Category: Lajme

Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, më 24 maj do ta zgjedhë kryetarin e ri.

Kështu është bërë e ditur në komunikatën e AAK-së, dërguar medieve.

Kryetari i Gjakovës, Ardian Gjini pritet ta pasojë Haradinajn në krye të këtij subjekti.

Një total prej 4.40 milionë qytetarësh jo-BE që ikën nga Ukraina, kishin status të mbrojtjes së përkohshme në BE në shkurt 2026.

Kjo përfaqëson një rritje prej 0.5% në vetëm një muaj, sipas të dhënave të fundit të Eurostat, transmeton Telegrafi.

Vendet e BE-së që strehuan numrin më të lartë të përfituesve të mbrojtjes së përkohshme nga Ukraina ishin Gjermania, Polonia dhe Çekia.

Megjithatë, numri i personave nën mbrojtje të përkohshme u rrit në 24 vende, me tri rritjet më të mëdha absolute të vërejtura në Gjermani, Çeki dhe Spanjë.

Në të kundërt, tri vendet e BE-së që regjistruan rënie ishin Estonia, Franca dhe Luksemburgu.

Shtetas jo-BE që ikën nga Ukraina dhe ishin nën mbrojtje të përkohshme në fund të shkurtit 2026

Shtetasit ukrainas përfaqësonin mbi 98.4% të përfituesve të mbrojtjes së përkohshme në BE në fund të janarit 2026.

Midis tyre, gratë e rritura përbënin 43.5%, burrat e rritur pak më shumë se një të katërtën dhe të miturit gati një të tretën, me djemtë që përbënin 16% ndërsa vajzat ishin 14.2%.

Midis janarit dhe shkurtit 2026, gratë dhe fëmijët e rritur që iu dha mbrojtje e përkohshme u rritën përkatësisht me 1.4 pikë përqindjeje dhe 0.5 pikë përqindjeje.

Pjesa tjetër e shtetasve jo-BE nën mbrojtje të përkohshme janë nga Rusia (0.3%), Nigeria (0.1%) dhe Azerbajxhani (0.1%).

Vendet e BE-së që ofrojnë mbrojtje të përkohshme duhet të japin akses të përshtatshëm në akomodim ose strehim, mirëqenie sociale ose mjete jetese nëse është e nevojshme, kujdes mjekësor dhe arsim për personat nën 18 vjeç, sipas Komisionit Evropian.

Malli për shtëpinë sjell rishqyrtim

Pavarësisht rreziqeve, më shumë se 1.6 milion njerëz janë kthyer në zonat e vijës së frontit në Ukrainë, siç janë rajonet e Kharkiv, Donetsk, Kherson dhe Sumy.

Për shumë njerëz, barra financiare e jetesës në vendet pritëse dhe malli për shtëpinë i tejkalon rreziqet e kthimit atje, sipas hulumtimit të Save the Children.

Tre të katërtat e 172 prindërve dhe kujdestarëve të intervistuar për studimin thanë se mungesa e shtëpisë dhe komunitetit të tyre, së bashku me ndjenjën e izolimit në vendet ku kanë ikur, kontribuuan në vendimin e tyre për t’u kthyer në shtëpi në zonat e rrezikshme të vijës së frontit ku po vazhdojnë luftimet aktive.

Pothuajse një në dy prindër dhe kujdestarë thanë se ishin kthyer sepse fëmijët e tyre ndiheshin të pakënaqur, të stresuar ose të vetmuar në komunitetet pritëse.

Përveç kësaj, rreth 55% përmendën koston e lartë të strehimit ose vështirësitë në gjetjen e punës në komunitetet pritëse.

“Kthimi në një zonë lufte nuk është kurrë një zgjedhje që askush nuk e bën lehtë”, tha drejtoresha e Save the Children në Ukrainë, Sonia Khush.

“Ndërsa mund të gjejnë siguri relative në vendet ku u detyruan të iknin, shumë prej tyre zbulojnë se nuk mund të mbijetojnë financiarisht, larg mundësive të tyre të zakonshme për të ardhura dhe rrjeteve mbështetëse, ndërsa në të njëjtën kohë ndiejnë mungesë të thellë të komuniteteve dhe lidhjeve që kanë lënë pas”, shtoi ajo.

Shkalla e fertilitetit po bie dhe popullsia po plaket në Evropë. Parashikimet e fundit nga Eurostat tregojnë se popullsia e BE-së pritet të bjerë me 11.7% midis viteve 2025 dhe 2100.

Popullsia do të bjerë nga 452 milionë në 399 milionë, një rënie prej 53 milionë njerëzish deri në fillim të shekullit të ardhshëm. Ky parashikim përfshin migrimin e mundshëm, transmeton Telegrafi.

Ndryshimi i parashikuar i popullsisë në të gjithë Evropën ndryshon shumë. Disa vende do të kenë popullsi më të mëdha në vitin 2100 krahasuar me vitin 2025, ndërsa shumë të tjera do të shohin rënie.

Pra, cilat vende do të përballen me rënien më të mprehtë të popullsisë? Cilat vende do të rriten? Çfarë i nxit këto ndryshime midis vendeve? Pse disa popullata rriten ndërsa të tjerat bien?

Midis 30 vendeve evropiane, 12 pritet të shohin rritje të popullsisë, ndërsa 18 do të përjetojnë rënie deri në vitin 2100.

Letonia (33.9%), Lituania (33.4%), Polonia (31.6%) dhe Greqia (30.1%) parashikohet të regjistrojnë rëniet më të mëdha, të gjitha mbi 30%. Kjo do të thotë se më shumë se tre në dhjetë persona mund të humbasin deri në vitin 2100.

Rënia është gjithashtu mbi 20% në Bullgari (28%), Kroaci (27%), Sllovaki (26.7%), Rumani (24.3%), Itali (24%) dhe Hungari (22.5%). Kjo është afërsisht ekuivalente me humbjen e rreth një në katër persona në këto vende, gjë që është shumë domethënëse.

Rënia e popullsisë është gjithashtu midis 10% dhe 20% në Portugali (19.3%), Estoni (19.1%), Çeki (11.5%), Finlandë (10.7%), Slloveni (10.6%) dhe Gjermani (10.6%).

Në të kundërt, tre vende evropiane pritet të rriten me më shumë se 25%, megjithëse popullsia e tyre është relativisht e vogël: Luksemburgu (36.4%), Islanda (27.1%) dhe Malta (26%).

Zvicra (16.9%), Irlanda (14.6%), Norvegjia (11.8%) dhe Suedia (10%) janë vende të tjera që pritet të shohin rritje të popullsisë mbi 10%.

“Kryesisht e nxitur nga normat e migrimit të kaluar dhe të parashikuar”

“Ky ndryshim është kryesisht i nxitur nga ndryshimet në normat e migrimit të kaluar dhe të parashikuar, në kombinim me ndryshimet në strukturën e moshës”, tha për Euronews Health, Dr. Tomas Sobotka, zëvendësdrejtor i Institutit të Demografisë në Vjenë.

“Vendet me lindshmëri të ulët dhe emigracion të jashtëm në dekadat e fundit kanë tendencë të kenë një strukturë moshe më të vjetër, me pak njerëz në moshë të re dhe riprodhuese”, shtoi ai.

Sobotka theksoi se ky ndryshim në dinamikën e popullsisë ndikohet gjithashtu nga ndryshimet në normat e lindshmërisë së parashikuar, por “në një masë më të vogël”. Vendet e Evropës Jugore kanë dhe pritet të kenë lindshmëri më të ulët se pjesët e tjera të Evropës.

Dr. Anne Goujon nga Instituti i Demografisë në Vjenë deklaroi gjithashtu se arsyeja kryesore për këto ndryshime është ekuilibri midis ndryshimit natyror dhe migrimit neto.

“Ndërsa të gjitha vendet e BE-së kanë lindshmëri të ulët, vendet me imigracion të qëndrueshëm mund të rriten pavarësisht lindshmërisë së ulët përtej vitit 2050 (p.sh. Luksemburgu dhe Malta), ndërsa vendet me lindshmëri të ulët dhe flukse më të dobëta migrimi ose bilanc negativ neto migrimi kanë tendencë të ulen (p.sh. Letonia, Lituania dhe Polonia)”, tha ajo për Euronews Health.

Roli i lindshmërisë dhe vdekshmërisë është i kufizuar në dallime

Sipas Dr. Dmitri Jdanov nga Instituti Max Planck për Kërkime Demografike, tre faktorë kryesorë shpjegojnë dinamikën e popullsisë: vdekshmëria, lindshmëria dhe migrimi.

Ai shpjegoi se niveli aktual i lindshmërisë nuk mund të mbështesë as madhësinë aktuale të popullsisë, kështu që rritja natyrore është e pashmangshme pa migrim. Dallimet specifike të vendit në vdekshmëri në këtë parashikim nuk janë aq të mëdha sa të shpjegojnë ndryshimet në dinamikën e popullsisë.

“Migrimi është i vetmi faktor që mund të sigurojë rritjen e popullsisë në Evropë. Natyrisht, supozimet në lidhje me migrimin ndryshojnë nga një vend në tjetrin”, tha ai për Euronews Health.

Spanja është vendi i vetëm i “Katër të Mëdhenjve” që sheh rritje të popullsisë

Midis vendeve të “Katër të Mëdhenjve” të BE-së për sa i përket madhësisë ekonomike dhe popullsisë, Spanja është i vetmi vend që pritet të shohë rritje të popullsisë deri në vitin 2100, megjithëse është modeste në 1.3%.

Franca parashikohet të bjerë pak me 2.5%. Gjermania (10.6%) dhe veçanërisht Italia (24%) pritet të shohin rënie më të mëdha të popullsisë.

“Spanja ka përjetuar një nivel të madh imigracioni në tre dekadat e fundit, gjë që e mbajti popullsinë e saj në rritje të shpejtë pavarësisht normave shumë të ulëta të fertilitetit në vend”, tha Sobotka.

Ai nënvizoi se Franca ka një shkallë fertiliteti më të lartë se shumica e vendeve të tjera të BE-së, dhe shkalla e saj pak më e lartë e fertilitetit, struktura e popullsisë më të re dhe imigracioni i moderuar parashikohet ta mbajnë popullsinë e saj afërsisht të qëndrueshme.

Sobotka vuri në dukje rolin e fertilitetit më të ulët dhe një popullsie të moshuar në Itali.

Renditja e popullsisë ndryshon: Spanja tejkalon Italinë

Trendet e parashikuara të popullsisë do të ndryshojnë gjithashtu renditjen e vendeve më të populluara midis viteve 2025 dhe 2100.

Ndryshimi më i dukshëm është se Spanja do të kalojë Italinë për t’u bërë vendi i tretë më i populluar. Gjatë kësaj periudhe, popullsia e Italisë pritet të bjerë me 15 milionë, ndërsa ajo e Spanjës do të rritet me rreth gjysmë milioni.

Midis 30 vendeve, Zvicra (nga e 15-ta në të 10-tën), Irlanda (nga e 21-ta në të 17-tën) dhe Norvegjia (nga e 19-ta në të 16-tën) do të shohin rritjet më të mëdha në renditje. Në të kundërt, Bullgaria (nga e 16-ta në të 20-tën), Portugalia (nga e 10-ta në të 13-tën) dhe Greqia (nga e 12-ta në të 15-tën) do të regjistrojnë rëniet më të mëdha.

Trendet e pabarabarta të popullsisë në të gjithë Evropën

Ndryshimet e parashikuara të popullsisë nuk janë lineare në të gjithë Evropën midis viteve 2025 dhe 2100. Në disa vende, popullsitë do të rriten për një periudhë para se të fillojnë të bien. Si rezultat, niveli përfundimtar mund të jetë ose më i ulët ose më i lartë se në vitin 2025.

Kur popullsitë në vitin 2025 indeksohen me 100, trendet demografike ndryshojnë shumë në vende të ndryshme, duke treguar modele të ndryshme të rritjes dhe rënies. Për shembull, në BE, popullsia pritet të bjerë nën nivelet aktuale deri në vitin 2040.

Në Spanjë, parashikohet të rritet me rreth 10% deri në vitin 2055, përpara se të bjerë përsëri në vetëm 1 përqind mbi nivelet e vitit 2025 deri në vitin 2100.

Megjithatë, disa vende ndjekin një trend rënës gjatë gjithë periudhës. Kjo rënie është më e theksuar në Itali, ndërsa është më graduale në Gjermani. Një në tre evropianë do të jetë mbi 65 vjeç deri në vitin 2100

Duke parë ndryshimet në grupmoshat, popullsia e BE-së parashikohet të jetë dukshëm më e vjetër deri në vitin 2100. Grafiku i mësipërm për BE-në tregon këtë ndryshim gradual, por të thellë demografik.

Pjesa e njerëzve të moshës 85 vjeç e lart pritet të trefishohet, duke u rritur nga 3.2% në vitin 2025 në 10.8% deri në vitin 2100. Kjo do të thotë se më shumë se një në dhjetë evropianë do të jenë në këtë grupmoshë.

Personat e moshës midis 66 dhe 84 vjeç parashikohet gjithashtu të rrisin pjesën e tyre, nga 17.6% në 21.8%. Së bashku, popullsia mbi 65 vjeç do të përbëjë pothuajse një në tre evropianë deri në vitin 2100, krahasuar me një në pesë sot.

Ndërkohë, çdo grupmoshë më e re pritet të tkurret si pjesë e totalit. Popullsia në moshë pune midis 31 dhe 65 vjeç – shtylla kurrizore e ekonomive evropiane – parashikohet të bjerë nga 47.8% në 40.5%.

Një rast i rëndë është shënuar të hënën në Prishtinë.

Sipas raportit të policisë, një grua është sulmuar fizikisht nga djali i saj, me ç’rast e njëjta ka pranuar tretman mjekësor.

“Është raportuar se viktima femër kosovare, ishte sulmuar fizikisht nga djali i saj i dyshuari mashkull kosovar. Viktima ka pranuar tretman mjekësor. Me vendim të prokurorit rasti vazhdon në procedurë të rregullt”, thuhet në njoftimin e policisë.

Në vendin tonë gjatë 24-orëve të fundit janë shënuar 55 aksidente trafiku, ku prej tyre 22 me të lënduar dhe 33 me dëme materiale.

Në këtë periudhe po ashtu janë shqiptuar 2294 gjoba për shkelësit e rregullave të trafikut rrugor.

20 persona janë arrestuar, 17 janë dërguar në mbatje dhe 1 në vuatje të dënimit

Një person i armatosur ka qëlluar për vdekje një grua kanadeze dhe ka lënë të paktën 13 të tjerë të lënduar në piramidat Teotihuacan të Meksikës, një vend i njohur turistik dhe arkeologjik jashtë Qytetit të Meksikës, thonë autoritetet.

Autori më vonë vdiq nga një plagë me armë zjarri e shkaktuar vetë të hënën, thanë zyrtarët lokalë.

Shteti i Meksikës tha se shtatë nga të plagosurit ishin qëlluar dhe të tjerët kishin vuajtur nga rrëzimet.

Siç bëhet e ditur më tej, viktimat e sulmit u dërguan në spital për trajtim.

🔫 Shooting near the Teotihuacan pyramids in Mexico: tourist killed, several injured

At one of the country’s most popular tourist sites, an unidentified gunman opened fire from the top of a pyramid — reportedly the Pyramid of the Moon. A 32-year-old tourist from Canada was… pic.twitter.com/o5M5mKZuLu

— NEXTA (@nexta_tv) April 21, 2026

Ata përfshijnë turistë kolumbianë, rusë dhe kanadezë, tha qeveria lokale. Shkalla e lëndimeve të tyre nuk ishte menjëherë e qartë.

Prokurorët lokalë më vonë e identifikuan personin e dyshuar të armatosur si Julio Cesar Jasso Ramirez, një shtetas meksikan. Ata nuk dhanë detaje të mëtejshme.

Incidenti ndodhi pak pas orës 11:30 të mëngjesit sipas kohës lokale, kur dhjetëra turistë ishin në majë të Piramidës së Hënës.

Një burrë që qëndronte në platformën e strukturës filloi të qëllonte lart, sipas një ciceroni turistik që ishte në vendngjarje.

Të parët që iu përgjigjën të shtënave ishin oficerët e policisë që ofronin siguri brenda rrënojave arkeologjike, dhe pak më vonë, një njësi e Gardës Kombëtare mbërriti me një furgon për të trajtuar emergjencën.

Presidentja e Meksikës, Claudia Sheinbaum, tha se po e monitoron nga afër situatën dhe qeveria e saj është në kontakt me ambasadën kanadeze.

Kryeministri i ardhshëm i Hungarisë ka thënë se do të ndalojë tërheqjen e vendit nga Gjykata Ndërkombëtare Penale (GJNP).

Peter Magyar, i cili pritet t’i japë fund pushtetit 16-vjeçar të Viktor Orban pas fitores së tij historike në zgjedhje në fillim të këtij muaji, njoftoi qëllimin e tij me një paralajmërim për Benjamin Netanyahun e Izraelit.

Mbajtja e anëtarësisë do të thotë që ata që kërkohen nga ky organ mund të arrestohen nëse hyjnë në Hungari.

Duke folur në një konferencë për shtyp në Budapest, Magyar tha se ia kishte “bërë të qartë këtë” zotit Netanyahu, i cili është kërkuar për krime të dyshuara lufte në Gaza që nga viti 2024, shkruajnë mediat e huaja.

Orban kishte njoftuar vendimin e tij për t’u tërhequr nga GJNP vitin e kaluar, pjesërisht për shkak të mospajtimit të tij me urdhër-arrestin për homologun e tij izraelit.

Kjo duhej të hynte në fuqi më 2 qershor dhe ta bënte Hungarinë vendin e vetëm të BE-së që nuk e njeh juridiksionin e gjykatës, por Magyar, i cili kryeson partinë e qendrës së djathtë Tisza, tha se ekipi i tij “e ka shqyrtuar dhe ne do ta ndalojmë [atë]”.

“Unë besoj se nëse vendi është anëtar i Gjykatës Ndërkombëtare Penale dhe një person që kërkohet nga gjykata hyn në territorin tonë, atëherë ai person duhet të merret në paraburgim”, shtoi ai, duke iu referuar zotit Netanyahu.

Urdhër-arresti për Netanyahu u kritikua ashpër në atë kohë nga presidenti i atëhershëm i SHBA-së, Joe Biden.

E pasardhësi i tij, Donald Trump, ka vazhduar ta mbështesë me vendosmëri kryeministrin izraelit.

SHBA-të nuk janë anëtare të GJPN-së dhe Netanyahu ka vizituar Uashingtonin dhe pronën e zotit Trump në Florida disa herë, përfshirë edhe përpara nisjes së luftës kundër Iranit.

Trump dhe Netanyahu kanë qenë të dy mbështetës të fortë të kolegut të tij të krahut të djathtë, Orban, dhe kishin shpresuar ta shihnin atë të qëndronte në pushtet.

Zgjedhjet e mundshme të jashtëzakonshme në Kosovë, në mungesë të një marrëveshjeje për presidentin, po shihen gjithnjë e më shumë si një skenar i pashmangshëm.

Në “Përballje Podcast”, analisti politik Imer Mushkolaj vlerësoi se, nga konfigurimi aktual politik, zgjedhjet mund t’i përshtaten më së shumti Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK).

Sipas tij, një skenar i tillë lidhet edhe me zhvillimet brenda LDK-së dhe mundësinë e një konfigurimi të ri politik, ku përmendet edhe përfshirja e ish-presidentes Vjosa Osmani në një listë të përbashkët, përkrah liderit të partisë, Lumir Abdixhiku.

“Unë mendoj që aktualisht, me idenë që mbase zonja Osmani do t’i bashkohet LDK-së, përkatësisht do të mund t’i printe ndonjë liste të përbashkët me ndonjë parti tjetër më të vogël, zgjedhjet mund t’i konvenojnë vetëm z. Abdixhiku, aktualisht po flas nëse po krijohet një momentum. Po të mos ishte Vjosa Osmani, as LDK-së nuk do t’i përshtateshin zgjedhjet,” u shpreh Mushkolaj gjatë diskutimit me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.