Category: KURIOZITETE

Një objekt misterioz është regjistruar teksa vinte nga qielli dhe u përplas me fuqinë e tij në sipërfaqen e Hënës. Ekspertët dyshojnë se bëhet fjalë për një asteroid ose një shkëmb hapësinor, pasi Hëna nuk ka atmosferë që t’i digjte këto trupa para ndikimit.

Goditje të tilla ndodhin gjithmonë me shpejtësi të plotë, duke lënë gjurmë të përhershme që mund të zgjasin për miliarda vjet. Megjithatë, përplasja e papritur ka ngjallur sërish pyetje intriguese: ishte thjesht një shkëmb hapësinor apo diçka më e mistershme që lundron në univers?

Çfarë mendoni ju, a kemi të bëjmë me një fenomen të zakonshëm hapësinor, apo me diçka më shumë se kaq?

Shprehja ironike “Prek barin”, e lindur në forume si Reddit dhe Twitter, sot tingëllon më shumë si një këshillë serioze për gjeneratën Z. Thirrja për të lënë ekranet dhe për të dalë jashtë duket se është humbur mes botës virtuale, ku të rinjtë po izolohen gjithnjë e më shumë.

Një sondazh i fundit me 2 mijë britanikë tregon shifra shqetësuese: 67% e gjeneratës Z pranojnë se nuk dalin nga shtëpia për ditë të tëra, ndërsa tek mijëvjeçarët kjo përqindje është 57%. Vetëm një në katër persona, pavarësisht moshës, mundohet të dalë çdo ditë, raportoi Independent.

Kjo prirje shihet edhe tek fëmijët: koha që ata kalojnë jashtë është përgjysmuar brenda një gjenerate. Një e treta e tyre nuk luajnë asnjëherë jashtë çdo ditë – një fakt alarmues për shëndetin e ardhshëm të brezit të ri.

Shkenca është e qartë: 15 minuta në natyrë mjaftojnë për të ulur stresin, përmirësuar kujtesën dhe rritur ndjenjën e lumturisë. Por rinia e shekullit XXI duket se zgjedh muret dhe ekranet, duke përballur pasoja të dukshme vetmi, depresion dhe ankth në rritje rekord.

Në vitin 2013, një britanik i zakonshëm kalonte rreth 1 orë e gjysmë para ekranit në ditë. Sot, kjo kohë ka kaluar mbi 4 orë. Për gjeneratën Z, mesatarja arrin 6 orë në ditë. Me aplikacionet që ofrojnë gjithçka  nga ushqimi e blerjet, tek argëtimi e romancat virtuale arsyet për të dalë jashtë janë zvogëluar ndjeshëm.

Ky “komfort” teknologjik vjen me një çmim: izolimin shoqëror. Shkathtësitë sociale, si muskuj që zbehen nga mosushtrimi, po zhduken. Jo rastësisht, pothuajse gjysma e gjeneratës Z thotë se ndihen shpesh të vetmuar, ndërsa depresioni dhe ankthi janë rritur ndjeshëm dy dekadat e fundit.

Më pak kontakte reale me njerëzit dhe më shumë kohë në botën virtuale do të thotë një gjë: pikëpamjet tona formohen e ngushtohen nga kultura online, ku algoritmet na mbajnë të kapur me përmbajtje polarizuese.

Në këtë realitet, thirrja dikur sarkastike “Prek barin” tingëllon sot si një recetë e thjeshtë për shëndetin dhe lirinë mendore.

 

 

Sipas statistikave, mesatarisht gratë jetojnë 4 deri në 7 vite më shumë. Por pse ndodh kjo?

Njëri nga faktorët është biologjik, gratë kanë një sistem imunitar më të fortë dhe hormonet si estrogjeni i mbrojnë ato më shumë nga sëmundjet e zemrës.
Një tjetër arsye lidhet me stilin e jetesës, në përgjithësi, pra gratë janë më të kujdesshme me shëndetin e tyre, vizitojnë më shpesh mjekun dhe respektojnë trajtimet.
Por sma mer mendje qe vlene për grat shqiptare hahah se le që nuk i vizitojme mjeket por ka edhe nga to që as barrnat si marin.

Ndërsa burrat shpesh rrezikojnë më shumë, kanë zakone më të dëmshme si duhani dhe alkooli edhe pse kohet e fundit, fatkeqesisht edhe grate po jane te prirura te varen nga keto vese apo varesi
Madje, edhe nga aspekti psikologjik, gratë priren të shprehin emocionet dhe stresin, ndërsa burrat shpesh i mbajnë brenda vetes, gjë që ndikon negativisht në shëndet.
Pra, kombinimi i faktorëve biologjikë dhe atyre socialë bën që gratë të kenë jetëgjatësi më të madhe.

E megjithatë, ekspertët thonë se burrat mund ta zvogëlojnë këtë hendek thjesht duke pasur kujdes më shumë për veten dhe duke ndryshuar zakonet e dëmshme.
Në krye të listës është Monaco, ku gratë jetojnë mesatarisht mbi 88 vjet. Pas saj vjen Hong Kongu dhe Japonia, me po aq jetëgjatësi rreth 88 vjet.
Edhe Koreja e Jugut është ndër vendet kryesore, ku gratë jetojnë mbi 87 vjet.

Në Europë, vendet që dallohen janë Spanja, Italia, Franca dhe Zvicra, ku jetëgjatësia e grave lëviz nga 86 deri në 86.5 vjet.
Ndërkohë, edhe Singapori e Australia janë në listë, me jetëgjatësi rreth 85 deri në 86 vjet
Në Kosovë, jetëgjatësia për grate është afërsisht 79.3 vjet.

Në Shqipëri, mesatarisht gratë jetojnë rreth 81.45 vjet.
Gjithashtu, në Shqipëri aktualisht gratë jetojnë rreth 3.5 vjet më shumë se burrat. A dini pse gratë në Kosovë jetojnë pak më pak se gratë në vendet më të zhvilluara?

E pse Gratë e Kosovës më pak kishit me thon ju ?
Epo ja disa nga arsyet” “:
Sistemi shëndetësor ynë ka vendosur të jetë pak… “ekzotik”, pra shërbime të limituara, pritje të gjata e vizita që shpesh të lënë me dorën në xhep.
Pastaj kemi stilin e jetesës: gratë përballen me punë jashtë, përgjegjësi familjare, pazare, fëmijë, gjyshër… dhe natyrisht, që t’i përfundojnë të gjitha, stresin e ruajnë brenda. Sepse pse të qetësohen kur mund të jenë gjithmonë të ngarkuara?

Jo vetëm kaq, por edhe sëmundjet kronike janë bërë një shoqërues i përhershëm: zemra, tensioni, diabeti… të gjitha duke pritur për momentin perfekt që gratë ta diagnostikojnë. Dhe nëse mendon se dietat dhe aktiviteti fizik do t’i shpëtonin, EH, kjo është luks për zonat rurale.

Pra, gratë në Kosovë jetojnë pak më pak, sepse gjithçka rreth tyre duket se punon për të testuar durimin dhe shëndetin e tyre. Por mos u shqetësoni përtej statistikave, gratë e Kosovës janë të forta, të guximshme dhe shpesh arrijnë të bëjnë mrekulli… duke jetuar pak më pak, por me stil!

Një mega-aeroport i ri që do të hapet vitin e ardhshëm, pritet të jetë një nga më të mëdhenjtë në botë.

Aeroporti Ndërkombëtar Long Thanh në Vietnam shpreson të hapë dyert e tij në vitin 2026, pas vitesh ndërtimi.

Shpesh i konsideruar si një nga destinacionet më të përballueshme të udhëtimit, Vietnami ka parë rritjen e popullaritetit të tij vitet e fundit.

Në të vërtetë, sektori i turizmit i Vietnamit është rritur ndjeshëm në vitin 2025.

Deri në mesin e vitit, mbërritjet në vend arritën në 10.7 milionë, një rritje prej 21% nga e njëjta periudhë në vitin 2024, sipas Market Research Vietnam.

Aeroporti i ri, i vendosur në Ho Chi Minh, pritet të tërheqë më shumë turistë dhe do të bëhet aeroporti më i madh i vendit.

Me një kosto prej 336 trilionë dongësh (11 miliardë dollarësh), aeroporti do të ketë tre terminale së bashku me katër pista.

Salla kryesore do të ketë një çati xhami 82 metra në formën e një luleje lotusi, transmeton Telegrafi.

Ndërtesa e re, e vendosur në 5,000 hektarë tokë në Long Thanh, pritet të zëvendësojë Aeroportin Ndërkombëtar Tan Son Nhat aktual, me fluturime ndërkombëtare që do të zhvendosen atje.

Aeroporti Ndërkombëtar Tan Son Nhat mund të përballojë vetëm fluturime vendase dhe të shkurtra.

Qendra përfundimisht mund të mirëpresë deri në 100 milionë pasagjerë në vit – me fazën e parë që do të jetë rreth 25 milionë.

Kjo do ta bënte atë një nga qendrat më të mëdha në botë – duke konkurruar me aeroportet në Dubai dhe Dallas.

Një terminal i katërt dhe pista e katërt gjithashtu shpresohet të ndërtohen deri në vitin 2035.

Aeroporti i ri do të zvogëlojë gjithashtu kohën e transferimit midis aeroporteve – të cilat mund të zgjasin deri në pesë orë.

Korporata e Aeroporteve të Vietnamit (ACV) është zhvilluesi kryesor i projektit.

Vendndodhja e aeroportit të ri është më larg, rreth 40 kilometra nga qendra e qytetit Ho Chi Minh.

Por gjithashtu pjesë e planeve të aeroportit është një zgjerim i autostradës që lidhet me qytetin, si dhe një linjë e re metroje dhe tren me shpejtësi të lartë.

Aeroporti po zhvillohet në tre faza, e para prej të cilave është planifikuar të përfundojë në vitin 2026.

Fazat e mëvonshme do ta zgjerojnë më tej qendrën e re ndërkombëtare. Përfundimi i synuar do të jetë në vitin 2035.

Në një vit të shënuar nga konflikti, pesë vende vazhdojnë të renditen ndër më paqësoret në botë, sipas BBC.

Në vitin 2025, paqja mund të ndihet si një komoditet i rrallë. Luftërat globale po përshkallëzohen, siguria kufitare po forcohet dhe tensionet tregtare vazhdojnë të rriten.

Sipas Indeksit Global të Paqes (GPI) të vitit 2025, numri i konflikteve shtetërore ka arritur nivelin më të lartë që nga Lufta e Dytë Botërore, me tre luftëra të tjera që shpërthyen vetëm këtë vit.

Shumë vende po përgjigjen me militarizim në rritje.

Megjithatë, pavarësisht këtyre statistikave të zymta, disa vende vazhdojnë t’i japin përparësi paqes.

GPI, i prodhuar nga Instituti për Ekonomi dhe Paqe, gjurmon 23 tregues, nga konfliktet e jashtme dhe shpenzimet ushtarake deri te masat e sigurisë si terrorizmi dhe vrasjet.

Vendet e renditura në krye të indeksit kanë qenë jashtëzakonisht të qëndrueshme për gati dy dekada, duke treguar stabilitetin që politikat paqësore mund të sjellin në planin afatgjatë.

BBC foli me banorët në disa nga qarqet më paqësore të botës për të mësuar se si këto politika formësojnë jetën e përditshme – dhe çfarë u jep atyre një ndjenjë unike sigurie dhe qetësie.

Islanda

E renditur në vendin e parë që nga viti 2008, Islanda mbetet kombi më paqësor në botë, duke kryesuar në të tre fushat: siguria dhe mbrojtja, konflikti i vazhdueshëm dhe militarizimi.

Madje ajo regjistroi një përmirësim prej 2% këtë vit, duke zgjeruar hendekun nga vendi i vendit të dytë në listë.

Për vendasit, kjo ndjenjë sigurie ndihet në jetën e përditshme.

“Ndërsa kushtet e vështira të motit, veçanërisht në dimër, mund të mos krijojnë gjithmonë një ndjenjë sigurie, komuniteti është i sigurt.

Ju mund të ecni vetëm natën pa u shqetësuar; të shihni foshnje që flenë të qeta në karroca jashtë kafeneve dhe dyqaneve, ndërsa prindërit e tyre shijojnë një vakt ose janë duke bërë punë të ndryshme; dhe policia lokale nuk mban armë.

Irlanda

Edhe pse e prekur nga konfliktet gjatë fundit të shekullit të 20-të, Irlanda e sotme vazhdon ta vërë paqen në plan të parë.

Ajo mori rezultate veçanërisht të larta për uljen e militarizimit të saj vit pas viti – dhe u rendit si një nga vendet me më pak konflikte të vazhdueshme vendase dhe ndërkombëtare.

Ajo gjithashtu u rendit në 10 vendet e para për sigurinë shoqërore, me perceptime të ulëta të krimit dhe dhunës.

Zelanda e Re

Këtë vit Zelanda e Re u ngjit dy vende më lart, në vendin e tretë, falë përmirësimeve në fushën e sigurisë, si dhe më pak demonstratave dhe ndikimeve të lidhura me terrorizmin.

Si një vend ishullor në Paqësor, gjeografia e Zelandës së Re i jep asaj mbrojtje natyrore nga konflikti i jashtëm, por politikat e saj të brendshme u japin banorëve gjithashtu një ndjenjë paqeje.

Ligjet e Zelandës së Re për armët janë ndër më të rreptat në botë, gjë që kontribuon absolutisht në ndjenjën e sigurisë.

Gjithashtu është një vend ku fëmijët ecin për në shkollë, njerëzit i lënë dyert e tyre të hapura dhe shoferët ndalen për të ndihmuar nëse një automjet prishet në anë të rrugës.

Ekziston një besim i përgjithshëm tek të tjerët dhe në sistemet përreth – gjë që krijon një ndjenjë të vërtetë komuniteti në jetën e përditshme.

Austria

Austria këtë vit, u rendit në vendin e katërt, por ende lart në të gjitha fushat.

Ashtu si Irlanda, Austria miraton një politikë neutraliteti të mandatuar nga kushtetuta, duke e penguar atë të bashkohet me aleanca ushtarake si NATO.

Kjo i mundëson vendit të përqendrojë vëmendjen dhe burimet e tij brenda vendit.

Singapori

Duke ruajtur pozicionin e tij në vendin e gjashtë, qytet-shteti i Singaporit është i vetmi vend aziatik në 10 vendet e para (Japonia dhe Malajzia renditen përkatësisht në vendet e 12-të dhe të 13-të).

Ai renditet veçanërisht lart për sigurinë, edhe pse ruan një nga nivelet më të larta të shpenzimeve ushtarake për frymë në botë, të tejkaluara vetëm nga Koreja e Veriut dhe Katari.

E njohur nga Rekordet Botërore Guinness si vendi më i qetë në Tokë ndodhet brenda Orfield Laboratories në Minnesota, një dhomë anekoike që në vitin 2021 arriti një nivel të jashtëzakonshëm prej -24.9 decibelësh.

Muret, tavani dhe dyshemeja janë të mbuluara me panele shkume që thithin çdo gjurmë tingulli, duke krijuar një heshtje aq të plotë sa mund të dëgjosh rrahjet e zemrës, frymëmarrjen, madje edhe rrjedhjen e gjakut në vena.

Por kjo nuk është qetësia që shumica imagjinojnë. Për shumë njerëz, mungesa e çdo tingulli bëhet çorientuese, duke shtrembëruar ekuilibrin, ndjesinë e hapësirës dhe madje edhe të kohës. Duket se heshtja e vërtetë mund të jetë më e zhurmshme se vetë tingulli.

Askush deri sot nuk ka arritur të qëndrojë më gjatë se 55 minuta.
A do ta provoje, qoftë edhe për kuriozitet?

Jahtet shpesh shoqërohen me luksin, detin dhe argëtimin. Megjithatë, sipas ekspertëve të investimeve, të paturit e një varke private fsheh edhe një dimension më pak të dukshëm – por shumë të favorshëm: përfitimet tatimore dhe lehtësitë ligjore.

Këshilltari i investimeve, i cili flet përmes llogarisë së tij në TikTok nën pseudonimin @gonsec, shpjegoi se për shumë njerëz të pasur, të kesh një jaht nuk është vetëm një mjet rekreacioni, por një veprim strategjik. “E kupton këtë kur viziton Monakon”, vëren ai në video, duke dhënë përshtypjen e një qasjeje të ndryshme.

Praktika e ndjekur nga shumë milionerë është që ta blejnë jahtin e tyre në një vend, por ta regjistrojnë atë në një tjetër, gjë që ofron një regjim tatimor më të favorshëm. Një zgjedhje popullore janë Ishujt Kajman, një parajsë e njohur në det të hapur.

Në këtë mënyrë, anija valëvit flamurin e vendit të regjistrimit dhe zyrtarisht konsiderohet “pjesë e luajtshme e territorit” të saj. Kështu, çdo kontratë e nënshkruar në bordin e jahtit ka të njëjtën fuqi sikur të ishte nënshkruar në territorin e Ishujve Kajman.

Ky dimension u jep jahteve një rol shumë më substancial sesa ai i një simboli statusi. Nëse, për shembull, një biznesmen dëshiron të lidhë një marrëveshje jashtë Bashkimit Evropian ose Shteteve të Bashkuara, ai mund ta nënshkruajë atë në një jaht që mban flamurin e një vendi me një regjim të veçantë tatimor. Në këtë mënyrë, marrëveshja i nënshtrohet automatikisht ligjeve dhe rregulloreve të favorshme tatimore të atij vendi.

Jahte super luksoze

Siç shpjegon eksperti: “Ata nuk paguajnë taksa . Është një sipërfaqe e vogël toke që gëzon përfitime tatimore që mund t’i merrni nëse nënshkruani një kontratë jo në BE, as në SHBA, por në një territor në det të hapur si Ishujt Kajman. Nëse nënshkruani për jahtin, është sikur të keni nënshkruar në Ishujt Kajman. Pra, marrëveshja juaj i nënshtrohet regjimit tatimor të vendit.”

Më shumë se një investim luksoz

Ndërsa jahtet mbeten sinonim i luksit për shumë njerëz, për pronarët e tyre ato funksionojnë gjithashtu si mjete me implikime të rëndësishme ligjore dhe financiare. Kjo është një taktikë që tregon se si luksi mund të kombinohet me strategjinë e zgjuar të taksave.

Me fjalë të tjera, pas imazheve mbresëlënëse të megajahteve që zbukurojnë portet e Monakos ose Mykonos, fshihet një lojë më komplekse pushteti dhe “zgjuarsie” tatimore. Për disa, jahti është një “parajsë pushimesh”. Për të tjerë, është një “zgjerim territori” me avantazhe të qarta ekonomike.

Edhe pse migrimet e kafshëve janë të zakonshme, është regjistruar edhe një rast imigrimi – Grerëza Orientale, e njohur për rrezikshmërinë e saj, është rikthyer sërish në Kroaci pas më shumë se 50 vjetësh.

“Dihet që ka qenë e pranishme edhe më herët, por të dhëna në literaturë për shfaqjen e saj nuk ka pasur që nga vitet ’70 të shekullit të kaluar. Tani po kthehet përsëri në habitatin e saj të vjetër. Në zonën e Splitit është vërejtur rreth lokacionit Kashtela, në një gurthyes,” raporton Dnevnik.

Para disa vitesh, kjo grerëz është parë edhe në Trieste, prej nga ka kaluar kufirin me Slloveninë.

Grerëza Orientale është e ngjashme me atë evropiane për nga madhësia, por ndryshon në ngjyrë. Veçanërisht e rrezikshme është në këtë periudhë të vitit, pasi pickimi i saj mund të shkaktojë reagime të rënda alergjike, madje edhe vdekje tek personat e ndjeshëm.

Ekspertët këshillojnë që në rast takimi me këtë insekt të mos tentohet kapja apo vrasja e tij me duar, por të largohemi nga vendi dhe, nëse ka pickim, të kërkohet ndihmë mjekësore.

Gjithashtu, theksojnë se pas pickimit është e rëndësishme që menjëherë vendi të shpëlahet me sapun dhe ujë, të aplikohet një antiseptik, e më pas të vendoset një kompresë e ftohtë.

Vitomir Mariçiq nga Kroacia, arriti të qëndrojë pa frymë 29 minuta e 3 sekonda në fund të një pusi 3 metra të thellë, duke thyer rekord botëror më parë me rreth pesë minuta.

Për shumicën prej nesh është e mundur të mbajmë frymën për disa sekonda ose pak minuta, por njerëzit si Mariçiq, pas një trajnimi shumë të gjerë fizik dhe mendor – duke përfshirë frymëmarrjen diafragmatike, stërvitje kardiovaskulare dhe meditim – mund të bëjnë gjëra që të duken pothuajse të pamundura për shumicën.

“Më u bë gjithçka më keq fizikisht, sidomos për diafragmën, për shkak të kontraktimeve, por mendërisht e dija se nuk do të dorëzohem”, tha Mariçiq pas këtij arritjeje monumentale dhe shtoi se “pas shenjës së 20 minutave, gjithçka u bë më e lehtë, së paku mendërisht”.

Në përgjithësi, gjatë mbajtjes së frymëmarrjes niveli i oksigjenit në gjak bie, ndërsa ai i dioksidit të karbonit rritet. Kur ky i fundit arrin një nivel të caktuar, trupi fillon kontraktimet e pavullnetshme të diafragmës, që shkakton refleksin për të marrë frymë përsëri. Kroati stërviten që të luftojnë ndërhyrjen e këtij refleksi deri në momentin më të fundit të mundshëm.

Edhe pse normalisht Mariçiq mund të mbajë frymën nën ujë për 8 deri në 10 minuta, ai përgatitet për rekord duke frymëzuar oksigjen të pastër për rreth 10 minuta para se të zhytet.

Kjo i jep atij nivele oksigjeni në gjak rreth pesë herë më të larta se normalja, gjë që ndihmon për të qëndruar pa frymë më gjatë. Megjithatë, ky lloj frymëmarrjeje me oksigjen të pastër është i rrezikshëm sepse mund të shkaktojë toksicitet oksigjeni.

Më 14 qershor, Mariçiq arriti të mbajë frymën për 29 minuta e 3 sekonda, duke thyer rekordin botëror për mbajtje frymëmarrjeje me ndihmën e oksigjenit me afërsisht pesë minuta. Rekordi i mëparshëm ishte vendosur në 2021 nga një tjetër kroat, Budimir Shobat. /Telegrafi/