Category: LAJME

Të shtëna me armë zjarri kanë tronditur një shkollë të mesme në provincën Manisa të Turqisë, ku një nxënës hapi zjarr para godinës së shkollës duke plagosur të njëmbëdhjetë persona, mes tyre edhe nxënës të tjerë.

Dy nga të plagosurit raportohet se ndodhen në gjendje kritike, ndërsa pamjet e publikuara në internet tregojnë një të ri duke lëvizur në një rrugë pranë shkollës me një pushkë në duar.

Në pamje, i riu fillimisht largohet nga zona e shkollës, duke kthyer kokën disa herë pas vetes. Më pas ai kthehet dhe vrapon drejt ndërtesës. Pak më vonë, në zonë shihen ambulanca dhe ekipe të emergjencës.

I dyshuari është kapur nga forcat e sigurisë, konfirmoi zyra e guvernatorit të Manisës, transmeton Telegrafi.

Sipas autoriteteve, alarmi për të shtënat pranë shkollës së mesme profesionale dhe teknike İnci Üzmez në distriktin Turgutlu u dha në orën 07:59 të mëngjesit.

Pas raportimit, në vendngjarje u dërguan një numër i madh forcash policore dhe ekipesh mjekësore. Autoritetet thanë se, sipas të dhënave fillestare, tetë persona u prekën nga incidenti dhe të plagosurit u transportuan në spitalet më të afërta.

I dyshuari, i cili besohet se ka përdorur armën, u arrestua dhe u mor në paraburgim. Ndërkohë, autoritetet kanë nisur një hetim gjyqësor dhe administrativ për të zbardhur rrethanat dhe motivin e sulmit, i cili ende nuk dihet.

Ngjarja vjen vetëm disa muaj pas dy sulmeve vdekjeprurëse në shkolla në Turqi, të cilat shkaktuan tronditje të madhe në vend dhe çuan në masa të reja sigurie për vitin shkollor 2026-2027, përfshirë kontrolle më të rrepta për armët. /Telegrafi/

 

11 people injured in shooting near a school in Turkey

In the city of Manisa, a 15-year-old student opened fire on his classmates with a hunting rifle.

After the shooting, the teenager fled on foot but was soon detained. His parents and grandfather, who owned the weapon, were also detained.

— NEXTA (@nexta_tv) September 22, 2026

Presidenti Donald Trump do të takohet me udhëheqësit e Groenlandës dhe Danimarkës të martën për të nënshkruar një marrëveshje që do të lejojë një prani më të madhe ushtarake amerikane në Groenlandë dhe mund t’i japë fund një mosmarrëveshjeje mbi ishullin me vendndodhje strategjike dhe të pasur me minerale.

Marrëveshja do t’i lejojë SHBA-së të zgjerojë gjurmën e saj ushtarake në Grenlandë, thanë për Reuters tre persona të njohur me çështjen, shkruan Reuters.

Përveç Bazës Hapësinore ekzistuese Pituffik, marrëveshja pritet të hapë dy vende të reja ushtarake: Narsarsuaq, një ish-bazë ajrore e Luftës së Ftohtë, popullsia e së cilës është zvogëluar në vetëm disa dhjetëra, dhe Mestersvig, që aktualisht përdoret nga Sirius Dog Sled Patrol, një njësi elitare e forcave speciale daneze, transmeton Sinjali.

Groenlanda, një ish-koloni dhe tani një territor gjysmë-autonom i Mbretërisë së Danimarkës , ndodhet midis Arktikut dhe Amerikës së Veriut dhe mban burime të mëdha energjie.

Refuzimi i Trump për të përjashtuar forcën ushtarake ose ekonomike për ta përvetësuar atë shkaktoi një krizë diplomatike në janar brenda NATO-s dhe e detyroi Danimarkën dhe qeverinë e ishullit të hynin në negociata intensive.

Trump do të takohet me kryeministren daneze Mette Frederiksen dhe kryeministrin e Groenlandës Jens-Frederik Nielsen në orën 10:30 të mëngjesit ET (14:30 GMT) në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork për ceremoninë trepalëshe të nënshkrimit.
Ministri i Jashtëm danez, Lars Lokke Rasmussen, ka thënë se marrëveshja do ta vendosë sigurinë e Arktikut nën mbikëqyrjen kolektive të NATO-s, në vend që ta lërë atë vetëm në dorë të Uashingtonit dhe Kopenhagenit.

Trump tha të premten se marrëveshja i jep SHBA-së “kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe të gjitha nevojat e tjera në Groenlandë”. Danimarka nuk i është përgjigjur pohimit të Trump, por ka thënë se marrëveshja respekton sovranitetin e mbretërisë dhe të drejtën e Groenlandës për vetëvendosje.

“Arsyeja pse mund ta përfundojmë këtë marrëveshje, e cila është e dobishme nga perspektiva e Groenlandës, Amerikës dhe Evropës, si dhe në emër të Mbretërisë së Danimarkës, është se është çështje politike sigurie”, tha Frederiksen të hënën në Nju Jork.
Teksti mbetet i pabotuar përpara nënshkrimit të së martës. Mbetet e paqartë nëse marrëveshja ndryshon një traktat mbrojtës të vitit 1951 që ka qenë baza ligjore për praninë amerikane, apo funksionon si një kornizë e re.

Marrëveshja shënon një ndryshim nga ambiciet e mëparshme të Trump për një blerje të plotë të Grenlandës, një ishull tre herë më i madh se Teksasi me një popullsi prej vetëm 57,000 banorësh të shpërndarë përgjatë vijës së saj të thyer bregdetare.

Por kjo përfaqëson një zgjerim të konsiderueshëm të infrastrukturës ushtarake amerikane në ishull – rritja e parë e madhe që nga Lufta e Ftohtë, kur SHBA-të mirëmbanin 17 instalime dhe më shumë se 10,000 personel atje.

Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan bëri thirrje për reformim gjithëpërfshirës të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, duke përfshirë heqjen e të drejtës së vetos që mbajnë anëtarët e tij të përhershëm, duke argumentuar se sistemi ndërkombëtar duhet të pasqyrojë më mirë realitetet globale të sotme.

Në një artikull për Bloomberg të titulluar “OKB duhet të heqë veton e Këshillit të Sigurimit”, Erdogan tha se krizat e fundit, duke përfshirë pandemitë, goditjet energjetike, ndërprerjet në zinxhirët e furnizimit dhe konfliktet rajonale, kishin demonstruar kufijtë e lënies së zgjidhjeve për sfidat globale në dorë të vendimeve të një grushti vendesh.

Duke theksuar se mekanizmat globalë të vendimmarrjes duhet të përshtaten me kushtet e sotme, ai tha se Këshilli i Sigurimit i OKB-së vazhdon të pasqyrojë strukturën e krijuar pas Luftës së Dytë Botërore.

Erdogan tha se një sistem përfaqësimi “më efektiv, i drejtë dhe i përgjegjshëm” ishte i nevojshëm dhe bëri thirrje për pjesëmarrje më të gjerë në vendimmarrjen globale, përcjell Telegrafi.

Ai theksoi se thirrja e Turqisë se “bota është më e madhe se pesë” duhet të kuptohet si një apel për një shpërndarje më të gjerë të përgjegjësisë në sistemin ndërkombëtar.

Erdogan ka kohë që ka shtyrë përpara reformat në OKB, shpesh duke përdorur sloganin: “Bota është më e madhe se pesë”, që i referohet anëtarësisë jo-përfaqësuese të Këshillit të Sigurimit.

Për vite me radhë, Këshilli është përballur me pretendime se pesë anëtarët e tij me të drejtë vetoje, SHBA-të, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Rusia dhe Kina, kanë ndikim joproporcional.

“Është thelbësore që nevoja për reformë të shndërrohet në një plan veprimi konkret”, ka thënë Erdogan. “Në qendër të këtij plani veprimi duhet të jetë heqja e privilegjit të vetos”.

Ai argumentoi se thjesht shtimi i anëtarëve të rinj të përhershëm në Këshillin e Sigurimit nuk do ta zgjidhte përqendrimin e fuqisë vendimmarrëse në duart e një numri të vogël vendesh.

Reforma duhet të bazohet në parimin se asnjë vend nuk duhet të ketë aftësinë e përhershme për të bllokuar vullnetin e shumicës së bashkësisë ndërkombëtare, tha ai.

Presidenti turk gjithashtu bëri thirrje për një ekuilibër të ri midis Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe Asamblesë së Përgjithshme.

Ai propozoi forcimin e kompetencave të Asamblesë së Përgjithshme dhe krijimin e një Këshilli të Sigurimit pa anëtarë të përhershëm, me anëtarë të këshillit të zgjedhur nga Asambleja e Përgjithshme për mandate të caktuara.

Sipas qasjes së përshkruar nga Erdogan, vendet që kërkojnë një mandat tjetër do të duhet të rifitojnë besimin e shumicës së anëtarëve të Asamblesë së Përgjithshme përmes zgjedhjeve.

“Përfaqësimi dhe llogaridhënia e Këshillit të Sigurimit para Asamblesë së Përgjithshme duhet të forcohen”, ka thënë më tej ai.

Ai argumentoi se rendi ndërkombëtar i së ardhmes nuk mund të ndërtohet duke ruajtur hierarkitë e së kaluarës.

“Zhvillimet gjatë çerek-shekullit të fundit – një periudhë relativisht e shkurtër në historinë njerëzore – kanë treguar se asnjë ekuilibër fuqie dhe asnjë rend ndërkombëtar nuk është i përhershëm”, ka vënë në pah Erdogan.

Erdogani tha se janë shfaqur qendra të reja fuqie në fusha që variojnë nga ekonomia dhe siguria te teknologjia dhe diplomacia, ndërkohë që institucionet ndërkombëtare nuk kanë arritur të përshtaten me këto ndryshime me të njëjtin ritëm.

Presidenti turk vuri në dukje rëndësinë në rritje të korridoreve të sigurta dhe të qëndrueshme të tregtisë, logjistikës, transportit dhe energjisë, shkruan Abcnews.al.

Erdogani tha se pesha ekonomike e Azisë po rritet, ndërsa vendet afrikane po kërkojnë një përfaqësim më të fortë, në përputhje me potencialin e kontinentit.

Pas aktgjykimit të Gjykatës Speciale ndaj ish-krerëve të UÇK-së, në Kosovë po kërkohet unitet dhe bashkërendim institucional për hapat e mëtejshëm. Ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, u ka bërë thirrje institucioneve dhe partive politike që t’i lënë mënjanë përçarjet dhe akuzat e ndërsjella.

Haxhiu, në një intervistë për RTK tha se në këtë periudhë Kosovës nuk i duhen përçarjet dhe akuzat e ndërsjella, por një qasje e përbashkët dhe koordinim për veprimet që mund të ndërmerren në vijim, për të cilat tha se tashmë kanë filluar diskutimet.

“Në këto momente të rënda, nuk na duhen përçarje, se kush qenka spiun e kush tradhtar. Ajo që na duhet është t’i lëmë anash ato dhe të koordinohemi për veprimet që duhet t’i bëjmë tutje”, ka thënë Haxhiu.

E gjithë kjo situatë, sipas Haxhiut, duhet të trajtohet si prioritet, ndërsa veprimet e ardhshme duhet të jenë të koordinuara, në mënyrë që të shmanget çdo hap që, sipas saj, mund t’ia rëndojë më tej pozitën Kosovës apo edhe pozitën e të dënuarve në Hagë.

“Gjithçka tjetër mendoj që e vështirëson edhe pozitën e Republikës së Kosovës, por edhe vetë pozitën e personave që u dënuan me kaq shumë vite burgim. Prandaj edhe e theksoj që duhet të bashkëpunojnë, duhet ta kemi prioritet këtë çështje”, ka shtuar Haxhiu.

Ajo ka kritikuar vendimin e PDK-së për ta dërguar në Gjykatën Kushtetuese çështjen e konstituimit të Kuvendit dhe të Qeverisë, dy ditë para vendimit të Gjykatës Speciale, duke e cilësuar këtë veprim si të pakuptimtë në rrethanat aktuale.

Ndërkohë, i pyetur në hollin e Kuvendit për këtë çështje, kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, ka thënë se momentalisht nuk kanë prioritet më të madh sesa nisma për ndryshimin e ligjit për Dhomat e Specializuara.

Gjykata Speciale në Hagë, më 16 shtator dënoi ish-krerët e UÇK-së me gjithsej 81 vjet burgim. Pas këtij vendimi të shkallës së parë, ka pasur deklarime për diskutimet mbi hapat që duhet të ndiqen në vijim, përfshirë fazën e apelit.

Ministrja e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, Mimoza Kusari Lila, ka thënë se hapat e radhës lidhur me vendimin dënues ndaj ish-krerëve të UÇK-së në Hagë duhet të jenë të menduar mirë dhe të dakorduar ndërmjet të gjitha niveleve, raporton Ekonomia Online.

Ajo ka thënë se qëllimi duhet të jetë rritja e probabilitetit për lirimin e tyre dhe ka theksuar se duhet të ketë angazhim të plotë në të gjithat nivelet, edhe në atë politik ndërmjet partive opozitare, Qeverisë dhe Kuvendit.

“Tash unë jam në cilësinë e ministres së Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, e gjithashtu është pjesa që jam ministre, nuk jam deputete. Megjithatë, jam e mendimit, ashtu siç e kam thënë e është po thuhet shpesh, fatmirësisht, që duhet të ketë një konsensus të gjerë shoqëror mbi hapat e radhës. Duhet të jenë edhe të menduar mirë në aspektin ligjor, por gjithashtu edhe në rritjen e probabilitetit të lirimit të plotë të katër krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës që po mbahen në Hagë. Domethënë, përpjekja e përbashkët duhet të ketë angazhim të plotë të të gjitha niveleve, edhe natyrisht në aspektin politik, edhe të partive të deritanishme opozitare, e gjithashtu edhe e Qeverisë e Kuvendit me shumicën, në mënyrë që gjithë mbështetja në këtë rrugëtim ligjor shumë sfidues për vendin të dalë me sukses në fund”, tha Kusari Lila.

Partia Demokratike e Kosovës ka dorëzuar të hënën në Kuvendin e Republikës së Kosovës Projektligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.

Kjo nismë ligjore vjen pas aktgjykimit dënues të Dhomave të Specializuara ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit, aktgjykim që Partia Demokratike e Kosovës e ka kundërshtuar publikisht dhe e ka cilësuar si të padrejtë dhe të papranueshëm.

Këtë e ka bërë të ditur kryetari i PDK-së, Bedri Hamza në një konferencë për media, i cili tha se projektligji nuk parasheh mbylljen e Dhomave të Specializuara të Hagës.

Ai theksoi se projektligji do të kërkojë që akuzat ndaj katërshes së UÇK-së të jenë të lidhura konkretisht me pretendimet për të cilat është themeluar kjo gjykatë, e jo me “interpretime të pafundme”.

Policia ka arrestuar një person të dyshuar në Podujevë, pasi dyshohet se ka përdorur fjalë fyese dhe ka shtyrë një zyrtare policore.

Rasti ka ndodhur të hënën pasdite, ndërsa i dyshuari është intervistuar në lidhje me rastin.

Me vendim të prokurorit, pas intervistimit i dyshuari është liruar dhe rasti do të procedohet në procedurë të rregullt.

Më 26 shtator, në Dusseldorf të Gjermanisë, është paralajmëruar një protestë në mbështetje të ish-krerëve Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Protesta pritet të nisë në orën 17:30, ndërsa organizatorët synojnë që përmes këtij tubimi të shprehin mbështetjen e tyre për UÇK-në dhe të përcjellin mesazhe solidariteti për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin.

Qytetarët si në Kosovë, ashtu edhe në diasporë, përmes protestave të vazhdueshme kanë ngritur zërin ndaj dënimit të çlirimtarëve.

Një person i armatosur ka hapur zjarr të martën në afërsi të një shkolle të mesme në Turgutlu të provincës Manisa, në perëndim të Turqisë, duke plagosur tetë persona.

Sipas zyrës së guvernatorit lokal, sulmuesi ka shtënë rreth orës 07:59, ndërsa më pas është arrestuar nga forcat e sigurisë.

Mediat turke raportojnë se njëri prej të plagosurve është në gjendje të rëndë.

Ende nuk dihen motivet e sulmit. I dyshuari dyshohet se ka qëlluar në zonën pranë shkollës dhe më pas është larguar nga vendi i ngjarjes, para se të ndalohej nga policia.

Në vendngjarje kanë dalë ekipet e policisë dhe ato mjekësore, ndërsa autoritetet kanë shtuar masat e sigurisë rreth shkollës.

Ky është rasti i fundit në një seri incidentesh me armë zjarri në shkollat e Turqisë.

Në prill, një 14-vjeçar hapi zjarr në një shkollë në provincën Kahramanmaraş, duke vrarë nëntë nxënës të moshës 10 dhe 11-vjeçare dhe një mësues. Sulmuesi i mitur vdiq në vendngjarje.

Në një tjetër rast në provincën Şanlıurfa, një ish-nxënës hapi zjarr në ish-shkollën e tij, duke plagosur 16 persona, para se të vriste veten pasi u përball me policinë.

Pas këtyre rasteve, në Turqi ka pasur reagime të forta publike, ndërsa presidenti Recep Tayyip Erdoğan ka njoftuar masa të reja, përfshirë kufizime për posedimin e armëve.

Inspektorati Qendror i Punës ka ndalur punimet në një objekt ndërtimi në Gjakovë.

Kjo për faktin se gjatë inspektimit ka konstatuar se kishte parregullësi në mosmarrjen e masave për siguri dhe shëndet në punë.

Lidhur me këtë Inspektorati Qendror i Punës ka nxjerrë vendim për ndalimin e përkohshëm të punimeve në këtë objekt ndërtimi deri në eliminimin e të gjitha mangësive të evidentuara dhe krijimin e kushteve të sigurta për zhvillimin e punës.

NGA AKADEMIK, PROF. ANASTAS ANGJELI

Edhe pse mbledhja e ECOFIN-it (takimi i Ministarve të Financave të Bashkimit Evropian) zhvilluar më 18 dhe 19 shtator në Dublin ishte jofarmale, dhe për pasojë, ministrat nuk mund të miratonin akte ligjore apo vendime detyruese në emër të Këshillit të BEsë, ai u konsiderua nje takim i rëndësishëm dhe me peshë…

Funksioni i takimit ishte të përcaktonte orientimet politike dhe të përgatiste terrenin për mbledhjen formale të tetorit. Por diskutimet e këtij takimi zbuluan me qartësi dilemat kryesore të ekonomisë evropiane, pra si të përballohet një goditje e re energjetike pa cenuar disiplinën fiskale, si të krijohen banka dhe tregje kapitali të afta për të financuar investimet e kontinentit dhe si të shndërrohet inteligjenca artificiale nga një teknologji e rregulluar me kujdes në një burim real produktiviteti. Sigurisht, që takimi i Dublinit nuk dha zgjidhjet përfundimtare, por tregoi se në cilin drejtim po kërkohen keto zgjidhje dhe se ku vazhdojnë të qëndrojnë mosmarrëveshjet.

PO CILAT ISHIN ÇESHTJET E RENDESISHME QE U DISKUTUAN?

Çështja më urgjente ishte rritja e çmimeve të energjisë dhe ndikimi mbi familjet, bizneset dhe inflacioni. Disa vende, mes tyre Gjermania dhe Austria, mbështetën idenë e një qasjeje të koordinuar ndaj fitimeve të jashtëzakonshme të kompanive energjetike, përfshirë mundësinë e një takse të posaçme. Megjithatë, mes vendeve anëtare nuk u krijua konsensus dhe Komisioni Evropian nuk paraqiti një mekanizëm të përbashkët evropian. Kjo ishte njëkohësisht çështja më e dukshme dhe rezultati më i kufizuar i takimit. Asnjë taksë evropiane mbi fitimet e jashtëzakonshme nuk u miratua.

Duke qenë se taksat mbeten kryesisht kompetencë kombëtare, një ndërhyrje e përbashkët kërkon jo vetëm vullnet politik, por edhe një marrëveshje të vështirë institucionale. Presidenca irlandeze synon që diskutimi të vazhdojë në nivel teknik dhe politik, me mundësinë që çështja të rikthehet në ECOFIN-in formal të tetorit. Megjithatë, nga Dublini doli një orientim relativisht i qartë për mënyrën se si duhet të reagojnë qeveritë. Nëse do të nevojiten masa për të mbrojtur familjet më të cenueshme dhe ndërmarrjet e ekspozuara, ato duhet të jenë të përkohshme, të shënjestruara dhe në përputhje me rregullat fiskale të BE-së.

Kjo do të thotë shmangie e subvencioneve të përgjithshme, të cilat kushtojnë shumë, përfitojnë edhe ata që nuk kanë nevojë dhe mund të ushqejnë më tej kërkesën e inflacionin. Ky formulim pasqyron mësimet e krizës së mëparshme energjetike. Evropa kërkon të ruajë aftësinë për të reaguar ndaj emergjencave, por pa e kthyer çdo tronditje në një zgjerim të pakufizuar të shpenzimeve publike. Problemi është se një politikë e tillë është më e lehtë për t’u shpallur sesa për t’u zbatuar. Sa më i fortë të jetë presioni social, aq më e vështirë bëhet për qeveritë të kufizojnë ndihmën vetëm te grupet që kanë vërtet nevojë.

Tema e dytë madhore ishte aftësia e sistemit financiar evropian për të mbështetur konkurrueshmërinë. Bankat e BE-së mbeten përgjithësisht të qëndrueshme, por operojnë në një hapësirë të fragmentuar nga kufijtë kombëtarë, rregulloret dhe tregjet e kapitalit ende të paplota. Në të njëjtën kohë, Evropa përballet me një hendek të madh investimesh në energji, mbrojtje, digjitalizim dhe teknologji të avancuara. Në Dublin u shpreh mbështetje për heqjen e pengesave ndaj veprimtarisë bankare ndërkufitare, për konsolidimin e sektorit dhe për thjeshtimin e disa detyrimeve rregullatore e raportuese. Synimi është krijimi i institucioneve që mund të konkurrojnë me bankat e mëdha amerikane dhe të mobilizojnë më mirë kursimet evropiane në shërbim të investimeve produktive. Megjithatë, edhe këtu nuk pati një marrëveshje ligjore. Për më tepër, ekziston një debat real.

Bankat kërkojnë më pak barrë administrative dhe më shumë hapësirë për rritje, ndërsa autoritetet mbikëqyrëse paralajmërojnë se ulja mekanike e kërkesave për kapital nuk garanton më shumë kredi për ekonominë. Kapitali i liruar mund të përfundojë në dividendë ose riblerje aksionesh, në vend që të financojë sipërmarrjet dhe inovacionin. Prandaj, sfida nuk është thjesht të krijohen banka më të mëdha, por një sistem financiar më i integruar. Pa tregje më të thella kapitali, kursimet evropiane do të vazhdojnë të kërkojnë mundësi jashtë kontinentit, ndërsa kompanitë evropiane do të mbeten më të varura nga kredia bankare dhe më pak të afta për të financuar rritjen e shpejtë.

INTELIGJENCA ARTIFICIALE, A PO ARRIN EVROPA TA PERDORE TEKNOLLOGJINE QE KA VENDOSUR TA RREGULLOJE?

Diskutimi i së shtunës mbi inteligjencën artificiale kishte një domethënie të veçantë. Për disa vite, debati evropian është përqendruar kryesisht te rregullat, siguria dhe mbrojtja e të drejtave. Në Dublin, vëmendja u zhvendos drejt një cështje tjetër. A po arrin Evropa ta përdorë teknologjinë që ka vendosur të rregullojë? Fondi Monetar Ndërkombëtar paraqiti efektet e mundshme të inteligjencës artificiale mbi produktivitetin, tregun e punës, administratën publike, konsumin e energjisë dhe raportet gjeopolitike. Ministri irlandez i Financave, Simon Harris, e vendosi theksin te përdorimi ende i kufizuar i teknologjive ekzistuese, veçanërisht në shërbimet publike. Ndërsa komisioneri Valdis Dombrovskis paralajmëroi se Evropa nuk duhet të përsërisë dështimin e epokës së internetit, kur krijoi rregulla dhe tregje të rëndësishme, por shumë pak kompani digjitale me peshë globale.

Nga ky diskutim nuk doli një fond i ri, një objektiv detyrues apo një ndryshim i Aktit Evropian për Inteligjencën Artificiale. Por nga ana tjetër mund të themi se u kristalizua një mesazh politik. Evropa duhet të kalojë nga faza e rregullimit tek ajo e zbatimit. Kjo kërkon investime në infrastrukturë kompjuterike, aftësi profesionale, kërkim shkencor dhe modernizimin e administratave publike, pa lënë mënjanë rreziqet sociale dhe shpërndarjen e pabarabartë të përfitimeve. Në këtë pikë shfaqet një nga kontradiktat më të mëdha evropiane. Kontinenti ka universitete, qendra kërkimore, industri të zhvilluara dhe një treg prej qindra milionë konsumatorësh. Por fragmentimi, mungesa e kapitalit për zgjerim dhe ritmi i ngadaltë i vendimmarrjes e bëjnë të vështirë shndërrimin e këtyre avantazheve në kompani globale.

Inteligjenca artificiale mund ta rrisë produktivitetin, por vetëm nëse përhapet përtej disa korporatave të mëdha dhe përdoret nga administratat, ndërmarrjet e vogla dhe sektorët tradicionalë të ekonomisë. Në takimin e Eurogrupit, i cili i parapriu diskutimeve të ECOFIN-it, ministrat shqyrtuan gjithashtu rritjen ekonomike, produktivitetin dhe gjendjen e tregjeve financiare. Me pjesëmarrjen e sekretarit të përgjithshëm të OECD-së, Mathias Cormann, debati u përqendrua te investimet, inovacioni, reduktimi i fragmentimit dhe thellimi i Tregut të Përbashkët. Vlerësimi i përgjithshëm ishte se ekonomia evropiane mbetet e qëndrueshme, por përballet me rritje më të dobët, kosto më të lartë financimi dhe rreziqe inflacioniste të lidhura me energjinë.

Përfaqësuesit e Eurogrupit dhe Bankës Qendrore Evropiane nuk panë shenja të çrregullimit të tregjeve apo të një fragmentimi të rrezikshëm brenda zonës euro, pavarësisht rritjes së normave të interesit të borxhit sovran. Ky optimizëm i kujdesshëm nuk e fsheh problemin strukturor. Evropa nuk vuan nga mungesa e diagnozave. Raporte, strategji dhe deklarata të panumërta kanë identifikuar prej kohësh dobësitë e saj siç janë produktivitet të ulët, investime të pamjaftueshme, treg të fragmentuar dhe varësi teknologjike. Ajo që mungon është shpejtësia e zbatimit. Edhe në Dublin, konsensusi ishte më i lehtë për t’u arritur mbi objektivat e përgjithshme sesa mbi instrumentet konkrete. Vlera e takimit të Dublinit duhet matur pikërisht mbi këtë bazë.

Ky takim nuk miratoi një taksë të përbashkët energjetike dhe nuk krijoi një program të ri evropian për inteligjencën artificiale. Por përcaktoi drejtimin e debatit. Ndihmë energjetike më të shënjestrua, më shumë integrim financiar, banka të afta të veprojnë në shkallë evropiane dhe përdorim më të shpejtë të inteligjencës artificiale në ekonomi e administratë. Në muajt e ardhshëm do të shihet nëse ky orientim dhe çfarë u diskuta në Dublin, do të shndërrohet në politikë. ECOFIN-i i tetorit do të jetë prova e parë, veçanërisht për çmimet e energjisë dhe paketën bankare. Nëse vendet anëtare mbeten të ndara sa herë që debati kalon nga parimet te kostot dhe përgjegjësitë, Dublini do të mbetet një tjetër takim ku Evropa i përshkroi saktë problemet e saj.

Nëse, përkundrazi, diskutimet prodhojnë masa konkrete, ai mund të kujtohet si momenti kur BE-ja filloi të lidhte menaxhimin e krizave të menjëhershme me transformimin afatgjatë të ekonomisë së saj.