Blog

Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka thënë se po përcjell me shqetësim të thellë vendimmarrjen e fundit të Komisionit të Pavarur të Mediave (KPM), përmes së cilës thotë se ky institucion është duke cenuar seriozisht lirinë e mediave në Kosovë. Këto vendime, sipas IKD-së, paraqesin tejkalim të mandatit ligjor të KPM-së dhe krijojnë standard të rrezikshëm për funksionimin e mediave, debatit publik dhe demokracisë.

“Në vendimmarrjen e saj, KPM është duke marrë kompetenca që nuk i takojnë rregullatorit, por gjykatës. Përmes këtyre vendimeve, KPM po shqipton sanksione ndaj mediave për deklarata të personave të tretë, të dhëna në debate televizive, duke ua mveshur mediave përgjegjësi automatike për çdo fjalë të të ftuarve. Një qasje e tillë është e kundërligjshme dhe e papranueshme në një shoqëri demokratike”, thuhet në reagimin e IKD-së.

Organizata thekson se KPM-ja është rregullator i mediave, jo gjykatë që shqyrton përgjegjësinë për shpifje apo ofendim ndaj palëve të treta.

“Detyra e KPM-së është të vlerësojë nëse mediumi ka respektuar standardet profesionale: a ka ndërhyrë moderatori kur ka qenë e nevojshme, a është dhënë mundësi për përgjigje, a është bërë dallimi mes faktit dhe opinionit, a është ruajtur balanca dhe a është vepruar me kujdes editorial. Por, KPM nuk ka kompetencë të konstatojë vetë se një deklaratë është shpifje, e pavërtetë apo dëmtuese për reputacionin e dikujt. Këto janë çështje që mund të iniciohen me padi civile nga palët që potencialisht mund të konsiderojnë se iu është cenuar ndonjë e drejtë dhe atë përmes rrugëve gjyqësore”, vijon reagimi.

Sipas IKD-së këtu qëndron problemi. Ata thonë se në vend se të analizojë sjelljen editoriale të mediumit, KPM-ja po shqyrton përmbajtjen e deklaratave të të ftuarve dhe po i dënon mediat sikur ato të ishin autorë të deklaratave.

“Kjo e kthen përgjegjësinë editoriale në përgjegjësi objektive, standard ky që bie ndesh me lirinë e medias dhe me parimet themelore të nenit 10 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut (GJEDNJ) ka vendosur qartë se ndëshkimi i gazetarit për përhapjen e deklaratave të bëra nga një person tjetër në intervistë e pengon seriozisht rolin e mediave në debat publik dhe mund të arsyetohet vetëm kur ka arsye veçanërisht të forta (Jersild kundër Danimarkës, §35). Po ashtu, GJEDNJ ka theksuar se nuk mund të kërkohet nga gazetarët që sistematikisht dhe formalisht të distancohen nga çdo citim që mund të provokojë, fyejë apo dëmtojë reputacionin e dikujt (Thoma kundër Luksemburgut, §64). Në të njëjtën frymë, GJEDNJ ka konstatuar se përgjegjësia objektive për përmbajtje të palëve të treta, pa balancim mes lirisë së shprehjes dhe reputacionit, cenon nenin 10 të Konventës (Magyar Jeti Zrt kundër Hungarisë, §83)”.

Për më tepër, IKD-ja thotë se në çështje të tilla duhet bërë dallim i qartë mes fakteve dhe gjykimeve vlerësuese.

“GJEDNJ ka theksuar se faktet mund të provohen, ndërsa e vërteta e gjykimeve vlerësuese nuk është e provueshme në të njëjtën mënyrë (Lingens kundër Austrisë, §46). KPM nuk mund ta shmangë këtë test dhe të sillet sikur çdo deklaratë e rëndë politike është automatikisht shkelje e mediumit. Në këtë drejtim IKD fton kryetarin dhe anëtarët e KPM t’i kthehen ligjshmërisë dhe misionit të tyre për të ushtruar kompetencat dhe përgjegjësitë e tyre vetëm në bazë të ligjit dhe brenda autorizimeve dhe kompetencave që ofron Kushtetuta dhe ligji i aplikueshëm në Kosovë”, thotë reagimi.

IKD-ja rithekson se gjuha fyese, sulmet personale dhe pretendimet e rënda në hapësirën publike nuk duhet të normalizohen. Mediat, siç thotë IKD-ja, kanë përgjegjësi profesionale për mënyrën se si i trajtojnë këto deklarata.

“Por kjo përgjegjësi nuk mund të kthehet në ndëshkim automatik. Nëse dikush pretendon se është shpifur, rruga ligjore është gjykata. Nëse KPM vlerëson se mediumi nuk ka respektuar standardet editoriale, atëherë duhet ta provojë konkretisht dështimin editorial dhe proporcionalitetin e masës dhe jo automatikisht të sanksionojë mediat”, thuhet tutje në reagim.

IKD-ja i ka bërë thirrje KPM-së që të luajë rolin e saj kushtetues dhe ligjor si rregullator, jo si gjykatë.

“KPM duhet ta kthejë ligjshmërinë në vendimmarrjen e saj, përfshirë vendimet e kundërligjshme për shkak të tejkalimit të afateve dhe procedurave të ndërlidhura me rekomandimet e Zyrës Ekzekutive të udhëhequr nga ushtrues detyre jashtë standardeve ligjore. KPM duhet të heqë dorë nga qasja armiqësore ndaj mediave dhe të veprojë vetëm mbi bazën e ligjit, fakteve, procedurës së rregullt dhe standardeve evropiane për lirinë e medias”.

IKD-ja ka thënë se KPM-ja duhet që urgjentisht të përfundojë procedurën për zgjedhjen e kryeshefit ekzekutiv, në përputhje me ligjin dhe përmes një procesi meritor. Vazhdimi i ushtrimit të kësaj pozite përmes ushtruesve të detyrës cenon ligjshmërinë, funksionalitetin dhe besueshmërinë e vendimmarrjes së KPM-së, sipas tyre.

IKD-ja gjithashtu ka kërkuar përgjegjësi dhe llogaridhënie edhe nga Kuvendi i Kosovës, i cili ende nuk e ka funksionalizuar Bordin e Ankesave ndaj vendimeve të KPM-së.

“Mosfunksionalizimi i këtij mekanizmi ua cenon mediave të drejtën për mjet efektiv juridik dhe e lë vendimmarrjen e KPM-së pa kontrollin e nevojshëm institucional brenda procedurës administrative. IKD i bën thirrje legjislaturës së ardhshme që, në emërimin e personave në institucionet e pavarura, të udhëhiqen vetëm nga kriteret e integritetit personal, profesionalizmit dhe pavarësisë. Institucionet e pavarura nuk guxojnë të mbushen me persona që marrin vendime të kundërligjshme, cenojnë lirinë e mediave dhe e kthejnë rregullatorin në instrument presioni ndaj debatit publik”, përfundon reagimi.

Policia po zhvillon kontrolle në disa zona të Tiranës, në Pëllumbas, Qafë Mollë dhe në fshatrat e Elbasanit, për të gjetur trupin e Eglant Koçit, i cili u vra nga shoku.

34-vjeçari Eglant Koçi paraditen e 4 qershorit doli nga banesa e tij për të ardhur një pallat në bulevardin “Zhan Dark” për të takuar shokun e tij Armand Shakaj.

Brenda zyrës Eglanti hyri, por nuk doli më. Në brendësi të të cilës policia gjeti gjurmë gjaku e mbetje biologjike që do t’i vlejnë hetimit.

Kati i dytë i këtij pallati ka disa njësi tregtare dhe korridoret janë me kamera të cilat kanë kapur 34-vjeçarin duke hyrë, por jo duke dalë. Armand Shakaj duket se ishte gjakftohtë në krim, pasi është kujdesur të fshehë gjurmët duke shkëputur kamerat në korridore.

Pas shkëputjes së kamerave të brendshme Shakaj urdhëroi kamerierin e lokalit të tij Enea Zyferin të shkëpuste energjinë elektrike, që kamerat të mos kapnin transportimin e 34-vjeçarit nga zyra drejt makinës së tij “Porsh” që qëndronte e parkuar jashtë pallatit.

Zyferiu u arrestua si bashkëpunëtor dhe këtë të mërkurë Gjykata e Tiranës e la në burg deri në përfundim të hetimeve. Para gjykatës ai ka thënë se nuk ka dijeni për fatin e 34-vjeçarit pasi zbatoi vetëm urdhrat e pronarit. Ai i tha se do të transportonte një frigorifer.

Pas disa ditësh hetimesh intensive Policia e Tiranës arriti të gjente mjetin e autorit të dyshuar ku në bagazhin e tij u gjetën materiale biologjike që janë çuar për inspektim.

Me vlerë për hetimin është dhe motori i viktimës që sipas hetimeve autori i dyshuar pas krimit e ka çuar fillimisht tek tregu elektrik më pas në zonën e 5 majit ku dhe e sekuestroi policia.

Provat në zyrë, makinë motor janë çuar në laboratorin shkencor, i cili pritet të nxjerrë një përgjigje zyrtare.

Prishtina sot po shënon 27-vjetorin e çlirimit të saj me aktivitete të ndryshme përkujtimore dhe simbolike në kryeqytet.

Në kuadër të aktiviteteve të ditës, është zhvilluar edhe një aksion simbolik para hyrjes së Qeverisë së Kosovës, ku veterani i UÇK-së, Agim Pllashniku, ka vendosur postera me mbishkrimin “Ne jemi çlirimtarë, jo zullumqarë”.

Posterat janë vendosur krahas fotografive të ish-presidentit Hashim Thaçi dhe ish-kryeparlamentarit Kadri Veseli, të cilët po mbahen në paraburgim në Hagë.

Liderët e pjesëmarrësve të Procesit të Bashkëpunimit të Evropës Juglindore, në Samitin e mbajtur dje nën Kryesimin bullgar, miratuan Deklaratën e Samitit të SEECP-së në Sofje, duke shënuar 30 vite të pronësisë rajonale dhe duke rikonfirmuar rëndësinë e vazhdueshme të bashkëpunimit, stabilitetit, sigurisë dhe qëndrueshmërisë në të gjithë Evropën Juglindore.

Liderët e SEECP-së gjithashtu miratuan Raportin Vjetor të Këshillit për Bashkëpunim Rajonal (RCC), tani i disponueshëm në faqen e internetit të RCC-së, si dhe Përditësimin Afatmesëm të Strategjisë SEE2030, duke konfirmuar mbështetjen për punën e RCC-së në avancimin e bashkëpunimit rajonal, integrimit evropian dhe rezultateve praktike për qytetarët, bizneset dhe institucionet.

Duke folur në Samit, Sekretari i Përgjithshëm i RCC-së, Amer Kapetanović, tha se Evropa Juglindore ka një mekanizëm funksional të bashkëpunimit rajonal, rezultate konkrete, mbështetje të qartë publike dhe përkrahje të qëndrueshme nga qeveritë, por se shkalla dhe shpejtësia e ndryshimeve globale kërkojnë një përgjigje më të fortë strategjike.

“Tridhjetë vite më parë, SEECP ndihmoi në rikthimin e kulturës së dialogut. Sot, ai duhet të ndihmojë në ndërtimin e kulturës së zbatimit strategjik. Rajoni ynë përballet me një trekëndësh presionesh: demografinë, produktivitetin dhe qëndrueshmërinë. Nëse nuk trajtohen, këto presione mund të kthehen në kërcënime serioze. Kjo është arsyeja pse Evropa Juglindore nuk mund t’i lejojë vetes përgjigje të fragmentuara ndaj sfidave të përbashkëta strukturore. Bashkëpunimi rajonal nuk është slogan. Është domosdoshmëri,” tha Sekretari i Përgjithshëm i RCC-së, Amer Kapetanoviq.

Liderët e SEECP-së përshëndetën Raportin Vjetor të RCC-së dhe vlerësuan kontributin e RCC-së në forcimin e bashkëpunimit, koordinimit dhe arritjes së rezultateve në rajon. Ata shprehën mbështetje për punën e vazhdueshme të RCC-së në shndërrimin e prioriteteve politike në rezultate praktike dhe nënvizuan rëndësinë e një platforme rajonale të aftë për t’iu përgjigjur sfidave të përbashkëta në mënyrë më strategjike dhe më të koordinuar.

Në Deklaratën e Samitit të Sofjes, pjesëmarrësit e SEECP-së njohën kontributin e RCC-së si krahu operacional i SEECP-së në forcimin e bashkëpunimit rajonal, vlerësuan vlerën e saj të shtuar si qendër e bashkëpunimit rajonal dhe inkurajuan Kryesimin e ardhshëm të Bukureshtit që të vazhdojë të forcojë sinergjinë SEECP-RCC, përfshirë duke lehtësuar punën e RCC-së në mbështetje të kornizës së SEECP-së dhe aspiratave evropiane të pjesëmarrësve të SEECP-së.

Deklarata gjithashtu rikonfirmoi perspektivën e BE-së për pjesëmarrësit e SEECP-së që aspirojnë t’i bashkohen Unionit, nënvizoi rëndësinë e bashkëpunimit rajonal gjithëpërfshirës dhe marrëdhënieve të mira fqinjësore, si dhe njohu rolin e Tregut të Përbashkët Rajonal në avancimin e integrimit ekonomik dhe integrimit në Tregun e Vetëm të BE-së.

Samiti përfundoi me dorëzimin zyrtar të Kryesimit të SEECP-së nga Sofja te Bukureshti, me Bukureshtin që do të çojë përpara agjendën e bashkëpunimit rajonal në periudhën në vijim.

Që nga fillimi i këtij viti, Qeveria e Serbisë u ka dhënë shtetësi katër herë më shumë shtetasve rusë sesa të gjithë shtetasve të tjerë të huaj së bashku.

Në mesin e tyre ka edhe rusë që janë nën sanksione ndërkombëtare, ka konstatuar Shërbimi i Ballkanit i Radios Evropa e Lirë (REL) përmes analizës së vendimeve të Qeverisë serbe.

Qeveria e Serbisë i jep këto shtetësi duke i arsyetuar me “interesa” për Serbinë.

Valerij Kazikajev është shtetas i Serbisë që nga 16 janari.

Ai ndodhet në listën e sanksioneve amerikane që nga prilli i vitit 2023, për shkak të lidhjeve të biznesit me oligarkun rus, Alisher Usmanov.

Departamenti amerikan i Shtetit nuk e ka komentuar për REL-in vendimin e Qeverisë së Serbisë për t’i dhënë atij shtetësi.

Një tjetër bartës i ri i pasaportës serbe është shtetasi rus, Sergej Kondratenko, i cili e mori shtetësinë më 13 nëntor 2025.

Ai ndodhet nën sanksionet ukrainase për “veprime në dëm të interesave kombëtare dhe sigurisë kombëtare”.

Shtetas i ri i Serbisë është edhe Igor Koljushev, inxhinier rus ndërtimi në fushën e urave.

Ai është nën sanksione ukrainase që nga viti 2022.

Ministria e Jashtme e Ukrainës dhe Ambasada e Ukrainës në Beograd nuk iu përgjigjën menjëherë pyetjeve të REL-it lidhur me dhënien e shtetësisë serbe personave që janë nën sanksione ukrainase.

As Qeveria e Serbisë nuk iu përgjigj pyetjeve se pse po u jep shtetësi qytetarëve rusë të sanksionuar.

Qeveria e Serbisë ka vazhduar trendin e dhënies gjithnjë e më të shpeshtë të shtetësisë për shtetas rusë, pavarësisht paralajmërimeve të Brukselit se kjo u mundëson atyre hyrje pa viza në Bashkimin Evropian.

Kjo është theksuar edhe në një non-paper të fundit të Komisionit Evropian, në të cilin REL-i ka pasur qasje.

Në këtë dokument paralajmërohet se përfitimi i përshpejtuar i së drejtës për udhëtim pa viza në BE nga shtetas rusë përmes marrjes së shtetësisë serbe — numri i të cilëve është rritur — paraqet rrezik të mundshëm sigurie për BE-në.

“Serbia jo vetëm që nuk po vendos sanksione ndaj Rusisë, por në mënyra të ndryshme po e anashkalon politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së”, tha për REL-in Bojana Sellakoviq nga organizata joqeveritare Konventa Kombëtare për BE-në.

Si vend kandidat për anëtarësim, Serbia ka regjim pa viza me BE-në dhe detyrim për harmonizim të politikës së jashtme me të.

Megjithatë, ajo nuk ka vendosur viza për qytetarët rusë dhe nuk u është bashkuar sanksioneve që BE-ja i ka vendosur Rusisë për shkak të pushtimit të Ukrainës.

Kush janë personat e sanksionuar me pasaportë serbe?

Valerij Kazikajevit i janë vendosur sanksione amerikane me qëllim “pengimin e mëtejshëm të importit të teknologjive kritike që Rusia i përdor në luftën e saj kundër Ukrainës”.

Këto masa iu vendosën në prill të vitit 2023 për shkak të lidhjeve të tij të biznesit me miliarderin rus, Alisher Usmanov.

Sipas të dhënave të Zyrës amerikane për Kontrollin e Pasurive të Huaja, OFAC, Kazikajev është një nga anëtarët e lartë të menaxhmentit ose bordeve drejtuese të kompanive në sektorin e metaleve dhe minierave të lidhura me Usmanovin — Metalloinvest dhe Udokan Copper.

Kazikajev është, gjithashtu, pronar i kompanisë sllovake KTH Group Spol SRO. Edhe kjo kompani është nën sanksione amerikane.

Ukraina i vendosi sanksione Kazikajevit në nëntor të vitit 2023. Masat përfshijnë ngrirjen e pasurisë, ndalimin e aktivitetit të biznesit dhe një sërë kufizimesh të tjera financiare.

REL-i nuk arriti të kontaktojë me Valerij Kazikajevin.

Oligarku Alisher Usmanov, i afërt me pushtetin në Kremlin, është një nga rusët më të pasur.

Ai ka biznese në fushën e minierave, industrisë së metaleve, telekomunikacionit dhe teknologjisë së informacionit.

Shtetet e Bashkuara e vendosën Usmanovin në “listën e zezë” në mars të vitit 2022.

Në arsyetim thuhet se ai është i afërt me disa zyrtarë të lartë rusë që janë nën sanksione amerikane, përfshirë presidentin rus, Vladimir Putin, si dhe Dmitry Medvedevin, zëvendëskryetar i Këshillit të Sigurisë së Rusisë.

Departamenti amerikan i Thesarit thotë, gjithashtu, se Usmanov ka në dispozicion një rrjet kompanish të regjistruara në të ashtuquajturat parajsa fiskale, përmes të cilave mund të kryejë transaksione financiare – çka potencialisht i mundëson anashkalimin e sanksioneve.

Ai është gjithashtu nën sanksionet e Australisë, Kanadasë, BE-së, Japonisë, Zelandës së Re, Zvicrës dhe Mbretërisë së Bashkuar.

Sergej Kondratenko, një tjetër shtetas rus që ka marrë së fundmi pasaportë serbe, është sanksionuar nga autoritetet ukrainase.

Autoritetet ukrainase kanë konstatuar se Kondratenko është pronari përfundimtar i kompanisë Royal Pay Europe, ndaj së cilës Ukraina vendosi sanksione në vitin 2023 për “veprime në dëm të interesave kombëtare dhe sigurisë kombëtare”.

Këtë e tregojnë të dhënat e degës ukrainase të organizatës Transparency International.

Royal Pay Europe është e regjistruar në Letoni, dhe merret me pagesa elektronike dhe shërbime të tjera financiare.

Byroja Shtetërore e Hetimeve e Ukrainës nisi në vitin 2023 një procedurë penale ndaj kësaj kompanie për përvetësimin e më shumë se 30 milionë eurove, që bankat e huaja kishin ndarë për njërën nga bankat komerciale ukrainase.

“Sipas materialeve të atij hetimi, gjatë luftimeve në rajonin e Harkivit, kompania u përpoq të riregjistronte të drejtat pronësore mbi pasuritë e paluajtshme të një banke ukrainase që ishte në proces likuidimi”, thuhet nga Transparency International.

Me vendim të Gjykatës së Lartë Kundër Korrupsionit në Ukrainë në vitin 2024, kompanisë iu konfiskua pasuria në atë vend, në vlerë prej rreth 44 milionë dollarësh. Këto para u transferuan në buxhetin shtetëror të Ukrainës.

Gjatë hetimit, autoritetet ukrainase të sigurisë e lidhën Kondratenkon edhe me një rrjet rus bastesh.

Sergej Kondratenko nuk iu përgjigj pyetjes së REL-it, të dërguar në një adresë elektronike, të njohur për redaksinë.

Igor Koljushev, inxhinier rus i ndërtimit në fushën e urave, është nën sanksione ukrainase që nga viti 2022.

Masat ndaj tij lidhen kryesisht me ndalimin e nxjerrjes së kapitalit nga Ukraina dhe me kufizime të rrjedhave financiare.

Sipas të dhënave të Këshillit të Sigurisë Kombëtare dhe Mbrojtjes së Ukrainës, Koljushev është drejtor teknik i Institutit Giprostroymost në Shën Petersburg.

Kjo është një nga kompanitë kryesore ruse të specializuara në projektimin e urave dhe objekteve të transportit.

REL-i nuk arriti të kontaktojë as me Koljushevin.

Në prill, shtetësi serbe mori edhe Yakub Zakriyev, nip i udhëheqësit të Çeçenisë, Ramzan Kadyrov, por Qeveria e Serbisë e tërhoqi atë vendim katër ditë më vonë.

Zakriyev ndodhet në listën e sanksioneve të SHBA-së dhe Mbretërisë së Bashkuar për shkak të përfshirjes së tij në institucionet e Rusisë.

Nën sanksione të SHBA-së dhe BE-së është edhe vetë Kadyrov, i cili prej vitesh përballet me akuza për shpërfillje të shkeljeve të rënda të të drejtave të njeriut, përfshirë rrëmbime, tortura, vrasje dhe përndjekje të pjesëtarëve të komunitetit LGBT.

Qeveria e Serbisë nuk iu përgjigj pyetjeve as për dhënien, as për anulimin e shtetësisë për nipin e Ramzan Kadyrovit.

Në shtator të vitit 2025, Rrjeti Ballkanik i Gazetarisë Hulumtuese (BIRN), raportoi se së paku katër shtetas rusë kishin marrë shtetësi serbe me vendim të Qeverisë së Serbisë, ndonëse ishin nën sanksionet e Mbretërisë së Bashkuar dhe Kanadasë.

Sipas këtyre raportimeve, shtetësi serbe morën tre menaxherë të gjigantit rus të energjisë, Gazprom.

Shtetësi mori edhe Ruslan Alisultanov, ish-zëvendësministër i Bujqësisë i Çeçenisë dhe biznesmen, i cili sot prezantohet si udhëheqës në industrinë ushqimore të Rusisë.

Portali hulumtues KRIK dhe portali rus Important Stories raportuan në prill të vitit 2025 se në mesin e personave të cilëve Qeveria e Serbisë u kishte dhënë shtetësi kishte disa rusë të lidhur me elitën politike të Kremlinit, dhe me Shërbimin Federal të Sigurisë së Rusisë, FSB.

Ata raportuan, gjithashtu, për persona të lidhur me industrinë ushtarake, për njerëz që u pasuruan gjatë luftës në Ukrainë dhe për figura të lidhura me gjigantë të tjerë të biznesit.

Për Serbinë “interes”, për BE-në “rrezik sigurie”

Analiza e REL-it tregon se vetëm gjatë pesë muajve të parë të vitit 2026, 44 shtetas rusë morën shtetësi serbe me vendim të Qeverisë së Serbisë.

Nga fillimi i vitit 2022 deri në qershor të këtij viti, më shumë se 300 rusë kanë marrë shtetësi serbe.

Kjo u konstatua përmes shqyrtimit të vendimeve të Qeverisë së Serbisë për dhënien e shtetësisë, të publikuara në Gazetën Zyrtare.

Ky nuk është numri përfundimtar, sepse edhe Ministria e Brendshme jep shtetësi sipas procedurës së rregullt, nëse plotësohen kushtet e caktuara.

Ministria e Brendshme nuk iu përgjigj pyetjes së REL-it se sa shtetas rusë kanë marrë shtetësi serbe që nga viti 2022.

Qeveria e Serbisë mund të japë shtetësi sipas një procedure të veçantë dhe të përshpejtuar ligjore, e cila arsyetohet me “interes për Serbinë”.

Megjithatë, ajo që për autoritetet serbe paraqet “interes për Serbinë”, për BE-në është një “sfidë e mundshme sigurie”.

Shtetësi serbe marrin sportistë dhe artistë rusë, por edhe biznesmenë të lidhur me Kremlinin dhe persona të sanksionuar.

Qeveria e Serbisë nuk iu përgjigj pyetjeve të REL-it se çfarë do të ndërmarrë lidhur me paralajmërimet e Brukselit, e as se si e shpjegon rritjen e numrit të shtetësisë serbe të dhënë rusëve.

Marko Todoroviq nga organizata joqeveritare Qendra për Politika Evropiane, CEP, thotë se nga Serbia pritet që t’i ketë parasysh interesat e BE-së kur merr vendime që ndikojnë në sigurinë e hapësirës Shengen.

“Kur BE-ja, nga kujdesi, po shqyrton se si t’ua vështirësojë qytetarëve rusë marrjen edhe të vizave turistike, tendenca në Serbi për t’u dhënë atyre shtetësi që automatikisht ua hap derën Shengenit duket si lëvizje në drejtim krejtësisht të kundërt”, tha ai për REL-in.

Disa vende anëtare të BE-së po bëjnë presion ndaj Komisionit Evropian që të propozojë një ligj që do ta lehtësonte refuzimin e vizave turistike për shtetas rusë për shkak të pushtimit rus të Ukrainës.

Sipas të dhënave të BE-së, numri i vizave turistike të lëshuara për qytetarët rusë për hapësirën Shengen u rrit gjatë vitit 2025 në gati 480.000 — niveli më i lartë që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.

Sa rusë ka në Serbi?

Falë regjimit pa viza, mijëra shtetas rusë kanë kaluar nëpër Serbi pas fillimit të pushtimit rus të Ukrainës dhe vendosjes së sanksioneve ndaj Rusisë.

Disa ikën nga mobilizimi, të tjerë erdhën për të vazhduar pa pengesa biznesin me vendet perëndimore.

Sipas të dhënave të fundit të disponueshme të Ministrisë së Brendshme të Serbisë, të cilat REL-i i mori përmes kërkesës për qasje në informacion publik në janar të vitit 2025, pak më shumë se 48.000 shtetas rusë kishin qëndrim të përkohshëm në Serbi.

Ministria e Brendshme nuk iu përgjigj pyetjes së REL-it se sa janë aktualisht në Serbi deri në publikimin e këtij teksti.

Çfarë rrezikon Serbia?

Duke u dhënë shtetësi personave të sanksionuar, sipas Marko Todoroviqit nga CEP-i, Serbia po i rrezikon drejtpërdrejt integrimet e veta evropiane dhe po e minon komunitetin të cilit synon t’i bashkohet.

“Kjo sugjeron se ekziston ndikim rus në pjesë të aparatit politik dhe të sigurisë, të cilat i bëjnë këto ‘shërbime’ me shpresën se do të kalojnë pa u vërejtur, ose madje pa u shqetësuar fare për pasojat e mundshme politike”, vlerëson ai.

Ai thotë se non-paper-i është gjithashtu sinjal se Komisioni do ta ndjekë nga afër mënyrën se si Serbia e zbaton këtë proces, sa i hollësishëm është kontrolli dhe nëse vërtet verifikohet prapavija e aplikuesve.

Bojana Sellakoviq nga Konventa Kombëtare për BE-në thotë se rritja e numrit të shtetësive të dhëna qytetarëve rusë, përfshirë edhe personave të sanksionuar, tregon se Serbia nuk ka orientim të qartë të politikës së jashtme dhe po i ruan marrëdhëniet me Rusinë.

“E gjithë kjo nuk është në linjë me një shtet që dëshiron të bëhet anëtar i BE-së, sepse rregullat atje janë shumë strikte dhe shumë të qarta”, tha Sellakoviq.

Serbia nuk ka hapur asnjë kapitull të ri në negociatat me BE-në që nga dhjetori i vitit 2021, dhe një nga arsyet është edhe mosharmonizimi me politikën e jashtme të bllokut.

Në samitin e fundit BE-Ballkani Perëndimor, në Tivat të Malit të Zi, Serbisë iu tha se duhet të përcaktohet mes Rusisë dhe Kinës në njërën anë, dhe Bashkimit Evropian në anën tjetër.

Kancelari gjerman, Friedrich Merz, tha atëherë se Serbia duhet të vendosë se ku përket, dhe se “balancimi mes Rusisë, Kinës dhe Evropës është i papranueshëm”.

Ai sqaroi se udhëheqësit evropianë ia kishin bërë këtë të qartë presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq. /REL

Në një operacion të përbashkët, ekipi i EOD-së BRAVO 3 i Forcës së Sigurisë së Kosovës, në bashkëpunim me Policinë e Kosovës dhe ekipet amerikane e finlandeze të EOD-së së KFOR-it, ka larguar 91 predha të kalibrit 88 milimetra nga Stacioni i Trenit në fshatin Shtitaricë të Vushtrrisë.

Siç mëson Klan Kosova bëhet fjalë për predha të llojit Flak 37/41, prodhim gjerman, të cilat kishin mbetur në atë lokacion që nga viti 1944.

Mjetet e pashpërthyera janë larguar dhe më pas janë shkatërruar në mënyrë të kontrolluar.

Autoritetet kanë bërë të ditur se me këtë operacion është eliminuar një rrezik i madh për banorët e zonës.

Po ashtu, është vlerësuar bashkëpunimi ndërmjet ekipeve të FSK-së, Policisë së Kosovës dhe KFOR-it, duke theksuar se koordinimi i tyre kontribuon në sigurinë dhe mbrojtjen e jetës dhe pronës së qytetarëve në të gjithë Kosovën.

Një tjetër sukses i rëndësishëm për shqiptarët në institucionet evropiane është shënuar nga eurodeputetja me origjinë shqiptare, Arba Kokalari, e cila është caktuar në Komisionin e Barazisë së Parlamentit Evropian.

Lajmin e ka bërë të ditur vetë Kokalari përmes një reagimi publik, ku njoftoi se në kuadër të këtij angazhimi do të kontribuojë në hartimin e politikave të reja që ndërlidhen me inteligjencën artificiale (AI) dhe barazinë gjinore.

Sipas saj, zhvillimi i shpejtë i inteligjencës artificiale sjell mundësi të mëdha për shoqërinë, por njëkohësisht paraqet edhe sfida serioze në aspektin e barazisë. Ajo theksoi se gratë vazhdojnë të jenë të nënpërfaqësuara në sektorët e teknologjisë, inteligjencës artificiale dhe profesioneve digjitale, gjë që ndikon në mundësitë e tyre profesionale dhe në rolin që luajnë në zhvillimin e teknologjive të së ardhmes.

Kokalari kërkoi që Bashkimi Evropian të investojë më shumë në edukimin digjital, aftësitë që lidhen me inteligjencën artificiale dhe krijimin e mundësive më të mëdha për gratë dhe vajzat në fushat e teknologjisë.

Ajo ngriti shqetësime edhe për përdorimin e papërgjegjshëm të teknologjisë, duke përmendur fenomenin e “deepfake” dhe përmbajtjet abuzive të krijuara nga inteligjenca artificiale, të cilat sipas saj prekin veçanërisht gratë.

“Gratë duhet të kenë mundësi më të mira për të formësuar të ardhmen digjitale dhe mbrojtje të fortë kur teknologjia keqpërdoret”, ka deklaruar Kokalari.

Eurodeputetja u ka bërë thirrje qytetarëve, ekspertëve dhe organizatave të ndryshme që të kontribuojnë me ide dhe propozime për politikat e ardhshme në këtë fushë.

Arba Kokalari është anëtare e Parlamenti Evropian dhe përfaqëson Suedinë nga radhët e Arba Kokalari, duke u dalluar për angazhimin e saj në çështjet e tregut digjital, sigurisë dhe barazisë gjinore në Bashkimin Evropian./Albinfo

Në shënim të 27-vjetorit të çlirimit të Prishtinës, Kuvendi Komunal mbajti seancë solemne, ku morën pjesë përfaqësues institucionalë, veteranë të luftës, pjesëtarë të forcave të sigurisë dhe të tjerë. Në këtë seancë u vlerësua sakrifica për liri, rrugëtimi drejt shtetndërtimit dhe zhvillimi i kryeqytetit ndër vite.

Kryetari i Komunës së Prishtinës, Përparim Rama, tha se liria e fituar me sakrificë duhet të shoqërohet me përgjegjësi për ndërtimin e një shteti dhe kryeqyteti të denjë për brezat e ardhshëm.

“Sot jemi në këtë seancë simbolike ku takohet historia me të ardhmen. Në njërën anë po shihni që kemi këtu veteranët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, ata që me guxim, me sakrificë dhe besim e sollën lirinë. Në anën tjetër kemi institucionet që na ruajnë sot, kemi Forcën e Sigurisë së Kosovës, Policinë e Kosovës, zjarrfikësit dhe të gjithë punëtorët që çdo ditë i shërbejnë kryeqytetit dhe qytetarëve të tij. Kjo pamje është dëshmia më e bukur e rrugëtimit tonë nga rezistenca te shtetndërtimi, nga lufta për liri te përgjegjësia për ta mbrojtur dhe forcuar atë”, ka thënë ai.

Rama ka theksuar se përgjegjësia e institucioneve është të ndërtojnë një shtet dhe një kryeqytet që janë të denjë për sakrificën e dëshmorëve.

“Prandaj jemi krenarë që kemi përfunduar varrezat e dëshmorëve në Makoc e Marec, edhe ato në Prishtinë, duke krijuar vende dinjitoze kujtese për ata që i dhanë Kosovës jetën e tyre. E në zemër të Prishtinës tani do të ndërtohet edhe memoriali i familjes Jashari të komandantit Adem Jashari. Kjo do të jetë një hapësirë kujtese, një hapësirë reflektimi dhe edukimi për brezat e rinj. Po ashtu, në përfundim është edhe projekti për parkun memorial dhe bibliotekën presidenciale “Ibrahim Rugova”. Edhe ky një institucion që do ta ruajë trashëgiminë e presidentit historik dhe do të jetë simbol i dijes, kulturës dhe i vizionit shtetformues”.

Kurse, kryesuesi i Kuvendit Komunal, Fehmi Kupina, theksoi se liria e Kosovës është rezultat i sakrificës së brezave të tërë dhe se kujtesa për dëshmorët e luftës mbetet pjesë e pandashme e ndërgjegjes kombëtare.

“Në këtë ditë, përkulemi me respektin më të thellë para dëshmorëve të kombit, martirëve, invalidëve të luftës dhe të gjithë atyre burrave e grave që sakrifikuan gjithçka për idealin e lirisë. Vepra e tyre është e pavdekshme, dhe kujtimi për ta do të mbetet gjithmonë pjesë e ndërgjegjes sonë kombëtare”, tha ai.

E ish-komandanti i UÇK-së në zonën e Llapit, Rrustem Mustafa, theksoi rëndësinë historike të 11 qershorit 1999 dhe domethënien e luftës për lirinë e Kosovës.

“Sot shënojmë 27 vjetorin e çlirimit të Prishtinës, ditën më të rëndësishme të çlirimit të kryeqytetit tonë. 11 qershori, 1999, lufta për liri, po kurorëzojmë me hyrjen e forcave të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe me tërheqjen e forcave të NATO-s, në Kosovë, ishte dita kur liria po bëhej e prekshme. Çlirimi i qytetit dhe i gjithë Kosovës, përmes luftës çlirimtare dhe zbarkimit të NATO-s në Kosovë, nuk është vetëm një tregim për të kaluarën tonë të lavdishme, por edhe një udhërrëfyes për të ardhmen dhe drejtimin strategjik që duhet ta ndjekë Kosova”, tha ai.