Category: Lajme

Shefi i politikës së jashtme në Bashkimin Evropian, Josep Borrell, e ka mirëpritur procesin zgjedhor që u zhvilluar në Turqi të dielën e javës së kaluar.

Ai, me anë të një cicërime në Tëitter, ka deklaruar se BE-ja e pret edhe rezultatin nga zgjedhor që do të bëhet nga raundi i dytë i zgjedhjeve presidenciale në Turqi.

“Pjesëmarrja e lartë në zgjedhjet e përgjithshme në Turqi tregoi përkushtimin e popullit turk ndaj institucioneve demokratike”.

“BE-ja e pret me padurim raundin e dytë të zgjedhjeve presidenciale më 28 maj”, ka thënë Borrell.

Kreu i Këshillit Suprem Zgjedhor (YSK) në Turqi, Ahmet Yener, duke njoftuar rezultatet e para jozyrtare dje, tha se në raundin e parë të votimit asnjë kandidat presidencial nuk arriti të kalonte pragun e kërkuar prej 50 për qind, me çka Erdogan, kandidat i përbashkët i Aleancës Popullore dhe Kemal Kılıçdaroglu, kandidati i cili u radhit i dyti, do të përballen në raundin e dytë të zgjedhjeve më 28 maj.

Yener njoftoi se pjesëmarrja e votuesve në zgjedhjet e djeshme ishte 88,92 për qind, ndërsa pjesëmarrja e qytetarëve turq jashtë vendit ishte 52,69 për qind.

Ai po ashtu njoftoi se në zgjedhjet e djeshme Erdogan radhitet i pari duke fituar 49,51 për qind të votave, ndërsa Kılıçdaroglu fitoi 44,88 për qind të votave. Sinan Ogan nga Aleancës ATA mori 5,17 për qind, ndërsa Muharrem Ince, i cili u tërhoq nga gara presidenciale në fund të javës së kaluar pasi fletëvotimet ishin shtypur, mori 0,44 për qind.

Miliona votues iu drejtuan kutive të votimit të dielën për të zgjedhur presidentin e vendit dhe 600 deputetët e parlamentit turk.

Më shumë se 64,1 milionë njerëz kishin të drejtë vote, duke përfshirë mbi 1,76 milionë që votuan jashtë vendit dhe 4,9 milionë persona që votuan për herë të parë.

Gjithsej 192.214 kuti votimi u vendosën për votuesit në vend.

Çdo votues kishte mundësi të hedh dy vota, një për presidentin dhe një për 600 vendet e parlamentit, të cilët do të shërbejnë për një mandat 5-vjeçar.

Departamenti Amerikan i Shtetit ka publikuar raportin e vitit 2022 për Liritë Fetare.

Në raportin për Kosovën, ka kritika të mëdha ndaj vendit, ku thotë ndër të tjera se Qeveria e Kosovës sërish ka dështuar në zbatimin e vendimit të Gjykatës Kushtetuese të vitit 2016 që i njihte Kishës Ortodokse Serbe pronësinë e tokës rreth Manastirit të Deçanit.

Në këtë raport përmendet se Kisha Ortodokse Serbe (KOS) ka kritikuar zyrtarët e lartë të qeverisë, përfshirë presidenten Vjosa Osmani dhe kryeministrin Albin Kurti, që kundërshtonin meritat e vendimit të gjykatës duke i cilësuar si “politikisht të papërgjegjshme dhe të rrezikshme”.

“Qeveria përsëri dështoi në zbatimin e një vendimi të Gjykatës Kushtetuese të vitit 2016 që i njihte KOS-it pronësinë e tokës rreth Manastirit të Deçanit. KOS kritikoi vërejtjet e zyrtarëve të lartë të qeverisë, përfshirë Presidenten Vjosa Osmani dhe Kryeministrin Albin Kurti, që kundërshtonin meritat e vendimit të gjykatës si ‘politikisht të papërgjegjshme dhe të rrezikshme’”, thotë mes tjerash ky raport.

Më tej, përmendet edhe rasti i muajit qershor 2022 kur “policia pengoi klerin e Kishës Ortodokse Serbe (KOS) të kryente një liturgji me rastin e Ngjitjes së Shenjtë Ortodokse në kishën e kontestuar Krishti Shpëtimtar”.

Në pjesën për myslimanët, raporti thotë se disa shkolla vazhduan të zbatonin një direktivë të qeverisë që ndalonte veshjen fetare, duke ua mohuar kështu qasjen në shkollë nxënëseve myslimane që mbanin hixhab.

“Pati gjithashtu raporte për diskriminim ndaj grave myslimane që mbanin veshje fetare në punë publike dhe private”, thekson raporti i DASh-it.

Po ashtu, në raport janë trajtuar edhe ankesat e Kishës Protestante Ungjillore të Kosovës (KPEC), përfaqësuesit e Dëshmitarëve të Jehovait dhe laikët, të cilët “thanë se mungesa e mbështetjes institucionale për vendet e dedikuara të varrimit i pengonte ata të kryenin shërbimet e varrimit sipas bindjeve të tyre”.

DASh-i përmend edhe rastin e korrikut 2022 ku tre persona sulmuan imamin e fshatit Lupç në xhaminë e tij në Podujevë, duke shtuar se policia arrestoi tre personat e dyshuar për tentativë vrasje.

Më tej, thuhet se KOS-i është ankuar se “në shtator një individ ndaloi një autobus nga Serbia me pelegrinë, duke përfshirë fëmijë, pastaj u bërtiti pelegrinëve dhe vendosi një flamur të Kosovës në xhamin e përparmë të autobusit”.

Po ashtu, “përfaqësuesit e Unionit të Tarikateve të Kosovës (UKT) raportuan shqetësime rreth antisufizmit dhe portretizimeve negative në media”.

Raporti tregon se në polici janë raportuar 64 incidente që për cak kishin objektet fetare – 42 myslimane, 21 të KOS-it dhe një katolik – në nëntë muajt e parë të vitit 2022.

“KOS-i raportoi raste të vandalizmit kundër kishave të saj, duke deklaruar se disa ishin të motivuara fetarisht dhe etnikisht dhe duke ia atribuuar ato retorikës politike anti-serbe”.

Sipas këtij raporti, zyrtarët e ambasadës amerikane kanë vazhduar të inkurajojnë qeverinë që të miratojë legjislacionin që lejon grupet fetare të fitojnë status ligjor, të zbatojë mekanizmat për të mbrojtur lirinë e fesë, të zbatojë ligjet dhe vendimet gjyqësore që kanë të bëjnë me objektet fetare të KOS-it dhe të zgjidhë mosmarrëveshjet pronësore të KOS-it.

“Ambasadori dhe përfaqësues të tjerë të ambasadës diskutuan çështjet e lirisë fetare, duke përfshirë mbrojtjen e barabartë dhe shqetësimet e të drejtave pronësore, me udhëheqës fetarë dhe të shoqërisë civile dhe inkurajuan tolerancën fetare dhe përmirësimin e dialogut ndërfetar”.

“Në mars, ambasada organizoi një diskutim ndërfetar me udhëheqës fetarë – i pari që përfshin udhëheqës nga komunitetet Tarikat, Bektashi dhe Kisha e Jezu Krishtit e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme (Kisha e Jezu Krishtit) – mbi pluralizmin fetar, dialogun ndërfetar, mbrojtjen të drejtave dhe lirive individuale, si dhe ndryshimet ende në pritje të ligjit për lirinë fetare”.

Përmbledhja ekzekutive e raportit përfundon duke përmendur se ambasadori amerikan ka vizituar objektet fetare të KOS-it dhe Bashkësisë Islame të Kosovës (BIK) për të mbajtur marrëdhënie pozitive dhe dialog me liderët fetarë për të promovuar lirinë universale fetare pa diskriminim.

Regjistrimi i popullsisë dëshmoi se pakica kombëtare shqiptare në Serbi është diskriminuar në 12 vjetët e fundit, thotë kryetari i Këshillit Kombëtar të Shqiptarëve në këtë vend, Ragmi Mustafi.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, ai thotë se rezultatet përfundimtare të regjistrimit të vitit 2022, treguan se shqiptarët në këtë vend janë pakica e katërt më e madhe kombëtare.

Ndryshe nga të dhënat e regjistrimit të vitit 2011, që tregonin se në Serbi jetojnë gjithsej 5.809 shqiptarë, të dhënat e regjistrimit të fundit tregojnë se popullsia e këtij komuniteti përbëhet prej 61.687 banorësh.

Shqiptarët e bojkotuan regjistrimin e mëparshëm, andaj edhe nuk dihej numri real i tyre.

Vendimi për bojkotim ishte marrë pasi formularët për regjistrim ishin shtypur vetëm në gjuhën serbe, me alfabet cirilik.

Si arsye shtesë, përfaqësuesit e shqiptarëve përmendën problemet e pazgjidhura dhe obligimet e paplotësuara të shtetit të Serbisë në zonën ku jetojnë ata.

Por, përfaqësuesit e shqiptarëve bënë thirrje për regjistrim në procesin që u organizua nga autoritetet e Serbisë, vitin e kaluar.

Mustafi thotë se numri i pjesëtarëve të pakicave kombëtare përcakton dhe ndikon drejtpërdrejt në realizimin e të drejtave të tyre.

“Në rastin e pakicës kombëtare shqiptare në Serbi, kjo nënkupton pjesëmarrjen e duhur të shqiptarëve në organet dhe institucionet shtetërore, përkatësisht përfaqësimin e tyre proporcional në polici, gjyqësor, arsim, shëndetësi, doganë, ndërmarrje publike… gjë që nuk po ndodh tani”, thotë Mustafi.

Përfaqësuesit politikë të shqiptarëve, prej vitesh, ankohen për diskriminim, por autoritetet serbe e mohojnë një gjë të tillë.

Para fillimit të regjistrimit të popullsisë në vitin 2022, kryetari i Komunës së Preshevës, Shqipërim Arifi, paralajmëroi për pasivizimin e adresave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës, në jug të Serbisë, ku edhe jeton numri më i madh i shqiptarëve.

Komisioni Evropian ka pranuar se është i shqetësuar për ekzistimin e disa procedurave të lehtësuara për dhënien e shtetësisë të huajve nga ana e vendeve, të cilat gëzojnë liberalizimin e vizave me Bashkimin Evropian.

Në këtë mënyrë, sipas një zëdhënësi të Komisionit Evropian, personat nga vendet e treta fitojnë mundësinë që të shmangin procedurat e Schengenit për t’u pajisur me viza dhe paraqesin edhe rrezik për sigurinë e vendeve të BE-së. Në mënyrë të veçantë Komisioni përmend Serbinë, e cila ka pasur një skemë të tillë.

“Komisioni ka një shqetësim të përgjithshëm për versionet e ndryshme të skemave të dhënies së shtetësisë, siç është procedura e thjeshtëzuar për dhënien e shtetësisë pas një periudhe të shkurtër qëndrimi. Kjo mund të paraqesë rrezik publik dhe të sigurisë për BE-në, pasi Serbia gëzon lëvizje pa viza në BE. Komisioni do t’i monitorojë politikat e tilla të natyralizimit dhe dhënies së shtetësisë nga ana e shteteve që kanë liberalizim vizash në kuadër të mekanizmave për suspendimin e vizave”, i ka thënë Radios Evropa e Lirë një zëdhënës i Komisionit Evropian.

Ai, po ashtu, ka theksuar se politika e vizave e vendeve fqinje ka një ndikim të madh në lëvizjen e imigrantëve drejt Bashkimit Evropian.

“Në rastin e Serbisë, përshtatja me regjimin e vizave të BE-së është e rëndësishme për të vazhduar përmbushjen e kritereve për liberalizim vizash. Serbia ka bërë një hap të rëndësishëm në përshtatjen e regjimit të saj të vizave me atë të BE-së. Komisioni inkurajon Serbinë që t’i vazhdojë përpjekjet në këtë drejtim për të pasur një përshtatje të plotë”, ka thënë Komisioni Evropian.

Edhe më herët nga qarqet diplomatike në BE janë dëgjuar Kritika ndaj Serbisë për heqjen e vizave për disa shtete të treta. Kryesisht kjo është bërë për shtetet, të cilat nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës apo e kanë tërhequr një njohje të tillë. Disa shtete të BE-së kanë raportuar rritje të shpejtë të numrit të imigrantëve ilegalë dhe azilkërkuesve pikërisht nga këto shtete.

Ndër vendet prej nga vijnë më së shumti migrantët janë përmendur Burundi, Kuba dhe Tunizia.

Shtetas të këtyre vendeve kanë hyrë në Serbi pa viza dhe nga atje kanë kaluar në territorin e BE-së. Serbia është detyruar t’ua kthejë vizat këtyre shteteve sepse ishte kërcënuar se BE-ja do të suspendojë liberalizimin e vizave për Serbinë që është në fuqi që nga viti 2009.

Por, vërejtje BE-ja u ka dërguar edhe disa vendeve të tjera të rajonit, përfshirë edhe Shqipërinë.

Një shqetësim tjetër për BE-në është edhe skema e ashtuquajtur “pasaportat e arta” përmes së cilave disa vende të rajonit u japin shtetësi atyre që investojnë shuma të caktuara në këto vende. Skema të tilla kanë pasur edhe disa vende anëtare të bashkimit Evropian dhe Komisioni Evropian është shprehur se ato janë ilegale sipas ligjeve të BE-së. Prandaj Komisioni Evropian kërkon edhe nga vendet e rajonit që të përmbahen nga skema të tilla.

“Komisioni vazhdimisht u ka rekomanduar partnerëve nga rajoni i Ballkanit Perëndimor që t’i japin fund, apo të përmbahen nga vendosja e skemave ‘shtetësi për investitorët’, që njihet me termin ‘pasaportat e arta’, pasi ato paraqesin një varg rreziqesh për rendin publik dhe sigurinë e BE-së. Në veçanti këto skema u mundësojnë qytetarëve të vendeve të treta që të marrin shtetësinë e një vendi që gëzon liberalizimin e vizave dhe në këtë mënyrë të fitojnë mundësinë për lëvizje pa viza në BE”, ka thënë një zëdhënësi i Komisionit Evropian.

Disa diplomatë të vendeve të BE-së i kanë thënë Radios Evropa e Lirë se liberalizimi i vizave është bërë për t’u ndihmuar qytetarëve nga rajoni i Ballkanit Perëndimor për të udhëtuar në vendet e BE-së, e jo për të mundësuar keqpërdorime me qëllime politike apo financiare për qeveritë e vendeve të rajonit.

“Duhet të punojmë së bashku që të evitojmë shndërrimin e rajonit të Ballkanit Perëndimor në një derë për hyrje ilegale në BE”, ka thënë një zyrtar i BE-së.

Komisioni Evropian vazhdimisht monitoron zbatimin e kritereve për liberalizim e vizave nga ana e vendeve të rajonit.

Përshtatja me regjimin e vizave të BE-së është një prej kushteve, në të cilat Brukseli insiston gjithnjë e më shumë. Në rast të refuzimit të vendeve të rajonit për t’i përmbushur kriteret, edhe pasi të ndodhë liberalizimi, BE-ja mban të drejtën për të suspenduar liberalizimin e vizave.

Deri tash nuk ka ndodhur një gjë e tillë, por në BE thonë se vendet e rajonit nuk do të duhej të rrezikonin me heqjen e liberalizimin për qytetarët e tyre për përfitime politike apo financiare.