Category: LIFESTYLE

Dimri sjell jo vetëm mot të ftohtë, por edhe sfidën e përditshme: si të ngrohësh motorin e veturës sa më shpejt.

Shumë shoferë kanë zakon të ndezin automjetin dhe të presin pa lëvizur, duke menduar se kjo do ta ngrohë motorin më shpejt.

Sipas ekspertëve, kjo praktikë nuk është më e mira.

Sekreti është thjesht: kur ndizni motorin, mos aktivizoni menjëherë ngrohjen e brendshme. Kur ventilatori i ngrohjes punon që në fillim, ai përdor lëngun ftohës për të ngrohur kabinën.

Si rezultat, motori merr më shumë kohë për të arritur temperaturën optimale të punës.

Ekspertët këshillojnë të prisni disa minuta pa ngrohje, edhe nëse ajri që del nga ventilatori është i ftohtë në fillim. Kjo mënyrë ngroh motorin më shpejt, kursen benzinë dhe mban sistemin e ftohjes më efikas.

Pra, dimri nuk është më pengesë: disa minuta durim në fillim do të bëjnë makinën tuaj të funksionojë më mirë dhe të kurseni para.

Për shumë njerëz, kjo është një kohë ndryshimi, kur njerëzit në të gjithë vendin marrin vendime dhe përcaktojnë qëllime, megjithëse nuk është e sigurt që të gjithë do t’i përmbahen atyre gjatë gjithë vitit.

Duke folur për janarin, astrologu Inbal Honigman tregon për ” Express “: “Në fillim të vitit, ata që janë të përqendruar dhe ambiciozë ecin me gjithë forcën e tyre. Bricjapi, si një shenjë jashtëzakonisht këmbëngulëse dhe e motivuar, udhëheq me Diellin, Merkurin, Venusin dhe Marsin në shenjën e Bricjapit të Detit, si dhe Hënën e re në Bricjap më 18 janar, e cila sjell mundësi të reja. Ndryshimi i madh vjen përmes Neptunit, planetit të iluzioneve, i cili pas katërmbëdhjetë vitesh largohet nga Peshqit dhe hyn në shenjën e Dashit.”

Dashi

Lajme të rëndësishme mbërrijnë për Dashin në formën e Neptunit, planetit të iluzioneve. Më 26 janar, ky planet hyn në shenjën tuaj dhe do të mbetet atje për katërmbëdhjetë vitet e ardhshme. Do të përputheni me ëndrrat tuaja dhe do të filloni t’i shndërroni ato në realitet. Planeti juaj sundues, Marsi pasionant, e fillon vitin në Bricjapin ambicioz dhe të fokusuar, që do të thotë se hyni në vitin e ri me plane të mëdha dhe një vendosmëri edhe më të madhe. Do të jeni të disiplinuar, të drejtpërdrejtë dhe të motivuar. Kur Marsi më njëzet e tre janar kalon në shenjën më të qetë të Ujorit, energjia juaj ndryshon drejtim dhe drejtohet më shumë drejt qëllimeve humanitare dhe përmirësimit të botës përreth jush, raporton Nova.rs.

Demi

Vitet e fundit nuk kanë qenë të lehta për ju për shkak të Uranit, planetit të rebelimit, i cili ka qenë në shenjën tuaj për rreth shtatë vjet tani. Për shkak të kësaj, keni pasur ndjesinë se duhet të ndryshoni identitetin dhe pasionet tuaja, por pa një ide të qartë në cilin drejtim. Së shpejti Urani do t’ju largohet përfundimisht dhe nuk do të kthehet për tetëdhjetë vitet e ardhshme. Megjithatë, gjatë gjithë janarit, Urani është ende në shenjën tuaj dhe retrograd, gjë që mund të shkaktojë një krizë vetëbesimi. Mund të ndiheni të pasigurt për punën, marrëdhënien ose vendbanimin tuaj, dhe përgjigjet e qarta do të mbërrijnë vetëm në shkurt.

Binjakët

Planeti juaj sundues, Merkuri, është simboli i komunikimit dhe aktivitetit të vazhdueshëm mendor, prandaj jeni natyrshëm i shoqërueshëm dhe i hapur për të folur. Gjatë janarit, Merkuri kalon nëpër tre shenja, duke sjellë tre faza të ndryshme. Dita e parë e muajit është në Shigjetar, kështu që fryma festive vazhdon ende. Pastaj kalon në Bricjapin ambicioz dhe fillon një periudhë tre-javore me fokus intensiv në biznes. Nga 20 janari, Merkuri hyn në Ujorin humanitar, duke paralajmëruar një fazë në të cilën do të dëshironi të përfshiheni në aktivitete bamirësie dhe të mbështesni të tjerët.

Gaforrja

Hëna e plotë më 3 janar është në shenjën tuaj. Çdo shenjë ka një hënë të plotë në vit, dhe këtë herë është radha juaj. Është një kohë ideale për manifestimin e dëshirave. Mund të ndizni një qiri, të bëni një listë dëshirash ose thjesht të kaloni kohë nën dritën e hënës. Me një zemër plot shpresë, dëshirat tuaja kanë një shans të madh për t’u realizuar. Meqenëse Hëna është trupi juaj qiellor sundues, energjia e saj është dyfish e fuqishme këtë ditë. Përveç kësaj, Jupiteri, planeti i lumturisë dhe prosperitetit, banon në shenjën tuaj gjatë gjithë muajit dhe sjell rrethana të favorshme që lidhen me paratë dhe fitimet.

Luani

Planeti juaj sundues është Dielli, i cili gjatë janarit 2026 hyn në aspekte të ngushta me planetë të tjerë disa herë, duke amplifikuar ndikimet e tyre. Nga data tre deri në dhjetë janar, Dielli lidhet me Venusin dhe sjell më shumë romancë në jetën tuaj. Nga data pesë deri në trembëdhjetë, ai është në një marrëdhënie të ngushtë me Marsin, planetin e pasionit, i cili ju jep guxim dhe forcë shtesë. Midis 20 dhe 22 janarit, Dielli lidhet me Merkurin, kështu që mund të shfaqen kontrata dhe marrëveshje të reja. Më 22 dhe 23 janar, ju jeni nën ndikimin e Plutonit, planetit të ripërtëritjes, dhe po mendoni seriozisht të lini disa gjëra pas.

Prindërit që presin të sjellin fëmijë në 2026 pritet të ndikohen nga yjet e pop-it si Lily Allen, Dua Lipa dhe Olivia Rodrigo – si dhe nga emra të frymëzuar nga muzika country.

Sipas të dhënave të reja nga BabyCentre, platforma kryesore britanike për shtatzëni dhe prindërim, kultura pop do të dominojë zgjedhjet e këtij viti për prindërit që presin fëmijë, ndërsa trendet e mediave sociale që nxjerrin në pah “aurën” shpirtërore të emrave gjithashtu do të kenë ndikim.

Gjithashtu, prindërit do të jenë më të prirur të zgjedhin emra si Alexander, Nathaniel dhe Gabriel, me emra djemsh “heronikë” që zëvendësojnë ata më “të çuditshëm e të qeshurashëm”.

“Emrat e foshnjave gjithmonë reflektojnë momentin kulturor, dhe këtë vit të dhënat tona tregojnë saktësisht çfarë tërheq imagjinatën e prindërve,” tha Faye Mingo, Drejtuese e Rritjes në BabyCentre, ndërsa prezantonte listën e 100 emrave më të popullarizuar për 2025.

“Ky vit ka qenë një ndër më ekspresivët për zgjedhjen e emrave, ku vendimet janë nxitur nga identiteti, qëllimi dhe vlerat personale.”

Aura Points – një trend i ri i mediave sociale – po luan gjithashtu një rol në parashikimin e emrave që do të jenë në modë në 2026.

“Prindërit modernë duan emra me kuptim: emra që pasqyrojnë personalitet, vlera dhe energji pozitive,” shpjegoi SJ Strum, eksperte për emrat.

“Aura Points vlerësojnë emrat sipas cilësive si mirësia, fuqia dhe gëzimi. Këta emra të mbushur me karakter dhe kuptim po rriten shpejt. Ata tregojnë se rëndësi ka ajo që përfaqëson një emër, jo vetëm tingulli i tij.”

Për vajzat, shembuj të emrave me “Aura Points” janë: Maeve, Myla, Gianna dhe Esme.

Për djemtë, prindërit mund të zgjedhin Ahmad, Caleb, Asher, Jude dhe Ronnie.

Emrat me simbolikë lidhur me “dritën” gjithashtu pritet të jenë në modë.

“Trendi ‘Glow Up’ po transformon listat e emrave dhe feston emra që shkëlqejnë me kuptim, bukuri dhe dritë,” tha BabyCentre.

Disa shembuj përfshijnë: Ayla (halo drite), Clara (e ndritshme), Nora (dritë), Nur (ndriçim) dhe Zahra (shkëlqim).

Prindërit gjithashtu pritet të kërkojnë frymëzim nga listat e hitit të muzikës pop.

“Prindërit po zgjedhin emra që festojnë zërat e fortë dhe shprehës të grave,” tha SJ. “Këta emra duken të guximshëm, artistikë dhe plot personalitet – si gratë që i inspirojnë.”

Sa i përket djemve, prindërit duket se po marrin frymëzim nga filmat western dhe tregimet romantike.

“Me muzikën country në krye të listave, Yellowstone që dominojnë ekranet dhe energjinë e Cowboy Carter të Beyoncé që rikthen stilin me çizme dhe kapele, kultura e kovbojëve po ndikon edhe në trendet e emrave të foshnjave,” thanë ekspertët.

Shembuj të emrave me frymëzim amerikan përfshijnë: Caleb, Austin, Luke, Jesse dhe Junior – ky i fundit një hyrje e re në listën e 100 emrave më të popullarizuar për djem në 2025, në vendin e 88.

Herojtë romantikë mund të ndikojnë gjithashtu në zgjedhjet e ardhshme, me emra klasikë si: Alexander, Nathaniel, Adriel, Ibrahim dhe Gabriel.

Të dhënat për vitin 2025 treguan emrat me rritjen më të shpejtë të popullaritetit:

Për vajzat: Anaya (nga vendi 86 në 50), Eliana (38 → 5), Ayla (45 → 18), Ruby (54 → 27), Maeve (52 → 26), Raya (97 → 72), pastaj Lara, Emma, Chloe dhe Clara.

Për djemtë: Caleb (50 → 17), Austin (91 → 62), Luke (73 → 45), Jesse (66 → 42). Të tjerë shembuj përfshijnë Ibrahim, Omar, Kai, Asher, Musa dhe Ali.

Ndërsa në listën e 100 emrave më të popullarizuar për vajzat në 2025 dominuan: Amelia, Olivia, Lily, Ivy, Eliana, Elsie, Freya, Poppy, Ava dhe Mia.

Për djem, më të popullarizuarit ishin: Muhammad, Noah, Leo, Theo, Luca, Oliver, Ethan, Eli, Arthur dhe George.

Dashi

Dite shume normale dhe pa asgjë te veçante kjo e sotmja për ata qe janë ne një lidhje. Mire do jete t’i merrni gjerat ashtu si t’iu vijnë pa kërkuar asgjë me ngulm. Beqaret nuk mund te qëndrojnë dot indiferente ndaj ftesave qe do ju bëhen. Financat do jene te mire për aq kohe sa ju te shpenzoni me kujdes dhe t’i menaxhoni mire ato para qe keni.

Demi

Do kaloni momente te bukura, por edhe momente te vështira gjete kësaj dite pranë atij qe dashuroni. tregohuni me te duruar. Beqaret do realizojnë plot takime, por nuk do arrijnë te fillojnë një lidhje te qëndrueshme. Financat do jene shume me te mira nga me pare. Kjo do ju gëzojë pa mase dhe do ju japë me tepër liri për te kryer disa shpenzime.

Binjaket

Dite plot ngjyra kjo e sotmja për ata qe janë ne një lidhje. Shume nga dëshirat me te zjarrta do ju plotësohen me ne fund dhe do ndiheni me se miri. Beqaret do e kenë mendjen tek disa çështje te rëndësishme dhe nuk do kenë kohe te kërkojnë dashurinë. Financat nuk do jene ne gjendjen e pritur, megjithatë me pak kujdes edhe mund t’ia dilni mbanë.

Gaforrja

Sot duhet te flisni seriozisht me partnerin tuaj lidhur me disa çështje te rëndësishme. Është e kote qe t’i shtyni ato dite pas dite. Beqaret do e fillojnë një histori dashurie, por pa qene te sigurte sesa do vazhdoje ajo. Do i marrin gjerat si t’iu vijnë, duke ju besuar emocioneve te momentit. Financat do jene te dobëta sepse nuk do tregoni aspak kujdes kur te shpenzoni.

Luani

Venusi do jete planeti qe do e mbështesë gjate gjithë kohës jetën tuaj ne çift dhe do ju beje te shfrytëzoni çdo moment. Gjerat do ecin për mrekulli. Edhe beqaret do jene ne humorin e duhur për ta kërkuar kudo personin e duhur. Financat duhet t’i menaxhoni me sa me shume kujdes dhe maturi qe te mundeni te paktën këto dite qe do jene delikate.

Virgjeresha

Ju qe jeni ne një lidhje nuk do keni për çfarë te qaheni gjate kësaj dite. Te gjithë gjerat do shkojnë sipas planeve qe keni bere. Beqaret nuk do iu kushtojnë vëmendjen e duhur personave qe do i joshin dhe do mbeten serish vetëm. Ne planin financiar fati do ju buzëqeshë. Do arrini te rregulloni te gjitha problemet qe keni pasur.

Peshorja

Do kaloni çaste shume te bukura gjate kësaj dite me personin qe dashuroni dhe nuk do doni te shkëputeni aspak prej tij. Edhe ata qe kane pasur mosmarrëveshje do ndihen me te qete. Beqaret do jene sensuale dhe do tërheqin mjaft vëmendjen e te tjerëve. Ne planin financiar mos ndërmerrni shume rreziqe sepse situata nuk është ne gjendjen me te mire te mundshme.

Akrepi

Dita e sotme pritet te jete mjaft harmonike për te dashuruarit. Do dialogoni mjaft me atë qe keni ne krah dhe nuk do mund te linde asnjë lloj keqkuptimi. Beqaret do marrin propozime, por nuk do ndihen ende gati për te ndryshuar status. Financat do jene gjithë kohës te mbrojtura kështu qe mund t’i kryeni pa frike shpenzimet me te nevojshme.

Shigjetari

Për shkak te ndikimit negativ te Marsit, jeta juaj ne çift ka rrezik te kaloje një dite te vështirë. Asgjë nuk do eci si ju e kishit ëndërruar. Beqaret do mundohen gjithë kohës te gjejnë personin e duhur, por me kot. Financat nuk do jene te këqija, gjithsesi mendoni pak për te nesërmen dhe ulini sa te mundni shpenzimet. Do e shihni qe edhe vete do jeni me te qete.

Bricjapi

Nëse doni qe jeta juaj ne çift te ece sa me mire nuk duhet absolutisht te tregoheni impulsive. Merrini gjerat sa me shtruar dhe forcojeni bashkëpunimin. Beqaret do jene me te sigurte ne vetvete dhe do e bëjnë për vete atë qe pëlqejnë. Ne planin financiar do jete e vështirë te ruhet ekuilibri sepse do keni i keni te nevojshme t’i kryeni disa shpenzime te mëdha.

Ujori

Jeta sentimentale e te dashuruarve do ece me se miri gjate kësaj dite. Nuk do keni as me te voglin problem apo debat me atë qe keni ne krah. Beqaret do njihen me disa persona dhe do fillojnë menjëherë te bëjnë plane për te ardhmen. Ne planin financiar do luftoni fort qe te arrini ta stabilizoni gjendjen. Disa familjare do iu japin ndihmën e tyre.

Peshqit

Mos e ngrini ne piedestal personin qe keni ne krah sepse do zhgënjeheni me shume nga sa mund ta mendoni. Tregohuni realiste. Beqaret nuk duhet te nxitohen dhe te fillojnë menjëherë një lidhje pa i njohur mire personat. Gjendja e financave do jete goxha e mire. Do dini mire si t’i menaxhoni ato para qe keni dhe nuk do shpenzoni me frike.

Meraku në një takim të parë njohjeje është shumë i madh, kryesisht kur bëhet fjalë për gratë. Ato shpesh përgatisin një listë të gjatë për mënyrën e sjelljes, veshjen, zgjedhjen e ushqimit, apo se si do të takohen në momentin e largimit.

Kjo sepse gratë dhe vajzat janë më emocionale dhe ekspresive. Por nuk do të thotë se burrat janë më pak detajistë. Madje, mos gaboni të bëni këto pesë gjëra në takimin tuaj të para, sepse ata nuk do ua tolerojnë.

Vonesa

Po, vajza, djemtë e kuptojnë nevojën tuaj për të ardhur me vonesë, sepse në fund të fundit ju dëshironi të shkoni me të gjithë sharmin tuaj, ndërkohë që ai është duke ju pritur të hyni nga momenti në moment. Por dijeni se kjo nuk është ajo që ata pëlqejnë.

Vrazhdësia

Të sjellurit në mënyrë të vrazhdë me personat që ju rrethojnë në atë moment nuk ju bën aspak të dukeni tërheqëse. Edhe nëse diçka me porosinë tuaj nuk është ashtu siç e keni kërkuar, mos u sillni keq me ata që ju shërbejnë.

Mos flisni shumë dhe dëgjoni mjaftueshëm

Në daljet tuaja, nëse flisni më shumë se sa duhet dhe dëgjoni shumë pak, ky është një tjetër element që burrat nuk pëlqejnë dhe e bëni që të largohet që në takimin e parë.

Nëse ju flisni pak dhe dëgjoni më tepër, kjo konsiderohet një shenjë respekti nga parteri që keni përballë. Mos dërgoni mesazhe

Vërtetë në atë moment ka diçka më të rëndësishme se njohja e personit me të cilin keni dalë në takim?

Nëse nuk jeni një mjek/e, atëherë do të ishte mirë ta fiknit telefonin dhe të përqëndroheni në qëllimin tuaj, në të kundërt duket se ju mungon vëmendja dhe dëshira për të vazhduar njohjen.

Mos aktroni

Shumë burra ankohen për sjelljet e grave në takimin e parë, sepse të aktruarit duke u dukur si indiferente, deri tek ftohtësia e plotë që ato të fitojnë vëmendjen e partnerit, do të çojë në rezultat të kundërt. Në fund të fundit është e kuptueshme se qoftë burrë apo grua, secili ka nevojë për vemendjen e personit përballë.

Dashi
Përpiquni të qëndroni indiferent lidhur me një çështje të rëndësishme, por që nuk ka lidhje drejtpërdrejt me ju. Do të jetë më mirë kështu, pasi do të keni mundësi të shfrytëzoni një mundësi tjetër në vijim. Ka gjasa që së shpejti të përjetoni një fazë intensive në jetën tuaj.

Demi
Të qëndruarit vetëm mund t’ju bëjë të ndiheni komod, por nëse do të qëndroni kështu për një kohë të gjatë do të shqetësoheni. Mund të keni dëshirë të bëni një aventurë të rrezikshme, por nuk do t’ia vlejë të merrni përsipër një risk të tillë.

Binjakët
Nuk është e nevojshme të tregoheni shumë ambicioz, pasi kjo mund të sjellë edhe pasoja negative. Duhet ta pranoni veten ashtu sikurse jeni. Kjo do t’ju bëjë të ndiheni më të qetë. Tregohuni mirënjohës për gjithçka që keni.

Gaforrja
Dikush për të cilin keni pasur ndenja të forta mund të kthehet sërish në jetën tuaj. Megjithatë nuk do të ndiheni të sigurt për tu rilidhur me të. Prisni pak derisa të siguroheni për ndjenjat tuaj.

Luani
Mbani veten nën kontroll dhe bëni kujdes me fjalët. Mendohuni mirë para se të reagoni gjatë një diskutimi në punë. Ju keni aftësitë e një diplomati, ndaj përdorini ato në momentin e duhur.

Virgjëresha
Nëse dëshironi të veproni më ngadalë në jetën tuaj, pasi kështu ndiheni më i qetë, atëherë mos hezitoni ta bëni një gjë të tillë. Mos u ndikoni nga të tjerët dhe ndiqni intuitën tuaj. Nuk përjashtohet mundësia që beqarët e kësaj shenje të pësojnë një zhgënjim gjatë ditës së sotme.

Peshorja
Harmonia në familje duhet të jetë prioritet për ju. Rekomandohet të bëni disa ndryshime në arredimin e shtëpisë. Nëse keni ide kreative, ndajini ato me anëtarët e tjerë të familjes, pasi do të tregohen mjaft bashkëpunues.

Akrepi
Rekomandohet të bëni përpjekje për diçka të re. Edhe nëse dështoni, kjo do të jetë mjaft e rëndësishme për ju në aspektin profesional. Nuk do të mund të rriteni në këtë aspekt nëse nuk rrezikoni.

Shigjetari
Ka gjasa të mendoni për të kaluarën gjatë ditës së sotme, por përpiquni të fokusoheni në të ardhmen. Ju pret një botë plot mundësi. Rekomandohet të uleni në një vend të qetë dhe të shkruani një letër me prioritete, të cilën do të ishte mirë ta lexoni një vit më pas.

Bricjapi
Kreativiteti do të zerë vend në çdo aspekt të jetës suaj, ndaj shfrytëzojeni atë. Nuk parashikohen ndryshime në aspektin financiar. Ndërsa sa i përket lidhjes suaj romantike, do të kaloni momente plot gjallëri.

Ujori
Bëni kujdes me shëndetin dhe mos neglizhoni asnjë shqetësim që mund të keni. Rekomandohet sa më shumë ushtrime fizike dhe një dietë e shëndetshme ushqimore. Në aspektin profesional, ka gjasa të keni një ofertë të re pune.

Peshqit
Nuk mund t’i shpenzoni të gjitha energjitë duke u përpjekur t’i bëni njerëzit të lumtur. Bëni të paktën diçka të vlefshme për veten sot. Mund të anuloni një takim dhe këtë kohë t’ia kushtoni vetes.

Për disa shenja, dimri është një periudhë vetëanalize, tërheqjeje dhe qetësimi, por për dy shenja në janar ka një trazirë emocionale.

Edhe pse ata mund të mos kenë qenë duke kërkuar dashuri, ajo mund t’i gjejë ata—spontanisht dhe pa shumë bujë. Ja shenjat që kanë shansin më të madh për të hyrë në një histori të re dashurie të sinqertë këtë dimër.

Peshk

Peshqit shpesh ëndërrojnë histori të mëdha dashurie, por ndonjëherë është e vështirë për ta të ndajnë dëshirën e tyre nga realiteti. Këtë dimër, pikërisht kur ata përpiqen më pak t’i pëlqejnë dikujt, jeta mund t’u sjellë atyre dikë që sheh atë që të tjerët shpesh e anashkalojnë.Pas një periudhe sfiduese pyetjesh dhe tërheqjeje, Peshqit hapen ndaj dinamikave të reja emocionale. Ata rrezatojnë një ngrohtësi dhe cenueshmëri që tani mund ta njohësh si vlerë të vërtetë. Një marrëdhënie e re mund të zhvillohet nga miqësia ose përmes një takimi të papritur, por ajo që është e sigurt – do të jetë e sinqertë.

Bricjapi

Bricjapët rrallë e hapin derën e zemrës së tyre pa menduar. Megjithatë, këtë dimër ka një zbutje të papritur. Një kombinim i ndikimeve planetare dhe përvojave personale do t’i bëjë ata më të gatshëm për intimitet sesa zakonisht.Një histori dashurie është e mundur me një person që do ta shohë atë nën sipërfaqe, pas disiplinës dhe kontrollit. Bricjapi mund të befasohet nga reagimet e veta, por do të jetë një shenjë se diçka e vërtetë po ndodh. Pas një periudhe stanjacioni emocional, vjen një ngrohtësi që fshin dyshimet.

Këshillat dhe rekomandimet e horoskopit nuk duhen marrë shumë seriozisht.

 

Tharja e rrobave në hapësira me ventilim të dobët mund të rrisë sasinë e mykut që rritet në shtëpi, dhe ky myk është i lidhur me probleme të shëndetit dhe, në disa raste, mund të shkaktojë edhe vdekje, shkruan Science Alert.

Tharja e rrobave në hapësira me ventilim të dobët mund të rrisë sasinë e mykut që rritet në shtëpi, dhe ky myk është i lidhur me probleme të shëndetit dhe, në disa raste, mund të shkaktojë edhe vdekje, shkruan Science Alert.

Kur myku rritet në shtëpi, ai mund të krijojë njolla të zeza ose të gjelbra nëpër mure dhe zakonisht lëshon erë të pakëndshme. Kjo nuk duhet të injorohet, sepse ekspozimi ndaj mykut për periudha të gjata mund të ketë pasoja të rënda për shëndetin.

Myk është një term i gjerë që përfshin një grup kërpudhash që prodhojnë pjesë të vogla të quajtura spora. Këto kërpudha prodhojnë spora kur kushtet janë të përshtatshme për rritjen e tyre, siç janë temperaturat më të ulëta dhe lagështia e lartë. Kjo është arsyeja pse myku shpesh gjendet në tavane të banjave ose mure të lagura, ku ka më shumë ujë që mundëson rritjen e sporave të kërpudhave.

Ekzistojnë shumë lloje të mykut. Llojet më të zakonshme që shkaktojnë probleme në shtëpitë me lagështi janë penicillium dhe aspergillus. Vlerësohet se njerëzit përmes frymëmarrjes thithin një numër të vogël sporash nga këto kërpudha çdo ditë.

Fatmirësisht, sistemi imunitar i njeriut është shumë i mirë për të zbuluar dhe vrarë sporat e kërpudhave, duke kufizuar numrin e infeksioneve të mushkërive nga kërpudhat, edhe pse ne ekspozohemi vazhdimisht ndaj tyre. Qelizat imune të quajtura makrofagë ndodhen brenda hapësirave të ajrit në mushkëri (të quajtura alveola), dhe këto qeliza përthithin gjithçka që hyn në organizëm me frymëmarrje, përfshirë sporat e kërpudhave.

Rreziqet që përbën myku për njerëzit me imunitet të dobët

Megjithatë, ka shumë njerëz, sistemet imunitare të të cilëve nuk mund t’i largojnë sporat e kërpudhave, dhe në këto raste, kërpudhat mund të shkaktojnë infeksione të rrezikshme, ose probleme të tjera shëndetësore si astma.

Njerëzit që kanë sisteme imunitare të dobëta janë më të rrezikuar nga infeksionet e rënda të kërpudhave. Kërpudha të tilla si aspergillus shkaktojnë infeksione te pacientët me funksion të kufizuar të imunitetit, ose që kanë dëmtime të mushkërive nga sëmundje si astma, fibroza cistike dhe sëmundja pulmonare obstruktive kronike (COPD) që është e lidhur me konsumimin e tepërt të duhanit.

Te njerëzit me astmë, sistemi imunitar reagon tepër ndaj stimujve (përfshirë sporat e kërpudhave), duke shkaktuar inflamacion në mushkëri. Ky inflamacion e bën më të vështirë frymëmarrjen duke ngushtuar rrugët e frymëmarrjes.
Në raste shumë ekstreme, sporet e kërpudhave jo vetëm që shkaktojnë inflamacion, por mund të pengojnë rrugët e frymëmarrjes dhe t’i bllokojnë ato, duke shkaktuar gjakderdhje në mushkëri. Kjo ndodh kur sporet bëhen të gjalla dhe formojnë projeksione të gjata, të ngjashme me merimangat, të quajtura mikcelium, që krijojnë mpiksje që bllokojnë rrugët e frymëmarrjes dhe dëmtojnë indet e ndjeshme të mushkërive.

Rritja e rezistencës ndaj ilaçeve

Infeksionet nga aspergillus trajtohen me ilaçe antifungale të quajtur azole, të cilat parandalojnë që qelizat kërpudhore të formohen. Azole janë shumë efektivë, por janë raportuar gjithnjë e më shumë raste të rezistencës ndaj tyre në aspergillus, një shqetësim i madh.

Kemi një gamë të kufizuar ilaçesh antifungale për të trajtuar infeksionet nga kërpudhat, dhe kur zhvillohet rezistenca, kjo mund të ulë në mënyrë drastike opsionet që një pacient ka për trajtim.

Rezistenca ndaj ilaçeve si azole mund të zhvillohet te pacientët që i përdorin këto ilaçe për periudha të gjata, por studimet e fundit kanë treguar se rezistenca zhvillohet më shpesh në mjedise ku gjenden kërpudhat. Kjo do të thotë se, edhe para se një pacient të diagnostikohet me një infeksion nga aspergillus, mund të jetë tepër vonë që ilaçet antifungale apo antikërpudhore të jenë efektive.

Zhvillimi i rezistencës ndaj ilaçeve në kërpudhat mjedisore është lidhur me përdorimin e azole dhe ilaçeve të tjera antifungale në bujqësi. Infeksionet kërpudhore janë një problem i madh për bimët, dhe ato kanë nevojë për mbrojtje nga këto infeksione njësoj si njerëzit. Fatkeqësisht, të njëjtat ilaçe që përdoren për njerëzit, përdoren edhe në bujqësi.

Ndryshimi i klimës mund shtyjë gjithashtu rezistencën ndaj ilaçeve te kërpudhat mjedisore. Ekspozimi ndaj temperaturave të larta është zbuluar së fundmi si një faktor që ndihmon kërpudhat të zhvillojnë rezistencë ndaj ilaçeve antifungale të zakonshme.

Dëmet shëndetësore që shkaktohen nga ekspozimi ndaj mykut

Ndërsa një sistem imunitar i shëndetshëm do të thotë që ekspozimi tipik ndaj sporave të kërpudhave nuk do të shkaktojë probleme shëndetësore, ekspozimi ndaj sasive shumë të mëdha të sporave të kërpudhave mund të jetë fatal, edhe për ata që nuk kanë probleme shëndetësore parësore.

Në vitin 2020, një foshnje e quajtur Awaab Ishak ka vdekur si rezultat i ekspozimit të lartë ndaj sporave të kërpudhave, të shkaktuara nga lagështia dhe myku i tepruar në shtëpi.

Vdekja e foshnjës çoi në një ndryshim në ligjin britanik (Ligji Awaab), i cili kërkon që pronarët e shtëpive të reagojnë menjëherë ndaj lagështisë në shtëpitë ku jetojnë, për të siguruar që qiramarrësit të mos ekspozohen ndaj niveleve të tepërta të sporave të kërpudhave që mund të ndikojnë në shëndetin e tyre fizik dhe mendor.

Si të parandalohet myku në shtëpi

Për të mbajtur shtëpinë pa myk, është shumë e rëndësishme të ketë ventilim të mirë dhe të merren masa të tjera për të reduktuar lagështinë, si përdorimi i një tharësi të ajrit ose investimi në një tel me ngrohje për të tharë rrobat brenda gjatë dimrit.

Me një përbërës që zakonisht e keni në shtëpi dhe pak durim, mund ta riktheni shkëlqimin e guaskës të tualetit tuaj në një shkëlqim pothuajse të ri – pa përdorur kimikate të ashpra.

Para se të filloni pastrimin, sigurohuni që nuk ka zbardhues në guaskën e tualetit. Përzierja e tij me produkte të tjera pastrimi mund të çlirojë tymra të dëmshëm.

Nëse njollat janë përqendruar nën dërrasë, ia vlen ta hiqni tërësisht nga tualeti. Vendoseni dërrasën përmbys mbi një peshqir të vjetër në mënyrë që të keni akses të lehtë në çdo cep. Nëse dërrasa nuk hiqet lehtë, mos u shqetësoni – mund të ndiqni të njëjtin proces pastrimi ndërsa është e fiksuar.

Përzieni disa pika uji me sodë buke për të krijuar një pastë të trashë. Ky gërryes i butë largon papastërtinë pa dëmtuar sipërfaqen dhe funksionon veçanërisht mirë në sediljet plastike dhe të emaluara (shmangni përdorimin e tij në dru – përdorni ujë të ngrohtë me sapun në vend të kësaj).

Vishni doreza dhe aplikoni pastën direkt mbi njolla duke përdorur një leckë mikrofibre. Sigurohuni që të jetë mjaftueshëm e trashë për të qëndruar në vend. Lëreni për 20 minuta, pastaj fërkojeni butësisht me një leckë të lagur ose me një furçë dhëmbësh të vjetër.

Nëse mbeten shenja, përsëriteni procesin – duhet të vini re se ato zbehen me çdo aplikim. Pasi të jenë zhdukur njollat, fshijeni mbetjet me një leckë të pastër dhe të lagur dhe thajeni mirë para se ta ngjisni përsëri.

Nëse njollat thjesht nuk hiqen, ose sedilja është e lëkundur, e çarë ose e çngjyrosur tepër, mund të jetë koha për një dërrasë të re. Nuk ka ndonjë rregull të prerë dhe të prerë, por shumica zgjasin rreth pesë deri në shtatë vjet, varësisht nga materiali dhe përdorimi.