infeksione, por ato mund të shfaqen tek kushdo.

Edhe pse disa infeksione të lehta mund të kalojnë vetë, zakonisht nevojiten antibiotikë për ta zhdukur plotësisht infeksionin. Simptomat zakonisht përmirësohen brenda një ose dy ditësh pas nisjes së trajtimit. Dhimbja e shpinës që lidhet me infeksionin duhet të zbutet gradualisht ndërsa infeksioni trajtohet. Ndërkohë, mund të ndihmojë aplikimi i nxehtësisë, pushimi dhe përdorimi i qetësuesve të dhimbjes sipas këshillës së mjekut.

Nëse dhimbja përkeqësohet, zgjat ose shoqërohet me temperaturë të lartë dhe simptoma të tjera alarmuese, është e rëndësishme të kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore për të shmangur komplikimet.

Një suplement i përdorur gjerësisht në palestër mund të sjellë shpresë të re për miliona njerëz që jetojnë me sëmundjen e Alzheimerit, sipas disa shkencëtarëve dhe neurofiziologëve.

Kreatina — shpesh e konsideruar thjesht si suplement për ndërtimin e muskujve — po tërheq gjithnjë e më shumë vëmendje për potencialin e saj në mbështetjen e shëndetit të trurit.

Louisa Nichola, neurofiziologe dhe trajnere e performancës njerëzore, foli për përfitimet e kreatinës në një paraqitje në podcastin “The Diary of a CEO” në fillim të shkurtit. Ajo i tha moderatorit Steve Bartlett se beson se kreatina ka “shumë përfitime” dhe se ajo vetë ua jep prindërve të saj 71-vjeçarë, jo vetëm për shëndetin fizik, por edhe për atë neurofiziologjik.

Kreatina është një molekulë natyrale që prodhohet në mëlçi dhe gjendet gjithashtu në ushqime si mishi i kuq dhe peshku. Megjithatë, suplementimi mund të rrisë rezervat e saj në organizëm përtej asaj që sigurohet zakonisht përmes dietës.

Dihet prej kohësh se kreatina ndihmon në rritjen e energjisë qelizore duke shtuar nivelet e fosfokreatinës, e cila ndihmon në rigjenerimin e ATP-së — molekulës kryesore të energjisë në trup. Ky proces mund të përfitojë si qelizat muskulore, ashtu edhe ato nervore.

Sipas Verywell Health, ndonëse kreatina njihet kryesisht për përmirësimin e performancës muskulore, ajo mund të rrisë nivelet e kreatinës në tru deri në 15% dhe të përmirësojë funksionin njohës, veçanërisht në kushte stresi.

Në një studim, personat me Alzheimer që morën 20 gramë kreatinë monohidrat në ditë shfaqën një rritje prej 11% të niveleve totale të kreatinës në tru. Këto rritje u shoqëruan me përmirësime të matshme në funksionet njohëse, si kujtesa e punës, përqendrimi dhe funksionet ekzekutive. Pjesëmarrësit performuan më mirë në teste njohëse, përfshirë detyra klasifikimi dhe leximi, pas suplementimit.

Nichola theksoi se pacientët jo vetëm që ruajtën funksionet njohëse, por gjithashtu patën më shumë energji dhe ishin në gjendje të ushtronin më shumë aktivitet fizik. Sipas saj, kreatina mund të ndihmojë në mbrojtjen e trurit nga dëmtimet si tronditjet cerebrale, goditjet në tru dhe efektet e stresit, duke vepruar sidomos në sfondin e situatave stresuese.

Studiuesit vunë re përputhshmëri të lartë me trajtimin dhe ndryshime të rëndësishme biokimike, çka sugjeron se metabolizmi energjetik i trurit — shpesh i dëmtuar në Alzheimer — mund të mbështetet nga kreatina.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se këto gjetje janë ende paraprake. Sipas Dr. Oracle, aktualisht nuk ka prova të mjaftueshme për të rekomanduar kreatinën si mjet për parandalimin e demencës apo rënies njohëse.

Studime të publikuara në PubMed sugjerojnë se kreatina ndihmon në ruajtjen e ekuilibrit energjetik në neurone dhe potencialisht mund të ulë neuroinflamacionin dhe stresin oksidativ — dy faktorë kyç në zhvillimin e Alzheimerit.

Megjithëse kreatina nuk zëvendëson trajtimet e miratuara për Alzheimerin, evidencat në rritje tregojnë se ky suplement me kosto të përballueshme mund të mbështesë shëndetin e trurit dhe, në të ardhmen, të bëhet pjesë e strategjive më të gjera terapeutike.

Ndër dietat e ndryshme për humbje peshe, ekspertët paralajmërojnë se më problematike mund të jenë ato ku hapësira mes vakteve është shumë e gjatë, pra kur qëndrohet për orë të tëra pa konsumuar ushqim.

Sipas specialistëve, ndonëse këto regjime mund të ndihmojnë në humbje të shpejtë peshe, ato mund të ndikojnë negativisht në:

• balancën e insulinës,

• funksionin e pankreasit,

• dhe metabolizmin e sheqerit në gjak.

Ndryshimet e shpeshta dhe ekstreme në nivelin e glukozës mund të rrisin rrezikun për rezistencë ndaj insulinës, e cila është një faktor kryesor në zhvillimin e diabetit tip 2.

Veçanërisht personat mbipeshë shpesh zgjedhin dieta me “agjërim” të zgjatur për rezultate të shpejta, por duhet të jenë të vetëdijshëm se:

• stresi metabolik i vazhdueshëm,

• luhatjet e sheqerit në gjak,

• dhe mungesa e ushqyesve esencialë

mund të kenë pasoja serioze për shëndetin afatgjatë.

Ekspertët rekomandojnë që çdo ndryshim i madh në regjim ushqimor të bëhet nën këshillën e mjekut ose nutricionistit, dhe që prioritet të ketë një dietë e balancuar, me vakte të rregullta dhe cilësi të mirë ushqimore, në vend të metodave ekstreme.

Për sportistët cilësorë, një gjumë i mjaftueshëm renditet ndër faktorët më të rëndësishëm për të arritur rezultatet e dëshiruara.

Por edhe për njerëzit normalë, mosfjetja mund të sjellë pasoja të rënda. E njëjta gjë ndodh edhe kur e tejkaloni me gjumin.

Gjumi i rregullt dhe i thellë për procesin mësimor të trurit njerëzor është një element i tepër i rëndësishëm.

“Gjumi është për njeriun si zembereku për orën“, thoshte dikur filozofi i famshëm gjerman, Arthur Schopenhauer. Kush fle jo mjaftueshëm redukton energjinë e vet dhe rendimentin për një kohë të gjatë.

Mungesa e gjumit shkakton deformim të përqendrimit, sjell një gjendje të keqe humori dhe në terma afatgjatë, mund të sjellë madje edhe një rrezik të shtuar për kancerin.

Në kundërshtim me mendimin që ka mbizotëruar prej kohësh, gjumi është shumë më tepër sesa thjesht një fenomen pasiv, pra jo i rëndësishëm.

Gjumi është një proces shumë intensiv

Gjatë gjumit, shumë organe dhe biosisteme, të cilat gjatë ditës punojnë “me kohë të plotë”, rigjenerohen dhe rivendosin ritmin në përgjithësi. Në gjumë, sistemi imunitar aktivizohet, luftohen infeksione dhe shkaktarët e sëmundjeve bien në letargji. Dhe jo më pak përgjatë gjumit përpunohen edhe eksperiencat e ditës së mëparshme, ruhen informacionet dhe kujtimet përforcohen.

Pasojat një gjumi të mangët

Në kuadër të procesit biologjik të gjumit, bëhet e kuptueshme, se përse mungesa e gjumit mund të sjellë pasoja kaq të rënda për gjendjen tonë fizike e mendore. Mungesa e gjumit, së pari çon në humbjen e shpejtësisë së mendimit, e më pas në një pakësim apo reduktim të përqendrimit. Në fund vijnë edhe boshllëqet ose mungesat në mendime e kujtesë, pasuar me dobësi fizike.

Mungesa e gjumit të sëmurë

Vetëm me këto dijeni bazike na bëhet më se e qartë se përse mungesa e gjumit na shkakton ulje të aftësisë për rigjenerim fizik e mendor dhe se përse ne rrezikohemi seriozisht të sëmuremi. Mungesa e gjumit ndikon në sistemin tonë imunitar dhe kësisoj sjell me vete një rrezik të shtuar për sëmundjet që lidhen me të ftohurën e gripin, kjo merret me mend. Pak më komplekse megjithatë duket se është puna kur flasim për lindjen e një rreziku të shtuar për sëmundjet që lidhen me qarkullimin e gjakut në zemër, – ndryshimin e mineraleve- dhe ato psikike. Në studime të ndryshme është zbuluar se në rastet e mungesës së gjumit, përkeqësohet ndryshimi i karbohidrateve, rritet niveli i sheqerit në gjak, si dhe humbet balancën edhe prodhimi i tiroideve – të gjitha këto, mesazherë klasikë të afrimit të sëmundjeve të zemrës dhe diabetit.

Sa orë gjumë na nevojiten?

Nëse deri më tani u panë efektet e mungesës së gjumit, çfarë mund të thoshim për të kundërtën? Studime të ndryshme kanë treguar se për të bërë një jetë të shëndetshme dhe të ekuilibruar, një njeriu i duhen 4-10 orë gjumë, në varësi të faktorëve gjenetikë. Kjo kohë për të rriturit është 6-8 orë. Nga ana tjetër, ka studime që pohojnë se 8 orë gjumë nuk janë të domosdoshme, por 6, 5 ose 4 orë gjumë mund të jenë të mjaftueshme. Sidoqoftë, si “vijë e kuqe” konsiderohet tetorëshi.

Gjumi i tepërt, si ai i mangëti

Ata që flenë më shumë ose më pak se mesatarja, herët a vonë do të përballen paradoksalisht me probleme shëndetësore krahasuar me ata që flenë mjaftueshëm dhe në mënyrë të rregullt. Në një studim të gjatë kohor, u morën në observim më shumë se 71 000 gra gjatë 10 viteve dhe u vërejtën dy pika të rëndësishme. E para, gjumi i tepërt rriste rrezikun për sëmundje të zemrës; e dyta, ata që flinin shumë përballeshin me të njëjtat probleme shëndetësore si ata që flinin pak. Gjumi i tepërt mund të shkaktojë obezitet, diabet, rritje të presionit të gjakut, ulje të vëllimit muskulor, dobësim të sistemit imunitar dhe depresion.

Hemorroidet janë zgjerime të enëve të gjakut në zonën anorektale, të cilat krijohen si pasojë e rritjes së presionit në këtë rajon. Ato zakonisht shfaqen nga kapsllëku ose sforcimi gjatë jashtëqitjes. Zhvillimi i tyre lidhet me disa faktorë nxitës, sidomos me mënyrën e ushqyerjes dhe stilin e jetesës. Hemorroidet prekin të gjitha grupmoshat dhe të dyja gjinitë.

Ndër faktorët që ndikojnë në shfaqjen e tyre përfshihen shtatzënia, mbipesha, stresi, stina e dimrit dhe predispozita gjenetike. Në disa raste, hemorroidet mund të shoqërohen me komplikime si çarje anale apo fistula. Simptomat tipike janë kruajtja, dhimbja, parehatia, çrregullimet e jashtëqitjes dhe gjakderdhja. Për diagnostikim nevojitet vizita tek mjeku; analizat laboratorike zakonisht nuk janë të domosdoshme, por në raste të caktuara mund të kërkohet proktoskopia ose sigmoidoskopia.

Dr. Rinkesh Kumar Bansal nga Instituti Memorial Fortis në Gurugram thekson katër këshilla kryesore për menaxhimin dhe parandalimin e hemorroideve:

Së pari, ushqimi ka rol vendimtar. Konsumi i fibrave, perimeve jeshile, frutave dhe ujit shpesh është i pamjaftueshëm, ndërkohë që është rritur përdorimi i ushqimeve të skuqura dhe me shumë yndyrë.

Së dyti, kafeja në sasi të mëdha mund të përkeqësojë simptomat ekzistuese.

Së treti, gjatë dimrit zakonisht zvogëlohet marrja e ujit, gjë që ndikon negativisht në funksionimin e zorrëve.

Së katërti, mungesa e aktivitetit fizik në stinën e ftohtë përkeqëson gjendjen. Shpesh njerëzit shtyjnë shkuarjen në tualet për shkak të të ftohtit, duke rritur presionin në zonën anorektale dhe duke rënduar simptomat.

Rekomandohet që të mos vonohet procesi i jashtëqitjes dhe të shmanget qëndrimi i gjatë në tualet. Përdorimi i telefonit apo leximi gjatë këtij procesi mund të rrisë sforcimin dhe të përkeqësojë hemorroidet. Aktiviteti fizik i rregullt ndihmon në stimulimin e lëvizjes së zorrëve dhe në parandalimin e kapsllëkut.

Një nga metodat më efektive për lehtësimin e simptomave është banja “Sitz”, e cila konsiston në qëndrimin ulur në ujë të ngrohtë për rreth 15 minuta. Kjo ndihmon në qetësimin e dhimbjes dhe përmirësimin e qarkullimit lokal të gjakut.

Nëse simptomat vazhdojnë, pacienti duhet të konsultohet me një gastroenterolog, pasi mund të jetë i nevojshëm trajtim medikamentoz, endoskopik ose kirurgjik.

Ju mund të mendoni se tualeti është objekti me më shumë mikrobe në shtëpinë tuaj, por nuk është kështu.

Në fakt, janë peshqirët që janë të mbushur me më shumë baktere, dhe nëse po i përdorni për të fshirë fytyrën, ju mund të jeni duke i bërë dëm lëkurës suaj.

Megjithëse tharja e fytyrës me një peshqir duket si gjëja më logjike për të bërë, në të vërtetë, mund të bëjë më shumë dëm sesa mirë.

“Bright Side” tregon arsyet pse nuk duhet t’i përdorni më peshqirët dhe çfarë të zgjidhni në vend të tyre.

Mund t’ju shkaktojë puçrra

Tharja e fytyrës me të njëjtin peshqir që përdorni për të tharë trupin mund të dëmtojë lëkurën më shumë sesa mendoni. Peshqirët janë kurthe të shkëlqyera për bakteret, sepse zakonisht i mbajmë në tualet, aty ku ajri është i lagësht dhe ku krijohet një mjedis i përsosur për rritjen e baktereve.

Kur fërkoni peshqirin në fytyrë, po i kaloni të gjitha këto baktere direkt në lëkurën tuaj, gjë që përfundimisht mund të çojë në bllokimin e poreve. Edhe nëse jeni duke përdorur një peshqir të veçantë për fytyrën, ka të ngjarë që nuk po e lani çdo ditë, dhe bakteret e padëshiruara përsëri mund të gjejnë rrugën për në lëkurën tuaj.

Lëkura juaj mund të plaket më shpejt

Peshqirët prej lecke janë shumë të ashpër për fytyrën, dhe përdorimi i tyre e bën atë të prekshme nga infeksionet dhe rrudhat. Sa më shumë që lani peshqirët, copa e tyre mund të bëhet e ashpër duke dëmtuar lëkurën tuaj.

Mund të irritojë lëkurën

Nëse keni lëkurë të ndjeshme, përdorimi i peshqirëve nuk është opsioni më i mirë për të tharë fytyrën. Për shkak se shumica e pëlhurave të peshqirëve mund të jenë shumë të ashpër, fshirja e fytyrës me to mund të rezultojë në skuqje dhe acarim të lëkurës.

Mund ta bëjë lëkurën të yndyrshme

Mund të tingëllojë kontradiktore, por tharja e lëkurës në fakt mund ta bëjë atë më të yndyrshme.

Meqenëse peshqirët mund të heqin vajrat natyralë, lëkura ka nevojë të qëndrojë e shëndetshme, gjëndrat dhjamore nën sipërfaqen e lëkurës do të duhet të prodhojnë më shumë vaj për të ekuilibruar tharjen, e cila do të rezultojë në lëkurë tepër të yndyrshme.

Si ta thani fytyrën pa peshqir

Në vend që të prekni fytyrën me një peshqir, lini ajrin të bëjë punën e vet. Tharja në ajër është më higjienike dhe e butë për lëkurën, dhe megjithëse kërkon më shumë kohë, lëkura do t’ju falënderojë për këtë.

Lani fytyrën si zakonisht.
Lëreni lëkurën të thahet natyrshëm.
Vendosni kremin tuaj hidratues të preferuar.

Batanijet e rënda janë bërë të njohura nga të rriturit që vuajnë nga pagjumësia ose ankthi, të cilët thonë se presioni ngushëllues i produktit e bën gjumin më të lehtë. Kohët e fundit këto batanije kanë dalë në treg edhe për foshnjat.

Kjo po ngre alarmin midis pediatrëve dhe shumë ekspertëve të sigurisë së produkteve, të cilët thonë se këto produkte po shiten pa standarde sigurie dhe pak ose aspak prova se ato janë të sigurta.

Në qershor 2023, Akademia Amerikane e Pediatrisë (AAP) tha në një letër drejtuar Komisionit të Sigurisë së Produkteve të Konsumatorit (CPSC) se këto produkte të rënda nuk duhet të përdoren kurrë për foshnjat.

“Nuk ka asnjë rregullim për këto”, thotë Rachel Moon, një profesore e pediatrisë në Universitetin e Virxhinias në Charlottesville dhe kryetare e grupit të punës të AAP për sindromën e vdekjes së papritur të foshnjave.

Mjeku i njohur shqiptar Petrit Vargu rekomandon konsumimin e çajit të malit gjatë periudhës së gripit, si një mënyrë natyrale për të përmirësuar shëndetin. Në një intervistë për “Dita jonë” në A2 CNN, ai theksoi se përdorimi i antibiotikëve pa këshillën e mjekut është i gabuar.

“Gripi nuk trajtohet me antibiotikë. Ato përdoren vetëm në rast komplikacionesh bakteriale dhe gjithmonë me vlerësim mjekësor. Antiviralët janë efektivë vetëm në dy ditët e para, pasi ulin ngarkesën virale,” shpjegoi Vargu.

Ai shtoi se çaji i malit dhe sherebela janë antiinflamatorë të fuqishëm. Çaji duhet pirë në temperaturë ambienti dhe jo shumë i nxehtë, me një sasi ideale prej 2–2.5 litrash në ditë, nëse nuk ka kundërindikacione shëndetësore.

Vargu theksoi se gripi aktual në Shqipëri është sezonal dhe më agresiv këtë vit. “Shpesh e quajmë gabimisht ‘virozë’, por simptomat e gripit janë më të rënda: bllokim i rrugëve të frymëmarrjes, dhimbje koke dhe muskujsh intensive, temperaturë deri në 40–41 gradë. Simptomat arrijnë kulmin zakonisht ditën e tretë dhe cikli zgjat rreth pesë ditë.”

Mjeku shpjegoi gjithashtu se gripi është rikthyer më i fortë pas periudhës së izolimit nga Covid-19, pasi ekspozimi i trupit ndaj viruseve u ul dhe kulturë e vaksinimit mungon. Ai rekomandon vaksinimin në tetor–nëntor për të krijuar antitrupa specifikë ndaj variantit të pritshëm.

Lëngu i kockave ofron proteina, aminoacide dhe minerale që mbështesin shëndetin e përgjithshëm. Gjithashtu përmban kolagjen, i cili mund të mbështesë shëndetin e kyçeve dhe të lëkurës.

Mund ta pini në çdo kohë, por koha më e mirë për ta konsumuar varet nga qëllimet tuaja specifike shëndetësore, siç janë shëndeti i kyçeve, gjumi më i mirë, më shumë energji, zorrë të shëndetshme ose rikuperimi i muskujve.

Mbështet nyjet

Palca e kockave furnizon trupin me kolagjen, i cili mund të ndihmojë në riparimin e dëmtimeve të kyçeve dhe lehtësimin e dhimbjeve të shoqëruara me artritin.

Kolagjeni është një proteinë që i siguron strukturë lëkurës, kockave, tendinave dhe ligamenteve në trup. Shumë lëngje përgatiten me bimë dhe erëza si shafrani i Indisë që ndihmojnë në uljen e inflamacionit, gjë që mund të përmirësojë edhe dhimbjet e kyçeve.

Shafrani i Indisë ka treguar se përmirëson dhimbjen dhe funksionin e gjurit tek njerëzit me osteoartrit, një çrregullim i zakonshëm i kyçeve.

Mbështet shëndetin e zorrëve

Lëngu i kockave përmban një aminoacid të quajtur glutaminë. Glutamina ndihmon në ruajtjen e strukturës dhe funksionit të indeve që veshin zorrët. Gjithashtu mund të zvogëlojë inflamacionin në zorrë.

Glutamina është ushqyese, por studime të kufizuara konfirmojnë përfitimet e saj në mikrobiomën e zorrëve, ose ekuilibrin e baktereve të dobishme dhe të dëmshme të zorrëve.

Për më tepër, konsumimi i burimeve të proteinave të pasura me glutaminë është i sigurt. Lëngu i kockave me cilësi të lartë është një vakt ushqyes dhe një alternativë anti-inflamatore ndaj proteinave ultra të përpunuara si mishrat e kuruar, proshuta ose salçiçe.

Përmbajtje e lartë proteinash

Palca e kockave është relativisht e pasur me proteina. Konsumimi i mjaftueshëm i proteinave mbështet metabolizmin e trupit tuaj, i cili është mënyra se si trupi juaj përdor energjinë nga ushqimi. Proteina gjithashtu siguron strukturë dhe mbështetje për qelizat dhe i ndihmon qelizat të komunikojnë. Gjithashtu mbron trupin tuaj nga viruset dhe bakteret.

Burim proteinash me cilësi të lartë

Lëngu i kockave përmban sasi të larta proteinash me cilësi të lartë, siç është kolagjeni. Kolagjeni është proteina më e bollshme në trupin e njeriut. Sa më gjatë ta gatuani, aq më shumë proteina nxirret nga kockat.

Mund të përmirësojë elasticitetin e lëkurës

Trupi juaj prodhon natyrshëm më pak kolagjen me kalimin e moshës, gjë që mund të shkaktojë rrudha dhe të zvogëlojë elasticitetin e lëkurës.

Shumica e hulumtimeve përqendrohen në rolin e suplementeve të kolagjenit në shëndetin e lëkurës, jo në vetë fondatinën, por disa studime kanë treguar gjetje premtuese. Një studim zbuloi se suplementet e kolagjenit ndihmojnë në shërimin e plagëve dhe vonojnë shenjat e plakjes në lëkurë.

Shtesat e kolagjenit dhe lëngu i kockave ka të ngjarë të jenë të dobishme vetëm nëse i konsumoni rregullisht. Pirja e një filxhani lëng çdo disa javë nuk do t’i zbutë rrudhat. Zakonisht duhen të paktën tetë javë për të parë rezultate nga konsumimi i kolagjenit.

Ofron elektrolite

Lëngu i kockave përmban elektrolite, ose minerale, që ndihmojnë në balancimin e lëngjeve në trup. Elektrolitet që gjenden në lëngun e kockave mund të përfshijnë natriumin, kaliumin dhe kalciumin. Elektrolitet ndihmojnë në rregullimin e funksioneve të tilla si hidratimi, tkurrjet e muskujve dhe sinjalizimi midis trurit dhe qelizave nervore.

Shkencëtarët zbulojnë diçka shqetësuese brenda gurëve “joinfektivë” – dhe kjo shpjegon pse rikthehen vazhdimisht

Për vite me radhë kemi besuar se guri në veshka është ekskluzivisht pasojë e “kimisë”: shumë pak lëngje, tepër minerale, ushqyerje e gabuar dhe gjenetikë. Megjithatë, një hulumtim i ri i shkencëtarëve nga Universiteti i Kalifornisë në Los Anxhelos sjell një zbulim befasues që mund të ndryshojë mënyrën se si e kuptojmë formimin e kësaj gjendjeje jashtëzakonisht të dhimbshme dhe shumë të shpeshtë.

Për herë të parë, studiuesit kanë gjetur prova se bakteret fshihen brenda të ashtuquajturve gurë “joinfektivë” në veshka. Dhe jo vetëm që janë të pranishme, por janë pjesë përbërëse e strukturës së tyre të brendshme.

– Bëhet fjalë për gurë kalcium-oksalat, tipi më i shpeshtë i gurëve në veshka, që përbëjnë më shumë se 70 për qind të të gjitha rasteve. Deri tani, pas nxjerrjes nga organizmi, konsideroheshin “sterilë”. Hulumtimi i ri tregon se ndoshta kurrë nuk kanë qenë të tillë. Ky zbulim vë në pikëpyetje bindjen shumëvjeçare se guri në veshka zhvillohet ekskluzivisht përmes proceseve kimike dhe fizike. Kemi treguar se bakteret mund të qëndrojnë brenda gurit dhe të marrin pjesë aktive në formimin e tij, shpjegon dr. Kimora Skotland, urologe në UCLA dhe një nga autorët e studimit.

Me fjalë të tjera, guri në veshka mund të mos jetë vetëm pasojë e dehidratimit, por edhe e një procesi mikrobiologjik që zhvillohet thellë në sistemin urinar.

Pse është i rëndësishëm ky zbulim

Një nga problemet më të mëdha te guri në veshka është rikthimi i tij i vazhdueshëm. Shumë pacientë përjetojnë të njëjtën dhimbje “ferri” disa herë gjatë jetës, shpesh pa një shpjegim të qartë pse guri formohet sërish.

Hulumtimi i ri sugjeron se, në këto raste, shkaku mund të jetë një infeksion bakterial i fshehur në veshka, ureter ose fshikëz urinare, edhe kur nuk ekzistojnë shenja klasike të infeksionit të traktit urinar. Studiuesit, përmes mikroskopisë elektronike dhe fluorescente, kanë gjetur gjurmë strukturore dhe kimike të baktereve në gurët e marrë nga pacientë që nuk kishin infeksion urinar të diagnostikuar.

Nëse konfirmohet se bakteret kanë rol aktiv në formimin e gurit, kjo hap rrugë për qasje krejtësisht të reja terapeutike. Trajtimi i infeksionit mund, të paktën te disa pacientë, të ulë rrezikun e formimit të përsëritur të gurëve.

a i shpeshtë është në të vërtetë problemi i gurit në veshka

Statistikat janë të pamëshirshme. Vlerësimet tregojnë se deri një në 11 persona gjatë jetës do të ketë gur në veshka. A keni ndier ndonjëherë dhimbje të papritur dhe shumë të fortë në shpinë, anë apo në pjesën e poshtme të barkut, aq intensive sa t’ju paralizojë? Nëse po, është e mundur që tashmë të keni përjetuar një sulm nga guri në veshka.

Guri në veshka është një depozitë e fortë e përbërë nga minerale dhe kripëra që formohen brenda veshkave. Përveç dhimbjes së padurueshme, ai mund të çojë edhe në infeksione, dëmtime të veshkave, madje edhe sepsë, nëse nuk trajtohet me kohë.

Tri arsyet më të shpeshta për formimin e gurit në veshka

Sipas dr. Rafid Jusifit, urolog në qendrën McLaren Greater Lansing, ekzistojnë disa faktorë kyç që rrisin rrezikun për formimin e gurit në veshka.

1.Dehidratimi
Marrja e pamjaftueshme e lëngjeve është shkaku më i shpeshtë. Kur nuk pimë mjaftueshëm ujë, urina bëhet e përqendruar, gjë që u mundëson mineraleve të kristalizohen më lehtë dhe të formojnë gurë.

2.Ushqyerja e pasur me oksalate
Nëse jeni të prirë për gurë, pikërisht disa ushqime që shpesh konsiderohen të shëndetshme mund të jenë problematike. Spinaqi, produktet e sojës, bajamet, patatja, panxhari dhe hurmat përmbajnë nivele të larta oksalatesh që kontribuojnë në formimin e gurëve kalcium-oksalat.
Dr. Jusifi këshillon që marrja e këtyre ushqimeve të reduktohet, ndërsa të rritet marrja e acidit citrik, për shembull përmes lëngut të limonit ose uthullës së mollës, pasi ai mund të ndihmojë në parandalimin e formimit të gurëve.

3.Nxehtësia dhe djersitja e shtuar
Temperaturat e larta, qëndrimi në ambiente të ngrohta, ushtrimet intensive ose puna fizike pa rehidratim adekuat e rrisin më tej rrezikun. Me djersitje humbim lëngje dhe, nëse nuk i kompensojmë, krijojmë kushte ideale për formimin e gurëve.

Simptomat që nuk duhen injoruar

Simptomat më të shpeshta të gurit në veshka janë:

dhimbje e fortë në pjesën e poshtme të barkut, shpinë, anë ose ijë
• urinim i shpeshtë ose urgjent
• gjak në urinë
• të përziera dhe të vjella
Nëse këtyre simptomave u shtohen edhe ethe dhe dridhje, kjo mund të tregojë një infeksion të zhvilluar për shkak të gurit, gjë që kërkon ndihmë të menjëhershme mjekësore.

– Nëse ndjeni këto simptoma, është e rëndësishme që trajtimi të nisë sa më shpejt. Ekzistojnë metoda të ndryshme, nga barnat dhe valët ultrasonike deri te ndërhyrjet kirurgjikale. Nëse ka infeksion, ai duhet trajtuar pa vonesë, thekson dr. Jusifi.

Nëse keni dhimbje të forta, të vjella, temperaturë ose ethe, mos prisni. Shkuarja në urgjencën më të afërt mund të jetë vendimtare, sepse në disa raste guri mund të bllokojë rrugët urinare dhe të çojë në komplikime serioze.

Çfarë na mëson hulumtimi i ri

Zbulimi i baktereve brenda gurit në veshka ndryshon këndvështrimin tonë për këtë sëmundje. Guri mund të mos jetë vetëm një “problem mekanik”, por një proces i ndërlikuar ku marrin pjesë edhe mikroorganizmat.

Për pacientët që prej vitesh përballen me gurë të përsëritur, kjo mund të nënkuptojë shpresë se në të ardhmen do të trajtohet shkaku, e jo vetëm pasoja. Dhe, ndoshta më e rëndësishmja, na kujton edhe një herë se trupi rrallë funksionon thjesht. Pas çdo simptome shpesh fshihet një histori më komplekse sesa kemi menduar..