Category: SHËNDETËSI

Kirurgu vaskular Bekim Ademi, i ftuar në emisionin e mëngjesit “Alarm”, në ATV, foli rreth sëmundjeve vaskulare, të tilla si ato të arterieve dhe të venave.

Gjatë emisionit, një shikuese kërkoi këshillë mjekësore nga mjeku në studio në lidhje me duart e saj, për të cilat tha se i rrinë të mpira gjatë gjithë kohës, duke pyetur se pse shkaktohet ky problem.

Përgjigja e mjekut ishte se shumë pacientë e rëndojnë këtë gjendje, duke shkuar në banja termale, derisa ai i rekomandoi pacientes, që të kryej kontroll edhe në mjek nga fusha e Neurologjisë dhe Fizioterapisë.

“Shumë pacientë që kanë vena të zgjeruara shkojnë në banja termale dhe faktikisht nxehtësia e ujit termal ndikon keq duke i shkaktuar telashet e tilla edhe më tepër, por natyrisht jo në të gjitha rastet. Faktorët që e shkaktojnë këtë problematik janë të ndryshëm por që më mirë e shpjegojnë neurologët dhe fizioterapeutët”, tha ai./atvlive.tv/

Për më shumë ndiqni videon e mëposhtme:

17 maji shënon ditën ndërkombëtare të hipertensionit, e cila ka një përhapje të gjërë në mbarë botën, ku çdo vit shënon 1.9 milion të vdekur.

Problemi më i madh që haset në lidhje me këtë sëmundje është se shumica e personave që vuajnë nga tensioni i lartë i gjakut nuk janë në dijeni të saj.

Hipertensioni paraqet simptoma si dhimbje koke, marramendje, pagjumësi, etje, dobësi muskulore dhe humbje ekuilibri. 40% e të sëmurëve me tension rrezikojnë të pësojnë hemoragji cerebrale dhe 16% e tyre infarkt në zemër.

Liga Botërore e Hipertensionit ka iniciuar Ditën Botërore të Hipertensionit që nga viti 2005 duke patur si qëllim: Rritjen e ndërgjegjësimit për shkaqet dhe pasojat e presionit të lartë të gjakut.

Dhënien e informacionit sesi të parandalojmë presionin e lartë të gjakut dhe komplikacionet e lidhura me të.

Inkurajimin për të rritur kontrollin ndaj presionit të lartë të gjakut dhe për të ndjekur këshillat e profesionistëve të kujdesit shëndetësor.

Inkurajimin e vetëkujdesit për të parandaluar presionin e lartë të gjakut.

Matjen e presionit të gjakut nga të gjithë.

Nxitjen nga autoritetet kombëtare dhe lokale për të krijuar mjedise që mundësojnë sjellje të shëndetshme.

Nëse jeni duke u përpjekur të humbni peshë, ndoshta ju është thënë të mos e kaloni mëngjesin, pasi kjo mund t’ju bëjë më të uritur më vonë gjatë ditës.

Por një analizë e re zbuloi se njerëzit që hanin mëngjesin konsumonin rregullisht më shumë kalori çdo ditë dhe ata që e shpërfillnin atë, nuk kishin oreks të rritur më vonë gjatë ditës.

Kjo do të thotë se ata që hëngrën mëngjesin nuk panë humbje peshe dhe njerëzit që hoqën vaktin e tyre në mëngjes gjithashtu nuk panë ndonjë shtim në peshë, sipas hulumtimit të botuar në BMJ.

Agjencitë e shëndetit publik dhe udhëzimet zyrtare të ngrënies kanë theksuar rëndësinë e ngrënies së mëngjesit për të humbur peshë dhe për të arritur një dietë të shëndetshme, por “ky studim tregon qartë se nuk është një ide e mirë”, tha autori kryesor Dr Flavia Cicuttini, profesor i epidemiologjisë në Monash Universiteti në Melburn, Australi.

Ekipi i Cicuttini ka bashkuar rezultatet nga 13 provat klinike nga vendet me të ardhura të larta, kryesisht Shtetet e Bashkuara dhe Mbretërinë e Bashkuar, nga 28 vjetët e fundit.

Studiuesit zbuluan se njerëzit që hanë mëngjes zakonisht kanë mesatarisht 260 kalori në ditë shtesë dhe ato kanë tendencë të jenë më të rënda.

Provat klinike tregojnë se nëse njerëzit inkurajohen të hanë mëngjes, ata ende hanë më shumë kalori se sa duhet më vonë gjatë ditës.

PËRGATITI: SARA SHEHU 

Ekipet emergjente të Qendrës Mjekësore Urgjente në Prishtinë, po përballen me sfida të shumta në përmbushjen e detyrave. Për shkak të numrit të madh të rasteve në të cilat u duhet të ndërhyjnë, thonë se shpesh kanë pësuar aksidente. Në një rast kishte humbur jetën edhe njëri nga kolegët e mjekëve të urgjencës, të cilët i përgjigjen çdo thirrje për ndihmë në kryeqytet.

Thirrjet si kjo gjithnjë kërkojnë intervenim urgjent.

Efekt (Pranimi i rastit te aksidentit përmes thirrjes telefonike)

Ekipet emergjente të Qendrës Mjekësore Urgjente në kryeqytet, nisen të përgatitur për t’u dalë në ndihmë qytetarëve.

Efekt (Nisja e autoambulancës nga QMU)

Por, në përpjekje për të shpëtuar jetë, në vitin 2013 Rina Hoxha ka humbur burrin.

“M’kujtohet rasti, është shumë i freskët. Ai vetë m’ka thirrë në telefon dhe m’ka thonë kemi bo ndeshje. Ka qenë ditë e premte, viti 2013. Por për shkak të gjendjes së rëndë që e ka pasë nuk e ka ditë as vendin ku është bo aksidenti. Mandej, na nuk kemi ditë asgjë, kemi shku në QKUK, aty ku ka qenë duke u trajtuar. Ndeshja ka qenë rrugës për Hajvali. Por për shkak të gjendjes së rëndë, pas aksidentit, pas një jave, ka rënë në komë dhe pas disa muaj ka ndërruar jetë”.

Por, ky nuk është rasti i vetëm kur autoambulancat janë përfshirë në aksidente, në përpjekje për të arritur sa më shpejt në vendin e ngjarjes.

“Ka qenë një aksident mjaft i rëndë. Jemi nisë për t’iu dhënë ndihmë disave në një aksident që ka ndodhur. Në këtë aksident kemi humbur edhe kolegun tonë Faton Hoxhën. Mendoj se duhet të vlerësohet më shumë puna jonë, rrezikshmëria duhet të na paguhet, sepse ende nuk na paguhet”.

“Na me ekipin kemi qenë në një aksident trafiku, me iu ofru ndihmë. Mandej jemi thirrë për një rast tjetër urgjent dhe kemi bo aksident, sepse na ka goditë një veturë. Kam pësuar lëndime të hundës shumë të madhe. Duhet me na u pagu rrezikshmëria, të rriten pagat”.

Kolonat e gjatë janë pengesa më e madhe në punën e ekipeve të urgjencës.

Efekt (Kolonat e gjata, autoambulanca duke pritur në kolonë)

“Që 20 vjet punoj, është sfiduese shumë si punë, pasi që përballemi me komunikacion shumë të dendur e të ndërlikuar”.

Menaxhmenti i Qendrës Mjekësore Urgjente në kryeqytet, kanë bërë të ditur se në vitin 2022 janë regjistruar 1105 aksidente me autoambulancë.

Fryrja e stomakut është ënjtje me dhimbje në zonën e barkut, e cila mund të shkaktohet kur hani diçka me të cilën nuk pajtohet trupi juaj.

Metodat për trajtimin e këtij fenomeni fillojnë nga konsumimi i ushqimeve të caktuara e deri te konsumimi i shumtë i ujit. Ja cfarë vakte të konsumoni për të eliminuar këtë problem:

Mëngjes

– Kos me dithëra dhe 1 filxhan manaferra

ose

– 2 vezë të ziera dhe 1 filxhan manaferra

Mes mëngjesit dhe drekës

– 1 grusht arra dhe 1 portokalli

ose

– disa shkopinj selino dhe 2 lugë çaji gjalpë kikiriku

Drekë

– Sallatë: 2 gota të mëdha me perime, 1 kastravec, 2 domate, 2 karrota të vogla, 1 avokado, 1 vezë të zierë, një lugë çaji fara (luledielli, kungull ), vaj, limon, uthull

Vakt për pasdite

– 200 ml kos me kanellë

ose

– Një filxhan me copa kastraveci dhe kopër të freskët, të kombinuara me dy lugë kos.

Darkë

– Peshk i pjekur, spinaq i gatuar me vaj ulliri dhe hudhër, perime të pjekura (patate, karrota, panxhar)

Konsultohuni me mjekun për të vërtetuar që këto produkte nuk ju bëjnë reaksion.

Organizata Botërore e Shëndetësisë thotë se COVID-19 nuk është më një emergjencë globale, por koronavirusi do të vazhdojë të jetë i pranishëm. Veprimi i së premtes nga agjencia e Kombeve të Bashkuara nuk do të thotë shumë për njerëzit e zakonshëm. Klasifikimi ka për qëllim të paralajmërojë vendet se ka një ngjarje “të jashtëzakonshme” që mund të përbëjë një kërcënim për shëndetin dhe kërkon një përgjigje të koordinuar.

Zyrtarët shëndetësorë thonë se virusi nuk po largohet dhe këshillojnë njerëzit që të vaksinohen, duke përfshirë marrjen e dozave përforcuese nëse kualifikohen. OBSH-ja ka shpallur më parë emergjenca globale për shpërthimet e gripit të derrit, Zikës, Ebolës, poliomielitit dhe lisë së majmunëve. Vetëm poliomeliti dhe lija e majmunëve kanë mbetur.

Organizata Botërore e Shëndetësisë uli vlerësimin e saj për pandeminë e koronavirusit të premten, duke thënë se ajo nuk kualifikohet më si një emergjencë globale. Veprimi anulon një deklaratë që u bë për herë të parë më 30 janar 2020, kur sëmundja nuk ishte emërtuar as si COVID-19 dhe kur nuk kishte shpërthime të mëdha përtej Kinës.

Një vështrim i asaj se çfarë do të thotë vendimi i OBSH-së:

PSE PËRFUNDON EMERGJENCA GLOBALE SHËNDETËSORE?

Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së Tedros Adhanom Ghebreyesus tha se pandemia ka qenë “në një tendencë rënieje për më shumë se një vit, me imunitetin e popullsisë në rritje nga vaksinimi dhe infeksioni.” Kjo, tha ai, ka lejuar shumicën e vendeve “të kthehen në jetën normale si përpara COVID-19”, që do të thotë se pjesa më e keqe e pandemisë ka përfunduar.

Zoti Tedros tha se gjatë vitit të kaluar, OBSH-ja dhe ekspertët e komisionit të saj të urgjencës kanë analizuar të dhënat e COVID-19 për të vendosur se kur do të ishte koha e duhur për të ulur nivelin e alarmit. Të enjten, ekspertët i rekomanduan zotit Tedros që COVID-19 të mos kualifikohet më si një emergjencë globale dhe shefi i OBSH-së tha se ai e pranoi atë këshillë.

CILAT JANË EFEKTET PRAKTIKE?

Për një person të zakonshëm, asgjë. Klasifikimi i një kërcënimi shëndetësor si një emergjencë globale ka për qëllim të paralajmërojë autoritetet se ka një ngjarje “të jashtëzakonshme” që mund të përbëjë një kërcënim shëndetësor për vendet e tjera dhe kërkon një përgjigje të koordinuar për ta frenuar atë. Deklaratat e emergjencës së OBSH-së zakonisht përdoren si një paralajmërim ndërkombëtar për vendet që kanë nevojë për ndihmë. Ato gjithashtu mund të nxisin vendet që të prezantojnë masa të veçanta për të luftuar sëmundjet ose për të dhënë fonde shtesë.

Shumë vende, përfshirë Britaninë, Francën, Gjermaninë dhe SHBA-në, kanë hequr prej kohësh shumë nga kufizimet e tyre të epokës së pandemisë. Shtetet e Bashkuara po i japin fund emergjencës kombëtare shëndetësore të enjten e ardhshme.

A ËSHTË ENDE PADIMI COVID-19?

Po. Megjithëse shefi i OBSH-së Tedros tha se emergjenca e koronavirusit kishte përfunduar, ai paralajmëroi se virusi do të vazhdojë të qëndrojë këtu dhe se mijëra njerëz vazhdojnë të vdesin çdo javë. “Mbetet rreziku i shfaqjes së varianteve të reja që shkaktojnë rritje të reja të rasteve dhe vdekjeve,” tha zoti Tedros. “Çfarë do të thotë ky lajm është se është koha që vendet të kalojnë nga mënyra e emergjencës në menaxhimin e COVID-19 krahas sëmundjeve të tjera infektive”.

Në prill, kishte rreth 3 milionë raste dhe më shumë se 17,000 vdekje të raportuara, duke përfshirë rritje në Azinë Juglindore dhe Lindjen e Mesme, vuri në dukje agjencia e Kombeve të Bashkuara.

PRA KUR DO TË PËRFUNDOJË PANDEMIA COVID-19?

Është e paqartë. Shefi i emergjencave të OBSH-së Dr. Michael Ryan tha se koronavirusi është ende një kërcënim për shëndetin publik dhe se evolucioni i tij i vazhdueshëm mund të shkaktojë ende probleme në të ardhmen. “U deshën dekada që virusi pandemik i vitit 1918 të zhdukej”, tha ai, duke iu referuar gripit spanjoll që mendohet se ka vrarë të paktën 40 milionë njerëz.

“Pandemitë përfundojnë me të vërtetë vetëm kur fillon pandemia tjetër,” tha ai. Dr. Ryan tha se ndërsa COVID-19 do të vazhdojë të përhapet mes njerëzve për një kohë shumë të gjatë, kjo po ndodh në një nivel shumë më të ulët kërcënimi që nuk kërkon masat e jashtëzakonshme të marra në përpjekje për të frenuar përhapjen e virusit.

ÇFARË TJETËR ËSHTË SHPALLUR EMERGJENCË?

OBSH-ja ka shpallur më parë emergjenca globale për shpërthimet e gripit të derrit, Zikës, Ebolës, poliomielitit dhe lisë së majmunëve. Poliomeliti u shpall emergjencë globale gati nëntë vjet më parë. Statusi i tij i emergjencës ka vazhduar edhe ndërsa zyrtarët punojnë për të zhdukur sëmundjen nga një numër vendesh.

Korrikun e kaluar, shefi i OBSH-së Tedros deklaroi përhapjen shpërthyese të lisë së majmunëve në dhjetëra vende si një emergjencë globale, duke shpërndarë komisionin e emergjencës që ai kishte mbledhur për të vlerësuar situatën. Sëmundja arriti kulmin në Evropë dhe Amerikën e Veriut menjëherë pas kësaj, por teknikisht mbetet një emergjencë globale.

A NA DUHET TË MARRIM ENDE MASA PARALAJMËRUESE NDAJ COVID-19?

Po. Zyrtarët shëndetësorë thonë se virusi është ende mes nesh dhe këshillojnë njerëzit që të vaksinohen, duke përfshirë marrjen e dozave përforcuese nëse kualifikohen. Megjithëse shumë nga masat e vërejtura në kulmin e pandemisë – duke përfshirë maskat dhe distancimin social – nuk kërkohen përveçse në mjedise të caktuara, si spitalet ose shtëpitë e pleqve, zyrtarët thonë se njerëzit me kushte të tjera shëndetësore ose sisteme imunitare të komprometuara mund të duan ende të vazhdojnë. me disa nga masat paraprake.

Ndryshe nga vitet e para të COVID-19, nivelet e larta të imunizimit, si nga vaksinimi ashtu edhe infeksioni, kanë ndihmuar të reduktojnë në mënyrë dramatike përhapjen e sëmundjes.

Simon Clarke, një profesor i mikrobiologjisë në Universitetin Britanik Reading, paralajmëroi kundër heqjes dorë nga të gjitha masat mbrojtëse për COVID-19.

“Mesazhi për publikun duhet të jetë ende që të kujdeset dhe të mendojë për të tjerët. Nëse jeni të sëmurë me një infeksion të frymëmarrjes, si një kollë e keqe, mos i rrezikoni të tjerët, veçanërisht ata që janë të prekshëm, “tha ai. “Nëse kaloni një infeksion COVID, askush nuk do t’ju falënderojë. Nëse je i aftë dhe i ri, COVID-i mund të jetë akoma i keq dhe nëse je i moshuar dhe i dobët, mund të të vrasë.”

Dallimet në grupin e gjakut nuk do të thotë shumë deri në një moment të caktuar kur, nëse jeni në spital, keni nevojë për një transplant gjaku, ose keni nevojë të dhuroni gjak, atëherë duhet të dini se cili është grupi juaj i gjakut.

Njerëzit me grupe gjaku A dhe B mund të kenë më shumë gjasa të zhvillojnë sëmundje të zemrës. Por me gjithnjë e më shumë kërkime mbi grupet e gjakut, duket se ato mund të nënkuptojnë më shumë sesa mendojmë, veçanërisht kur bëhet fjalë për disa probleme shëndetësore, veçanërisht për shëndetin e zemrës.

Këto ndryshime të padukshme në gjak mund të nënkuptojnë se disa njerëz do të kenë ose do të jenë të prirë ndaj problemeve kardiovaskulare.

Çfarë do të thotë grupi i gjakut dhe si ndryshojnë ato?

Shkronjat A, B dhe 0 përfaqësojnë variacione të ndryshme të gjenit ABO, të cilat programohen nga qelizat e gjakut. Për shembull, nëse keni grupin AB, trupi është i programuar të prodhojë antigjene të qelizave të kuqe të gjakut A dhe B, ndërsa një person me grupin e gjakut 0 nuk prodhon antigjene.

Kështu, gjaku mund të jetë pozitiv ose negativ në varësi të faktit nëse ka proteina në qelizat e kuqe të gjakut. Nëse ka proteina, ju jeni Rh pozitiv.

Personat me grupin zero të gjakut konsiderohen si donatorë universalë pikërisht për shkak të mungesës së antigjeneve dhe proteinave, që do të thotë se gjakun tuaj mund ta marrin të gjithë në rast nevoje.

Sipas Shoqatës Amerikane të Zemrës, njerëzit që kanë grupin e gjakut A, B ose AB janë në grupin që ka një shans më të lartë për të përjetuar një atak në zemër ose sëmundje të zemrës.

Ndërsa ky rrezik është i vogël, A dhe B së bashku kanë një shans 8 për qind më të lartë për të pasur një atak në zemër, ndryshimi në mpiksjen e gjakut është pak më i lartë. Gjatë hulumtimit, shkencëtarët zbuluan se ka një shans 51 për qind më të lartë që këto grupe gjaku të zhvillojnë trombozë të thellë venoze dhe 47 për qind më shumë mundësi për të zhvilluar një emboli pulmonare, e cila është një gjendje shumë e rëndë.

Sipas ekspertëve, arsyeja e një rreziku kaq të shtuar mund të jetë pasojë e proceseve inflamatore që ndodhin në këto grupe gjaku. Proteinat e përfshira në to mund të shkaktojnë ndërprerje të qarkullimit të gjakut ose hollim të arterieve dhe venave, gjë që çon në një rrezik të shtuar të mpiksjes së gjakut dhe sëmundjeve të zemrës.

Ata besojnë se kjo mund të shpjegojë zvogëlimin e rrezikut të një forme serioze të sëmundjes COVID tek ata që kanë grupin e gjakut zero dhe ky informacion ishte arsyeja e hulumtimit. Një formë e rëndë e sëmundjes COVID mund të shkaktojë sëmundje të zemrës, mpiksje dhe probleme të tjera kardiovaskulare.