Category: LIFESTYLE

Uji është thelbësor për funksionimin normal të organizmit. Trupi i njeriut përbëhet rreth 60% nga ujë dhe çdo qelizë, ind apo organ ka nevojë për të. Kur nuk pimë mjaftueshëm lëngje, organizmi hyn në gjendje dehidratimi – një situatë që mund të ndikojë në energji, përqendrim dhe shëndetin e përgjithshëm.

Çfarë ndodh kur nuk konsumojmë mjaftueshëm ujë?

• Lodhje dhe mungesë energjie – Ulja e nivelit të lëngjeve ndikon në qarkullimin e gjakut dhe furnizimin me oksigjen të trurit.

• Dhimbje koke dhe marramendje – Dehidratimi është një nga shkaktarët më të shpeshtë të dhimbjeve të kokës.

• Vështirësi në përqendrim – Edhe një nivel i lehtë dehidratimi mund të ndikojë në funksionet njohëse.

• Lëkurë e thatë – Mungesa e ujit reflektohet menjëherë në elasticitetin dhe pamjen e lëkurës.

• Probleme me tretjen – Uji ndihmon në funksionimin normal të sistemit tretës dhe parandalon kapsllëkun.

• Rritje e rrezikut për gurë në veshka – Marrja e pamjaftueshme e lëngjeve favorizon formimin e tyre.

Sipas rekomandimeve të Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) dhe ekspertëve të shëndetit, një i rritur mesatarisht ka nevojë për rreth 1.5 deri në 2 litra ujë në ditë. Megjithatë, kjo sasi mund të ndryshojë në varësi të moshës, peshës, aktivitetit fizik dhe temperaturave të larta.

Është e rëndësishme të mos presim ndjenjën e etjes për të pirë ujë, pasi etja është shenjë që trupi tashmë ka filluar të dehidratohet. Konsumimi i rregullt i ujit gjatë ditës, shtimi i frutave dhe perimeve me përmbajtje të lartë uji, si dhe shmangia e tepërt e pijeve me sheqer apo kafeinë, ndihmojnë në ruajtjen e ekuilibrit të lëngjeve.

Hidratimi i duhur nuk është thjesht një zakon i mirë – është një domosdoshmëri për shëndetin.

Njerëzit që nuk i shohin miqtë ose familjen e tyre kanë 77% më shumë gjasa të vdesin më herët, madje edhe vizitat mujore mund të bëjnë një ndryshim të madh. Njerëzit duhet të vizitojnë të dashurit e tyre të paktën një herë në muaj për të parandaluar vetminë dhe për të zvogëluar rrezikun e vdekjes së parakohshme, sipas një studimi të ri.

Akademikët nga Universiteti i Glasgow përdorën të dhëna nga Biobank i MB, një studim afatgjatë që gjurmon shëndetin dhe gjenetikën e të rriturve në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar. Autorët shikuan pesë lloje të ndryshme të lidhjeve sociale të raportuara nga 458,146 njerëz me një moshë mesatare 57 vjeç dhe më pas i ndoqën ato për një mesatare prej 12.6 vjetësh. Ata zbuluan se çdo formë e izolimit social, si të jetuarit vetëm, shpesh duke u ndjerë i vetmuar, ose vizitat e rralla nga miqtë ose familja, shoqërohej me një rrezik më të lartë të vdekjes.

Njerëzit që nuk vizituan kurrë miqtë apo të afërmit kishin 53% më shumë gjasa të vdisnin nga sëmundjet kardiovaskulare dhe kishin një rrezik 39% më të lartë të vdekjes në krahasim me ata që i vizitonin çdo ditë. Ata që jetonin vetëm kishin 48% më shumë gjasa të vdisnin nga sëmundjet kardiovaskulare, ndërkohë që nuk ishin në gjendje t’i besonin dikujt ose të merrnin pjesë në aktivitete gjithashtu rrisin rrezikun e vdekshmërisë.

Ata që përjetuan më shumë se një formë të izolimit social ishin në rrezik edhe më të lartë. Njerëzit që jetonin vetëm dhe nuk panë kurrë miqtë apo familjen kishin një rrezik 77% më të lartë për të vdekur nga ndonjë shkak dhe një rrezik akoma më të lartë për të vdekur nga sëmundjet e zemrës ose goditjet në tru, krahasuar me ata që jetonin me dikë ose shihnin miqtë ose familjen çdo ditë, vlerësoi studimi. Edhe vizita vetëm një herë në muaj mund ta zvogëlojë atë rrezik, përfunduan studiuesit.

Studimi, i botuar në revistën BMC Medicine, vlerësoi se njerëzit që merrnin vizita nga miqtë ose familja edhe një herë në muaj kishin një rrezik dukshëm më të ulët të vdekjes, duke sugjeruar një efekt potencialisht mbrojtës nga ky ndërveprim social.

Ka shumë informacione se si t’i mbani rrobat e bardha të ndritshme, por a keni menduar ndonjëherë si t’i ruani ngjyrat e rrobave tuaja të gjalla dhe të qëndrueshme? Qoftë duke larë tutat tuaja të preferuara, xhinset e errëta, bluzat e preferuara apo çdo veshje tjetër, është e rëndësishme të dini si t’i lani rrobat e errëta në mënyrën e duhur, në mënyrë që t’i vishni për një kohë shumë të gjatë.

Ekspertët e kujdesit për rrobat ndajnë këshillat e tyre më të mira për larjen e rrobave të errëta — mbajini parasysh herën tjetër kur të vijë dita e larjes.

Ndani ngjyrat

Me siguri i ndani rrobat e bardha nga ato me ngjyra, por është e rëndësishme t’i ndani edhe brenda grupit të ngjyrave. Ndarja e rrobave të errëta sipas nuancave ndihmon në ruajtjen e ngjyrës së tyre me kalimin e kohës.

“Për shembull, grupimi i të zezave, bluve të errëta dhe të kuqeve të thella së bashku parandalon kalimin e lehtë të bojës që mund të zbehë nuancat më të çelëta të errëta,” shpjegon Wendy Saladyga, eksperte për kujdesin e tekstileve. “Ndarja sipas nuancës është një hap i thjeshtë për t’i mbajtur rrobat të duken si të reja për më gjatë.”

Përdorni ujë të ftohtë

Në përgjithësi, pjesa më e madhe e rrobave mund të lahet me ujë të ftohtë, përveç rasteve kur kërkohet dezinfektim. Kjo vlen veçanërisht për rrobat e errëta.

“Uji i nxehtë mund të shkaktojë zbehje më të shpejtë të ngjyrave të errëta dhe madje tkurrje të rrobave,” thotë ekspertja e lavanderisë Rechelle Balanzat. “Uji i ftohtë ndihmon në ruajtjen e intensitetit të bojës.”

Thajini në temperaturë të ulët

Shmangni programet intensive të tharjes. Vendosini rrobat e errëta në temperaturë të ulët ose varini për t’u tharë. Disa veshje, si rrobat sportive që largojnë djersën, funksionojnë mirë edhe me tharje pa nxehtësi.

“Shumë etiketa këshillojnë tharjen në temperaturë të ulët për të mbrojtur strukturën e materialit,” thotë Saladyga. Kur jeni në dyshim, kontrolloni udhëzimet në etiketë.

Përdorni qese rrjete (dhe ktheni rrobat nga brenda)

Qeset rrjetë për larje mund të duken të panevojshme, por ato ndihmojnë në mbrojtjen e rrobave nga fërkimi i tepërt gjatë ciklit të larjes, i cili mund të zbehë ngjyrat.

“Rekomandojmë gjithashtu që rrobat me ngjyra t’i ktheni nga brenda përpara larjes për të ruajtur ngjyrën dhe për të reduktuar fërkimin e jashtëm, pastaj t’i vendosni në një qese rrjetë për mbrojtje shtesë,” sugjerojnë ekspertët.

Mos e mbingarkoni lavatriçen

Është joshëse të fusni sa më shumë rroba në një larje, por kjo nuk është ide e mirë.

“Kur lavatriçja është shumë e mbushur, rrobat nuk lëvizin lirshëm, duke ulur efektivitetin e larjes,” shpjegon Balanzat. “Rrobat e errëta mund të dalin më pak të pastra dhe fërkimi mes tyre mund të shkaktojë zbehje ose formim topthash.”

Lajini më rrallë rrobat e errëta

Jo çdo veshje duhet larë pas çdo përdorimi. Mund të krijoni një “grumbull të ndërmjetëm” për rrobat që nuk janë ndotur shumë — si pizhame, xhinse, pulovra apo tuta.

“Larja shumë e shpeshtë konsumon materialin dhe zbeh ngjyrat,” thotë Balanzat. “Lajini vetëm kur është e nevojshme, ose freskojini duke i ajrosur ose duke përdorur një spërkatës për tekstile.”

Ndiqni me kujdes udhëzimet në etiketë

Etiketat e rrobave janë aty për një arsye. Ato japin informacione për mënyrën e larjes, tharjes dhe nëse një veshje duhet pastruar kimikisht. Ndjekja e këtyre udhëzimeve ndihmon që rrobat e errëta të ruajnë ngjyrën dhe cilësinë.

Gjithashtu, kontrolloni etiketën e detergjentit për të matur saktë sasinë e nevojshme për lavatriçen tuaj.

Një dietologe po inkurajon individët që përjetojnë fryrje të stomakut të adoptojnë një praktikë të thjeshtë pas vakteve ose ushqimeve të lehta.

Ekzistojnë shumë faktorë që mund të shkaktojnë fryrje, ndër të cilët më i zakonshmi është gazrat që ngelin të bllokuara në sistemin tretës si pasojë e ushqimeve ose pijeve të konsumuara gjatë ditës.

Fryrja mund të vijë gjithashtu nga komplikime të tretjes si kapsllëku, intoleranca ushqimore, sëmundja celiake dhe sindroma e zorrës së irrituar (IBS).

Shumë përjetojnë fryrje edhe gjatë menstruacioneve, zakonisht në ditët përpara ciklit dhe gjatë ditëve të para të tij.

Fryrja mund të jetë shumë e pakëndshme, dhe rekomandohet të konsultoheni me mjekun tuaj nëse fryrja është e fortë, ndodh shpesh ose vazhdon për një kohë të gjatë, pasi mund të tregojë një problem më serioz.

Olivia Molyneux, dietologe gastroenterologe në Londër, ka zbuluar çfarë u rekomandon pacientëve të saj nëse ndihen të fryrë pas një vakti.

Ajo postoi një video në llogarinë e saj në TikTok, @olivia_the_dietitian, për të motivuar njerëzit që të dedikojnë vetëm pesë minuta të ditës së tyre për të lehtësuar fryrjen.

“Provojeni këtë vetëm për pesë minuta pas ushqimit për të ndihmuar fryrjen pas vakteve, sipas një dietologeje të regjistruar për shëndetin e zorrëve”.

“Provojeni të bëni një ecje të lehtë ose aktivitet të butë për rreth 5 minuta pas ushqimit. Ky truk i thjeshtë ndihmon tretjen dhe redukton grumbullimin e gazrave. Më tregoni nëse e keni provuar ndonjëherë”.

Simptomat e fryrjes përfshijnë: ndjesinë se stomaku është i mbushur ose më i madh se normal, dhimbje ose parehati abdominale, zhurma ose gërhitje të stomakut, ose kalim të gazrave më shpesh se zakonisht.

Fryrja mund të lehtësohet duke shmangur konsumimin e tepërt të pijeve me gaz, alkoolit ose kafeinës në kafe dhe çaj, si dhe duke u larguar nga ushqimet që shkaktojnë gazra, si lakra, fasulet ose thjerrëzat.

Duhet të kërkoni një takim urgjent me mjekun nëse fryrja shoqërohet me ndonjë nga këto simptoma: kapsllëk, dhimbje stomaku, temperaturë të lartë, ënjtje ose një masë në stomak, ose ndjesi djegieje në kraharor.

Ndërsa disa rroba duhet të lahen patjetër pas një përdorimi, disa të tjera mund të vishen disa herë para se të futen në shportën e rrobave — dhe kjo zakonisht vlen për xhinset.

Megjithatë, edhe pse nuk i lani çdo ditë, pyetja se sa shpesh duhen larë xhinset mbetet dilemë për shumë njerëz.

Për të gjetur një përgjigje, u realizua një sondazh në Instagram. Nga 6,575 persona që morën pjesë:

57% i lajnë xhinset pas çdo dy ose tre veshjesh;

29% i lajnë vetëm kur është e domosdoshme;

13% i lajnë pas çdo veshjeje;

2% nuk i lajnë kurrë.

Megjithëse është një temë që ndan mendimet, ekspertët thonë se ekziston një rregull i përgjithshëm për të vendosur sa shpesh duhet larë xhinset.

Sa shpesh duhen larë xhinset?

Në përgjithësi, rekomandohet që xhinset të lahen rreth çdo 10 veshjesh.

“Shumica e njerëzve i lajnë xhinset shumë shpesh — në fakt, mjafton t’i lani çdo nëntë ose dhjetë veshje, përveç rasteve kur janë dukshëm të pista,” thotë Patric Richardson, themelues i The Laundry Evangelist. “Larja e shpeshtë i dëmton fibrat përmes fërkimit.”

Kjo mund të shkaktojë zbehjen e ngjyrës dhe konsumimin e parakohshëm të materialit.

Kur duhet t’i lani më shpesh?

Në kushte ideale, xhinset do të laheshin vetëm pas disa përdorimesh. Por disa faktorë kërkojnë larje më të shpeshtë.

“Nëse i përdorni xhinset për punë të rënda, ose nëse i vishni shpesh në mot të ngrohtë dhe me lagështi, ka të ngjarë t’ju duhet t’i lani më shpesh,” thotë Morgan LaLonde, menaxhere marke për lavanderinë në Whirlpool.

Gjithashtu, xhinset duhet të lahen menjëherë sapo të vini re njolla apo papastërti.

Sa shpesh duhet larë xhinset e papërpunuara (raw denim)?

Xhinsi i papërpunuar është ai që nuk ka kaluar procese paraprake larjeje apo tkurrjeje gjatë prodhimit. Nëse keni xhinse të tilla, duhet t’i lani vetëm kur është absolutisht e nevojshme.

“ Kjo i jep mundësi materialit të fortë të përshtatet me trupin tuaj (gjë që nuk ndodh me xhinset e trajtuara artificialisht) dhe të fillojë të krijojë një patinë natyrale,” thotë Tony Patella, bashkëthemelues i Tellason.

“Aspak nuk i laj për katër deri në gjashtë muajt e parë, pastaj i laj çdo disa muaj pas kësaj.”

A duhet t’i fusni xhinset në ngrirje?

Disa njerëz zgjedhin t’i fusin xhinset në frigorifer në vend që t’i lajnë, me idenë se temperaturat e ulëta do të vrasin bakteret dhe aromat e pakëndshme. Megjithatë, sipas Richardson, ngrirësit shtëpiakë nuk janë mjaftueshëm të ftohtë për ta bërë këtë efektivisht.

Për më tepër, është jo higjienike të mbani xhinse të pista pranë ushqimeve dhe pijeve.

Si të zgjasni jetën e xhinseve?

Moslarja e shpeshtë është mënyra më e mirë për të ruajtur cilësinë e xhinseve, por ka edhe disa këshilla të tjera të rëndësishme:

Shmangni përdorimin e ujit të nxehtë gjatë larjes për të ruajtur ngjyrën dhe formën;

Sigurohuni që të gjitha kopsat dhe zinxhirët të jenë të mbyllur për të shmangur dëmtimin;

Lajini xhinset nga ana e brendshme (kthyer përmbys);

Ndiqni gjithmonë udhëzimet e larjes në etiketën e produktit, pasi jo të gjitha xhinset janë njësoj.

Duke ndjekur këto këshilla, xhinset tuaja do të zgjasin më shumë dhe do të ruajnë pamjen e tyre për një kohë më të gjatë.

Për vozitësit dihet që problem mjaft të madh paraqesin mjegullat në xham para se ta ndezin veturën.

Disa këshilla do t’ju ndihmojnë që të hiqni qafe ato dritare të mjegullta sa më shpejt që të jetë e mundur në mënyrë që të mund të ktheheni në rrugë të sigurt.

Ngrohësja ndizet dhe dritaret hapen

Mos e ndizni butonin e riciklimit të ventilimit, përkundrazi mbajeni të fikur. Nëse e bëni atë, makina juaj nuk do të sjellë ajër të ri. Ndizni ngrohësen sepse ajri i ngrohtë bllokon më shumë lagështi sesa ajrin e ftohtë. Në ndërkohë, hapja e dritareve mund të ndihmojë në lirimin e lagështisë.

Kondicioneri i ndezur

Shumica e njerëzve e ndezin kondicionerin vetëm për t’u freskuar në ditët e ngrohta të verës. Por gjithashtu mund të jetë i dobishëm në dimër. AC është në fakt një mënyrë më efektive për të hequr qafe ajrin e lagësht sesa ndezja e ngrohëses. Sidoqoftë, është gjithmonë një ide e mirë të ndizni AC çdo herë në kohë, kjo do të ndihmojë në parandalimin e aromave dhe grumbullimit të baktereve.

Mbani makinën tuaj të thatë

Pasi të jeni në shtëpi, është një ide e mirë të hapni dritaret për pak ventilim. Kjo është, nëse keni një vend të thatë për të parkuar ose një garazh, natyrisht.

Pastrues i lagështisë

Ka produkte speciale dehumidifikuese, si ‘dehumidifiers’ ose jastëkë të veçantë. Ju mund t’i blini këto për të hequr qafe lagështinë në makinën tuaj. Dhe për pronarët e maceve, mbeturinat e koteleve në një çorape të vjetër mund të ndihmojnë gjithashtu.

Shampo

Fërkoni pak sapun ose shampo në pjesën e brendshme të xhamit për të parandaluar mjegullën. Padyshim që jo shumë, përndryshe nuk do të jeni në gjendje ta shihni rrugën siç duhet.

A ju ka ndodhur të blini dredhëza për një ëmbëlsirë dhe në fund shija të jetë e zbehtë? Sipas një studimi të vitit 2021 të publikuar në Oxford Academic, shumica e pjesëmarrësve thanë se dredhëzat që provuan nuk ishin mjaftueshëm të ëmbla. Dhe, sipas AOL, kjo nuk është rastësi.

Profesori i hortikulturës Marvin Pritts nga Cornell University ka shpjeguar se gjatë dekadave të fundit dredhëzat janë kultivuar për të përmirësuar madhësinë, prodhimin, ngjyrën dhe qëndrueshmërinë dhe se shija nuk ka qenë prioritet, transmeton KOHA.net.

Pra, dredhëzat e egra shpesh janë më të ëmbla, ndërsa ato që gjenden në supermarket janë zgjedhur për pamjen dhe rezistencën gjatë transportit.

Një tjetër problem është momenti i vjeljes.

Për shkak se fruti duhet të udhëtojë larg, shpesh këshillohet të mblidhet kur ka ende maja të bardha, pra para se të piqet plotësisht. Por sipas një studimi të vitit 1998 në Acta Horticulturae, dredhëzat mund të skuqen pak pas korrjes, por nuk vazhdojnë të piqen. Kjo do të thotë se nëse mblidhen të papjekura, ato nuk bëhen më të ëmbla.

Roli i tregut

Një studim i vitit 2017 në revistën Agribusiness ka treguar se mbi 65 për qind e konsumatorëve preferojnë dredhëza më të mëdha, më të kuqe, më të forta dhe me ngjyrë të theksuar. Një grup tjetër vendos madhësinë dhe pamjen përpara shijes.

Pse? Sepse këto janë cilësitë që shohim pa hapur paketimin.

Një studim i vitit 2024, i publikuar në revistën Foods ka theksuar se pamja është faktori kryesor që ndikon në blerje. Ne e lidhim madhësinë, ngjyrën e kuqe dhe fortësinë me freskinë dhe shijen, ani pse kjo nuk është gjithmonë e vërtetë.

Sipas Departamentit Amerikan të Bujqësisë (USDA), 98 për qind e dredhëzave në SHBA prodhohen në Kaliforni dhe Floridë, zona ku prioritet ka qenë madhësia dhe rendimenti, jo aroma.

Si të zgjidhni dredhëza më të ëmbla?

-Kontrolloni nëse janë pa fungicide dhe pesticide.

Një studim i vitit 2023, i publikuar në Journal of Agricultural and Food Chemistry, ka zbuluar se dy fungicide të zakonshme mund të ulin përmbajtjen e sheqerit.

-Mbështetuni te aroma.

Një studim i vitit 1989, i publikuar në Chemical Senses, tregoi se sa më e fortë aroma e dredhëzas, aq më e ëmbël është shija.

-Kërkoni prodhues lokalë ose lloje të reja të zhvilluara për shije.

Në vitin 2022, studiues nga Rutgers University prezantuan llojin Rutgers D’Light, të zhvilluar për 15 vjet për të arritur balancën ideale mes ëmbëlsisë, aciditetit dhe aromës.

 

Llojet e ndryshme të mikrovalëve mundësojnë funksione të ndryshme, disa madje mund të zëvendësojë një furrë të zakonshme.

Ka shumë gjëra që duhet të merrni parasysh përpara se të blini një mikrovalë dhe AgroWeb.org ju vjen në ndihmë me disa këshilla.

Mikrovalët e thjeshta
Si vetë emri ato janë të përshtatshme për të kryer detyra të thjeshta, por mbani mend se: çmimi i lartë dhe fuqia e lartë nuk janë domosdoshmërisht të barabarta me cilësi të lartë.

Ato të jenë të lira, kompakte, të lehta për t’u përdorur, por ana negative është se ato në përgjithësi kanë një hapësirë të vogël dhe funksionalitet të kufizuar.

Mikrovalët e kombinuara
Këto lloje mund të veprojnë si një furrë e zakonshme, por pjekja me to mund të jetë më e ngadaltë dhe ushqimet mund të bëhen më të thata.

Megjithatë disa modele më të avancuara mund të jenë edhe më të specializuara.

Kapaciteti
Kapaciteti zakonisht varion nga rreth 17L në mbi 32L. Për familjet e mëdha, këshillohet një mikorvalë me një kapacitet rreth litra.

Gjithashtu ka rëndësi edhe madhësia e pllakës rrotulluese dhe lartësia e brendshme. Në këto raste diametri i pllakës rrotulluese duhet të jetë së paku 30 cm dhe lartësia e brendshme më shumë se 20 cm.

Madhësia
Mikrovalët vijnë në një sërë madhësish, prandaj merrni parasysh se sa hapësirë keni në ​​​​kuzhinën tuaj.

Shihni gjithashtu madhësinë e derës. Dyert e mëdha e bëjnë shumë më të lehtë heqjen e enëve të nxehta ose të rënda.

Hapësira e ajrimit
Çdo mikrovalë kërkon hapësirë të mjaftueshme ​​për ajrim, zakonisht të rreth 15 cm sipër dhe pas saj.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për versionet e kombinuara, pasi ato çlirojnë shumë ajër gjatë përdorimit.

Fuqia
Në përgjithësi, sa më e lartë të jetë fuqia, aq më e shpejtë është koha e gatimit.

Disa mikrovalë i kanë të përcaktuara nivelet e fuqisë me të cilën punojnë. Në këtë rast sugjerimi është që të zgjidhni atë që ju lejon jut ë zgjidhni fuqinë me të cilën dëshironi të gatuani.

Pllaka rrotulluese
Pllaka rrotulluese që rrotullon automatikisht ushqimin për të siguruar gatim të barabartë, duhet të hiqet lehtësisht në mënyrë që ju ta pastroni sa më lehtësisht.

Disa modele nuk e lejojnë këtë, pasi pllaka është e palëvizshme.