Category: SHËNDETËSI

Më shumë se 220 milionë fëmijë në mbarë botën mund të vuajnë nga obeziteti deri në vitin 2040, nëse nuk ndërmerren masa drastike, paralajmëron një raport ndërkombëtar.

Sipas të dhënave globale, në vitin 2025 rreth 180 milionë fëmijë ishin obezë. Por shifrat e reja nga World Obesity Federation tregojnë se deri në vitin 2040 rreth 227 milionë fëmijë të moshës 5–19 vjeç do të jenë obezë dhe mbi gjysmë miliardi do të jenë mbipeshë.

Sipas “Atlasit Botëror të Obezitetit 2026” të federatës, kjo do të thotë se të paktën 120 milionë fëmijë në moshë shkollore do të shfaqin shenja të hershme të sëmundjeve kronike të shkaktuara nga indeksi i lartë i masës trupore (BMI).

Një person klasifikohet si obez nëse ka BMI 30 ose më shumë, ndërsa si mbipeshë nëse ky tregues është mbi 25.

Drejtoresha ekzekutive e federatës, Johanna Ralston, tha se rritja e obezitetit te fëmijët në nivel global tregon dështimin për ta trajtuar seriozisht këtë sëmundje.

“Nuk është e drejtë të dënojmë një brez me obezitet dhe me sëmundje kronike, potencialisht fatale, që shpesh e shoqërojnë atë”, u shpreh ajo.

Raporti thekson se 27 milionë fëmijë të moshës 5–19 vjeç në United States kanë BMI të lartë, pas China (62 milionë) dhe India (41 milionë). Kjo do të thotë se dy në pesë fëmijë amerikanë janë obezë ose mbipeshë.

Në United Kingdom, rreth 3.8 milionë fëmijë kanë BMI të lartë, një rekord që e rendit vendin ndër performuesit më të dobët në Evropë, me rreth dyfishin e numrit të fëmijëve mbipeshë dhe obezë krahasuar me France dhe Italy.

Sipas parashikimeve, deri në vitin 2040 në Mbretërinë e Bashkuar rreth 370 mijë fëmijë të moshës 5–19 vjeç pritet të shfaqin shenja të sëmundjeve kardiovaskulare, ndërsa 271 mijë të tjerë shenja të hipertensionit.

Raporti evidenton pabarazi të theksuara rajonale. Dhjetë vendet ku më shumë se gjysma e fëmijëve në moshë shkollore janë mbipeshë ose obezë ndodhen në rajonin e Paqësorit Perëndimor ose në kontinentin amerikan, ndërsa rritja më e shpejtë e normave të obezitetit po vërehet kryesisht në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme.

Dokumenti bën thirrje për përpjekje më të mëdha në krijimin e mjediseve të shëndetshme, përfshirë vendosjen e taksave mbi sheqerin, kufizimin e reklamave për ushqime të pashëndetshme dhe politika që nxisin fëmijët të kenë një stil jete më aktiv.

Ekspertë ndërkombëtarë e mirëpritën raportin. Dr. Kremlin Wickramasinghe, këshilltar rajonal për ushqimin, aktivitetin fizik dhe obezitetin në World Health Organization për Evropën, tha se obeziteti në fëmijëri përfaqëson një “dështim të mjediseve”. Ai kërkoi vendosjen e kufizimeve të detyrueshme, dhe jo vullnetare, për marketingun dhe etiketimin paralajmërues në pjesën e përparme të paketimit. “Shumica e qeverive përfshirë shumë në Evropë po lejojnë industrinë ushqimore të synojë fëmijët pa kufizime. Ajo që na duhet është vullneti politik për të vepruar dhe për t’u përballur me ndërhyrjen e industrisë”, tha ai.

Ndërkaq, Katharine Jenner, drejtoreshë ekzekutive e Obesity Health Alliance, theksoi se obeziteti në fëmijëri “nuk është i pashmangshëm”. Sipas saj, rritja e parashikuar e shenjave të hershme të sëmundjeve të zemrës dhe hipertensionit duhet të shërbejë si një kambanë alarmi për pasojat afatgjata të mungesës së veprimit nga qeveritë.

Një zëdhënës i Departamentit të Shëndetësisë dhe Kujdesit Social në Mbretërinë e Bashkuar deklaroi se po kufizohen reklamat për ushqime të pashëndetshme në televizion para orës 21:00 dhe në çdo kohë në internet, një masë që pritet të eliminojë deri në 7.2 miliardë kalori në vit nga dietat e fëmijëve si dhe po u jepen autoriteteve lokale kompetenca më të forta për të ndaluar hapjen e pikave të ushqimit të shpejtë pranë shkollave.

Shenjat, gabimet e zakonshme në trajtim dhe hapat e thjeshtë të frymëmarrjes që e ndalin sulmin

Laringospazma është pasojë e shtrëngimit dhe mbylljes së kordave të zërit. Personi në këtë situatë nuk është në gjendje të marrë frymë dhe të flasë. Edhe pse gjithçka zgjat shkurt, deri në 20 sekonda, bëhet fjalë për një gjendje traumatike, e cila ndonjëherë mund të çojë në panik, në luftë paniku për frymë dhe në komplikime shtesë. Astma, GERB (sëmundja e refluksit gastroezofageal) ose çrregullimet ankthioze mund të jenë shkaktarë për laringospazmën. Simptomat janë të papritura dhe ndonjëherë frikësuese. Është e mundur që gjendja të mos njihet mjaftueshëm, prandaj të trajtohet gabimisht si anafilaksi.

Sa e rrezikshme është laringospazma?

Laringospazma është gjendje gjatë së cilës praktikisht mbyllet rruga e frymëmarrjes, thotë specialistja e sëmundjeve të veshit, hundës dhe fytit, dr. Helena Jip.

Personi përpiqet të marrë frymë, por ka ndjesinë se po mbytet. Zëri mund të tingëllojë i ngjirur ose të humbasë plotësisht. Pacienti nuk mund të flasë ose të marrë frymë, megjithatë, edhe pse gjithçka duket dramatike, kjo gjendje nuk është e rrezikshme për jetën. Në rastin më të keq, pacienti mund të humbasë ndjenjat, pas së cilës spazma pushon, transmeton Telegrafi.

Çfarë mund ta shkaktojë laringospazmën?

Ekzistojnë të ashtuquajtur “shkaktarë” që mund t’i irritojnë kordat e zërit dhe të nxisin laringospazmën. Është e rëndësishme që pacientët t’i njohin dhe t’i kontrollojnë këto rreziqe, siç janë:

• Sëmundja e refluksit gastroezofageal (GERB): Në këtë çrregullim të tretjes, acidi i stomakut mund të kthehet në ezofag, të irritojë fytin dhe të nxisë laringospazmën.
• Alergjitë: Reaksionet alergjike mund të jenë shkaktar.
• Infeksionet respiratore: Ftohja, gripi, infeksionet e rrugëve të sipërme të frymëmarrjes ose bronkiti, në disa situata, mund të çojnë në irritim të zgjatur të fytit.
• Kollë kronike: Një sulm i fortë kollitjeje ndonjëherë mund të jetë aq intensiv sa kordat e zërit të hyjnë në spazmë dhe të bashkohen, thotë dr. Jip.
• Ankthi ose stresi: Dikur mendohej se këto gjendje ishin shkak i shpeshtë i laringospazmës, veçanërisht te sportistet e reja të nivelit elitar.
• Irritantët: Thithja e tymit, avujve kimikë, polenit, pluhurit ose aromave të forta mund të irritojë fytin.
• Aktiviteti fizik intensiv: Ushtrimet mund të shkaktojnë laringospazmë te disa persona.

Çfarë të bëjmë nëse ndodh laringospazma?

Është normale të ndihemi të shqetësuar në një situatë të tillë, por këshilla e ekspertëve është të përpiqemi të qëndrojmë të qetë, sepse paniku mund t’i përkeqësojë simptomat. Dr. Jip këshillon të përpiqemi të qetësohemi dhe ta lehtësojmë frymëmarrjen në disa mënyra:

• Mblidhni buzët si për puthje dhe nxirrni frymën ngadalë. Ky pozicion i buzëve ndihmon që kordat e zërit të relaksohen.
• Bëni dy thithje të shkurtra përmes hundës.
• Përsëriteni derisa frymëmarrja të përmirësohet.

Kur të filloni të ndiheni më mirë, mund të ndërmerrni hapa për të parandaluar irritimin e kordave të zërit. Shmangni irritantët, për shembull duhanpirjen, aromat e forta ose alergjenët. Këshilla është të trajtojmë refluksin e acidit dhe të kontrollojmë stresin. Logopedi mund të na ndihmojë që, përmes ushtrimeve, të mësojmë të marrim frymë si duhet.

Kur është e nevojshme të kërkojmë ndihmë mjekësore?

Në rast se ndodhin episode të përsëritura të laringospazmës, kërkoni ndihmë profesionale, ka thënë dr. Jip. Pulmologu ose alergologu mund t’i vlerësojnë simptomat. Për pacientët me astmë dhe me simptoma të laringospazmës, rekomandohet të vizitojnë edhe specialistin ORL.

Dr. Jip paralajmëron se në disa situata, për shembull në urgjencë, pacientët me simptoma të laringospazmës trajtohen me terapi tepër të fortë, u jepen steroide ose u vendoset tub për frymëmarrje.

– Nëse jeni të shëndetshëm, nuk keni astmë, dhe papritur zhvilloni vështirësi në frymëmarrje, pa ënjtje të buzëve, duhet të dyshohet për laringospazmë. Në disa situata laringospazma është gjendje e pamjaftueshëm e njohur dhe shpesh trajtohet gabimisht si anafilaksi, e cila është reaksion alergjik kërcënues për jetën, thekson dr. Jip.

Diagnostika

– Laringospazma shpesh diagnostikohet gabimisht si astmë ose alergji, ka thënë dr. Jip. Nëse po trajtoheni për alergji ose astmë, por nuk ka përmirësim, ndoshta duhet të vizitoni një specialist ORL, shton doktorja.

Specialisti ORL shpesh e vendos diagnozën në bazë të simptomave, sepse vetë ekzaminimi mund të jetë plotësisht në rregull.

Terapia te logopedi, botoksi

Rekomandohet të trajtohemi te logopedi me përvojë në çrregullimet e funksionit të kordave të zërit.

– Ushtrimet e veçanta të frymëmarrjes, të ashtuquajturat ushtrime të terapisë së ritrajnimit respirator, mund ta kontrollojnë gjendjen dhe ta ndalin mbylljen e kordave të zërit, thotë dr. Jip.

Në raste këmbëngulëse mund të aplikohen injeksione botoksi, që jepen në laring për të parandaluar përkohësisht bashkimin e kordave të zërit.

Dr. Jip thekson se laringospazma është gjendje e pamjaftueshëm e njohur dhe shpesh e diagnostikuar gabimisht.

– Megjithatë, kur t’i mësoni teknikat e frymëmarrjes që mund ta ndalin laringospazmën, do të jeni më pak ankthioz. Disa persona mbajnë një kartelë ose një mesazh se vuajnë nga laringospazma, në rast se sulmi ndodh në vend publik. Është e rëndësishme të dimë se laringospazma nuk është e rrezikshme për jetën dhe se mund të kontrollohet me teknika të caktuara të frymëmarrjes, thotë dr. Jip.

Çaji i kamomilit është përdorur ndër shekuj për aftësitë e tij lehtësuese dhe qetësuese.

Mjafton një filxhan i tillë dhe shumë prej shqetësimeve që mund të keni do të zhduken.

Pirja e një filxhani çaj kamomil (ose thjesht gargar me çaj të ftohtë kamomili) trajton të gjitha problemet me mishrat e dhëmbëve.

Çaji i kamomilit lehtëson dhimbjet e barkut dhe qetëson problemet që lidhen me aparatin tretës.Nëse keni probleme me tretjen çaji i kamomilit mund të relaksojë muskujt duke ndihmuar në trejten e ushqimit.

Me rritjen e temperaturave, poleni fillon të shkaktojë probleme për ata që vuajnë nga alergjia sezonale, duke sjellë kruarje të syve, rrjedhje të hundës, vështirësi në frymëmarrje dhe teshtima.

Nëse jeni nga ata që e kanë të vështirë ta përballojnë pranverën, ka disa gjëra që mund të bëni për të lehtësuar simptomat. Tina Patel, opticienе për lente në Feel Good Contacts, ka ndarë disa mënyra për të ulur rrezikun e simptomave të alergjisë këtë pranverë. Këshilla e saj e parë është të mos nxitoni t’i hapni të gjitha dritaret sapo të ngrohet moti.

Edhe pse është joshëse të fusni ajër të freskët në shtëpi, kjo mund të sjellë edhe një “mysafir” të padëshiruar, polenin. “Hapja e dritareve e ekspozon brendësinë e shtëpisë ndaj polenit që era mund ta ketë shpërndarë, gjë që mund të shkaktojë irritim, lotim të syve dhe të jetë e vështirë për t’u larguar pasi të futet brenda. Mos harroni ta pastroni shtëpinë rregullisht me fshesë me korent dhe të fshini sipërfaqet e prekura me një leckë të lagur për të ndihmuar në largimin e polenit.”

Ajo rekomandon gjithashtu që personat me alergji sezonale të mos mbajnë lule të freskëta në shtëpi, ose të paktën të informohen mirë për llojin e luleve që sjellin brenda. Tina thotë: “Megjithëse bimët dhe lulet e freskëta e zbukurojnë ambientin dhe i japin ngjyrë shtëpisë, ato ju ekspozojnë ndaj polenit dhe ka gjasa t’i përkeqësojnë simptomat.

“Merrni parasysh të zgjidhni lule të përshtatshme për personat me alergji si trëndafilat, tulipanët, hortensiat, orkidetë dhe bozhuret.” Është gjithashtu e rëndësishme të përpiqeni të qëndroni sa më pak të ekspozuar ndaj polenit. Tina këshillon: “Për të mbajtur polenin larg, mund të aplikoni vazelinë rreth vrimave të hundës, e cila ndihmon në kapjen e pluhurit, polenit dhe alergjenëve të tjerë përpara se të hyjnë në hundë. “Duhet gjithashtu të bëni dush dhe të ndërroni rrobat sapo të ktheheni në shtëpi pasi keni qenë jashtë, për të larguar polenin nga trupi dhe veshjet”./TAR

 

Çështje të ndryshme në tru mund të shkaktojnë dhimbje të njëanshme në kokën e dikujt.

Kushtet neurologjike të mëposhtme mund të jenë përgjegjëse për dhimbje koke nga njëra anë:

Nevralgjia okupitale: Kjo ndodh kur nervat okupitale, të cilat shkojnë nga maja e palcës kurrizore në lëkurën e kokës, dëmtohen ose inflamohen.

Simptomat përfshijnë dhimbje të mprehta në pjesën e pasme të kokës dhe qafës dhe ndjeshmëri ndaj dritës, shkruan Medical News.

Arteriti temporal: Arteriet në kokë dhe qafë inflamohen me arterit temporal. Së bashku me dhimbjen e muskujve, ajo shkakton një dhimbje koke të fortë në anën e kokës.

Simptoma të tjera përfshijnë lodhjen, dhimbjen e nofullës dhe tempujt e butë.

Neuralgjia trigeminale: Kjo shkakton dhimbje të forta në fytyrë dhe kokë. Dhimbja zakonisht prek vetëm njërën anë në të njëjtën kohë. Ndodh për shkak të një ndërprerjeje të nervit trigeminal në bazën e trurit.

A duhet që të gjithë të aplikojnë maska për fytyrën? Absolutisht po. Maskat e fytyrës janë trajtimi perfekt i kujdesit të lëkurës duke ndihmuar për të luftuar problemet e saj.

Një maskë e mirë mund të ndihmojë në hidratimin e lëkurës, heqjen e yndyrës së tepërt dhe përmirësimin e poreve.

Ata janë gjithashtu një mënyrë e shkëlqyer për të ndihmuar në heqjen e papastërtive. Më poshtë janë listuar disa arsye përse duhet të aplikoni maska për fytyrën.

Relaksimi– Maskat e fytyrës nuk ofrojnë vetëm rezultate që përmirësojnë pamjen e përgjithshme të lëkurës suaj, ato gjithashtu mund të jenë mjaft terapeutike. Kur janë të mbushura me vajra esenciale aromatike si nenexhik dhe rozmarinë, një maskë fytyre mund të stimulojë shqisat tuaja. Përdorimi i një maskë fytyre duhet të trajtohet si një luks.

Pastrim në thellësi – Sigurisht pastrimi i përditshëm ndihmon duke larguar papastërtitë nga sipërfaqja e lëkurës. Por a e dini se maskat e duhura bëjnë një pastrim në thellësi? Vetëm një maskë e mirë mund të ndihmojë për të eliminuar papastërtitë që fshihen nën shtresat e thella të lëkurës.

Një fytyrë që shkëlqen– Maska, sidomos ato me nenexhik, mund të ndihmojnë në nxitjen e qarkullimit të gjakut. Procesi i tharjes së maskës në lëkurën tuaj dhe ngurtësimi, së bashku me heqjen e maskës, shkakton një zgjerim në enët e gjakut të lëkurës suaj.

Kjo siguron një përmirësim të përgjithshëm të lëkurës. Ju do të mbeteni me lëkurë më të butë dhe do të vini re gjithashtu një shkëlqim rrezatues dhe pamje më të freskët.

Ndihmojnë regjimin tuaj të përgjithshëm – Maska ndihmon të gjitha produktet e tjera të kujdesit të lëkurës të veprojnë në mënyrë më efikase, shkruan tvklan. Nëse doni që kremrat tuaja të ditës dhe produktet e natës të absorbohen nga lëkura juaj më shpejt dhe më thellë, atëherë një maskë fytyre është një domosdoshmëri.

Truri i njeriut mëson nëpërmjet zhvillimit dhe përvojës të drejtohet drejt lidhjeve. Të vërteta, të verifikueshme, të pavlefshme, të rreme. Ai i krijon ato. Një lidhje e verifikueshme është kanceri i mushkërive = pirja e duhanit.

Është një lidhje e vërtetë që është mbështjellë nga një sërë mitesh. Sigurisht, e vërteta është larg të vërtetës.

Mit: Nëse keni pirë duhan për shumë vite, nuk ka kuptim ta lini.

E vërteta: Nuk e dimë kush e përhapi një thashethem të tillë, por ai ishte padyshim duhanpirës dhe e tha këtë për ta mbajtur në rrethin e duhanpirësve mikun e tij që donte ta linte. Nuk është kurrë vonë për ta lënë. Përveç nëse je mbi 70 vjeç, në të cilin rast mund të mos të interesojë se sa gjatë do të jetosh. Në përgjithësi, megjithatë, sapo të lësh duhanin, mushkëritë e tua fillojnë të funksionojnë më mirë dhe pas dhjetë vjetësh ke 50% më pak mundësi për kancer.

Mit: Shtesat antioksiduese mbrojnë

E vërteta: Megjithatë, kjo nuk është një e vërtetë absolute. Është një e vërtetë e vogël për të qenë të saktë. Hulumtimet kanë treguar se ato rrisin rrezikun. Për të qenë më të sigurt, pyesni gjithmonë mjekun tuaj.

Mit: Purot nuk janë aq të dëmshme

E vërteta: Jo aq shumë. Në fakt. Është më shumë. Purot mund të shkaktojnë kancer të gojës, fytit, ezofagut dhe mushkërive. Ato gjithashtu rrisin rrezikun e sëmundjeve të zemrës.

Mit: Pirja e duhanit është shkaku i vetëm i kancerit të mushkërive

E vërteta: Është një nga më të mëdhenjtë, po. Por ka edhe një tjetër. Quhet radon, prodhohet nga toka dhe shkëmbinjtë, gjendet në materialet e ndërtimit, pra në ndërtesa. Kjo është arsyeja pse është një ide e mirë të telefononi një ekspert për të kontrolluar shtëpinë tuaj.

Mit: Nëse tashmë keni kancer, atëherë nuk ka arsye për ta ndaluar atë.

E vërteta: Nëse doni të vdisni, atëherë nuk ka kuptim. Nëse doni të keni shpresë të konsiderueshme se trajtimi juaj do të funksionojë dhe se nuk do të zhvillohet një kancer i dytë, atëherë duhet ta ndërprisni atë në momentin që zbuloni një tumor në mushkëri.

Ngrënia e hudhrës së papërpunuar mbështet sistemin imunitar dhe promovon shëndetin e zemrës dhe arterieve. Ajo gjithashtu mund të ndihmojë tretjen, ndër përfitime të tjera shëndetësore.

Këtu janë disa nga përfitimet që ofron hudhra për shëndetin tuaj:

Mbështet shëndetin e zemrës dhe arterieve

Hudhra e mbështet shëndetin e zemrës dhe arterieve në disa mënyra:

Presioni i gjakut: Në disa studime, suplementet me hudhër kanë ulur presionin e gjakut tek të rriturit me hipertension (presion të lartë të gjakut), duke zvogëluar rrezikun për sëmundje të zemrës dhe goditje në tru. Studiuesit e lidhin këtë efekt me alicinën, një përbërës që relakson enët e gjakut dhe frenon angiotensinën, një hormon që rrit presionin e gjakut.

Kolesteroli: Hudhra mund të ndihmojë gjithashtu në uljen e niveleve të larta të kolesterolit, një faktor rreziku për sëmundje të zemrës, infarkt dhe goditje në tru. Duke analizuar të dhëna nga disa studime, studiuesit zbuluan se suplementet e përditshme ulën kolesterolin total dhe kolesterolin LDL (“i keq”). Megjithatë, ata theksuan se nevojiten më shumë kërkime.

Parandalimi i mpiksjes së gjakut: Hudhra mund të ketë efekt antitrombotik, që do të thotë se ndihmon në parandalimin e mpiksjes së gjakut. Ajo pengon grumbullimin e qelizave të gjakut dhe ka aktivitet antiplakatar, duke sugjeruar se mund të ndihmojë në parandalimin e mpiksjeve të rrezikshme.

Forcon sistemin imunitar

Studimet sugjerojnë se hudhra mund të rrisë aktivitetin imunitar dhe të ndihmojë në luftimin e sëmundjeve. Të rriturit që morën suplemente me hudhër gjatë sezonit të ftohjes dhe gripit përjetuan simptoma më të pakta dhe më të lehta krahasuar me ata që morën placebo. Edhe pse nuk uli numrin e rasteve të sëmundjes, hudhra çoi në më pak ditë mungese në shkollë ose punë.

Ky efekt lidhet me përbërjet e squfurit në hudhër që kanë veti anti-inflamatore. Ato zvogëlojnë simptomat e infeksionit duke lehtësuar inflamacionin (reagimin e sistemit imunitar ndaj sëmundjes). Përveç kësaj, disa përbërje të hudhrës kanë veti antivirale dhe mund të pengojnë viruset të hyjnë në qelizat e organizmit dhe të shumohen.

Ka veti antioksiduese

Antioksidantët janë përbërje që neutralizojnë radikalet e lira, produkte të paqëndrueshme kimike në trup. Kur radikalet e lira rriten në nivele të larta – një gjendje e quajtur stres oksidativ – ato mund të dëmtojnë qelizat dhe indet. Stresi oksidativ luan rol në plakje, në sëmundje neurologjike si Alzheimeri, në kancer dhe në sëmundje kronike.

Disa përbërje në hudhër, veçanërisht S-allyl-L-cysteine (SAC), kanë veti antioksiduese. Hulumtimet paraprake sugjerojnë se këto përbërje mund të mbrojnë neuronet nga dëmtimi dhe inflamacioni, si dhe mund të ndihmojnë në parandalimin e sëmundjes së Alzheimerit dhe disa llojeve të kancerit.

Mbështet tretjen

Hudhra është një prebiotik i fuqishëm. Fruktanet, sakaridet (lloje sheqernash) dhe fibrat në hudhër arrijnë në zorrë pa u tretur dhe ushqejnë bakteret e dobishme, veçanërisht bifidobakteret dhe laktobacilet.

Këto baktere, që përbëjnë mikrobiotën e zorrëve, luajnë rol qendror në tretje dhe përthithjen e lëndëve ushqyese. Ato ndihmojnë në zbërthimin e karbohidrateve komplekse, fibrave dhe yndyrnave, ndihmojnë në sintezën e disa lëndëve ushqyese dhe janë të përfshira edhe në funksionin imunitar.

Mund të ndihmojë në menaxhimin e sheqerit në gjak

Duke analizuar disa studime, studiuesit zbuluan se suplementet e përditshme me hudhër ndihmuan në menaxhimin e sheqerit në gjak. Ato ulën glukozën esëll (nivelin e sheqerit pas tetë orësh pa ushqim) dhe HbA1c (mesataren e sheqerit në gjak gjatë tre muajve të fundit).

Së bashku me trajtime të tjera, hudhra mund të ndihmojë në menaxhimin e diabetit. Ky efekt mendohet të lidhet me përbërjet organosulfurike në hudhër, të cilat mund të stimulojnë insulinën – hormonin që rregullon nivelin e sheqerit në gjak. Megjithatë, nevojiten studime më të mëdha për ta kuptuar plotësisht këtë efekt.

Mund të mbështesë kockat dhe nyjat

Studiuesit e kanë lidhur veprimin antioksidues të hudhrës me përmirësimin e shëndetit të kockave. Në një provë klinike, personat në postmenopauzë që morën suplemente me hudhër kishin nivele më të ulëta të stresit oksidativ të lidhur me osteoporozën, krahasuar me ata që nuk morën.

Efekti anti-inflamator i hudhrës mund të ndihmojë edhe në osteoartrit, një sëmundje kronike që shkakton dhimbje në nyja. Në një studim të vogël, personat në postmenopauzë me mbipeshë ose obezitet që morën suplemente me hudhër raportuan më pak dhimbje dhe nivele më të ulëta të proteinave të lidhura me inflamacionin.

Nishanet atipike, të njohura si nevi displastikë, kanë rrezik më të lartë për zhvillimin e melanomës dhe duhet të kontrollohen rregullisht

Shumica e njerëzve kanë mes 10 dhe 40 nishane në lëkurë, sidomos në pjesët e ekspozuara ndaj diellit, ndërsa numri i nishaneve mund të varet nga faktorë si gjenetika, ekspozimi në diell ose ndryshimet hormonale.

Nishanet janë rritje shumë të zakonshme në lëkurë dhe krijohen kur qelizat e pigmentit – melanocitet – grumbullohen. Shumica e nishaneve janë të padëmshëm, por nëse ka numër të madh, ose shfaqen nishane të rinj apo ndryshojnë të vjetrit, është e rëndësishme të ndiqet gjendja e lëkurës.

Shumica e nishaneve nuk janë kancerogjenë, por personat me 50 ose më shumë nishane mund të kenë rrezik të shtuar për kancer të lëkurës.

Kush i ka më shpesh nishanet?
Çdokush mund të ketë nishane, megjithëse personat me lëkurë më të çelët zakonisht kanë më shumë nishane sesa ata me lëkurë më të errët, sidomos nëse kalojnë kohë në diell.

Personat me lëkurë të çelët kanë më pak melaninë, pigment që e mbron lëkurën nga dielli, ndërsa lëkura më e errët ka më shumë melaninë; kjo mbrojtje shtesë nga dielli mund të jetë arsye pse tek ata zhvillohet numër më i vogël nishanesh, shkruan Health, përcjell Telegrafi.

Shkaqet dhe faktorët e rrezikut
Studiuesit nuk e kuptojnë plotësisht pse shfaqen nishane të rinj, por është vërtetuar se disa faktorë mund ta rrisin gjasën:

• Ekspozimi në diell: Rrezet ultravjollcë (UV) të diellit ose të solariumit mund të çojnë në shfaqjen e nishaneve të rinj. Rrezet UV i nxisin melanocitet të prodhojnë më shumë pigment për ta mbrojtur lëkurën, dhe ky pigment mund të grumbullohet e të formojë nishane.
• Mosha: Shumica e njerëzve marrin nishane të rinj nga fëmijëria deri në të dyzetat. Personat më të moshuar zakonisht kanë më pak nishane sesa fëmijët, adoleshentët dhe të rriturit e rinj.
• Historia familjare: Nishanet shpesh shfaqen në familje. Nëse ka histori familjare me nishane, lëkurë të çelët ose flokë të çelët, rritet gjasa e zhvillimit të nishaneve gjatë fëmijërisë dhe adoleshencës.
• Gjenetika: Disa ndryshime gjenetike mund të rrisin rrezikun e nishaneve beninj (jo kancerogjenë) ose të melanomës.
• Ndryshimet hormonale: Shfaqja e nishaneve të rinj është e shpeshtë në periudhat e ndryshimeve hormonale, si puberteti ose shtatzënia.

Komplikimet e mundshme të nishaneve
Nishanet e zakonshëm zakonisht nuk janë të rrezikshëm. Megjithatë, rreth 1 në 10 të rritur ka të paktën një nishan atipik ose të pazakontë. Këta nishane, të quajtur nev displastik, kanë gjasë më të lartë se nishanet e zakonshëm të zhvillohen në një formë agresive të kancerit të lëkurës – melanomë.

Për të përcaktuar nëse një nishan është atipik dhe me rrezik të lartë, më së miri është të vizitohet dermatologu. Ai mund të vlerësojë madhësinë, formën dhe ngjyrën e nishanit për të përcaktuar nëse nevojitet testim shtesë.

Për t’i njohur shenjat e melanomës, mund të përdoret rregulli ABCDE:

• A – asimetria: Nishani ka formë të pazakontë dhe njëra gjysmë nuk përputhet me tjetrën.
• B – skaji: Skajet e nishanit janë të çrregullta dhe të pabarabarta.
• C – ngjyra: Ngjyra e nishanit është e pabarabartë dhe mund të ndryshojë me kalimin e kohës. Ngjyra të pazakonta mund të përfshijnë të zezë, të kuqe, blu, të bardhë ose rozë.
• D – diametri: Nishani është më i gjerë se 6 milimetra, afërsisht sa gjerësia e gomës së lapsit.
• E – evoluimi : Ngjyra, forma ose madhësia e nishanit ka ndryshuar me kalimin e kohës.

Si të parandalohet melanoma

Nuk është gjithmonë e mundur të parandalohet melanoma, por rreziku mund të ulet duke e mbrojtur lëkurën nga rrezet UV të diellit. Ndihmojnë:

• Përdorimi i kremit mbrojtës nga dielli çdo ditë
• Mbajtja e kapelës dhe e bluzës me mëngë të gjata gjatë qëndrimit në diell
• Pushime të shpeshta në hije
• Mbajtja e syzeve të diellit për mbrojtjen e syve
• Shmangia e solariumit.

Kur të kërkohet ndihmë mjekësore
Rekomandohet vizita te mjeku ose dermatologu në rast të një nishani të ri ose të ndryshuar, kur ka dyshim për kancerogjenitet. Diagnostikimi i hershëm është i rëndësishëm. Melanoma në fazë të hershme është e shërueshme dhe dermatologu mund t’i heqë nishanet e dyshimtë para se kanceri të përparojë.

Shenjat ku duhet kushtuar vëmendje janë:

• Nishan i ri që shfaqet në moshë të rritur
• Nishan që i ndryshon ngjyra, forma ose madhësia
• Nishan me plagë të hapur që nuk shërohet
• Nishan me skaje të ashpra ose të ngritura.

Mund të keni nevojë të rrisni dozën e vitaminës D gjatë muajve të dimrit, dhe marrja e suplementeve ose konsumimi i disa ushqimeve të caktuara mund të ndihmojë.

“Rreziku i mungesës mund të rritet sepse nuk ka dritë dielli,” tha Marie van der Merwe, PhD, koordinatore e programit të doktoraturës në Fiziologji të Aplikuar dhe Ushqyerje në Universitetin e Memphis, për Health. “Kjo bëhet më e theksuar gjatë dimrit”.

Sa vitaminë D ju nevojitet?

Vitamina D ndihmon trupin të përthithë kalciumin dhe, duke bërë këtë, ndihmon në parandalimin e osteoporozës, e cila dobëson kockat.

Përveç kësaj, vitamina D është e nevojshme që nervat të dërgojnë mesazhe midis trurit dhe trupit, si dhe ndihmon sistemin imunitar të mbrojë kundër viruseve dhe baktereve. Kjo lëndë ushqyese gjithashtu ndihmon muskujt të lëvizin; mungesa e saj mund të shkaktojë dobësi dhe dhimbje muskulore.

Sasia e rekomanduar ditore varet nga mosha:

Foshnjat nën 12 muaj: 10 mikrogramë (mcg), ose 400 njësi ndërkombëtare (IU)

Personat nga 1 deri në 70 vjeç: 15 mcg, ose 600 IU

Personat 71 vjeç e lart: 20 mcg, ose 800 IU

Si të merrni më shumë vitaminë D përmes dietës

Është e mundur — por e vështirë — të merrni mjaftueshëm vitaminë D vetëm nga ushqimi.

“Problemi me vitaminën D është se është shumë e vështirë ta marrim nga dieta, sepse nuk ka shumë ushqime që përmbajnë vitaminë D,” tha van der Merwe.

Peshqit me yndyrë — si trofta, toni, salmoni dhe skumbria — si dhe vajrat e mëlçisë së peshkut janë ndër burimet më të mira të vitaminës D, ndërsa e verdha e vezës, djathi, mëlçia e viçit dhe kërpudhat përmbajnë sasi më të vogla.

Gjithashtu, shumë drithëra për mëngjes janë të pasuruara me vitaminë D, ashtu si disa lloje qumështi, kosesh dhe lëngjesh portokalli.

Kur të provoni një suplement të vitaminës D

Një sondazh i Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) zbuloi se rreth 19% e të rriturve marrin një suplement të vitaminës D.

Edhe pse mungesa e vitaminës D është e zakonshme, nuk është domosdoshmërisht e nevojshme të merrni një suplement, përveç nëse një mjek jua ka rekomanduar atë, tha Pieter Cohen, MD, profesor i asociuar i mjekësisë në Shkollën Mjekësore të Harvardit, për Health.

“Nuk është diçka që njerëzit duhet të ndihen të detyruar ta marrin,” tha ai. “Ne nuk rekomandojmë që personat e shëndetshëm [që nuk kanë dëshmi të mungesës së vitaminës D] të marrin vitaminë D gjatë dimrit, edhe në gjerësitë gjeografike veriore.”

Nëse tashmë merrni një suplement, Cohen nuk rekomandon rritjen e dozës gjatë muajve të dimrit, dhe as nuk rekomandon fillimin e një suplementi vetëm për ta marrë gjatë dimrit.

Megjithatë, ai shpjegoi se është në rregull të shtoni një suplement të vitaminës D në rutinën tuaj të përditshme, nëse dëshironi dhe nëse i përmbaheni dozës së rekomanduar.

“Për sa kohë që i përmbaheni sasisë së rekomanduar ditore, kjo është plotësisht e sigurt — por ky është çelësi,” tha Cohen.

Është e mundur të merrni shumë vitaminë D; toksiciteti nga vitamina D mund të shkaktojë përgjumje, konfuzion, dhimbje barku, të vjella dhe dobësi. Nëse simptomat përkeqësohen, gjendja mund të përfshijë konfuzion, agjitacion dhe madje edhe koma.