Blog

Agjencia e Statistikave të Kosovës (ASK), tregoi se inflacioni për Indeksin e Harmonizuar të Çmimeve të Konsumit është 6% për shkurtin e vitit 2026, krahasuar me shkurtin e vitit paraprak.

Në ekonomi inflacioni deri në 2% konsideruar i moderuar, tashmë Kosova ka hyrë në fazën e inflacionit relativisht të lartë, i ndikuar pos nga konfliktet ndërkombëtare edhe nga trendet e rritjes së energjisë elektrike.

Së fundmi lufta në Iran ka lëvizur shqetësimet për një valë të re inflacioni e ndikuar nga rritja e çmimeve të karburanteve të naftës, Kosova si një ekonomi me deficit tregtar cenohet më së lehti nga inflacioni i importuar.

Por, Qeveria ka në dispozicion disa mekanizma në variantin më të mirë për të ulur inflacionin në pikën e moderuar apo në variantin më të keq për ta parandaluar inflacionin galopant

Për këtë çështje, Avdullah Hoti, deputet i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), që ka shërbyer si kryeministër i Kosovës dhe ministër i Financave më parë, i ka thënë Gazetës Express se çmimi i derivatet përhapet në gjithë ekonominë.

Kjo për shkak siç thotë Hoti integrimi të madh të tregjeve globale.

“Rritja e çmimit të derivateve pa dyshim se përhapet në gjithë ekonominë, duke rritur kostot e prodhimit dhe operimit të bizneseve. Më tutje, rritja e këtyre kostove bartet në çmimet e produkteve për konsumatorët dhe në produkte të tjera të ndërmjetme. Për shkak të integrimit të madh të tregjeve globale, përvoja ka treguar se efektet zinxhirore janë shumë të shpejta. Këtë e kemi parë të ndodhë më parë, dhe po e shohim edhe tani. Kosova nuk përbën përjashtim nga ky rregull”, ka thënë Hoti.

Qeveria e Kosovës akoma nuk ka ndërmarrë ndonjë masë anti-inflacion, përkundër se Kosova ka një juridiksion që rregullon çështjet emergjente.

“E vërteta është se ne e ndajmë fatin me të gjithë pjesëmarrësit në tregjet globale, siç edhe përfitojmë kur zhvillimet në tregjet globale janë të favorshme. Por, në rastin konkret të rritjes së çmimeve të derivateve, nuk duhet të pritet që e gjithë kostoja të bartet te konsumatori. Shumë vende evropiane tanimë kanë ndërmarrë masa për të zbutur ndikimin negativ për konsumatorët”, ka thënë Hoti.

Tutje, ish-kryeministri i Kosovës ka disa rekomandime të cilat Qeveria e Kosovës duhet t’i ndërmarrë bazuar në ligjet në fuqi. Hoti kërkon aktivizimin më të madh të Inspektoratit të Tregut dhe Komisionit të Konkurrencës.

“Inspektorati i tregut duhet të monitorojë tregun në vazhdimësi për të konstatuar sa po rritet çmimi i furnizimit dhe deri në çfarë mase kjo rritje po bartet në çmimin për konsumatorët. Duhet të përgatitet raport ditor për këtë çështje, i cili bëhet transparent për publikun”.

“Komisioni i Konkurrencës duhet të angazhohet plotësisht për të konstatuar nëse ka sjellje të kompanive furnizuese që bien ndesh me parimet e funksionimit konkurrues të tregut. Ky është një rast tipik i situatës në treg ku, për shkak të luhatjeve të mëdha në çmime, Komisioni i Konkurrencës duhet të angazhohet sipas detyrës zyrtare”.

Hoti ka kërkuar që Qeveria të ul akcizën që do të ndikonte direkt në uljen e çmimit të derivatëve.

“Qeveria duhet menjëherë të ndërhyjë për të ulur akcizën në derivate. Ulja e akcizës duhet të bëhet bazuar në analiza që balancojnë këta dy faktorë: (a) sa duhet të ulet akciza për të siguruar rritje të kontrolluar dhe të moderuar të çmimit të derivateve për konsumatorët dhe (b) cili është ndikimi në të hyrat buxhetore nga ulja e akcizës. Faktori i dytë siguron më shumë hapësirë veprimi për Qeverinë për ulje të akcizës, pasi të hyrat buxhetore nga TVSH-ja në derivate rriten si rezultat i rritjes së çmimit. Praktikisht, Qeveria mund të ulë çmimin e derivateve për konsumatorët deri në nivelin kur akciza bie në zero, ndërkaq të hyrat buxhetore mund të mbesin të pandryshueshme për shkak të rritjes së vlerës së TVSH-së”,ka thënë Hoti.

Ai ka kritikuar edhe mënryën sesi po caktohet marzha e fitimit, duke thënë se nuk e mbron konsumatorin nga rritja e çmimeve.

“Masa e caktimit të marzhave të fitimit nuk është adekuate për dy arsye. E para, caktimi i marzhës për biznese nuk e mbron konsumatorin nga rritja e çmimit. Kjo masë vetëm sa e kufizon fitimin e firmave, duke e mbajtur atë brenda një kufiri të caktuar. Ndërkaq, rritja e çmimit në tregjet ndërkombëtare bartet plotësisht te konsumatori. E dyta, caktimi i marzhës përbën ndërhyrje në modelin e operimit të biznesit, e cila çështje është e garantuar me Kushtetutë si liri e veprimit të biznesit. Historia ka dëshmuar se intervenimi i shtetit në çështje të tilla biznesore vetëm sa e përkeqëson situatën, duke nxjerrë kompani nga tregu, gjë që rezulton në përkeqësim të konkurrencës”.

“Shteti e ka për obligim të sigurojë kushte konkurruese dhe të parandalojë sjelljet e kompanive që bien ndesh me ekonominë e lirë të tregut. Përtej kësaj, për të arritur efektin e dëshiruar, shteti duhet të përdorë instrumentet e politikave fiskale dhe industriale. Në rastin konkret, efekti i dëshiruar është parandalimi apo një rritje e moderuar e çmimit të derivateve. Dhe kjo mund të arrihet lehtësisht duke operuar me ulje të akcizës”, ka thënë Hoti.

Si çdo vit, ndryshimi nga ora dimërore në atë verore do të ndodhë të dielën e fundit të marsit. Këtë vit, kjo përkon me datën 29, kur akrepat e orës në orën 03:00 duhet të shkojnë një orë përpara dhe të tregojnë 04:00.

Ora e kursimit të dritës do të mbetet në fuqi deri të dielën e 25 tetorit 2026. Qëllimi kryesor i këtij ndryshimi është kursimi i energjisë elektrike. Gjatë shtatë muajve të kohës së verës, falë dritës së diellit, kursejmë rreth 210 orë energji.

Në vitet 1970, nën ndikimin e krizës së naftës, shumica e vendeve evropiane filluan ta përdornin këtë metodë për të shfrytëzuar më mirë dritën e ditës.

Që nga viti 1996, Evropa ka një rregullore të përbashkët: në pranverë kthejmë orët një orë përpara, ndërsa në vjeshtë i kthejmë një orë pas. Ndryshimi i parë provë u bë më 1932, nga 6 korriku deri më 1 shtator, kur orët u vendosën një orë përpara.

Ndryshimi i orës, që synon kursimin e energjisë, zbatohet edhe në vende si Shtetet e Bashkuara dhe Franca, por ka shkaktuar debate të shumta.

Kritikët thonë se ndryshimi i orës mund të ndikojë negativisht tek shëndeti, duke rritur rrezikun për sëmundje kardiovaskulare dhe probleme të sistemit imunitar, sepse ndërpret ciklin normal të trupit. Ata gjithashtu argumentojnë se kursimi i energjisë nuk është gjithmonë i dukshëm.

Anëtarja e Kryesisë së Lidhjes Demokratike të Kosovës, Hykmete Bajrami reagoi ndaj “komenteve me gjuhë vulgare” në një postim të saj në Facebook ku kishte kritikuar qasjen e qeverisë ndaj rritjes së çmimeve të naftës.

Në një reagim të ri, Bajrami publikoi një postim të kryeministrit Albin Kurti, i cili në vitin 2018 ankohej se çmimi prej 1.20 euro e një litri naftë “kurrë s’ka qenë më shtrenjtë.

“Për të gjithë ata që nuk u pajtuan pa e lexuar fare postimin tim të fundit dhe u shfryen në komente me gjuhë vulgare, që ku po ju lë një postim të Albinit në vitin 2018, lexone se besoj ju ka marrë malli. Dhe me tregoni a s’po ndjeheni të mashtruar?!”, shkroi Bajrami.

“PS. Për fermerët që i paska përmendë atëbotë do të shkruaj një ditë tjetër, se si subvencionet e vonuara po ua merr ATK-ja me gjoba. Shkoni e pyetni fermerët si ju ka ndryshu gjendja prej që ka ardhë Albini në qeveri? A për xhipa të qeverisë nuk komentoj, se realiteti s’do koment”, shtoi ajo.

Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës ka shprehur shqetësim të thellë për një valë të re të fushatës kundër mediave dhe gazetarëve të nisur nga zyrtarë të partisë më të madhe politike në vend, Vetëvendosje.

AGK iu referua deklaratave nga deputetë dhe zyrtarë të tjerë të kësaj partie, përfshirë Adnan Rrustemin, Mefail Bajqinovcin dhe Dejona Mihalin, të cilët, siç thuhet, “kanë shkruar dhe shpërndarë materiale që flasin për ‘pagesa me çanta’ në raport me gazetarët”.

“Fushata të tilla denigruese nga njerëz të partisë në pushtet janë vazhdimësi e një politike armiqësore të Vetëvendosjes dhe Qeverisë Kurti ndaj mediave në Kosovë, dhe që cenojnë seriozisht lirinë e medias dhe sigurinë e gazetarëve”, thuhet në reagimin e AGK-së.

“Kjo e ditëve të fundit vjen si reagim ndaj deklaratave në një emision televiziv, prodhim i BIRN Kosova ku flitet për atë se si “narrativa dezinformuese për Banjskën u shpërnda edhe në studio të televizioneve kosovare?” dhe “kemi operacion ku paret me çanta të strukturave të BIA-s, janë nxanë në veri të Mitrovicës duke iu dorëzuar agjentit shqiptar, i cili më pas ka pasë mi çu te ni gazetar””, thuhet tutje në reagim.

AGK-ja konsideron se deklarata të tilla përgjithësuese ndaj “mediave online” dhe “studiove televizive” janë të papërgjegjshme.

“Deklaratat akuzuese publike duhet të përcillen me fakte, prova dhe emra të përveçëm. AGK-ja i fton të gjitha palët që të përmbahen nga deklarata të tilla që minojnë seriozisht ambientin e zhvillimit medial”, thuhet në reagim.

Tre instruktorë dhe një ekzaminere janë arrestuar nën dyshimin për dallavere me patentë shoferë.

Ministri i Infrastrukturës dhe Transportit, Dimal Basha tha se ekzamineria e angazhuar është e këtij dikasteri.

“Për vepra penale të marrjes së ryshfetit, falsifikimit të dokumentit zyrtar dhe keqpërdorimit të detyrës zyrtare në procesin e pajisjes me patentë-shoferë, sot nga organet e rendit janë arrestuar 4 persona të dyshuar, ku në mesin e tyre është edhe një ekzaminere e angazhuar nga Ministria e Infrastrukturës dhe Transportit”, shkroi ai në një postim në Facebook.

Basha tha se e mirëpresin aksionin e zhvilluar dhe shprehu “gatishmërinë për bashkëpunim të plotë me organet përgjegjëse të drejtësisë, me qëllim të zbardhjes së plotë të rastit”.

“Ne do të jemi të përkushtuar e fort të vendosur në luftën pa kompromis kundër korrupsionit dhe çdo forme të keqpërdorimit të detyrës zyrtare, duke garantuar integritet, transparencë dhe besim në institucionet publike”, shkroi ai.

Ministrja e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Mimoza Kusari-Lila, ka reaguar ndaj opozitës që po kërkon masa ndaj rritjes së çmimit të naftës.

Ajo ka thënë se largimi i TVSH-së nuk është zgjidhje sepse nuk ofron asnjë garanci.

Tutje, i është kundërpërgjigjur opozitës më akuzën e vjetër të Vetëvendosjes për kontestimin e Ligjit për Çmimet Tavan.

“TVSH shpesh përmendet si zgjidhje e shpejtë për uljen e çmimeve të naftës, por realiteti është më kompleks. Edhe nëse hiqet apo ulet TVSH-ja, nuk ka garanci që kjo do të reflektohet te çmimet finale për qytetarët. Ekziston rreziku real që operatorët ekonomikë të mbajnë të njëjtat çmime, duke mos e reflektuar uljen në çmimin final. Në anën tjetër, mekanizmat mbrojtës të shtetit për efektet te produktet e tjera janë të kufizuara, për shkak të pezullimit të Ligjit për çmimet tavan, pasi i njëjti është dërguar në Gjykatën Kushtetuese”.

“Prandaj, diskutimi për çmimet nuk duhet të fokusohet vetëm te TVSH-ja, por në një qasje më të gjerë që siguron transparencë, konkurrencë të ndershme dhe mbrojtje reale për konsumatorin. Ndërkohë, sot vërehet një rënie e çmimit të derivateve të importuara. Rënia e çmimit për litër, krahasuar me ditën e djeshme, është 0.03 €/l. Inspektorati Qendror dhe Administrata Tatimore, në bashkërendim me Doganat e Kosovës, do të vazhdojnë monitorimin strikt të tregut të brendshëm”, ka thënë ajo.