Blog

Një dështim në operacionet e një gjiganti teknologjik ka prekur punën e dhjetëra agjencive të premten, duke anuluar fluturimet, duke penguar transmetimet televizive, si dhe punën nëpër spitale e banka.

Çfarë ndodhi?

CrowdStrike, kompani amerikane për siguri kibernetike, është në mesin e kompanive më të njohura në botë, e cila ka më shumë se 20.000 abonues në gjithë botën.

Sipas një alarmi të dërguar nga CrowdStrike për klientët e vet, softueri i saj i shumëpërdorur “Falcon Sensor”, është duke shkaktuar problem në sistemin Microsoft Windows, në të cilin po shfaqet ekrani i kaltër, i njohur ndryshe si “Ekrani i kaltër i vdekjes”.

Kompania ka thënë se problemi është i izoluar dhe se po punon në zgjedhjen e tij.

Pse ndodhi?

“Dëmi në proceset biznesore në nivel global, është dramatik. Defekti është shkaktuar për shkak të një përditësimi të softuerit të produktit EDR të Crowdstrike”, ka thënë Omer Grossman, zyrtar për informim në kompaninë për siguri të identitetit, CyberArk.

EDR, apo Endpoint Detection and Response, është produkt kibernetik që kompanitë e vendosin në kompjuterët e klientëve të tyre për t’i mbrojtur nga hakerët.

Ai softuer, i cili punon në prapavijë të pajisjeve të klientëve, përdoret prej kompanive për siguri kibernetike që të monitorojnë ndonjë lëvizje apo tentim për sulm në rrjetet e klientëve.

“Kemi kuptuar që për shkak të defektit – Ekranit të kaltër të vdekjes – produkti nuk mund të përditësohet prej larg, dhe ky problem duhet të rregullohet manualisht, një për një. Ky proces pritet të marrë ditë”, ka shtuar ai.

Kush është prekur?

Ndërprerjet teknologjike kanë prekur operacione në gjithë botën, aeroportet në Evropë, linjat ajrore në Shtetet e Bashkuara, bankat dhe mediat në Australi.

Qeveria e Australisë, ajo e Zelandës së Re dhe disa shtete amerikane, janë duke u përballur me probleme.

Në Britani, televizioni Sky News, një prej mediumeve më të mëdha në vend, ka qenë jashtë transmetimit për disa orë.

Pse janë prekur kaq shumë biznese?

Sepse, softuerët e kompanive të mëdha janë të shtrirë në gjithë botën, nëpër miliona kompjuterë.

“Dëmi në biznese është dramatik”, ka thënë Grossman. /REL

Zëvendëskryeministri dhe ministri i Brendshëm i Serbisë, Ivica Daçiq tha se vrasësi i policit, Faton Hajrizi është likuiduar.

Ai ka thënë se vrasja e tij është kryer në afërsi të Lloznicës.

Ministri Daçiq ka dalë në vendin e ngjarjes.

Para pak orësh u raportuar se ka rënë sistemi qendror i bankës së Kosovës.

Pas këtyre raportimeve Banka Qendrore e Republikës së Kosovës ka njoftuar se Sistemi Ndërbankar i Pagesave (SNP), i cili është një sistem kombëtar i pagesave, është plotësisht funksional dhe nuk ka pasur asnjë ndërprerje në aktivitetin e tij.

Por sipas Bankës Qendrore të Kosovës disa nga shërbimet online të ndonjë banke të caktuar janë ndikuar pjesërisht nga problemet.

“Disa nga shërbimet online të ndonjë banke të caktuar janë ndikuar pjesërisht nga problemet globale me shërbimet e kësaj natyre. Në atë rast, edhe këto shërbime po rikthehen gradualisht nga banka, pa asnjë pasojë. BQK bën me dije se nuk ka pasur sulme kibernetike në sistemin bankar dhe nuk ka pasur asnjë rrezik për të dhënat apo sistemet. Si pasojë e disa ndryshimeve teknike të aplikuara nga ofrues global të shërbimeve, disa nga shërbimet online janë kufizuar për një kohë të caktuar”, thuhet në njoftim.

Banka Qendrore e Kosovës ka bërë të ditur se sistemi bankar është funksional.

Deputetja e Partisë Demokratike të Kosovës, Ariana Musliu-Shoshi nuk pret që të ketë përparim në dialog, pavarësisht intensifikimit të procesit në nivel të kryenegociatorëve. Sipas saj, zbatimi i Marrëveshjes Bazë të Brukselit dhe aneksit të Ohrit është shumë larg, ani pse palët kanë pasur kohë deri më 18 korrik të dërgojnë komente për planin e sekuencimit të propozuar nga emisari i BE-së për dialogun, Miroslav Lajçak. Deputetja opozitare i konsideron të parëndësishme kushtet e kryeministrit Albin Kurti në dialog të paraqitura javë më parë në Bruksel, derisa akuzon edhe ministren e Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Donika Gërvalla se ka dështuar në diplomaci.

Musliu-Shoshi në një intervistë për KosovaPress deklaron se dialogu ka ngecur edhe për shkak të qasjes destruktive të Serbisë, derisa thekson se nuk pret të ketë lëvizje edhe nga ana kosovare për shkak se ky vit sipas saj është vit zgjedhor në vend.

“Nuk pres që të ketë një përparim në dialog. Fatkeqësisht e dimë që dialogu është kushti që e kemi nëse dëshirojmë me ecë përpara në përfitim të fondeve si dhe fuqizim të subjektivitetit ndërkombëtarë. Ju e dini se kemi pas dështim në Këshill të Evropës sepse nuk kemi pas progres në dialog. Zotëri Kurti ka mashtruar në dialog me akterët tanë ndërkombëtarë. Këtë gjë e dinë aleatët dhe prandaj kemi ndëshkime të vazhdueshme. Por në sferën e brendshme e ka shfrytëzuar dialogun për të mbuluar dështimet e brendshme. Është një fatkeqësi që ne si shtet luajmë me aleatët tanë ndërkombëtarë, besimin e tyre duke shfrytëzuar dialogun. Dialogu duhet të ishte tema kryesore që e shfrytëzojmë për të mirën e vendit dhe njëkohësisht duke arrit të fitojmë besimin e akterëve ndërkombëtarë dhe të ecim përpara drejt integrimit evropian”, thotë ajo.

Sipas saj, kushtet e Kurtit të paraqitura në Bruksel, ku kërkon nënshkrimin e marrëveshjes së Brukselit, tërheqjen e letrës së ish kryeministres serbe, Ana Bërnabiq drejtuar BE-së si dhe dorëzimin e Milan Radoiçiq në Kosovë bien në ujë derisa po vazhdojnë takimet në nivel të kryenegociatorëve në kryeqendrën evropiane.

“Albin Kurti prej ditës së parë që ka ardh në qeveri dhe pa ardhur si premtim elektoral ka pasur kushte që të ecet përpara në dialog. E dimë se në takimin e parë ka pasur më shumë se dhjetë kushte në takimin e parë që ka pasur me zotëri Lajçak. Në çdo takim që merr pjesë në dialog kemi kushte të reja, ndërsa kushtet e vjetra që i ka cek ato bien në ujë. Kjo dëshmon se s’ka asnjë kusht dhe ato kushte i ka vetëm për elektorat të brendshëm, mirëpo s’ka kushte serioze që i drejtohen aleatëve apo institucioneve ndërkombëtare që janë përgjegjëse që t’i pranojnë kushtet e zotëri Kurti”, shton Musliu-Shoshi.

Ajo kritikon ekzekutivin se ka pranuar një Asociacion që do të sjell autonomi për komunitetin serb në Kosovë.

“Ne kemi akterët ndërkombëtarë të cilët kërkojnë që Asociacioni të jetë kushti kryesor për Kosovën, në mënyrë që të ecet përpara drejt fuqizimit të subjektivitetit ndërkombëtarë, konkretisht drejt anëtarësimit në Këshill të Evropës. Tani që Albini ka pranuar Asociacionin që e ka thënë vet, por jo një Asociacion siç ka qenë në vitin 2013-2015, por tani kemi të bëjmë me një Asociacion që brenda vetës ka rezolutën 1244, arbitrazhin, vetëfinancimin dhe vetëmenaxhimin, pra po flasim për një autonomi për komunitetin serb. Pra s’po flasim për një Asociacion pa kompetenca ekzekutive”, thekson ajo.

Deputetja opozitare që është anëtare edhe komisionit parlamentar për politikë të jashtme, thotë se kryediplomatja kosovare, Donika Gërvalla ka dështuar në diplomaci.

“Republika e Kosovës vetëm politikë të jashtme s’ka pasur. Politikën e jashtme e kanë karakterizuar skandalet e njëpasnjëshme të cilat nuk i kanë bërë nder as ministres dhe vendin tonë e kanë ndëshkuar. Në çdo postim që e ka pasur dhe deklaratë ka pas huqje të mëdha që shtetet i marrin parasysh dhe të cilat kanë ndikim sa i përket marrëdhënieve dypalëshe dhe shumëpalëshe në aspektin ndërkombëtarë. Përveç kësaj ka pasur keqpërdorime të mëdha brenda për brenda ministrisë sa i përket gradimeve, punësimeve, largimeve nga puna ku shumë prej këtyre proceseve janë në gjykata”, përfundon Musliu-Shoshi. /kp

Kancelari gjerman Olaf Scholz ka deklaruar se do ta mbështesin me të gjitha forcat e tyre anëtarësimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian.

Ai këto komente i bëri gjatë Samitit të lëndëve të para, i cili është mbajtur në Beograd, e ku Serbia ka nënshkruar një memorandum mirëkuptimi me Bashkimin Evropian për një partneritet strategjik në lidhje me lëndët e para të qëndrueshme, zinxhirët e furnizimit me bateri për makinat elektrik.

“Evropa në botën ku do të jetojmë është baza më e mirë për të gjithë ne, ne e dimë që në këtë planet jetojnë 8 miliardë njerëz, ne e dimë se nga mesi i këtij shekulli do të jenë 10 miliardë dhe sipas statistikave atëherë pritet sërish një reduktim kur bëhet fjalë për numrin e banorëve të planetit tonë, por ne do të jemi ende 400-500 milionë qytetarë në grupin tonë që bashkon Bashkimin Evropian, dhe ajo që duhet bërë duhet të arrijmë së bashku, prandaj është një projekt shumë i rëndësishëm evropian që merret edhe me perspektivën evropiane të vendeve të Ballkanit Perëndimor, dhe dua të them shumë qartë në këtë pikë, si kancelar i Gjermanisë, e konsideroj detyrim përmbushjen e premtimeve të bëra shumë kohë më parë kur bëhet fjalë për perspektivën e vendeve të Ballkanit Perëndimor në raport me Bashkimin Evropian. Sa më shpejt që këto vende t’i përkasin Bashkimit Evropian, ne do ta mbështesim atë proces me të gjitha forcat tona me të gjitha aktivitetet politike, procesin e Berlinit, gjëra të tjera, por edhe me vendosmëri të madhe për ta bashkuar Evropën në atë mënyrë”, tha ai.

Kancelari gjerman Olaf Scholz se në cilëndo pozitë që ka qen, ka punuar që të gjithë t’i kapërcejnë rregullat e së kaluarës, pasi globalisht kemi nevojë për një perspektivë të re.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani ka takuar të enjten kryeministrin e ri të Holandës, Dick Schoof.

Takimi ka ndodhur në kuadër të samitit të katërt të Komunitetit Politik Evropian (EPC).

Përmes, një komunikate për media është bërë e ditur se temë diskutimi ka qenë avancimi i Kosovës drejt institucioneve euroatlantike dhe anëtarësimi në organizata ndërkombëtare.

“Diskutim përmbajtësor me Kryeministrin e ri të Holandës, Dick Schoof, për forcimin e partneritetit midis Kosovës dhe Holandës, si dhe për rëndësinë e avancimit të rrugës së Kosovës drejt institucioneve euroatlantike dhe anëtarësimit në organizata tjera ndërkombëtare”, ka thënë presidentja Vjosa Osmani.

Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë bën të ditur se situata e krijuar mëngjesin e sotëm nga ndërprerje të funksionimit të sistemeve kompjuterike, në nivel global, që ka prekur shërbimin e sistemit të check-in dhe rezervimit, në disa aeroporte ndërkombëtare, nuk ka afektuar për momentin Aeroportin Ndërkombëtar “Nënë Tereza”.

Sipas MIE-s, fluturimet e orareve të mëngjesit janë nisur në kohë dhe pa probleme. Kjo, pasi Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës ka një sistem të dyfishtë, i cili mundëson funksionimin pa probleme të tij.

Gjithsesi MIE informon se vonesa pritet të shkaktohen në orët në vazhdim nga fluturimet që do të vijnë nga aeroportet e tjera në varësi të sistemeve të ndryshme të operimit.

Edhe Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës (TIA) konfirmoi se sistemet e tij kanë mbetur plotësisht funksionale dhe të paprekura nga kriza e fundit e sistemeve kompjuterike në mbarë botën.

Për shkak të ndërprerjeve në aeroportet e vendeve të tjera të prekura, TIA thotë se mund të ketë ndryshime në oraret e fluturimeve si për mbërritjet ashtu edhe për nisjet në TIA.

Këshillohet që të gjithë pasagjerët të verifikojnë oraret e fluturimit drejtpërdrejt me linjat ajrore ose agjencitë e tyre të udhëtimit përkatës.

TIA thotë se mbetet e angazhuar për të garantuar sigurinë dhe komoditetin e të gjithë pasagjerëve dhe do të vazhdojë të monitorojë nga afër situatën.

Kaosi global me ndërprerjen e internetit ndodhi për shkak të një gabimi në përditësimin e një softueri.

Dështimi i përditësimit të një agjenti të softuerit po shkakton dështime të internetit në shkallë të gjerë.

Bankat, linjat ajrore, kompanitë e telekomunikacionit, transmetuesit televizivë, radiofonikë dhe supermarketet në Europë dhe SHBA janë prekur nga probleme të sistemeve të IT./ATSH/