Category: SHËNDETËSI

Disa nga suplementet më të njohura të vitaminave mund t’u japin konsumatorëve një ndjenjë të rreme sigurie për marrjen e Vitaminës D, paralajmërojnë ekspertët.

Një analizë ka zbuluar se dhjetëra produkte në treg përmbajnë shumë më pak Vitaminë D sesa rekomandohet për të rriturit – edhe pse në etiketa pretendohet se ofrojnë “100% të nevojës ditore”.

Autoritetet shëndetësore rekomandojnë që të rriturit dhe fëmijët mbi katër vjeç të marrin rreth 10 mikrogramë Vitaminë D në ditë, veçanërisht gjatë muajve të vjeshtës dhe dimrit kur ekspozimi në diell është i kufizuar.

Vitamina D, e njohur si “vitamina e diellit”, prodhohet nga lëkura përmes rrezeve të diellit dhe gjendet edhe në ushqime si peshku i yndyrshëm, vezët dhe drithërat e fortifikuara. Ajo është thelbësore për shëndetin e kockave, dhëmbëve dhe muskujve.

Problemi qëndron te etiketimi: shumë produkte bazohen ende në një standard të vjetër europian prej 5 mikrogramësh, që sot është vetëm gjysma e sasisë së rekomanduar.

Kjo do të thotë se një suplement me 5 mikrogramë mund të etiketohet ligjërisht si “100% e nevojës ditore”, edhe pse në realitet mbulon vetëm 50% të rekomandimit aktual.

Ekspertët paralajmërojnë se kjo mospërputhje mund të ngatërrojë konsumatorët, të cilët besojnë se po marrin sasinë e duhur kur në fakt nuk është kështu.

Analizat tregojnë se shumë nga produktet me dozën më të ulët janë në formë “gummy” (karamele), dhe shpesh kërkohet të merren disa copë për të arritur dozën e deklaruar – gjë që e bën edhe më të paqartë për përdoruesit.

Për shembull, disa produkte përmbajnë vetëm 1.5 mikrogramë për dozë, ndërsa të tjera 2.5 ose 5 mikrogramë. Në anën tjetër, ekzistojnë edhe suplemente me doza shumë më të larta, deri në 45 mikrogramë, por ende brenda kufijve të sigurt.

Një tjetër dallim është lloji i vitaminës: disa produkte përdorin Vitaminë D2, ndërsa të tjerat Vitaminë D3, e cila zakonisht konsiderohet më efektive për rritjen e nivelit të Vitaminës D në gjak.

Megjithëse marrja e tepërt e Vitaminës D është e rrallë, në raste ekstreme mund të shkaktojë probleme si nivele të larta kalciumi, dëmtime të veshkave, të përziera dhe dobësi.

Në praktikë, shumë nga suplementet e zakonshme ofrojnë vetëm gjysmën – ose edhe më pak – të dozës së rekomanduar ditore, pavarësisht pretendimeve në etiketa.

Suplementet ushqimore janë të rregulluara ligjërisht dhe duhet të kenë etiketa të qarta me përbërësit, dozën e rekomanduar dhe paralajmërime sigurie. Megjithatë, ato nuk konsiderohen barna dhe nuk mund të pretendojnë se parandalojnë apo kurojnë sëmundje.

Për këtë arsye, ekspertët këshillojnë që konsumatorët të lexojnë me kujdes etiketat dhe të mos mbështeten vetëm te pretendimet “100%”, por të kontrollojnë sasinë reale të Vitaminës D që po marrin.

Këto janë disa ushqime që mund t’i hani pa frikë pas orës 20:00 dhe të mos shtoni peshë sipas dietologëve

1. Drithëra dhe qumësht

Ushqimet më të mira në mesnatë duhet të jenë të lehta për t’u tretur. Shtoni pak proteina dhe fibra dhe keni një meze të lehtë të përkryer në mesnatë. Shmangni ushqimet e rënda, veçanërisht nëse keni probleme me urth.

Drithërat e ftohta do t’ju japin një fibër të vogël, vitamina ekstra dhe minerale, plus është mirë nëse dëshironi diçka të ëmbël. Një servis i drithërave të ftohtë është rreth 3/4 filxhan.

2. Manaferra

Manaferrat janë të pasura me vitamina dhe minerale ushqyese që ju bëjnë të ngopur edhe nuk ju shtojnë peshë edhe nëse i konsumoni në mesnatë.

3. Avokado

Disa feta avokado në mbrëmje do të ishin ideale që ta largoni urinë tuaj në mbrëmje pasi përmbajnë shumë vitamina ushqyese sidomos vitamina D. Mund t’i integroni edhe në receta të tjera të lehta, jo shumë kalorike.

4.Kokoshkat

Mund të vazhdoni të hani kokoshkat edhe pas orës 8 të darkës, ndoshta teksa shihni filmin tuaj të preferuar, ose kur jeni mes miqsh. Janë shumë herë më të mira sesa patatet e kripura.

5. Banane

Bananet përmbajnë shumë potasium dhe magnez, çka ju relakson dhe ju ndihmon që të bëni një gjumë shumë të qetë.

6. Kos

Një filxhan me kos pa yndyrnë është ideal. Mund t’i shtoni edhe disa fruta për ta shijuar më shumë.

Ekspertët shpjegojnë pse parandalimi kërkon më shumë se një këshill të thjeshtë

“Pini më shumë ujë.” Kjo është këshilla më e shpeshtë që marrim kur përballemi me gurë në veshka. Për vite me radhë është besuar se kjo është çelësi i parandalimit. Megjithatë, një studim i ri i madh tregon se gjërat nuk janë kaq të thjeshta.

Gurët në veshka janë të vegjël, por dhimbja që shkaktojnë përshkruhet nga shumë pacientë si një nga më të fortat që kanë përjetuar. Kriza shfaqet papritur, ndërpret jetën e përditshme dhe shpesh përfundon me vizitë urgjente në spital.

Statistikat janë shqetësuese: rreth çdo i njëmbëdhjeti person gjatë jetës përballet me gurë në veshka, ndërsa pothuajse gjysma e tyre i rikthehen. Kjo e bën parandalimin jo vetëm të rëndësishëm, por thelbësor.

Një studim i madh sjell përgjigje të papritura

Një studim i publikuar në revistën The Lancet, i koordinuar nga Duke Clinical Research Institute, u përpoq t’i përgjigjej një pyetjeje të thjeshtë: a e parandalon vërtet rritja e marrjes së lëngjeve rikthimin e gurëve në veshka?

Në studim morën pjesë 1.658 persona, të cilët u ndoqën për dy vite. Një grup mori këshilla standarde, ndërsa grupi tjetër kishte mbështetje shtesë përmes pajisjeve inteligjente për monitorimin e ujit, objektiva të personalizuara, kujtesa dhe këshillim të vazhdueshëm. Në fillim, gjithçka dukej premtuese, transmeton Telegrafi.

Ku qëndron problemi

Pjesëmarrësit vërtet konsumonin më shumë lëngje. Megjithatë, kjo nuk ishte e mjaftueshme për të ulur numrin e episodeve të reja të gurëve në veshka. Problemi kryesor nuk ishte mungesa e njohurive, por zbatimi në jetën e përditshme.

– Mbajtja e një niveli të lartë të marrjes së lëngjeve për një kohë të gjatë është shumë më e vështirë sesa mendojmë, shpjegon dr. Charles Scales nga Duke University.

Me fjalë të tjera, nuk mjafton të dimë çfarë duhet të bëjmë. Sfida reale është ta zbatojmë këtë çdo ditë.

Pse “pini më shumë ujë” nuk është zgjidhje universale

Studimi tregoi edhe diçka tjetër të rëndësishme: nuk ekziston një rekomandim i vetëm që funksionon për të gjithë. Sasia e lëngjeve varet nga mosha, pesha trupore, mënyra e jetesës dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore. Për këtë arsye, i njëjti këshill nuk jep të njëjtin rezultat tek të gjithë.

Qasje e re: parandalim i personalizuar

Ekspertët po theksojnë gjithnjë e më shumë nevojën për një qasje të personalizuar.

– Në vend që të japim të njëjtin objektiv për të gjithë, duhet të kuptojmë se çfarë funksionon për secilin individ dhe pse njerëzit e ndërpresin përpjekjen, thotë dr. Gregory Tasian, një nga autorët e studimit.

Kjo nënkupton që parandalimi duhet të përfshijë objektiva të përshtatura, zakone të qëndrueshme dhe, kur është e nevojshme, trajtim shtesë mjekësor.

Sëmundje kronike me ecuri të paparashikueshme

Gurët në veshka nuk janë një problem i vetëm kalimtar. Është një gjendje që shpesh rikthehet dhe mund të ndikojë seriozisht në cilësinë e jetës, duke prekur gjumin, punën dhe aktivitetet e përditshme.

– Njerëzit kërkojnë një zgjidhje të thjeshtë që do të parandalojë një krizë të re – thotë dr. Alana Desai, autorja kryesore e studimit.

Por realiteti, siç duket, është më kompleks.

Çfarë mund të mësojmë nga ky studim

Uji mbetet i rëndësishëm dhe është një nga mënyrat bazë të parandalimit. Por ai nuk mjafton i vetëm. Parandalimi i gurëve në veshka kërkon njohje më të mirë të trupit, qëndrueshmëri në zakone dhe qasje të individualizuar.

Sepse ndonjëherë problemi nuk është se nuk dimë çfarë duhet të bëjmë, por se sa e vështirë është ta zbatojmë këtë çdo ditë.

Shumë njerëz janë të fiksuar se nuk duhet të hajmë djegës e disa të tjerë i bëjnë pjesë e të gjitha shujtave.

E vërteta është se specat djegës mund të bëjnë më shumë sesa thjesht ti jepni shije më të mirë ushqimit, transmeton Klan Kosova.

Specat ndihmojnë për shumë lloj sëmundjesh, ne do ju sjellim disa nga përfitimet që më parë nuk e dinit se i merrnit nga specat djegës.

Lufton dhimbjet e kokës dhe infeksionet
Lehtëson të gjitha dhimbjet
Ul kolesterolin dhe normalizon presionin e gjakut
Humbja e peshës
Ul inflamacionin
Lëkurë më të re
Shëron dhimbjet e syve
Ju bën më të fortë ndaj të nxehtit tropikal.

Pediatrit paralajmërojnë prindërit mbi rreziqet e ushqyerjes me ujë të foshnjave që nuk mbushur akoma 6 muaj, pasi mund të ketë pasoja të rënda në shëndetin e tyre.

Foshnjat nuk kanë nevojë për ujë si fëmijët dhe të rriturit, edhe në ditët shumë të nxehta.

Sipas një studimi të publikuar nga Shërbimi Kombëtar i Shëndetit, qumështi i gjirit është mjaftueshëm i pasur në ujë dhe me pak përqendrim të elektroliteve. Prandaj, gjatë gjashtë muajve të parë të lindjes foshnjat mund të qëndrojnë të hidratuar edhe duke u ushqyer vetëm me qumësht gjiri.

Një fakt që prindërit duhet ta dinë: 88% e qumështit të gjirit është ujë. Qumështi i gjirit dhe formula kanë të gjitha lëngjet e nevojshme për bebet.

Nëse një bebe konsumon shumë ujë, mund të rezultojë në intoksikim dhe komplikacione më të rënda, deri në vdekje.

Për gjashtë muajt e parë të lindjes do të ishte mirë që foshnjat t’i marrin kaloritë dhe ujin e nevojshëm nga qumështi i gjirit ose formula për bebe.

Ka disa ushqime të lehta që mund të hani para gjumit për t’ju ndihmuar të flini mirë.

Bajame

Ato janë një zgjedhje e shkëlqyer sepse përmbajnë magnez, i cili ndihmon në relaksimin e muskujve dhe nxit gjumin.

Bajamet janë të pasura me yndyrna të shëndetshme dhe proteina, kështu që do të jeni të ngopur gjatë gjithë natës.

Kos grek

Kosi është i pasur me proteina dhe mund të stabilizojë nivelet e sheqerit në gjak, gjë që do të ndihmojë në arritjen e ngopjes.

Përmban gjithashtu triptofan – një aminoacid që ndihmon në prodhimin e serotoninës, një neurotransmetues që shndërrohet në melatoninë.

Vezë

Duke i krahasuar ato me ushqime të tjera të pasura me proteina, vezët e ziera fort janë plot me proteina dhe përmbajnë aminoacidin triptofan, i cili nxit prodhimin e serotoninës dhe melatoninës, të cilat mbështesin gjumin.

Goditja nga rrufeja është një nga përvojat më ekstreme që mund të përjetojë trupi i njeriut. Edhe pse shumë e rrallë, ajo mund të shkaktojë pasoja të rënda fizike dhe psikologjike – dhe mënyra si përjetohet ndryshon shumë nga një person te tjetri.

Një rast i pazakontë është ai i Gary Reynolds, një punëtor amerikan që është goditur nga rrufeja plot katër herë. Ai thotë se, megjithëse duket i njëjti nga jashtë, “nga brenda ndihet si një person krejt tjetër”.

Goditja e parë ndodhi në vitin 2007, kur ai po merrte një pije nga frigoriferi në garazhin e shtëpisë. Pas saj, ai mbeti për muaj të tërë i paaftë për të lëvizur për shkak të dhimbjeve të forta. Por dëmet nuk ishin vetëm fizike – ai filloi të kishte vështirësi në përqendrim dhe në kryerjen e detyrave të thjeshta.

Më vonë u diagnostikua me çrregullim të stresit post-traumatik (PTSD). Vetëm 11 muaj pas incidentit të parë, ai u godit sërish – një ngjarje jashtëzakonisht e rrallë. Këtë herë përshkroi një dhimbje të fortë koke dhe një ndjesi rryme që i kaloi nëpër dorë, e cila u skuq menjëherë.

Për shkak të kostove të larta mjekësore nga hera e parë, ai nuk arriti të marrë trajtimin e duhur, dhe gjendja e tij u përkeqësua: marramendje, dobësi në duar dhe vështirësi në punë.

Pasojat prekën edhe jetën personale – martesa e tij përfundoi, ndërsa ai u detyrua të shpërngulet dhe të nisë nga e para. Megjithatë, rrufeja e goditi përsëri në vitin 2016 dhe sërish në 2022, madje edhe brenda shtëpisë së tij.

Si e përjeton trupi goditjen nga rrufeja?

Rrufeja mund të përçojë mijëra volt energji në një çast të vetëm. Pasojat përfshijnë:

djegie të rënda

dëmtime të sistemit nervor

probleme me kujtesën dhe përqendrimin

çrregullime psikologjike si ankthi dhe PTSD

Disa të mbijetuar përshkruajnë dhimbje të padurueshme, ndërsa të tjerë thonë se adrenalina e maskon ndjesinë në momentin e goditjes.

Pasojat afatgjata

Në shumë raste, dëmet më të mëdha shfaqen më vonë. Disa persona mbeten me:

dëmtime kronike të nervave

paaftësi për të ndjerë temperaturën apo dhimbjen

lodhje ekstreme dhe harresë

Një i mbijetuar tjetër raportoi se nuk mund të ndiente më nxehtësinë apo të ftohtin, ndërsa një grua tjetër humbi aftësinë për të djersitur dhe vuan nga lodhje e vazhdueshme dhe probleme me kujtesën.

Megjithatë, ka edhe raste të rralla ku njerëzit raportojnë përmirësime të çuditshme, si shikim më i mirë apo shërim nga dëmtime të mëparshme.

Sa shpesh ndodh?

Çdo vit në botë rreth 240,000 njerëz lëndohen nga rrufeja, dhe rreth 10% e tyre humbin jetën. Në Mbretërinë e Bashkuar raportohen 30–60 raste në vit, ndërsa në SHBA qindra persona goditen çdo vit.

Rreziku është më i lartë për ata që kalojnë shumë kohë jashtë – si alpinistët, peshkatarët apo golfistët.

Një përvojë që ndryshon jetën

Shumë të mbijetuar thonë se përvoja nuk është vetëm fizike, por edhe thellësisht psikologjike. Disa përballen me trauma të vazhdueshme, ndërsa të tjerë përpiqen të gjejnë kuptim në atë që u ka ndodhur.

Pavarësisht dallimeve, një gjë është e qartë: goditja nga rrufeja nuk është vetëm një moment – është një ngjarje që mund të ndryshojë jetën përgjithmonë.

Rregullatorët federalë të SHBA’së kanë miratuar të enjten një version të ri me dozë më të lartë të ilaçit të njohur për obezitetin Wegovy, i cili mund t’i ndihmojë përdoruesit të humbin më shumë peshë dhe ta mbajnë atë në normalitet, shkruan ABC News.

Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave miratoi një dozë prej 7.2 miligramësh të semaglutidës së prodhuesit danez të barnave Novo Nordisk. Më parë, doza më e lartë e miratuar e ilaçit, e marrë si një dozë javore, ishte 2.4 miligramë.

Doza e re mori shqyrtim të përshpejtuar përmes programit ultra të shpejtë të shqyrtimit të barnave të FDA-së. Miratimi u dha 54 ditë pasi u miratua kërkesa për shqyrtim, tha agjencia në një deklaratë.

Doza e re do të jetë në dispozicion në prill në farmacitë në SHBA, me një çmim që do të shpallet atëherë, sipas kompanisë.

Rregullatorët evropianë të barnave miratuan versionin me dozë më të lartë të Wegovy në shkurt.

I quajtur Wegovy HD, ilaçi me dozë më të lartë i ndihmoi pjesëmarrësit në një studim të humbnin rreth 19% të peshës së tyre trupore, ose pothuajse 24 kilogramë, kundrejt rreth 16% të peshës trupore, ose 13 kilogramë me dozën më të ulët gjatë pothuajse 17 muajve.

Ekspertët paralajmërojnë për shenjat e hershme të sëmundjeve neurologjike që mund të shpëtojnë jetën nëse njihen me kohë

Në botë çdo vit shënohet Java e Trurit, një nismë globale që kujton rëndësinë e kujdesit për këtë organ jetik. Ekspertët theksojnë se njohja e hershme e simptomave neurologjike është vendimtare për trajtimin dhe ruajtjen e cilësisë së jetës.

Sëmundjet neurologjike prekin trurin, palcën kurrizore dhe nervat që kontrollojnë pothuajse të gjitha funksionet e trupit, nga frymëmarrja dhe puna e zemrës, deri te kujtesa, të folurit dhe lëvizja.

Kur ky sistem çrregullohet, simptomat mund të jenë fizike, mendore ose emocionale.

Dhimbja e papritur e fortë e kokës si sinjal alarmi

Një nga simptomat më të rrezikshme është dhimbja e papritur dhe shumë e fortë e kokës, e përshkruar shpesh si “dhimbja më e keqe në jetë”.

Ky lloj dhimbjeje mund të tregojë gjakderdhje në tru ose aneurizëm dhe kërkon ndihmë të menjëhershme mjekësore.

Dhimbja e kokës e shoqëruar me temperaturë, ngurtësi të qafës, probleme me shikimin, dobësi apo vështirësi në të folur konsiderohet gjithashtu shenjë serioze.

Shenjat e mundshme të goditjes në tru

Dobësia e papritur, mpirja ose therjet në fytyrë, krah apo këmbë, sidomos në një anë të trupit, mund të jenë shenja të goditjes në tru. Këto shpesh shoqërohen me çrregullime në të folur, humbje të shikimit, marramendje dhe humbje të ekuilibrit.

Në këto raste, duhet kërkuar menjëherë ndihmë urgjente, pasi reagimi i shpejtë mund të parandalojë dëmtime të përhershme.

Problemet me lëvizjen dhe kujtesën

Dobësia e pashpjegueshme e muskujve, dridhjet e duarve ose trupit dhe problemet me ekuilibrin mund të tregojnë çrregullime të sistemit nervor. Dridhja që shfaqet në pushim mund të jetë shenjë e hershme e sëmundjes së Parkinsonit.

Humbja e shpeshtë e kujtesës për ngjarje të fundit, humbja në vende të njohura apo vështirësia në gjetjen e fjalëve mund të jenë simptoma të hershme të demencës ose sëmundjes së Alzheimerit.

Rëndësia e parandalimit

Ekspertët theksojnë se rreziku për shumë sëmundje neurologjike mund të ulet me zakone të shëndetshme jetese. Aktiviteti fizik i rregullt, ushqimi i balancuar, aktivitetet mendore si leximi, gjumi cilësor dhe kontrolli i tensionit të gjakut dhe sheqerit janë thelbësorë për shëndetin e trurit.

Njohja e hershme e simptomave dhe reagimi në kohë mund të ngadalësojnë ndjeshëm përparimin e sëmundjeve dhe të ndihmojnë në ruajtjen e cilësisë së jetës.