Category: SHKENCË

NASA ka dhënë leje për raketën e saj në Hënë për një lëshim të mundshëm në prill me katër astronautë, pasi përfundoi një raund të ri riparimesh.

Raketa 98 ​​metra do të dalë nga hangari dhe do të kthehet në platformën e nisjes javën e ardhshme në Qendrën Hapësinore Kennedy të Floridës, duke çuar në një përpjekje për lëshim që më 1 prill. Kjo do të shënojë udhëtimin e parë të njerëzimit në hënë në më shumë se 50 vjet.

Ekuipazhi i Artemis II duhet të ishte nisur në një fluturim rreth hënës më herët këtë vit, por rrjedhjet e karburantit dhe probleme të tjera me raketën e Sistemit të Lansimit në Hapësirë ​​ndërhynë.

Edhe pse NASA arriti të mbyllte rrjedhjet e karburantit të hidrogjenit në platformën e sondazhit në shkurt, një problem me rrjedhjen e heliumit e detyroi agjencinë hapësinore ta kthente raketën në Ndërtesën e Montimit të Automjeteve për riparime, duke e shtyrë misionin për në prill.

Agjencia hapësinore ka një dritare gjashtëditore për lëshimin e anijeve kozmike në fillim të prillit. Nëse e humbet këtë mundësi, duhet të ndalet deri më 30 prill ose në fillim të majit.

“Është një fluturim prove dhe nuk është pa rrezik, por ekipi ynë dhe pajisjet tona janë gati”, tha Lori Glaze, Zëvendës Administratore e Asociuar për Drejtorinë e Misionit të Zhvillimit të Sistemeve të Eksplorimit (ESDMD) të NASA-s në fund të shqyrtimit dy-ditor të gatishmërisë së fluturimit.

Glaze dhe zyrtarë të tjerë të NASA-s refuzuan të jepnin informacione për probabilitetet e rrezikut për misionin e ardhshëm.

Historia ka treguar se një raketë e re ka 50 përqind shanse për sukses, tha John Honeycutt, kryetar i ekipit të menaxhimit të misionit.

Ka aq shumë boshllëk që nga fluturimi i vetëm tjetër i Sistemit të Lansimit në Hapësirë, më shumë se tre vjet më parë, pa askënd në bord, saqë është e vështirë të kuptosh ndonjë shifër të vlerësimit të rrezikut, tha Honeycutt.

«Nuk është fluturimi i parë», tha Glaze. «Por gjithashtu nuk jemi në një kadencë të rregullt. Pra, padyshim që kemi shumë më tepër rrezik sesa një sistem fluturimi që fluturon gjatë gjithë kohës».

Në fund të muajit të kaluar, administratori i ri i NASA-s, Jared Isaacman, njoftoi një rishikim të madh të programit Artemis për të përshpejtuar gjërat dhe, duke vepruar kështu, për të zvogëluar rrezikun.

I pakënaqur me ritmin e ngadaltë dhe boshllëqet e gjata midis misioneve hënore, ai shtoi një fluturim shtesë provë në orbitën rreth Tokës për vitin e ardhshëm. Ky është tani Artemis III i ri, me uljen në hënë nga dy astronautët të zhvendosur në Artemis IV. Isaacman synon një dhe ndoshta edhe dy ulje hënore në vitin 2028.

Ndërkohë, Zyra e Inspektorit të Përgjithshëm të NASA-s paralajmëroi në një audit këtë javë se agjencia ende ka nevojë për një strategji të qartë shpëtimi për ekipet hënore.

Ulja pranë polit jugor të Hënës do të ishte më e rrezikshme sesa për astronautët e Apollos që shkojnë më afër ekuatorit, duke pasur parasysh terrenin e ashpër polar, sipas raportit.

Raporti përmendi anijet hënore si kontribuesin kryesor në humbjen e mundshme të ekuipazhit gjatë disa uljeve të para në hënë të anijes Artemis. Ai e renditi pragun e humbjes së ekuipazhit nga agjencia hapësinore në 1 në 40 për operacionet hënore dhe 1 në 30 për misionet Artemis në përgjithësi.

Të kontraktuara nga NASA për të siguruar anijet e uljes në Hënë për astronautët, SpaceX i Elon Musk dhe Blue Origin i Jeff Bezos kanë përshpejtuar punën për të përmbushur datën e re të synuar 2028. Zyra e inspektorit të përgjithshëm tha se mbeten shumë sfida teknike, duke përfshirë furnizimin me karburant të anijeve të tyre të uljes në orbitën rreth Tokës përpara se të fluturojnë drejt Hënës.

NASA dërgoi 24 astronautë në hënë gjatë misionit Apollo, 12 prej të cilëve zbarkuan në të. Të gjitha fluturimet në hënë, përveç njërës prej tyre, Apollo 13, arritën objektivat e tyre kryesore. Programi përfundoi me Apollo 17 në vitin 1972.

© SYRI.net

Astronauti i NASA-s, Ron Garan, përjetoi një ndryshim të thellë jetësor pas 178 ditëve në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës (ISS). Duke nisur më 4 prill 2011 dhe duke u kthyer më 16 shtator 2011, Garan kreu pothuajse 3,000 orbita rreth Tokës dhe kuptoi se njerëzimi ka qenë duke “jetuar një gënjeshtër”.

Ai tregoi se, duke parë Tokën nga dritarja e ISS-së, u trondit nga mënyra se si duket planeti nga orbitë. Nga hapësira, sistemet delikate të mbijetesës së Tokës, atmosfera, oqeanet dhe ekosistemet duken qartë, por shoqëria njerëzore i trajton ato sikur ekzistojnë vetëm për të shërbyer ekonomisë globale.

“Unë nuk pashë ekonominë. Por që sistemi ynë njerëzor e trajton gjithçka – duke përfshirë vetë sistemet e mbijetesës së planetit – si një degë të ekonomisë globale, është e qartë nga hapësira se ne po jetojmë një gënjeshtër,” tha ai për Big Think.

Garan shtoi se kjo pamje i bëri të kuptonte se shumë nga sistemet që njerëzimi përdor janë të ndërtuara mbi një ide të gabuar: se burimet natyrore të Tokës janë thjesht një vegël për rritjen ekonomike. Nga kjo perspektivë, bëhet e qartë se mënyra se si njerëzimi organizon prioritetet është themelore e gabuar.

“Duhet të ndryshojmë mënyrën e të menduarit: nga ekonomi, shoqëri, planet te planet, shoqëri, ekonomi. Vetëm atëherë do të vazhdojmë procesin tonë evolucionar,” shpjegoi Garan.

Astronautët e quajnë këtë ndryshim “Overview Effect”, një term i krijuar nga filozofi i hapësirës Frank White në 1987. Ai përshkruan një ndryshim të thellë të ndërgjegjësimit që përjetojnë shumë astronautë duke parë Tokën nga hapësira, duke sjellë një ndjenjë të fuqishme habie, vlerësimi më të thellë për bukurinë dhe delikatesën e planetit dhe lidhje me njerëzimin dhe Tokën si tërësi.

Për Garan, kjo nuk ishte një ide abstrakte, por një ndryshim i përhershëm perspektive. Edhe pse deklaratat u bënë në 2022, intervista e tij së fundmi u shpërnda në rrjetet sociale, duke mahnitur përdoruesit.

“Ai u kthye përjetësisht i ndryshuar. Shumica e nesh qëndrojmë këtu poshtë duke u grindur për kufijtë në hartë,” shkroi një përdorues.

Garan shpjegoi se “orbital perspective” – perspektiva orbitale – është ajo që njerëzit bëjnë me këtë ndërgjegjësim. Ai e përshkroi si një ndjenjë të padrejtësisë kur sheh kontrastin midis bukurisë së jashtëzakonshme të planetit dhe realitetit të vështirë për shumë banorë.

“Një gjë që kuptova gjatë kohës në hapësirë është se ne nuk jemi nga Toka, ne jemi të Tokës. Dhe për ta çuar më tej, ne nuk jemi thjesht në univers; ne jemi universi duke marrë vetëdije për veten e vet.”

Ai shtoi se kuptimi i këtij koncepti nuk kërkon të shkosh në hapësirë; njerëzit mund të zhvillojnë perspektivën orbitale edhe duke qëndruar në Tokë. Ai përdori metaforën e një “dolly zoom” nga filmi për të shpjeguar se si mund të shqyrtohen problemet nga një perspektivë e gjerë dhe nga afër.

“Nëse përdorim dolly zoom për një situatë, do të zmadhojmë zonën gjeografike sa më shumë të mundemi, idealisht të gjithë planetin, por pa humbur fokusin tek detajet e vogla në terren,” tha ai.

Garan theksoi se kjo perspektivë e gjerë nuk duhet të bëjë që të humbasim vëmendjen ndaj individëve; njerëzit nuk duhet të reduktohen në statistika, grupe votimi ose konsumatorë, por të vlerësohen si anëtarë të shoqërisë.

Ai shtoi se duke menduar në kohë të gjata, madje edhe në breza, ndërsa trajtohen sfidat e menjëhershme, mund të kuptohen më mirë problemet dhe të gjenden zgjidhje më të forta dhe afatgjata.

Pavarësisht sfidave që përballet bota, Garan mbetet optimist, duke besuar se një ndërgjegjësim i rritur mbi lidhjen e ndërsjellë të njerëzimit po përhapet në të gjithë planetin dhe mund të ndihmojë në zgjidhjen e shumë problemeve globale dhe frymëzimin e njerëzve për një të ardhme më të mirë.

Sonte, më 3 mars, në qiell do të ndodhë një eklips total hënor, i njohur edhe si “hënë e përgjakur”.

Gjatë këtij fenomeni, Hëna merr një nuancë të kuqe të errët ose portokalli sepse Toka bllokon përkohësisht një pjesë të dritës së Diellit që Hëna normalisht reflekton. Ky është gjithashtu eklipsi i fundit total deri në vitin 2028, shkruan N1 Sarajevë.

Pse Hëna merr një ngjyrë të kuqe?

Një eklips total hënor mund të ndodhë vetëm gjatë një Hëne të plotë, kur Toka rreshtohet saktësisht midis Diellit dhe Hënës. Efekti i “hënës së përgjakur” ndodh kur hija e plotë e Tokës, ose umbra, mbulon plotësisht Hënën.

Megjithatë, një pjesë e dritës së Diellit kalon nëpër atmosferën e Tokës. Gjatësitë më të shkurtra të valëve, siç është drita blu, shpërndahen, ndërsa gjatësitë më të gjata të valëve, siç janë e kuqja dhe portokallia, arrijnë në Hënë dhe ndriçojnë sipërfaqen e saj. Sa më shumë pluhur dhe grimca në atmosferë, aq më intensive është nuanca e kuqe.

Ku do të jetë e dukshme?

Ky fenomen astronomik nuk do të jetë i dukshëm nga Evropa dhe Afrika. Kushtet më të mira të shikimit do të jenë në Amerikën e Veriut dhe të Jugut, pjesë të Azisë Lindore, rajonin e Paqësorit dhe Australinë. Faza e eklipsit total do të zgjasë pak më pak se një orë, ndërsa shkëlqimi i kuqërremtë do të zgjasë edhe më shumë.

Kur është mundësia tjetër?

Edhe pse do të duhet të presim për një tjetër eklips total, eklipset e pjesshme hënore ndodhin më shpesh. Ato ndodhin kur Hëna është e plotë, por Toka nuk është plotësisht e rreshtuar midis saj dhe Diellit. Eklipsi i pjesshëm tjetër pritet në fund të gushtit të këtij viti dhe, ndryshe nga ai i sonte, do të jetë i dukshëm nga Evropa. Nuk kërkohen instrumente të posaçme për ta vëzhguar atë – thjesht dilni jashtë dhe shikoni lart në qiellin e natës.

Mbretëria e Bashkuar pritet të përjetojë një fenomen të pazakontë të njohur si “Shi i Kuq”, sipas paralajmërimeve të shkencëtarëve evropianë të klimës. Ekspertët nga Copernicus Atmosphere Monitoring Service kanë bërë të ditur se një re pluhuri i kuq nga Sahara po lëviz drejt Evropës dhe do të arrijë mbi Britani, ku do të përzihet me reshjet e vazhdueshme të shiut. Ky kombinim pritet t’i japë reshjeve një nuancë të kuqërremtë.

Sipas shkencëtarit të lartë Mark Parrington, pluhuri do të kalojë kryesisht mbi jugun e Anglisë dhe në lartësi të mëdha atmosferike. Fenomeni parashikohet të zgjasë rreth dy orë gjatë pasdites. Megjithëse emri tingëllon shqetësues, ekspertët theksojnë se “Shi i Kuq” nuk paraqet rrezik për shëndetin. Pas tharjes së reshjeve, pritet të mbetet vetëm një shtresë e hollë pluhuri mbi makina dhe sipërfaqe të ekspozuara.

Fenomeni lidhet me erërat e forta që ngrejnë pluhurin saharian lart në atmosferë. Nëse rrjedhat ajrore në shtresat e sipërme fryjnë drejt veriut, grimcat mund të udhëtojnë mijëra kilometra dhe të arrijnë deri në Britani. Ndërkohë, shërbimi meteorologjik britanik ka paralajmëruar se reshjet e shumta pritet të vazhdojnë deri në mes të marsit. Autoritetet theksojnë se fenomeni është kryesisht vizual dhe nuk ka arsye për alarm.

Astronomët nuk e dinë se ku ndodhen mijëra asteroidë “vrasës”, ka pranuar kreu i mbrojtjes planetare të NASA-s.

Dr. Kelly Fast, e cila drejton përpjekjet e agjencisë për të gjurmuar objekte pranë Tokës si asteroidet dhe kometat, tha se rreth 15,000 shkëmbinj hapësinorë të madhësisë së mesme nuk dihet se ku janë.

“Këta shkëmbinj, të njohur si vrasës të qyteteve, janë të paktën 140 metra në diametër dhe nëse njëri prej tyre do të godiste një zonë të populluar në Tokë, mund të shkaktonte dëme të vërteta rajonale”, tha Dr. Fast në konferencën vjetore të Shoqatës Amerikane për Avancimin e Shkencës në Phoenix.

Dr. Nancy Chabot, shkencëtare planetare në Universitetin Johns Hopkins, paralajmëroi gjithashtu se planeti nuk do të ketë asnjë mënyrë për të mbrojtur veten nëse një nga këto shkëmbinj duket se po përplaset drejt Tokës, shkruan the Telegraph.

Dr. Chabot udhëhoqi misionin e Testit të Ridrejtimit të Asteroidit të Dyfishtë (Dart), i cili qëllimisht përplasi një anije kozmike të quajtur Dimorphos për të ndryshuar orbitën e shkëmbit.

Misioni ishte një sukses dhe u përshëndet si një mënyrë për të mbrojtur Tokën, megjithatë aktualisht nuk ekziston asnjë anije tjetër kozmike që mund të përdoret në një mision të ardhshëm.

Astronomët u vunë në gatishmëri të lartë vitin e kaluar kur u duk se një shkëmb hapësinor me madhësinë e një fushe futbolli mund të përplasej me Tokën.

Asteroidi YR4 kaloi pranë Tokës ditën e Krishtlindjeve të vitit 2024 , por u pa vetëm një javë më vonë.

Analiza e trajektores së tij tregoi se po largohej nga Toka, por orbita e tij mund ta vendosë atë në një kurs përplasjeje në vitin 2032.

“Dart ishte një demonstrim i shkëlqyer. Por ne nuk kemi një tjetër që rri gati për t’u nisur nëse do të kishte ndonjë kërcënim për të cilin do të na duhej ta përdornim”, tha Dr. Chabot.

“Nëse diçka si YR4 do të ishte drejtuar drejt Tokës, ne nuk do të kishim asnjë rrugë për ta devijuar atë në mënyrë aktive tani për tani”, shtoi ajo.

Asteroidët e mëdhenj, ata me diametër më të madh se një kilometër, si ai që zhduku dinosaurët më shumë se 60 milionë vjet më parë, janë të lehtë për t’u dalluar në qiell, sipas Dr. Fast.

Ajo paralajmëroi se varieteti i madhësisë së mesme, i cili është mjaftueshëm i madh për të shkaktuar probleme serioze, por mjaftueshëm i vogël për të shmangur zbulimin, është shqetësimi kryesor.

Kur e pyetën se çfarë e mban zgjuar natën, ajo u përgjigj: “Në të vërtetë janë asteroidët për të cilët nuk dimë. Nuk shqetësohemi aq shumë për asteroidët e mëdhenj nga filmat, sepse e dimë se ku ndodhen”.

“Dhe gjëra të vogla na godasin gjatë gjithë kohës. Nuk jam aq e shqetësuar për këtë. Janë ato midis tyre që mund të shkaktojnë dëme rajonale. Ndoshta jo pasoja globale, por ato mund të shkaktojnë dëme të vërteta”, vazhdoi Dr. Fast.

“Dhe nuk e dimë se ku janë të gjitha. Nuk është diçka që mund ta gjesh as me teleskopin më të mirë në botë”, shtoi ajo.

Raportohet se NASA po ndërton një teleskop të ri hapësinor për të vëzhguar qiellin e natës, për ta ndihmuar atë të përmbushë objektivin e identifikimit dhe gjurmimit të më shumë se 90% të objekteve pranë Tokës me diametër më të madh se 140 metra.

Misioni Near-Earth Object Surveyor pritet të nisë vitin e ardhshëm me aftësinë për të zbuluar asteroidë të ndritshëm dhe të errët, të cilët janë më të vështirët për t’u gjetur.

“Po kërkojmë në qiell për të gjetur asteroidë përpara se të na gjejnë ata, dhe për t’i kapur përpara se të na arrijnë”, përfundoi Dr. Fast.

Në brigjet e Belizes ndodhet një gropë nënujore aq e thellë sa shkencëtarët nuk janë të sigurt se sa thellë shkon.

Në Gjirin Chetumal, gropa Taam ja’, një ‘vrimë e kaltër’, ka rezultuar një sfidë për studiuesit që përpiqen të matin thellësinë e saj, transmeton Telegrafi.

Duke përdorur sonarin për të hartuar vrimën, ata zbuluan se Taam ja’ është afërsisht 274 metra e thellë – por këto matje mund të jenë të pasakta, për shkak të ndryshimeve të temperaturës dhe kripësisë në secilën shtresë uji.

Zhytësit u dërguan në vrimë, afërsisht 30 metra thellë, dhe zbuluan se muret e vrimës ishin të buta dhe të pabarabarta, përpara se të shndërroheshin në shkëmb më të fortë.

Pasi ankoruan një varkë mbi hapjen e vrimës, një ekip kërkimor uli një kabllo masive, me gjatësi 500 metra, në vrimë, por nuk ishte mjaftueshëm e gjatë për të arritur në fund.

Studiuesit vunë re se instrumenti mund të ishte shtyrë anash nga rrymat dhe të ishte hedhur jashtë matjeve, por misteri mbetet: sa e thellë është Taam ja’?

Pavarësisht përpjekjeve të përsëritura për të matur vrimën me kabllo të gjata, nuk ka pasur një matje përfundimtare të thellësisë së saj.

Për vite me radhë, vrima e kaltër Sansha Yongle, në Detin e Kinës Jugore, besohej të ishte vrima e kaltër më e thellë në oqean.

Nëse shkencëtarët mund të matin thellësinë e Taam ja’, ajo mund të zëvendësojë vrimën Sansha Yongle si gropa më e thellë e matur në oqean.

Besohet se Taam ja’ mund të ketë një rrjet shpellash dhe tunelesh nënujore, duke e bërë matjen e saj edhe më të vështirë.

Më parë këtë vit, shkencëtarët ishin në gjendje të nxirrnin një bërthamë sedimentesh nga fundi i gropës detare që siguroi një arkiv stuhish 5,700-vjeçar.

Shtresat e sedimenteve treguan se gjatë gjashtë mijëvjeçarëve të fundit, mesatarisht, midis katër dhe 16 stuhi tropikale kalojnë mbi vrimë për 100 vjet.

Vrima e madhe e kaltër ndodhet rreth 60 milje larg bregdetit të qytetit të Belizes dhe është pjesë e Koraleve të Belizes, një vend i trashëgimisë botërore të UNESCO-s.

U formua në fund të Epokës së fundit të Akullnajave, kur ujërat e detit që u ngritën përmbytën një sërë shpellash gjigante.

Mendohet se shpellat u formuan rreth 153,000 vjet më parë dhe u zhytën plotësisht rreth 15,000 vjet më parë.

Vrima është e populluar nga disa lloje peshkaqenësh, duke përfshirë peshkaqenë të shkëmbinjve të Karaibeve, peshkaqenë kokë-çekiç, peshkaqenë dem dhe peshkaqenë me majë të zezë.

Astronomët kanë zbuluar një sistem planetar rreth një ylli xhuxh të kuq që po i vë në provë teoritë klasike të formimit të planetëve.

Zbulimi u bë falë vëzhgimeve me teleskopë të NASA-s dhe të European Space Agency.

Sistemi, i cili ndodhet rreth 116 vite-dritë larg Tokës, ka katër planetë të rreshtuar në një mënyrë “përmbys”: planeti më i brendshëm është shkëmbor, dy të tjerët janë gazorë, ndërsa i jashtmi, në mënyrë të papritur, është sërish shkëmbor.

Kjo bie ndesh me modelin e njohur edhe në sistemin tonë diellor, ku planetët shkëmborë janë afër yllit, ndërsa gjigantët gazorë më larg. Sipas teorisë standarde, pranë yllit temperaturat e larta lejojnë vetëm materialet rezistente të formojnë bërthama shkëmbore, ndërsa përtej “vijës së borës” akulli ndihmon që bërthamat të rriten shpejt dhe të grumbullojnë gaz.

Studimin e udhëhoqi Thomas Wilson nga University of Warwick, i cili shpjegon se planeti i jashtëm shkëmbor ka shumë gjasa të jetë formuar më vonë, kur disku rreth yllit ishte tashmë i varfër në gaz. Ky “formim i varfër në gaz” do të thotë se planetët nuk u ndërtuan njësoj dhe jo në të njëjtën kohë.

Sipas Sara Seager, nga Massachusetts Institute of Technology, ky sistem mund të jetë ndër provat e para që rregullat e zakonshme të formimit planetar mund të “kthehen përmbys” rreth yjeve më të zakonshëm në galaktikë. Heather Knutson nga California Institute of Technology thekson se planeti i jashtëm është veçanërisht intrigues dhe mund të ketë atmosfera të ndryshme, ndoshta edhe kushte ku uji të kondensohet.

Edhe studiues të tjerë, si Ana Glidden dhe Néstor Espinoza nga Space Telescope Science Institute, pajtohen se sistemi është një “laborator natyror” për të testuar modelet e formimit të planetëve. Debati mbetet i hapur, por një gjë është e qartë: universi vazhdon të na surprizojë dhe të na kujtojë se ende kemi shumë për të mësuar.

Një anije e SpaceX me katër astronautë është nisur në rrugën e saj drejt Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor, duke filluar një udhëtim që do ta rikthejë laboratorin në orbitë me staf të plotë pas një muaji operimi me një ekuipazh minimal.

Misioni, i quajtur Crew-12, u nis nga Stacioni i Forcave Hapësinore Cape Canaveral në Florida.

Anija kozmike pritet të ankorohet me ISS-në të shtunën pasdite.

NASA, e cila ka kontraktuar SpaceX për transportin e astronautëve për në dhe nga stacioni hapësinor, ishte përpjekur të përshpejtonte lëshimin e Crew-12 për shkak të mungesës së personelit.

Por agjencia duhej të hiqte dorë nga dy lëshime të mundshme për shkak të motit të pafavorshëm përgjatë rrugës së fluturimit të raketës.

Bëhet e ditur se Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor ka funksionuar me tre persona në bord — shumë më pak se stafi prej shtatë personash që dëshiron agjencia hapësinore — që nga mesi i janarit.

Lansimi i ri vjen pasi një mision i mëparshëm i stafit të SpaceX, Crew-11, u detyrua të bënte një kthim të parakohshëm në Tokë për shkak të një problemi mjekësor.

“NASA ishte gati. Ekipi reagoi shpejt dhe profesionalisht, ashtu si edhe ekipet në të gjithë agjencinë, duke bashkëpunuar ngushtë me partnerët tanë komercialë dhe duke ekzekutuar një kthim shumë të sigurt”, tha administratori i NASA-s, Jared Isaacman, gjatë një konference për shtyp në janar, duke shtuar se astronauti ishte në gjendje të qëndrueshme.

“Pikërisht për këtë arsye ne stërvitemi dhe kjo është NASA në formën e saj më të mirë”, shtoi ai.

Largimi i parakohshëm i astronautëve të Crew-11 la stacionin hapësinor me madhësinë e një fushe futbolli me tre anëtarë të mbetur të stafit: dy kozmonautë rusë, Sergey Kud-Sverchkov dhe Sergei Mikayev, si dhe astronautin e NASA-s Chris Williams, i cili udhëtoi për në laboratorin orbital si pjesë e një marrëveshjeje për ndarjen e udhëtimit me Roscosmos, homologun rus të NASA-s.

Situata nuk është ideale.

NASA ka treguar rregullisht se një prani e fortë ekuipazhi në stacionin hapësinor është thelbësore për maksimizimin e vlerës dhe produktivitetit në bordin e laboratorit në orbitë – i cili kushton rreth 3 miliardë dollarë në vit për t’u operuar dhe mirëmbajtur.

Shkencëtarët kanë gjetur molekula organike në një galaktikë të afërt, në një prej mjediseve më ekstreme të universit. Zbulimi, i publikuar në revistën Nature Astronomy, është realizuar falë vrojtimeve të teleskopit James Webb, i cili arriti të penetrojë deri në bërthamë falë instrumenteve me rreze infra të kuqe.

Molekulat organike të gjetura, me bazë karboni, konsiderohen si hapi i parë drejt formimit të përbërjeve që janë baza e jetës ashtu siç e njohim ne.

Sipas kërkuesve, kompleksiteti kimik i zbuluar është shumë më i lartë se sa parashikonin modelet teorike aktuale. Rrezet kozmike luajnë një rol kyç, pasi fragmentojnë grimcat e pluhurit të pasura me karbon, duke prodhuar molekula të vogla organike që mund të jenë ndërlidhja e parë drejt kimisë së jetës.

Një grup shkencëtarësh dhe inxhinierësh të klimës kanë propozuar një zgjidhje të pazakontë për të ngadalësuar shkrirjen e akullnajës Thwaites në Antarktidën Perëndimore, e njohur ndryshe si “akullnaja e Ditës së Gjykimit”.

Sipas studimeve të fundit, kjo akullnajë po shkrihet me ritme më të shpejta nga sa ishte parashikuar, duke përbërë një rrezik serioz për rritjen e nivelit të detit në shkallë globale.

Thwaites kontribuon rreth 4% të rritjes vjetore të nivelit të detit dhe, nëse do të shembej plotësisht, mund të shkaktonte një rritje deri në 65 centimetra, duke vënë në rrezik miliona banorë të zonave bregdetare. Për të frenuar këtë proces, propozohet ndërtimi i një barriere nënujore fleksibile, rreth 152 metra e lartë dhe 80 kilometra e gjatë, e ankoruar në shtratin e detit. Qëllimi është të bllokohet depërtimi i ujërave të ngrohta oqeanike që përshpejtojnë shkrirjen e akullit, shkruan AS

Projekti parashikon një fazë trevjeçare kërkimi për testimin e materialeve dhe prototipeve, si dhe matje të detajuara brenda akullnajës për të kuptuar më mirë ndërveprimin mes oqeanit dhe bazës së saj. Shkencëtarët theksojnë se kjo zgjidhje nuk ndalon ndryshimet klimatike, por mund të fitojë kohë të çmuar për të kufizuar pasojat e tyre.