Tag: Ballina

Përgatiti: Krenare Mulliqi

Nga rreth 20 mijë të mbijetuara të dhunës seksuale gjatë luftës në Kosovë vetëm 2009 prej tyre kanë aplikuar për njohje të statusit të viktimës së dhunës seksuale.

Prej tyre që nga viti 2018 kur zyrtarisht u hap aplikimi të drejtën e këtij pensioni e kanë fituar 1617 gra.

Afati për aplikim, në vitin e kaluar u shty deri më 15 maj të viti 2025, por nga Qendra Kosovare për Rehabilitimn e të mbijetuarve të torturës, për shkak të numrit të ulët të aplikimit kërkojnë të mos ketë afate ligjore fare.

Në mes tjerash proceduarat për të fituar të drejtën e pensionit nuk janë të lehta pasi hapen plagë të mëdha.

Të hënën, thirrje grave viktimave të dhunës seksuale gjatë luftës për aplikimin për njohje të statusit të viktimës u ka bërë edhe presidentja, Vjosa Osmani.

Ajo tha se zëri i grave të dhunuara ka rëndësi dhe e vërteta duhet të dëgjohet.

Afati paraprak për aplikimin për njohjen e statusit të viktimës së dhunës seksuale të luftës kishte skaduar më 5 shkurt 2023, por më pas në gusht të viti të kaluar është shtyrë për maj 2025.

Aprovimi i statusit të viktimës së dhunës seksuale u jep të drejtë viktimave të marrin pagesë mujore prej 230 euro në muaj.

Përgatiti: Armand Hoti

Roli por edhe pagesa e ekspertëve që synohet të angazhohen nga komisioni hetimor parlamentar për rezervat shtetërore, qe temë e mbledhjes së këtij komisioni.

Sipas deputetit të Lëvizjes Vetëvendosje, Halim Thaçi, ekspertët që do angazhohen për këtë çështje, duhet të vijnë nga tre fusha.

“Unë mendoj që të paktën duhet të jenë nga tre fusha si auditori, jurist dhe në fushën e prokurimit”, tha Thaçi.

Megjithatë, eksperti i prokurimit publik, sipas deputetit të AAK-së, Pal Lekaj nuk është i nevojshëm.

“Sa i përket rezervave shtetërore nuk shkohet me prokurim publik, dihet ligji siç e përcakton dhe është shku me negocim dhe jo me prokurim publik dhe nuk besoj se këtu hyn diçka që na ndihmon eksperti i prokurimit publik”, tha Lekaj.

Ndërkaq deputeti tjetër i pozitës Armend Muja theksoi se sa i përket pagesës për ekspertët duhet të bëhet një kalkulim më i detajuar.

“Kurse sa i përket buxhetit, na duhet kalkulimi i saktë”, tha Muja.

Për buxhetin e definuar, anëtarët e Komisionit në fjalë u pajtuan që të diskutohet dhe të vendoset në mbledhjen e radhës.

Përgatiti: Fatlum Jashari

Deklaratë politike, pa gjasa jetësimi, vlerësohet kërkesa e kryeministrit Albin Kurti për shkëputjen e procesit dialogut nga ai i anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

Krahas përmendjes së Shtojcës së Ohrit, e cila në pikën tre bën lidhjen direkte të këtyre procese, opinionisti Bekim Kabashi tha se deklarata e kryeministrit ishte “më shumë komunikim me elektoratin e tij”.

“BE-ja dhe ndërkombëtarët që kanë ndërmjetësuar, që kanë imponuar procesin e dialogun, asnjëherë nuk i kanë ndarë këto, për të vetmen arsye, sepse e kanë instrumentin e vetëm për t’i detyruar palët në marrëveshje dhe çuar procesin e paqes tutje. Kështu që, tash kur e kemi edhe faktin tjetër që këto janë zyrtarizuar si kushte edhe në marrëveshjes dhe janë brenda konkluzioneve të Këshillit Evropian, kjo është pothuajse e pamundur në asnjë formë, edhe për Kosovën edhe për Serbinë”, tha Kabashi.

Ndonëse nuk e sheh të mundur ndarjen e proceseve, profesori Dritëro Arifi tha se ajo nuk do të ishte në favor të Kosovës, pasi Serbia do të mund të përfitonte nga heqja e obligimeve nga kapitulli 35 i negociatave për anëtarësim në BE.

“Marrëveshja obligon të dyja palët. Pra çdo vendim që merret për njërën palë, vlen edhe për palën tjetër. Normalisht, po që se do të ndodhte diçka e tillë, e që nuk besoj që do të ndodhë, por po themi në mënyrë hipotetike që do të ndodhë, atëherë do të vlen edhe për palën tjetër. Kështu që nuk do të ishte e shëndetshme për ne që palës tjetër t’i lehtësohet rrugëtimi drejt integrimit evropian pa u demokratizuar”, tha Arifi.

Referuar lidhjes së proceseve, profesori Arifi vlerësoi se marrëveshja bazë dhe shtojca i japin mundësi Kosovës që njëanshëm të avancojë në rrugën drejt BE-së.

“Kjo përkundrazi është ndihmesë për republikën e Kosovës, që të integrohemi më shpejtë. Siç ndodhi me vizat, ku Spanja njeh pasaportën e Kosovë sepse është marrëveshje e BE-së. Edhe në këtë rast ndoshta mund kemi njohjen nga pesë vendet e BE-së nëse Kosova avancon tutje me zbatimin e marrëveshjes”, tha Arifi.

Krerët institucional të Bashkimit Evropian, si dhe përfaqësues të shteteve anëtare, kanë përsëritur vazhdimisht se pa normalizimin e marrëdhënieve Kosova dhe Serbia nuk mund të mendojnë anëtarësimin në bllok.

Kryetari i Sindikatës së Punëtorëve të Sektorit Privat, Jusuf Azemi, në një lidhje të drejtpërdrejtë në emisionin A LIVE në ATV, duke iu referuar raportimeve se 400 autobusë nisën për vendet e BE-së çdo ditë nga Kosova, tha se sikur te jenë edhe vetëm 100 autobusë, është një shqetësim i madh.

“Po të shohësh, brenda dite hajde ta lëmë që po thuhet 400 autobusë, por vetëm 100 autobusë nëse ikin jashtë nga Kosova, llogaritne që për çdo ditë ikin 5 mijë vetë, brenda 30 ditë i ke 150 mijë vetë, që me të vërtetë është një shqetësim për të cilin unë po ua kam lakmi institucioneve shtetërore, por edhe pronarëve të kompanive që nuk po ndërmarrin asgjë”, tha Zemi.

Ai tha se procesi i ikjes së punëtorëve nuk ka filluar nga janari i këtij viti, por dy vite më parë.

“Tash për tash nuk është në pyetje kontrata e punës, por ndalesa e punëtorëve si t’i joshim. Por, me politikat që i kemi edhe nga Qeveria, edhe nga pronarët e kompanive, për derisa tek pronarët ka një lëvizje. Unë vërtetë ndoshta mund të jem pak skeptik, por po e shoh një frikë shumë të madhe që procesi i punës te kompanitë në nivel të Kosovës, do të dëmtohet dita ditës, sepse ky proces nuk ka filluar që nga janari, por proces ka filluar me të madhe që nga dy vitet e fundit dhe ne nuk kemi bërë asgjë, as për pagën minimale, as për krijimin e kushteve të punëtorëve në sektorin privat të Kosovës dhe realisht jemi në një stuhi për të cilën të jeni të bindur që do të ketë mungesë katastrofale për një kohë bukur të shkurtë”, tha Azemi. /atvlve.tv

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti ka thënë se shqiptarët duhet të jenë krah për njëri-tjetrin, për zhvillim, demokratizim, reformë, progres dhe mirëqenie. Derisa ka shtuar se shqiptarët e kanë vetëdije historike e kombëtare orientimin e qartë euro-atlantik dhe ndërtimin e aleancave mbi vlera e bindje.

Këto komente kreu i ekzekutivit i ka bërë pas takimit që pati bashkë me homologun e tij nga Shqipëria, Edi Rama dhe kryetarin e Aleancës për Shqiptarët, Arben Taravarin.

Siç ka thënë Kurti përmes një shkrimi në Facebook, ky takim ka ndodhur të hënën në Shkup, kur po mbahej Samiti i BE-së.

“Në Shkup, në margjina të konferencës së liderëve të rajonit për Planin e Rritjes së BE-së, bashkë me kryeministrin Rama takuam dhe bashkëbiseduam me Arben Taravarin, kryetarin e Aleancës për Shqiptarët.

Shqiptarët më shumë sesa fat, e kanë vetëdije historike e kombëtare orientimin e qartë euro-atlantik dhe ndërtimin e aleancave mbi vlera e bindje. Sfidat shpesh i kemi të ngjashme e të përbashkëta. Shërbimin ndaj qytetarëve duhet përherë ta kemi qëllim të palëkundur të angazhimit politik. E në rrugë e sipër na duhet të jemi krah për njëri-tjetrin, për zhvillim, demokratizim, reformë, progres dhe mirëqenie”, ka shkruar ai në Facebook.

“Të gjithë, e sidomos adoleshentët, kanë nevojë për një sistem funksional të edukimit, i cili, në njërën anë, i mëson ata se dhuna nuk është zgjidhje e problemeve dhe, në anën tjetër, i mban qytetarë të përgjegjshëm dhe reagues ndaj dhunës”, thotë Artan Krasniqi, profesor i Sociologjisë në Universitetin e Prishtinës.

Sipas tij, në këtë qëllim duhet të angazhohen si prindërit, ashtu edhe shkollat. Mendim të ngjashëm ndan edhe psikologia Teuta Danuza.

“Prindërit, sot, duhet të kalojnë shumë e më shumë kohë me fëmijët e tyre”, thotë ajo.

Fundjavën që shkoi, në Kosovë u raportua për vdekjen e Lulzim Fejzullahut, 18 vjeç, i cili paraprakisht u rrah nga dy persona. Ngjarja ndodhi në komunën e Podujevës – pjesa verilindore e vendit – më 14 janar.

Policia konfirmoi gjashtë ditë më vonë se viktima ka vdekur në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, ndërsa autorët e dyshuar për rrahjen – të dy të mitur – janë ndaluar.

Nga raportimet e disa mediave në Prishtinë, zënka mes të rinjve nisi në një floktari, ndërsa motivet që çuan në rrahjen me mjete të forta, nuk dihen.

Gati 2.000 raste me të mitur si kryes të veprave penale

Të dhënat që siguroi REL nga Policia e Kosovës tregojnë se në vitin 2023 janë evidentuar gjithsej 1.992 raste, ku të dyshuar për vepra të ndryshme penale kanë qenë të mitur të moshës 14 deri në 18 vjeç.

Në mesin e tyre dominojnë 438 raste me lëndime trupore dhe 193 raste për “mbajtje në pronësi, kontroll ose posedim të paautorizuar të armëve”, sipas policisë.

Sipas disa të dhënave të publikuara nga OBSH-ja në tetor të vitit 2023, mbi 176.000 vrasje ndodhin çdo vit mes të rinjve 15-29 vjeç, që nënkupton 37% të numrit total të vrasjeve në të gjithë botën.

“Vrasja është shkaku i tretë kryesor i vdekjes së njerëzve të moshës 15-29 vjeç dhe shumica dërrmuese e vrasjeve përfshijnë viktima meshkuj”, vlerëson OBSH-ja.

Çka çon në dhunë mes të rinjve?

Dhuna që përjetojnë në shtëpi, bën fëmijë të dhunshëm, thonë nga organizata “Terre des hommes Kosovo”, e cila merret me mbrojtjen e fëmijëve.

Pajtim Zeqiri nga kjo organizatë thotë se, në bazë të hulumtimeve të ndryshme vendore dhe ndërkombëtare, 72% e fëmijëve në Kosovë përjetojnë dhunë fizike ose psikologjike në familje.

“Tendenca që fëmija, pastaj, ta përdorë dhunën si mjet të zgjidhjes së konfliktit me të tjerët, në këtë rast me bashkëmoshatarët, është shumë e lartë”, thotë Zeqiri për Radion Evropa e Lirë.

Ai shton se neglizhenca e prindërve, në kuptimin e përkujdesjes, është “një nga problematikat më të mëdha në kuptimin e trajtimit dhe menaxhimit të rasteve të fëmijëve që kanë tendenca të shfaqjes së agresivitetit dhe dhunës”.

Gjatë vitit 2023, Policia e Kosovës evidentoi mbi 2.000 raste të dhunës në familje dhe, krahasuar me dy vjetët paraprakë, shifrat ishin në rritje.

“Thjesht, nuk po i promovojmë aq sa duhet vlerat e një shoqërie, siç janë: toleranca, diversiteti dhe empatia”, thotë Danuza, profesoreshë e Psikologjisë në Universitetin e Prishtinës.

“Nuk po japim model se si duhet të zgjidhen problemet në mënyrë paqësore, e jo përmes shpërfaqjes së dhunës ose agresivitetit”, thotë ajo për Radion Evropa e Lirë.

Sipas saj, nuk mjafton që prindërit t’i përmbushin vetëm kërkesat materiale të fëmijëve dhe të jenë pranë tyre vetëm fizikisht.

Ata duhet të kalojnë “shumë e më shumë kohë” me ta dhe “t’i mësojnë për vlerat e rëndësishme në shoqëri”.

“… sepse, vërej që gati në të gjitha mediat digjitale dhe të shkruara shpërfaqen role të ndryshme të individëve – mund të jenë edhe fiktivë – por qasja e të fortit prezantohet si vlerë. Dhe kjo është një gjë shumë e gabuar”, thotë Danuza.

Si të parandalohet kjo dukuri?

“Prindërit, definitivisht, duhet të kenë më shumë kontroll mbi fëmijët e tyre”, thotë sociologu Artan Krasniqi.

“Kontroll mbi atë se çfarë bartin me vete, ku rrinë dhe çfarë shikojnë në telefonat e tyre”, shton ai.

Në kohën e bumit digjital dhe të rrjeteve sociale, Krasniqi thotë se duhet gjetur mënyra për të mposhtur “konkurrencën aspak të drejtë” me mediat sociale, ku fëmijët mund të marrin shembuj të këqij se si të sillen.

Në këtë aspekt, sipas tij, edhe shkolla duhet ta ketë rolin prijës në edukimin e një qytetari të përgjegjshëm dhe jo të dhunshëm.

Krasniqi thotë, po ashtu, se sistemi i drejtësisë në vend duhet të punojë më shumë që “të ngjizë te qytetarët bindjen se secili që kryen një vepër të dhunës, do të ndëshkohet në mënyrë meritore”.

“Përtej vënies së drejtësisë, kjo do të mund të shërbente edhe në parandalimin e dhunës”, thotë ai.

Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD), i cili monitoron sistemin e drejtësisë në vend, thotë se Kosova e ka të ndërtuar një sistem që e bazon drejtësinë penale në interesin më të mirë të të miturve.

Ehat Miftaraj nga ky institut thotë për Radion Evropa e Lirë se kryerësve të mitur të veprave penale, u shqiptohen kryesisht masa edukative.

“Privimi nga liria shqiptohet vetëm si mjet i fundit dhe kufizohet në afatin më të shkurtër të mundshëm”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Miftaraj thotë se nuk mund të ofrojë më shumë detaje, sepse seancat gjyqësore për të mitur nuk janë publike dhe në dosjet e tyre nuk ka qasje askush.

Miftaraj thotë se në rastet kur fëmijët kryejnë vepra penale, përgjegjësia nuk mund dhe nuk duhet të kërkohet vetëm tek institucionet e drejtësisë, por edhe te faktorë të tjerë, që përfshijnë familjen dhe shkollat.

Nga Këshilli i Prindërve të Kosovës shprehin shqetësim për rastet e dhunës mes të rinjve, por një pjesë të përgjegjësisë ua hedhin, po ashtu, shkollave.

Sipas kryetarit Besnik Dragusha, ka raste kur fëmijëve në shkolla u gjenden thika e armë të tjera të ftohta.

“Shkollat duhet të kenë masa të shtuara të sigurisë, kamera e kontrolle”, thotë ai.

Për këtë temë, REL iu drejtua edhe Ministrisë së Arsimit, edhe asaj të Drejtësisë, por asnjëri prej institucioneve nuk u përgjigj.

Në një deklarim të mëhershëm Ministria e Arsimit tha se dhuna në shkolla, si fizike ashtu edhe verbale, luftohet “sipas legjislacionit në fuqi, përfshirë Ligjin për mbrojtje të fëmijës, dhe sipas detyrimeve që dalin nga Protokolli për parandalim dhe referim të dhunës në shkolla”.

Kjo ministri nuk iu përgjigj pyetjes së REL-it se përse shkollat nuk kanë psikologë dhe nëse ka plane për përfshirjen e tyre – gjë që, sipas psikologes Danuza, është e domosdoshme.

Incidentet në shkolla në rritje

Policia e Kosovës ka evidentuar 592 incidente në shkolla dhe përreth tyre në vitin 2022. Shifra paraqet rritje krahasuar me vitin 2021, kur numri i incidenteve të tilla në shkollat e Kosovës ka qenë 413. Vetëm në dy muajt e parë të vitit 2023, ndërkaq, kjo shifër ka qenë 92.

Praktikat e vendeve të tjera

Shkollat në 23 shtete të SHBA-së, prej vitesh, kanë aktivizuar një sistem online, përmes të cilit nxënësit, në mënyrë anonime, mund të raportojnë sjellje të pazakonshme të nxënësve të tjerë.

Ky sistem u shërben më shumë se 5 milionë nxënësve nga klasa e gjashtë deri në të 12-tën.

Një studim, që u publikua javën e kaluar në revistën Pediatrics, analizoi se sa i suksesshëm ishte ai në identifikimin e kërcënimeve të lidhura me armë zjarri.

Hulumtuesit zbuluan se në periudhën 2019-2023 u bënë mbi 18.000 raportime në sistemin e njohur si SS-ARS.

“Ajo që gjetëm është se 10% e raportimeve përmbanin referenca për armë zjarri”, tha për mediat amerikane Elyse Thulin, profesoreshë në Institutin për Parandalimin e Lëndimeve nga Armët e Zjarrit në Universitetin e Miçiganit dhe autore kryesore e studimit.

“Të rinjtë po i drejtohen SS-ARS-it për të dhënë informacione për ato që mund të jenë situata shumë të rrezikshme”, tha ajo.

Në SHBA, dhuna me armë është shkaku kryesor i vdekjes së fëmijëve dhe adoleshentëve që nga viti 2020, kur i tejkaloi aksidentet automobilistike.

Faktorët kryesorë që përmendin Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve në SHBA për parandalimin e dhunës mes të rinjve, përfshijnë: promovimin e një mjedisi familjar që mbështet zhvillimin e shëndetshëm, ofrimin e shkollimit cilësor, si dhe forcimin e kapaciteteve të të rinjve. /REL

Përgatiti: Armand Hoti

Momenti kritik i 14 janarit, ku i riu nga Podujeva, L.F u rrah për vdekje nga dy të mitur, në raportin 24 orësh të Policisë së Kosovës u përshkrua si therje me thikë.

Mirëpo, sipas Shefit të Repartit Intensiv në QKUK, gjatë trajtimit mjekësor në trupin e viktimës, nuk ishte evidentuar ndonjë therje. Edhe pamjet që u publikuan në lidhje me rastin, janë ndryshe prej asaj çka u shkrua në raportin policor.

Lidhur me këtë paqartësi, Inspektorati Policor i Kosovës tashmë ka filluar hetimet.

“Ju informojmë se lidhur me këtë rast Inspektorati Policor i Kosovës sipas detyrës zyrtare ka filluar një hetim preliminar që përfshin përveç tjerash edhe grumbullimin e informacioneve shtesë rreth veprimeve të policisë si dhe sigurimin e të gjitha shkresave lidhur me këtë rast. Veprimet tjera do të ndërmerren varësisht nga të gjeturat e hetimit preliminar dhe autorizimeve ligjore të IPK-së”, thuhet në njoftimin e IPK-së.

Interesimi i gazetarëve për të marrë përgjigje sa i përket përshkrimit fillestar të rastit nga Policia, nuk u përfill nga komandanti i Stacionit Policor të Podujevës, Njazi Jashari.

Pas mbledhjes urgjente të Këshillit për Siguri në Bashkësi, kryetari i Komunës së Podujevës, Shpejtim Bulliqi, njoftoi se njëri nga të dyshuarit për vrasjen e të riut, është i njohur për organet e rendit.

“Me këto raste është marrë gjyqësia dhe prokuroria, dhe njëri prej tyre, në këtë fazë kur ka ndodhur tash rasti, faktikisht ka qenë i dënuar me 3 vite e gjysmë burgim për një rast të mëhershëm dhe faktikisht ka pasuar ky rasti që është aktualisht”, tha Bulliqi.

Ndërkaq, tjetri sipas Bulliqit, karakterizohej për sjellje të këqija në shkollë.

“Ndërsa i dyti, i cili është bashkëpjesëmarrës, nuk është që ka të hapur ndonjë rast nga organet e rendit… “Është nxënës i cili nuk ka treguar rezultat të mirë në shkollë. Është nxënës të cilit i është thy nota e sjelljes dhe ka pasur një numër të madh mungesash”, tha Bulliqi.

Kryetari Bulliqi vlerësoi se në përgjithësi gjendja e sigurisë në komunën që ai udhëheqë është stabile.

Të dyshuarit për vrasjen e të riut gëzojnë kushte të mira ekonomike. Që nga data 15 janar ndaj tyre është caktuar masa e paraburgimit, prej një muaji.

18 vjeçari L.F vdiq të shtunën në intensivë në Qendrën Klinike dhe Universitare të Kosovës.

Përgatiti: Driton Sadiku

Ende pa përfunduar afati i rregullt ligjor, qytetarët e Zveçanit mblodhëm nënshkrimet e nevojshme për shkarkimin e kryetarit aktual Ilir Peci.

Derisa në këtë komune mbledhja e nënshkrimeve nisi të premten e 19 janarit, sot procesi ishte i mbyllur.

Njëjtë ngjau edhe në Zubin Potok.

1347 qytetarë të kësaj komunë, që përbejnë 20 për qind të votuesve, hodhën nënshkrimet pro largimit të kryetarit aktual.

Afati ligjor për mbylljen e këtij procesi sot përfundoi edhe në Leposaviq e Mitrovicë të Veriut, por nënshkrimet e duhura sa për ta kaluar këtë peticion ishin mbledhur më herët.

Andaj meqë serbët e veriut treguan vullnet të lartë për largimin e kryetarëve shqiptarë, sipas shoqërisë civile është radha që kryetarët të japim dorëheqje, e të mos zvarritet procesi.

Sipas udhëzimit administrativ, peticioni i hap rrugë votimit për shkarkimin e kryetarëve në të cilin nevojiten 50 për qind plus një e votuesve të regjistruar.