Category: KURIOZITETE

Transformimi i shpejtë teknologjik po ndryshon mënyrën se si publiku informohet, duke rrezikuar marrëdhënien tradicionale mes mediave dhe audiencës. Motorët e kërkimit dhe mjetet e inteligjencës artificiale po ofrojnë përmbledhje të gatshme të lajmeve, gjë që ul vizitat në faqet mediatike dhe minon modelet e tyre të biznesit.

Shumë kompani të mëdha të medias kanë nënshkruar marrëveshje me kompanitë e IA-së për licencimin e përmbajtjes, një veprim i detyruar nga vështirësitë financiare, por që rrezikon të dobësojë kontrollin editorial dhe lidhjen direkte me publikun. Ekspertët paralajmërojnë se ndërmjetësimi i lajmeve përmes platformave të IA mund të sjellë censurë, shtrembërime dhe humbje të orientimit editorial që i shërben interesit publik.

Për të mbijetuar, mediat këshillohen të forcojnë brendet e tyre, të zhvillojnë robotë të brendshëm për lexuesit dhe të ofrojnë arkiva e përmbajtje të lehtë për kërkim. Ekziston edhe ideja e bashkëpunimit mes transmetuesve publikë për të krijuar modele IA të pavarura dhe me standarde të besueshme.

Sipas analistëve, e ardhmja e gazetarisë do të varet nga ruajtja e marrëdhënies direkte me publikun dhe nga gatishmëria e njerëzve për të vlerësuar e paguar për gazetari origjinale, të verifikuar dhe me qëllim publik.

Më 30 nëntor, u shënua Dita e Shën Andreas, një festë në nder të Apostullit Andrea, shenjtorit mbrojtës të Skocisë.

Si pjesë e festës, skocezët mblidhen së bashku për t’i bërë homazh kulturës, trashëgimisë dhe zakoneve të tyre të pasura me ushqim, muzikë dhe vallëzim tradicional.

Një simbol i rrënjosur thellë në identitetin skocez është edhe flamuri i vendit, me një kryq të bardhë dhe sfond të kaltër.

Sipas legjendës, origjina e flamurit daton që nga Beteja e Athelstaneford në vitin 832 pas Krishtit, ku Mbreti Angus dhe njerëzit e tij panë një kryq të bardhë të shfaqej në qiell.

Mbreti u betua se do ta bënte Shën Andrean shenjtorin mbrojtës të Skocisë nëse do të dilnin fitimtarë, duke e adoptuar kryqin si flamurin e tyre.

Është interesante se shumë veta sapo kanë zbuluar se flamuri i Skocisë mban dallimin e të qenit flamuri më i vjetër kombëtar i Evropës.

Një përdorues i Reddit ndau njohuritë e tij: “Shumë prej jush mund ta dinë tashmë këtë, por unë doja ta ndaja këtë fakt. Flamuri i Skocisë është më i vjetri në Evropë, ai e ka origjinën në vitin 832 pas Krishtit.”

Megjithatë, jo të gjithë ishin të bindur, me disa që argumentonin se flamuri danez është në fakt më i vjetri.

Ndërsa dizajni i flamurit danez daton që nga viti 1219, flamuri i Skocisë i ka rrënjët në vitin 832 pas Krishtit, por prova e përdorimit të vazhdueshëm të flamurit të bardhë ikonik me sfond të kaltër vjen më vonë, duke hedhur dyshime se cili flamur e mban vërtet titullin.

Rasti i parë i regjistruar i flamurit të Skocisë me këtë dizajn ishte rreth vitit 1542.

Një politikan namibian, i njohur më parë si Adolf Hitler Uunona, ka ndryshuar emrin e tij, duke hequr fjalën “Hitler” nga dokumentet zyrtare.

“Emri im nuk është Adolf Hitler, unë jam Adolf Uunona. Kam parë njerëz që më quajnë Adolf Hitler më parë dhe përpiqen të më lidhin me dikë që as nuk e njoh”, tha ai.

Uunona, një politikan vendas në Ompundja në rajonin Oshani në veri të vendit, ka tërhequr tashmë vëmendjen ndërkombëtare për shkak të emrit të tij.

Ai tha se ishte distancuar qartë nga ideologjia naziste dhe se babai i tij e kishte zgjedhur emrin e tij pa e kuptuar rëndësinë historike.

Uunona kandidoi përsëri në zgjedhjet e pjesshme të Oshanës dhe e mbajti vendin e tij në zonën e tij të vogël zgjedhore veriore, pavarësisht emrit të diskutueshëm.

Ai fitoi zgjedhjet e mëparshme me një shumicë të konsiderueshme votash.

Votuesit në rajon thanë se emri i tij nuk është i rëndësishëm dhe se e gjykojnë atë nga rezultatet e tij.

Një grua jeton në një qytet aq të vogël të Alaskës saqë 75% e banorëve jetojnë të gjithë në një ndërtesë.

Jamie Loan, 36 vjeç, u zhvendos në Whittier së bashku me bashkëshortin e saj Kyle, 37 vjeç, shtatë vjet më parë, pasi bleu një apartament buzë ujit.

Shumica e vendasve aty banojnë në ndërtesën 14-katëshe të qytetit.

Jamie, e cila ka lindur në Florida, por është zhvendosur në Alaska në moshën katërvjeçare, shpjegon se dimrat në Whittier mund të përjetojnë temperatura që bien në -20 gradë Celsius.

“Vendosëm të transferoheshim në Whittier sepse ishte një vend i mirë midis zonës bregdetare. Plus, shtëpitë janë mjaft të lira dhe ne arritëm të blinim një apartament buzë ujit me çmimin e një veture të përdorur.”

Jamie ka hedhur poshtë mitin e përhapur se të gjithë në Whittier jetojnë në të njëjtën ndërtesë.

Në realitet, 75% e popullsisë së qytetit jeton në Begich Towers Condominium (BTI), një strukturë 14-katëshe e ndërtuar fillimisht për të akomoduar ushtrinë amerikane në vitin 1957.

Origjina e maceve shtëpiake — shekuj para se ato të pushtonin divanet dhe memet e internetit në botë — ka qenë prej kohësh e errët. Tani, ADN-ja e lashtë po ndihmon për të plotësuar boshllëqet dhe gjetjet e kësaj historie e tronditin historinë tradicionale.

Arkeologët mendonin se macet dhe njerëzit filluan të jetonin me njëri-tjetrin rreth 9,500 vjet më parë në Levant , i cili sot përfshin pjesë të Lindjes së Mesme dhe Mesdheut lindor, në fillim të epokës neolitike kur njerëzit filluan të kultivonin të korra.

Depozitat e drithërave tërhiqnin brejtësit, të cilët nga ana tjetër joshnin macet e egra, dhe njerëzit e gjetën të dobishme t’i mbanin këta kapës minjsh përreth, duke çuar në zbutjen përfundimtare të maceve. Mbetjet e maceve më të vjetra të njohura në të dhënat arkeologjike datojnë nga një varrim në Qipro nga ajo periudhë kohore.

Një studim i fokusuar në Evropë, i botuar në revistën Science, shqyrtoi 87 gjenome të lashta dhe moderne të maceve dhe zbuloi se macja shtëpiake, e cila ka emrin shkencor Felis catus, e ka origjinën në Afrikën e Veriut, dhe jo në Levant siç mendohej më parë. Paraardhësit e saj ishin të lidhur ngushtë me macen e egër afrikane, ose Felis lybica lybica, shkruan BBC.

Macet krijuan grupin gjenetik të maces moderne shtëpiake dhe duket se u përhapën në të gjithë Evropën me ngritjen e Perandorisë Romake rreth 2,000 vjet më parë, vuri në dukje studimi.

Deri në vitin 730, macja shtëpiake kishte mbërritur në Kinë, me shumë mundësi duke udhëtuar me karvanë tregtarë përgjatë Rrugës së Mëndafshit , sipas një studimi të dytë të botuar në revistën Cell Genomics . Ai analizoi ADN-në nga 22 kocka macesh të zbuluara në Kinë gjatë 5,000 viteve të fundit.

Në dimër, apartamentet tona bëhen një sfidë e vërtetë për bimët e brendshme, sidomos për ato të ndjeshme ose që vijnë nga zona të tjera klimatike

Nëse keni në shtëpi orkide, fikus, ferna, anturium apo monsterë, ndoshta keni vërejtur se gjendja e tyre përkeqësohet ndjeshëm me fillimin e sezonit të ngrohjes. Dhe kjo nuk ndodh fare nga temperatura.

Gjatë vjeshtës dhe dimrit, bimët kërkojnë më shumë kujdes dhe një regjim të përshtatshëm mirëmbajtjeje. Është e rëndësishme t’u kushtoni më shumë vëmendje që të duken bukur tani, por edhe në pranverë. Ajri i thatë, mungesa e dritës natyrale dhe afërsia me radiatorët mund t’i dobësojnë, madje edhe t’i dërgojnë drejt tharjes. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se duhet ta ndaloni ngrohjen.

Kira Kay, specialiste nga kopshti botanik Bloom and Wild, paralajmëron se shumë bimë të brendshme, veçanërisht ato nga zonat tropikale, si Palma Sago, e përballojnë shumë keq ajrin e thatë dhe temperaturat e larta, sidomos kur vendosen pranë radiatorëve ose oxhakëve.

“Ngrohja shtesë nuk i ndihmon aspak bimët të mbijetojnë dimrin. Përkundrazi, mund të jetë e rëndë për to, madje në disa raste edhe fatale”, paralajmëron Kay, transmeton Telegrafi.

Nuk është problemi te temperatura apo mungesa e dritës – bimët në dimër i vret ajri i thatë

Problemi nuk është vetëm temperatura, por mungesa e lagështisë. Ngrohja qendrore, ngrohja në dysheme ose oxhakët e thajnë ajrin, gjë që ndikon negativisht te bimët.

“Gjethet fillojnë të thahen dhe bimët mund të veniten. Afërsia direkte me burimet e ngrohjes i dëmton edhe më shumë”, shpjegon Kay.

Veçanërisht të rrezikuara janë bimët me gjethe të holla dhe delikate, si fernet apo anturiumi. Sipas Kay, “sa më të holla dhe më delikate të jenë gjethet, aq më i madh rreziku që bima të dëmtohet në ajër të thatë”.

Si t’i mbroni bimët gjatë dimrit?

Kay rekomandon largimin e vazo­ve nga burimet e ngrohjes. Një zgjidhje e mirë është të vendosen në rafte, tavolina anësore apo në vazo të varura. Grupi­mi i bimëve në një vend gjithashtu ndihmon, sepse krijon një mikroklimë natyrale që ruan lagështinë. Gjithashtu, mund të vendosni një enë me ujë pranë bimëve, të spërkatni rregullisht gjethet ose të investoni në një lagështues të vogël ajri.

Çfarë të bëni kur bimët fillojnë të dëmtohen gjatë sezonit të ngrohjes?

Nëse vëreni se gjethet bien ose bima duket e dobët, nuk ka arsye për panik.

“Kjo shpesh është e kthyeshme. Në situata të tilla, duhet të prisni pjesët e dëmtuara dhe ta vendosni bimën në një zonë me kushte më stabile, larg burimeve të nxehtësisë. Spërkatja e rregullt për një ose dy javë mund të ndihmojë bimën të rimarrë forcën”, qartëson Kay. /Telegrafi/

Ndërsa shumë amerikanë përgatiten të presin gjeldetin e Thanksgiving, disa mund të pyesin pse vezët e këtyre zogjve nuk shfaqen kurrë në tavolinat festive.

Vezët e gjeldetit janë pothuajse të pazakonta në dyqane dhe në pjatat e festës. Shkaktarët lidhen me biologjinë, ekonominë dhe prakticitetin, thonë ekspertët.

Ndryshe nga pulat, të cilat prodhojnë rregullisht një vezë çdo 24 orë, gjeldet japin vetëm një ose dy vezë në javë.

Kimmon Williams nga National Turkey Federation tha për ModernFarmer:

“Gjeldet kanë një cikël jetëgjatë dhe duhet të arrijnë rreth shtatë muaj për të filluar të japin vezë.”

Pulave, nga ana tjetër, u mjafton të arrijnë rreth pesë muaj për të hedhur vezë.

Rritja e gjeldetit është gjithashtu më e shtrenjtë, pasi ata kërkojnë më shumë ushqim dhe hapësira më të mëdha, duke rritur kostot e prodhimit. Kjo do të thotë se një vezë gjeldeti mund të kushtonte rreth 3 dollarë, ose 36 dollarë për një duzinë.

Disa kuzhinierë e preferojnë vezën e gjeldetit për salcat, sepse të verdhat e saj janë më kremoze dhe më të pasura, por kjo nuk mjafton që ato të shfaqen në menu.

Historia e vezëve të gjeldetit

Gjeldet janë të lindur në Amerikën e Veriut, dhe ishin pjesë e dietës së shumë fisave indigjene. Pulat erdhën më vonë, vetëm në shekullin e 16.

Fiset indigjene prezantuan gjeldet tek kolonistët evropianë në vitet 1600, dhe zogjtë e mëdhenj të egër u dukën të jashtëzakonshëm për europianët. Disa eksplorues spanjollë i morën me vete në Evropë, por u përhapën shpejt thashetheme se vezët mund të lidhen me sëmundje si lepra.

Në Evropën mesjetare, sëmundjet shpesh konsideroheshin si ndëshkim hyjnor, ndaj ushqimet e reja nga vende të panjohura shiheshin me dyshim.

Në SHBA, kolonistët i panë vezët si një luksi të veçantë. Në shekullin e 18-të, popullariteti i tyre u rrit aq shumë sa gjeldet filluan të domesticohen gjerësisht. Për shembull, në restorantin ikonë të New York-ut, Delmonico’s, vezët e gjeldetit shërbeheshin të skuqura, të ziera, në frittata apo omeleta.

Por gjatë shekullit të 20-të, zhvillimi i fermerive industriale të pulave i bëri vezët e pulës më të përballueshme dhe më të disponueshme. Kështu, vezët e gjeldetit humbën popullaritetin dhe u bënë të rralla.

Vezët e gjeldetit sot

Sot, vezët e gjeldetit kërkohen kryesisht nga entuziastët e gatimit ose fermerët që përpiqen të plotësojnë kërkesën për Thanksgiving.

Në tetor 2025, American Farm Bureau Federation paralajmëroi për një mungesë të mundshme gjeldetesh, pas infektimit të mbi 600,000 zogjve nga Influenza Aviare me Patogjenitet të Lartë (HPAI). Që nga viti 2022, rreth 18.7 milion gjeldet janë prekur nga kjo sëmundje, dhe vetëm gjatë 2025, 2.2 milion të tjerë janë infektuar.

Departamenti Amerikan i Bujqësisë vlerëson se çmimi mesatar për një gjeldet të ngrirë është 1.32 dollarë për paund, një rritje prej 38 centësh krahasuar me vitin 2024, duke reflektuar një rritje prej rreth 40% të çmimeve me shumicë gjatë një viti.

Një pensioniste nga Zvicra ishte e bindur se ishte në një lidhje me Brad Pitt. Ajo i pagoi mashtruesit pothuajse 100,000 dollarë (86,300 euro). Madje udhëtoi për në Shtetet e Bashkuara, ku kaloi tre javë vetëm në një dhomë hoteli duke pritur që të shfaqej një aktor i famshëm.

Një grua që e identifikoi veten si Patricia tha se gjithçka filloi në maj të vitit 2024, kur ndoqi profilin e Brad Pitt në Instagram dhe mori një mesazh nga dikush që pretendonte të ishte menaxheri i tij. Personi e pyeti nëse do të pranonte të fliste drejtpërdrejt me aktorin, gjë për të cilën ajo pranoi.

“Ne filluam të komunikonim normalisht, si dy njerëz që takohen në një mënyrë shumë të këndshme”, tha ajo. Ajo shtoi se ata vazhduan të korrespondonin dhe se ai përfundimisht i rrëfeu se e donte.

“Ai më bëri shumë pyetje rreth asaj se si ndihesha, çfarë lloj gjërash më pëlqenin, si e shikoja jetën dhe pastaj një ditë më rrëfeu se ishte i dashuruar me mua”, tha ajo për Mise Au Point.

Mashtruesi i kërkoi asaj të mos i tregonte askujt për lidhjen e tyre. Ai pretendoi se ajo duhej t’i paguante para që të takoheshin.

“E dashur, menaxhmenti im po kërkon 50,000 dollarë (43,100 euro)”, shkroi ai, duke shtuar se ky ishte çmimi i zakonshëm për këdo që donte ta takonte. Ajo fillimisht e refuzoi këtë, por më vonë e bindi veten se mund të ishte i ligjshëm.

“Mendova, ‘Ndoshta kështu funksionojnë gjërat…’ Nuk kisha pasur kurrë kontakt me aktorin më parë”, tha ajo. I dërgoi 30,000 dollarë (25,800 euro), pastaj 20,000 dollarë (17,200 euro).

Kur Brad Pitt i vërtetë u shfaq në Festivalin e Filmit në Venecia, ajo shpresonte që ëndrra e saj më në fund do të realizohej. Ajo bëri gati valixhet dhe priti ftesën për t’u bashkuar me të. Por kjo nuk ndodhi kurrë. Mashtruesi i dërgoi lule dhe një mesazh: “Të dua shumë zemër. Mezi pres të kaloj pjesën tjetër të jetës sime me ty Pitt”.

Pas pagesave të para, u bë gjithnjë e më e vështirë për të që të hiqte dorë. Mashtruesi kërkoi 10,000 dollarë (8,600 euro) për shpenzime të supozuara mjekësore, pastaj edhe 10,000 dollarë (8,600 euro) të tjerë. Pas kësaj, ai sugjeroi që të takoheshin në SHBA.

Ajo udhëtoi për në Los Angeles. Megjithatë, përfundoi duke kaluar tre javë vetëm në një hotel. Ajo i dërgoi atij edhe 20,000 dollarë (17,200 euro) të tjerë përpara se të kthehej në shtëpi.

Kur u kthye në Zvicër, ajo hasi në një histori për një grua franceze që i kishte paguar një mashtruesi tjetër 830,000 dollarë (716,000 euro) sepse ishte e bindur se ai ishte Brad Pitt. Vetëm atëherë e kuptoi se ishte bërë vetë viktimë e mashtrimit. Ajo i raportoi gjithçka policisë. Ajo u tha atyre se i kishte paguar atij pothuajse 100,000 dollarë (86,300 euro) në total.

“Është një turp i papërshkrueshëm. Kalova pothuajse një vit në një lidhje që nuk ekzistonte. Pyes veten: ‘Si mund të më kishin shfrytëzuar kaq shumë?’” tha ajo.

Zelanda e Re synon të zhdukë macet që jetojnë të lira deri në vitin 2050, njoftoi Ministrja e Mbrojtjes së Natyrës, Tama Potaka . Ajo tha se plani është që macet endacake të shtohen në strategjinë e famshme botërore “Pa Grabitqarë 2050”.

Macet e braktisura kapen dhe vriten tashmë në disa zona, por grabitqarët e listuar i nënshtrohen shkatërrimit të koordinuar, me programe dhe kërkime në shkallë të gjerë për zhdukjen e tyre. Plane më të detajuara do të publikohen në mars të vitit 2026.

Më shumë se 2.5 milionë mace enden nëpër pyjet dhe ishujt e Zelandës së Re. Ato mund të rriten deri në një metër të gjata, përfshirë bishtin e tyre, dhe të peshojnë deri në shtatë kilogramë. Ekspertët thonë se ato kanë asgjësuar jetën e egër vendase.

“Për të rritur biodiversitetin, për të ruajtur trashëgiminë natyrore dhe për të krijuar llojin e vendit që duam të shohim, duhet të heqim qafe disa nga këto krijesa vrasëse”, tha Potaka.

Përfshirja e maceve në listën e grabitqarëve vjen pas vitesh fushatash. Deri më tani, masa të tilla janë kundërshtuar nga shumë anëtarë të publikut. Kur ambientalisti Gareth Morgan nisi fushatën “Cats Must Go” në vitin 2013, kjo shkaktoi trazira. Një konkurs që i inkurajonte fëmijët të qëllonin macet u prit me kundërshtime nga grupet e të drejtave të kafshëve. Departamenti i Konservimit i tha Guardian se reagimet mbi draftin e strategjisë ishin në shumicë dërrmuese në favor të kontrollit të maceve, me 90 përqind që mbështesnin listimin ose monitorimin më të mirë të maceve.

Macet shtëpiake, të cilat nuk përfshihen në strategji, konsiderohen gjithashtu një kërcënim serioz për biodiversitetin. Ndikimi i tyre ka shkaktuar debat të nxehtë midis publikut që i do macet në vend, i cili ka një nga normat më të larta të maceve shtëpiake në botë dhe rregulla të pabarabarta pronësie.

Një kalë që jetonte në Gjermani u quajt kali më i shkurtër i gjallë nga Libri i Rekordeve Guinness, me një gjatësi prej vetëm 53 centimetra.

Carola Weidemann tha se e adoptoi kalin Pumuckel në vitin 2020, kur ai ishte vetëm 5 muajsh dhe rreth 45 cm i gjatë.

“Nuk kisha parë kurrë më parë një kalë kaq të vogël”, tha ajo.

Gjatësia e Pumuckel u verifikua nga Guinness, duke e bërë atë kalin mashkull më të shkurtër në botë.

Pumuckel është një kalë i trajnuar dhe bën vizita të rregullta në azile pleqsh, spitale, shkolla dhe institucione për personat me aftësi të kufizuara. /Telegrafi/