ATV

Category: SHKENCË

  • Zbulohet një lloj i ri dinozauri: “Ishin të shpejtë, vrapuan në dunat e lashta”

    Zbulohet një lloj i ri dinozauri: “Ishin të shpejtë, vrapuan në dunat e lashta”

    Shkencëtarët brazilianë njoftuan zbulimin e një specie të re dinozauri, një kafshë e shpejtë që jetonte në shkretëtirë gjatë periudhës së hershme të Kretakut dhe u identifikua nga gjurmët e saj.

    Lloji i ri, i quajtur Farlowichnus rapidus, ishte një kafshë e vogël mishngrënëse rreth 60-90 centimetra e gjatë, sipas shkencëtarëve. Zbulimi u publikua në revistën shkencore “Cretaceous Research”.

    “Sipas distancës së madhe midis gjurmëve të gjetura, mund të konkludohet se ishte një dinozaur shumë i shpejtë që vrapoi mbi dunat e lashta”, thuhet në deklaratë.

    Periudha e Kretakut të Hershëm zgjati nga 145 deri në 100 milionë vjet para Krishtit.

    “Gjurmët e fosilizuara të dinozaurëve”, siç i quajnë shkencëtarët, u gjetën për herë të parë në vitet 1980 nga prifti dhe paleontologu italian Giuseppe Leonardi në qytetin Araraquari në shtetin e Sao Paulos.

    Në vitin 1984, Leonardi dhuroi një nga mostrat e gjurmëve të gjetura në të ashtuquajturin Formacioni Botucatu, një grup shkëmbinjsh të formuar nga një shkretëtirë e lashtë dune, Muzeut Brazilian të Shkencave të Tokës.

    Gjurmët e këmbëve janë të ndryshme nga të gjitha gjurmët e tjera të njohura të dinozaurëve, tha paleontologu Rafael Costa.

  • Shkencëtarët paralajmërojnë 14 kurthe evolucionare që mund ta zhdukin njerëzimin

    Shkencëtarët paralajmërojnë 14 kurthe evolucionare që mund ta zhdukin njerëzimin

    Nëse shikojmë përmes prizmit të përparimit ekzistues teknologjik dhe mjekësor, mund të ndihemi optimistë për prosperitetin e njerëzimit në të ardhmen, por nëse gërmojmë më thellë, shumë shpejt na bëhet e qartë se suksesi dhe mbijetesa e njerëzve si specie në këtë planeti nuk është aspak i garantuar.

    Hulumtimi i ri i kryer nga shkencëtarët në Universitetin e Stokholmit të Suedisë ka prodhuar 14 “kurthe evolucionare” të ndryshme në të cilat popullata e botës mund të bjerë, duke rezultuar në fund të fundit në zhdukjen e specieve tona.

    Sipas ekipit që qëndron pas studimit, një pjesë e problemit është se ne i kemi siguruar vetes gjithçka që mundemi, dhe pikërisht atë që kemi arritur – suksesi dhe dominimi maksimal mund të rezultojë në pasoja të rrezikshme.

    Tani po kalojmë një polikrizë, një nyje krizash të ndryshme, por vërtet të lidhura thellësisht, brenda së cilës kërcënimet e shumta – nga ndryshimet klimatike deri te pandemitë kërcënojnë t’i japin fund Antropocenit.

    “Njerëzit janë tepër krijues si specie,” thotë antropologu Peter Sogaard Jorgensen nga Universiteti i Stokholmit. “Ne jemi të aftë për risi dhe përshtatje ndaj shumë rrethanave dhe jemi gjithashtu në gjendje të bashkëpunojmë në një shkallë çuditërisht të madhe. Por këto aftësi kanë rezultuar të kenë pasoja të padëshiruara,” thotë ai.

    Rrugët e vdekura evolucionare globale që kërcënojnë njerëzimin

    Nga 14 kurthet e mundshme evolucionare që kërcënojnë njerëzimin, pesë ekspertë i quajnë ato globale.

    Këto janë thjeshtime, duke pasur parasysh se sistemet bëhen shumë të specializuara për t’u përshtatur, si bujqësia mono-kulturore, rritja për hir të rritjes, që do të thotë një kërkim i vazhdueshëm për një blerje ose nisje të një linje të re që rrit në mënyrë dramatike të ardhurat dhe është një recetë për fatkeqësi të mundshme, më pas tejkalim, që ndodh kur shfrytëzimi njerëzor i burimeve natyrore tejkalon biokapacitetin e Tokës (më shumë sesa mund të sigurojë Toka), ndarjen (konflikt ndërkombëtar) dhe ngjitjen (sëmundje të ndryshme infektive).

    Kurthe teknologjike dhe strukturore

    Pesë të tjerat janë etiketuar nga shkencëtarët si kurthe teknologjike. Këto janë lidhja me infrastrukturën (si me lëndët djegëse fosile), ndotja kimike, teknologjia ekzistenciale (si armët bërthamore), autonomia teknologjike (përfshirë inteligjencën artificiale) dhe dezinformata ose informacione të rreme.

    Katër të tjerët u quajtën kurthe strukturore nga studiuesit. Këto janë afatshkurtra, mbikonsumimi, shkëputja e biosferës dhe humbja e kapitalit social lokal në një shoqëri ku një botë gjithnjë e më e digjitalizuar prish dhe ndërpret ndërveprimin shoqëror dhe potencialisht kontribuon në ndarje të mëtejshme.

    Studiuesit besojnë se 12 nga 14 kërcënimet e listuar për njerëzimin janë tashmë në një fazë mjaft të avancuar. Vetëm autonomia teknologjike dhe humbja e kapitalit social lokal ende nuk janë shndërruar në çështje shqetësuese.

    “Kurthet evolucionare janë një koncept i njohur në botën e kafshëve”

    Ata theksojnë se ajo që është edhe më alarmante është fakti se ngërçet e sipërpërmendura ndërthuren dhe përforcojnë njëra-tjetrën, duke krijuar një nyje krizash të lidhura thellësisht, çka do të thotë se mund të biem në grackën e më shumë se njërës prej tyre.

    “Kurthet evolucionare janë një koncept i njohur në botën e kafshëve”, thotë Jorgensen. “Ashtu si shumë insekte tërhiqen nga drita dhe ky refleks i tyre evolucionar në botën moderne mund t’i vrasë, njerëzimi rrezikon të reagojë ndaj fenomeneve të reja në një mënyrë të keqe dhe të papërshtatshme që do ta dëmtojë atë.

    Megjithëse gjithçka duket mjaft e zymtë, studiuesit nuk dorëzohen dhe besojnë se tani është e nevojshme të fillohet një transformim aktiv, jo vetëm për të pranuar që duhet t’i përshtatemi rrjedhës së kohës dhe ngjarjeve, por edhe të bëjmë përpjekje për t’i kthyer gjërat në një drejtim tjetër.

    “Ka shpresë se fati i njeriut nuk është shkruar ende”

    Si specie, ne mund të jemi dritëshkurtër dhe shkatërrues, por në të njëjtën kohë jemi krijues, novatorë dhe të gatshëm për të bashkëpunuar, theksojnë shkencëtarët suedezë. Sipas tyre, kjo do të thotë se ka shpresë se fati ynë ende nuk është shkruar.

    “Secili prej nesh mund të bëjë një gjë shumë të thjeshtë – të angazhohemi më shumë në mbrojtjen e natyrës dhe shoqërisë, duke parë në të njëjtën kohë pasojat pozitive dhe negative globale të veprimeve tona lokale,” thotë Jorgensen.

    Rezultatet e hulumtimit u botuan në transaksionet filozofike, “Proceedings of the Royal Society of London”, në serinë e Shkencave Biologjike.

  • ​Raketa më e fuqishme në histori humbi kontaktin pas dhjetë minutash

    ​Raketa më e fuqishme në histori humbi kontaktin pas dhjetë minutash

    Starship i SpaceX, një anije kozmike e gjeneratës së ardhshme e zhvilluar për të transportuar astronautët në Hënë dhe më gjerë, la atmosferën e Tokës pa një ekuipazh për herë të parë, por kontakti u humb menjëherë pas ngritjes.

    Raketa me dy faza u nis nga baza e nisjes “Starbase” e Elon Musk në Boca Chica, Teksas.

    Ishte dashur të fluturonte 90 minuta në hapësirë, por kontakti humbi dhjetë minuta pas ngritjes, njoftoi kompania.

    “Kemi humbur kontaktet në fazën e dytë. Mendoj se humbëm fazën e dytë”, tha John Insprucker, drejtuesi i transmetimit të drejtpërdrejtë të SpaceX.

  • Shkencëtarët zbuluan ‘virusin vampir’, ky fenomen s’ishte i njohur deri tash

    Shkencëtarët zbuluan ‘virusin vampir’, ky fenomen s’ishte i njohur deri tash

    Ky fenomen i pazakontë u zbulua në një grup bakteriofagësh satelitorë që sulmojnë specien bakteriale Streptomyces.

    Disa lloje të entiteteve virale, të njohura si “elemente gjenetike të lëvizshme” (MGE), mund të konsiderohen si format më të thjeshta të jetës. Midis tyre janë “acidet nukleike satelitore”, të cilat janë pothuajse minimale.

    Këto MGE nuk përmbajnë informacion për prodhimin e elementeve kyçe siç është kapsula, kështu që varen nga viruse të tjera për të prodhuar pajisjet e tyre.

    Megjithatë, hulumtimi i kryer nga një ekip shkencëtarësh nga Universiteti i Maryland në Baltimor, SHBA, zbulon se këto MGE sillen si “parazitë” ose “vampirë” të vërtetë.

    Gjatë infektimit të një popullate qelizash bakteriale, shkencëtarët vunë re se acidet nukleike satelitore fjalë për fjalë “bashkohen” me viruse të tjera që i ndihmojnë ata.

    Ky fenomen nuk ishte i njohur deri atëherë, gjë që është një zbulim befasues për studiuesit.

    “Askush nuk ka parë ndonjëherë një bakterofag – ose ndonjë virus tjetër – të ngjitet me një virus tjetër,” tha biologu Tagide deCarvalho, autori kryesor i studimit.

    Ky fenomen i pazakontë u zbulua në një grup bakteriofagësh satelitorë që sulmojnë specien bakteriale Streptomyces.

    Ndryshe nga disa bakteriofagë të tjerë satelitorë, këta mund të krijojnë në mënyrë të pavarur “pajisjet” e tyre. Megjithatë, për shkak se atyre u mungon një mjet specifik për të thyer muret dhe membranat qelizore, ata duhet të mbështeten në viruse të tjera për të kryer këtë funksion, raporton Science Alert.

  • Tre astronautë kthehen në Tokë pas mbi 5 muaj qëndrimi në stacionin hapësinor të Kinës

    Tre astronautë kthehen në Tokë pas mbi 5 muaj qëndrimi në stacionin hapësinor të Kinës

    Tre astronautë kthehen në Tokë pas mbi 5 muaj qëndrimi në stacionin hapësinor të Kinës
    Tre astronautë kinezë janë kthyer në Tokë pasi kaluan më shumë se pesë muaj në stacionin hapësinor të Kinës.

    Astronautët që ishin pjesë e misionit të Kinës Shenzhou-16 u ulën në vendin e uljes Dongfeng në Rajonin Autonom të Mongolisë së Brendshme të Kinës veriore.

    “Kapsula e kthimit e anijes kozmike të drejtuar Shenzhou XVI, që mbante astronautët Jing Haipeng, Zhu Yangzhu dhe Gui Haichao, u ul në vendin e uljes Dongfeng në Rajonin Autonom të Mongolisë së Brendshme të Kinës”, thuhet në postimin e Stacionit Hapësinor Kinez në X.

    Të tre astronautët, të cilët qëndruan në stacionin hapësinor për 154 ditë, janë në gjendje të mirë shëndetësore.

    Kthimi i ekuipazhit Shenzhou-16 erdhi pasi anija kozmike e drejtuar nga Shenzhou-17, me tre astronautë të tjerë në bord, u ankorua me sukses në stacionin hapësinor javën e kaluar. (AA)

  • ​Një radio sinjal 8 miliardë vjeçar arriti në Tokë

    ​Një radio sinjal 8 miliardë vjeçar arriti në Tokë

    Astronomët kanë regjistruar valë radio misterioze që u deshën 8 miliardë vjet për të arritur në Tokë. Është një nga shpërthimet më të largëta dhe më të fuqishme të radios së shpejtë (FRB) të vëzhguara ndonjëherë.

    Në fakt, shpërthimi i FRB 20220610A zgjati më pak se një mili-sekondë, por në atë fraksion të një momenti lëshoi ​​aq energji sa lëshon Dielli ynë gjatë 30 vjetëve.

    Shpërthimet e shpejta të valëve të radios janë një nga misteret më magjepsëse në univers. Këto janë sinjale jashtëzakonisht të fuqishme, disa lëshojnë më shumë energji se 500 milionë diej dhe zgjasin më pak se sa hap e mbyll sytë. Një nga karakteristikat më të rëndësishme të FRB-ve është se ato janë jetëshkurtra dhe të paparashikueshme. Zakonisht shfaqen papritur në një pjesë të qiellit dhe zgjasin vetëm disa mili-sekonda.

    Përsëritja e FRB-ve, domethënë kur nuk është vetëm një interval, por disa me radhë, janë shumë të rralla dhe tërheqin veçanërisht vëmendjen e astronomëve. Disa nga FRB-të e përsëritura ndodhin periodikisht, në intervale të rregullta, çdo disa ditë ose muaj.

    “Duke ardhur nga një grup i vogël galaktikash”

    Astronomët duke përdorur një seri teleskopësh të fuqishëm në Australi (ASKAP, Australian Square Kilometer Array Pathfinder) zbuluan FRB 20220610A dhe zbuluan se nga vinte.

    “Me ASKAP, ne ishim në gjendje të përcaktonim se nga erdhi”, tha astronomi Stuart Ryder nga Universiteti Macquarie në Australi, siç raportohet nga CNN.

    “Më pas kërkuam burimin e saktë, galaktikën, me teleskopin shumë të madh në Kili. Ne zbuluam se ajo vinte nga një galaktikë që është më e vjetër dhe më e largët se çdo burim tjetër FRB-sh i vëzhguar deri më tani, dhe se ka të ngjarë për të qenë brenda një grupi të vogël galaktikash që kalojnë përmes procesit të bashkimit”, shtoi ai.

    Misteri i origjinës së FRB

    Burimi i këtij FRB të lashtë është një grup prej dy ose tre galaktikash që tani po kalojnë procesin e bashkimit, ndërveprimit dhe formimit të yjeve të rinj. Ky zbulim është në përputhje me hipotezën se magnetet ose disa objekte të tjera me energji të lartë të formuara pas shpërthimit të yjeve janë përgjegjës për shpërthimet e shpejta të valëve të radios.

    Magnetarët janë yje neutron me fusha magnetike jashtëzakonisht të forta dhe yjet neutron janë bërthamat e shembura të yjeve masivë që kanë arritur fundin e jetëgjatësisë së tyre dhe kanë hedhur pjesën më të madhe të materialit të tyre në hapësirë.

    “Edhe pse ne ende nuk e dimë saktësisht se çfarë i shkakton këto shpërthime të mëdha energjie, ky hulumtim tregon se FRB-të janë një fenomen i zakonshëm në univers dhe se ne mund t’i përdorim ato për të zbuluar lëndën midis galaktikave dhe për të kuptuar më mirë strukturën e universit,” tha astrofizikani Ryan Shannon nga Universiteti në Australi.

    Hulumtimi “Një shpërthim i shpejtë i radios ndriçuese që heton Universin në zhvendosjen e kuqe 1”, u botua në revistën “Science”.

  • ​NASA bëri fotografi të pabesueshme të botës me më shumë vullkane në sistemin diellor

    ​NASA bëri fotografi të pabesueshme të botës me më shumë vullkane në sistemin diellor

    Sonda Juno e NASA-s kapi foto të reja të trupit më aktiv vullkanik në Sistemin Diellor.

    Më 15 tetor, anija kozmike fluturoi përtej hënës së Jupiterit, Io, duke iu afruar asaj vetëm 11,680 kilometra larg.

    Në imazhet e reja, ne mund të shohim rajonin polar verior të Hënës, si dhe retë vullkanike që vareshin mbi shpërthimet.

    Io është një trup jashtëzakonisht aktiv vullkanik, shkencëtarët vlerësojnë se rreth 150 nga 400 vullkanet e njohur shpërthejnë në të në çdo kohë të caktuar. Këto foto të fundit janë pamja më e detajuar e sipërfaqes së Io që nga sonda Galileo e Jupiterit, e cila studioi gjigantin e gazit dhe hënat e tij midis 1995 dhe 2003.

    Një botë e mbushur me vullkane

    Io është një objekt magjepsës. Ajo është vetëm pak më e madhe se Hëna e Tokës dhe është plotësisht e mbushur me vullkane. Në imazhet me rreze infra të kuqe (imazhi më poshtë), mund të shihet se si materiali i shkrirë pushton sipërfaqen dhe krijon liqene të mëdha llave, shkruan Science Alert.

    Ky aktivitet i theksuar vullkanik është pasojë e orbitës specifike të Ija-s. Domethënë, orbita e saj është në formën e një elipsi, që do të thotë se ajo ndryshon ndikimin gravitacional të Jupiterit, duke ndryshuar formën e vetë hënës. Ky trup hapësinor është gjithashtu i ndikuar gravitacionalisht nga hënat e tjera të Jupiterit – Callista, Europa dhe Ganymede; që ngroh më tej hënën e vogël dhe stimulon aktivitetin vullkanik.

    Io krijon aurorat ultravjollcë në Jupiter

    Forcat gravitacionale kanë një efekt të jashtëzakonshëm. Një rrjedhë e vazhdueshme e gazit të dyoksidit të squfurit që shpërthen nga Io hyn në orbitën e Jupiterit, ku formon një rrymë të madhe plazme që lëviz vazhdimisht dhe përshpejtohet përgjatë linjave të fushës magnetike të planetit gjigant. Kur arrin në pole, materiali bie në atmosferën e Jupiterit dhe krijon aurora të përhershme ultravjollcë, të padukshme për syrin e lirë.

    Në fotot e reja, ne mund të shohim detajet e rajonit polar verior në Io, i cili është shtëpia e maleve jo vullkanike që arrijnë një lartësi deri në 6.000 metra. Të paktën dy re vullkanike u regjistruan në skajet e saj.

    Juno nuk ka mbaruar ende me punën e tij. Në muajt e ardhshëm, sonda do të fluturojë jashtëzakonisht afër Ije dhe do të arrijë në një distancë prej vetëm 1.500 kilometrash. Ndaj na presin foto të tjera mahnitëse.

  • ​Studimi: Dielli do të bëhet burimi më i rëndësishëm i energjisë, por ka katër pengesa

    ​Studimi: Dielli do të bëhet burimi më i rëndësishëm i energjisë, por ka katër pengesa

    Dielli ka të ngjarë të bëhet burimi më i rëndësishëm i energjisë në botë deri në vitin 2050, thonë shkencëtarët britanikë në një studim të publikuar së fundmi.

    Sektori i energjisë mund të ketë arritur një pikë kthese ku ka një sinergji midis përdorimit të teknologjisë diellore dhe procesit të të mësuarit të kompanive për ta bërë atë më të përballueshëm, thanë shkencëtarët nga Universiteti i Exeter dhe Kolegji Universitar Londër.

    “Përparimet në burimet e rinovueshme nënkuptojnë se parashikimet e dominuara nga karburantet fosile nuk janë më realiste,” tha në një deklaratë për shtyp drejtuesi i studimit Femke Nijsse nga Instituti Global i Sistemeve të Exeter.

    Ekziston një besim në rritje se kostoja e reduktuar në mënyrë dramatike e energjisë së rinovueshme do të lehtësojë ndjeshëm reduktimin e karbonit në vendet në zhvillim, thuhet në deklaratë.

    Ndërsa rruga që energjia diellore të bëhet burimi më i rëndësishëm i energjisë duket i vendosur, edhe pa mbështetjen e politikave më ambicioze të klimës, shkencëtarët paralajmërojnë se “pengesat” ende mund ta parandalojnë atë.

    Katër pengesa për dominimin e energjisë diellore

    Shkencëtarët identifikuan katër fusha që mund të parandalonin kalimin drejt dominimit diellor: disponueshmëria e rrjeteve të qëndrueshme të energjisë elektrike, financimi diellor në vendet në zhvillim, kapaciteti i zinxhirit të furnizimit dhe rezistenca politike në rajonet ku shumë vende pune janë të lidhura me industritë e karburanteve fosile.

    Prandaj, qeveritë duhet të fokusohen më pak në kalimin në vetë energjinë diellore dhe më shumë në heqjen e këtyre katër barrierave, rekomandojnë shkencëtarët.

    Kjo përfshin sigurimin e furnizimit me energji kur dielli nuk është i pranishëm, për shembull përmes fermave të erës dhe linjave të transmetimit ndërmjet rajoneve.

    Vendet afrikane në veçanti do të kishin nevojë për qasje në financim për të menaxhuar kalimin në energjinë diellore. Zinxhirët e furnizimit duhet të forcohen, veçanërisht për lëndët e para kritike si litiumi dhe bakri i nevojshëm për prodhimin e baterive.

    Humbjet e vendeve të punës në karburantet fosile dhe industritë e lidhura me to, nga të cilat varen rreth 13 milionë njerëz në mbarë botën, duhet të zbuten, thanë shkencëtarët.

  • Frank Rubio bëhet astronauti amerikan me qëndrimin më të gjatë në hapësirë

    Frank Rubio bëhet astronauti amerikan me qëndrimin më të gjatë në hapësirë

    Astronauti Frank Rubio, i cili shërben në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës, me 366 ditë në hapësirë, u bë astronauti amerikan i cili ka qëndruar aty më së gjati, transmeton Anadolu.

    “Astronauti Frank Rubio, duke e tejkaluar rekordin e mëparshëm prej 355 ditësh, theu një rekord të ri në historinë hapësinore të SHBA-së”, njoftoi Agjencia Amerikane e Aeronautikës dhe Hapësirës (NASA) në deklaratën e bërë në rrjetin social “X”.

    Theksohet se Rubio do të kthehet në Tokë më 27 shtator dhe do të jetë në një mision hapësinor prej 371 ditë pandërprerë deri atëherë.

    Kur Rubio, i cili shkoi në hapësirë ​​më 21 shtator 2022, të përfundojë misionin, ai do të bëhet astronauti i parë amerikan që ka qëndruar në hapësirë ​​për më shumë se 1 vit.

    Defekti në kapsulë shkaktoi rekordin

    Rubio dhe dy kozmonautë rusë, për një mision gjashtëmujor kishin shkuar në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës me kapsulën ruse “Soyuz”.

    Megjithatë, pasi u zbulua një defekt në mjetin “Soyuz MS-22”, kapsula u kthye në Tokë pa ekuipazh dhe NASA njoftoi se një anije e re kozmike do të dërgohej për të mundësuar kthimin e ekuipazhit rus dhe amerikan në Tokë.

    Me këtë, Rubio theu rekord në vendin e tij, por nuk është një rekord botëror, pasi rekordi botëror qëndron te kozmonauti rus Valeri Polyakov, i cili kishte qëndruar 437 ditë në hapësirë.

    Polyakov theu rekord botëror duke qëndruar nga janari i vitit 1994 deri në mars të vitit 1995 në hapësirë.

  • Shkencëtarët arrijnë të gjenerojnë energji elektrike nga bakteret E-Coli

    Shkencëtarët arrijnë të gjenerojnë energji elektrike nga bakteret E-Coli

    “Një nënprodukt i vlefshëm nga ujërat e zeza” kështu thuhet sipas shkencëtarëve zvicëran pasi kanë arritur të rigjenerojnë energji elektrike nga bakteret vdekjeprurëse E-coli.

    Sipas ekspertëve bioelektronikë nga Ecole Polytechnique Federale de Lausanne (EPFL) të cilët kanë projektuar bakteret për të prodhuar energjinë elektrike në një sipërfaqe të madhe të mjedisit kanë përdorur një proces të njohur si transferimi jashtëqelizor i elektroneve për të inxhinieruar bakteret për t’i bërë ato mikrobe elektrike shumë efikase, duke çuar në një rritje trefish të gjenerimit të rrymës elektrike në krahasim me strategjitë konvencionale, shkruan Good News Network.

    “Në vend që të vendosim energji në sistem për të përpunuar mbetjet organike, ne po prodhojmë energji elektrike duke përpunuar mbetjet organike në të njëjtën kohë, duke goditur dy zogj me një gur,” tha Ardemis Boghossian, profesor në universitetin zviceran.

    Megjithatë studimi i botuar në revistën Joule, ku studiuesit kanë krijuar një rrugë të plotë të energjisë elektrike brenda E-coli, andaj kjo konsiderohet një arritje që nuk ishte bërë kurrë më parë.

    “Ne projektuam bakteret E. coli, mikrobin më të studiuar gjerësisht, për të prodhuar energji elektrike,” ka thënë Prof. Boghossian.

    “Megjithëse ka mikrobe ekzotike që prodhojnë natyrshëm energji elektrike, ato mund ta bëjnë këtë vetëm në prani të kimikateve specifike. E. coli mund të rritet në një gamë të gjerë burimesh, gjë që na lejoi të prodhojmë energji elektrike në një gamë të gjerë mjedisesh, duke përfshirë edhe ujërat e zeza”, shtoi ai.

    E- coli i bioinxhinieruar po ashtu mund të prodhojë energji elektrike duke metabolizuar një sërë substratesh organike.

    Ndër përbërësit të cilët gjendet në bakteret është edhe ” Sheëanella oneidensis MR-1”, bakter ky I cili është I famshëm për gjenerimin e energjisë elektrike, studiuesit të cilët kanë punuar në të ndërtuan po ashtu me sukses një shteg që përfshin membranat e brendshme dhe të jashtme të qelizës.

    E-coli i inxhinieruar ishte testuar edhe më parë në ujërat e zeza të fabrikës së birrës ku ndryshe nga mikrobet e ngjashme elektrike, lulëzoi. Ata besojnë se kjo tregon potencialin e saj për trajtimin e mbetjeve në shkallë të gjerë dhe prodhimin e energjisë.

    “Mikrobet ekzotike elektrike nuk ishin as në gjendje të mbijetonin, ndërsa bakteret tona elektrike të bioinxhinieruara ishin në gjendje të lulëzojnë në mënyrë eksponenciale duke u ushqyer nga këto mbetje”, tha tutje, Prof. Boghossian.

    Ndërkaq, Mohammed Mouhib autori kryesor dhe asistenti i doktoraturës, ka theksuar se kanë vendosur një rekord të ri në krahasim me teknologjinë e mëparshme, e cila mbështetej vetëm në një rrugë të pjesshme.

    “Puna jonë është mjaft në kohën e duhur, pasi mikrobet bioelektrike të inxhinieruara po i shtyjnë kufijtë në gjithnjë e më shumë aplikacione në botën reale. Ne kemi vendosur një rekord të ri në krahasim me teknologjinë e mëparshme, e cila mbështetej vetëm në një rrugë të pjesshme, dhe krahasuar me mikrobin që u përdor në një nga gazetat më të mëdha të botuara së fundmi në këtë fushë”, ka thënë ai. /Përgatiti: Sofia Avdyli