Category: Lajme

Largimi i shpejtë dhe i madh i të rinjve, që shkakton sfida serioze në shumë vende, sidomos në rajonin e Ballkanit Perëndimor, është problem serioz edhe për Bashkimin Evropian.

Edhe vendet e këtij blloku janë të goditura nga ndikimi që këto lëvizje demografike kanë në ekonomitë e tyre, si dhe në parashikimin e së ardhmes, sidomos në tregun e punës.

Prandaj, në BE thonë se janë duke punuar në disa projekte, që kanë synim ta zbusin efektin negativ që shkakton i ashtuquajturi fenomen i “ikjes së trurit“, e që nënkupton largimin e të rinjve dhe të fuqisë punëtore nga një vend drejt një vendi tjetër.

Vendet e rajonit të Ballkanit Perëndimor, si Kosova, Shqipëria, Bosnje e Hercegovina dhe Serbia, janë duke u përballur me largime të mëdha të fuqisë punëtore. Kjo ka bërë që në këto vende të zvogëlohet dukshëm fuqia punëtore dhe të vihet re edhe mungesa e disa kategorive të punëtorëve në tregun e punës.

Por, në të njëjtën kohë, edhe vendet anëtare të Bashkimit Evropian, sidomos ato nga Evropa lindore, janë duke u përballur me këtë fenomen. Kroacia, ndoshta, më së shumti.

Për herë të parë, ky vend, sipas regjistrimit të popullsisë, ka rënë nën 4 milionë banorë. Për dhjetë vjet, që është anëtare e BE-së, Kroacia ka humbur gjysmë milioni banorë.

Krahas problemit kronik që kanë të gjitha vendet evropiane – zvogëlimit të vazhdueshëm të numrit të lindjeve – Kroacia ka regjistruar edhe largim masiv të të rinjve në vendet e tjera të BE-së.

Duke përfituar nga liria e lëvizjes së punëtorëve brenda tregut të përbashkët, shumë të rinj nga Kroacia kanë shkuar të punojnë në vende si: Irlanda, Gjermania dhe Austria.

Ky fenomen është regjistruar më herët edhe në vendet që kanë hyrë në BE para Kroacisë, si: Bullgaria, Rumania dhe Polonia.

Largimi i të rinjve, në kërkim të një vendi më të mirë të punës, ka pasur disa efekte pozitive.

Kroacia, për shembull, kur ka hyrë në BE në vitin 2013, ka pasur nivelin e papunësisë 17 për qind. Tash e ka diku rreth 6 për qind.

Por, Kroacia ka deficit të fuqisë punëtore, sidomos në fushën e turizmit dhe ndërtimtarisë. Këtë, ky vend, sikurse edhe vendet tjera të Evropës lindore, po e plotëson me fuqi punëtore nga vendet e treta, jashtë BE-së.

Vitin e kaluar, Kroacia ka shënuar rekord të dhënies së lejeve të punës për shtetasit e huaj, sidomos nga Kosova, Serbia dhe Maqedonia e Veriut.

Nënkryetarja e Komisionit Evropian, Dubravka Shuica, që është e caktuar të kujdeset për demografi dhe demokraci, thotë se për Bashkimin Evropian, zgjidhja më e shpejtë është migrimi i kontrolluar, sepse, siç thotë, pa ardhjen e fuqisë punëtore nga jashtë, ekonomia e BE-së do të humbë përparësitë ndaj konkurrencës.

Shuica, kur ka prezantuar disa herë planet e Komisionit Evropian për t’u përballur me këto sfida demografike, ka konstatuar se problemi i lëvizjes së të rinjve dhe fuqisë punëtore, nuk është vetëm nga lindja drejt perëndimit, nga një vend i BE-së në tjetrin, por edhe brenda shumë vendeve – nga zonat rurale në qytete.

Kjo, sipas Komisionit Evropian, ka thelluar edhe më shumë dallimet mes rajoneve në aspektin demografik. Prandaj, ka tërhequr vërejtjen Shuica, zvogëlimi i papunësisë në vendet e BE-së nuk duhet parë vetëm si gjë pozitive.

“Niveli i ulët i papunësisë është arritur, mes tjerash, edhe për shkak të ndryshimeve demografike. Tepër pak të rinj hyjnë në tregun e punës, lidin gjithnjë e më pak fëmijë, ndërkohë që ka lëvizje drejt vendeve tjera dhe dalje në pension, si rezultat i plakjes së popullsisë“, ka thënë Shuica disa herë gjatë debateve me qytetarë dhe me agjenci evropiane që merren me sfidat demografike.

Komisioni Evropian dëshiron të investojë në atë që e quan “migrim i kontrolluar“ dhe të bashkëpunojë me vendet e treta, të cilat do t’i edukonin punëtorët përpara se të hynin në BE. Por, duhet të përballet edhe me sfidë tjetër, sepse duke i tërhequr të rinjtë dhe fuqinë e kualifikuar të punës drejt BE-së, do të shkaktojë “ikje të trurit” në ato vende.

Prandaj, KE-ja dëshiron që të punohet në “qarkullimin e trurit“, e jo vetëm në “ikjen e trurit”. Kjo do të thoshte se ata që hyjnë për të punuar në një vend të BE-së, kur të krijojnë shkathtësi dhe përvojë, do të ktheheshin për të kontribuar në vendet e tyre të origjinës.

Sa u përket vendeve anëtare të BE-së, ato kanë qasje në fonde të mëdha nga politika e kohezionit, zhvillimit rural, digjitalizimit dhe edukimit.

Në të gjitha këto fusha, ku BE-ja ndan dhjetëra miliarda euro në vit, fokusi kryesor është në rritjen e shkathtësive për tregun e punës në zonat që kanë probleme demografike.

Në BE janë identifikuar 83 rajone që kanë probleme si plakja e popullsisë dhe largimi i të rinjve.

Vitin 2022, Komisioni Evropian e ka shpallur “Vit të të rinjve“, ndërsa vitin 2023 e ka shpallur “Vit të shkathtësive“.

Problem për tregun e punës është edhe dallimi i madh gjinor. Komisioni Evropian thotë se, aktualisht, janë mbi 7 milionë gra që nuk janë fare në tregun e punës – pra as të punësuara e as duke kërkuar punë.

Arsyet kryesore lidhen me kujdesin për fëmijët apo për të moshuarit, pasi në shumë rajone nuk ka çerdhe të fëmijëve dhe shtëpi të pleqve. Kujdesi institucional, ndërkaq, është aq i shtrenjtë, saqë nuk mund të punojnë dhe t’i paguajnë ato shpenzime.

Në BE, në fushën e përkujdesit punojnë 17 milionë gra dhe vetëm 450 mijë burra.

Në BE pranojnë se migracioni nuk mund të ndalet, se ai është i nevojshëm dhe se i ka dobitë e veta. Por, gjithashtu, theksojnë se janë të vetëdijshëm se vendet e Ballkanit Perëndimor po përballen me këtë fenomen më shumë se vendet tjera.

Prandaj, pasi që janë në procesin e integrimit në BE, sugjerojnë që edhe vendet e Ballkanit Perëndimor të investojnë më shumë në krijimin e kushteve për qytetarët e tyre që të rrinë në ato vende.

Për këtë thonë se duhet më shumë investim, sidomos në shkollim dhe në kujdes social – dy shkaktarët kryesorë të largimit të njerëzve nga ato vende.

Qendra Kryesore e Mjekësisë Familjare(QKMF), në Prishtinë është mobilizuar me staf e barna në mënyrë që të përballojë fluksin e bashkatdhetarëve gjatë muajve të verës, ka konfirmuar kryeshefi i Departamentit të Mjekësisë Familjare në këtë Qendër, njëherit specialisti i shërbimeve të mjekësisë familjare, Valdet Hashani.

Ndonëse ka thënë se në këtë periudhë edhe stafi mjekësor është në pushim, ata kanë bërë të gjitha përgatitjet e nevojshme në mënyrë që t’u dalin në ndihmë qytetarëve sidomos kur po mbretërojnë temperaturat e larta.

Sa i përket pajisjeve apo barnave ai ka thënë se kanë mjaftueshëm, meqë menaxhmenti i QKMF-së me Drejtorinë e Shëndetësisë kanë bërë një plan duke pasur parasysh se gjatë verës ka edhe kërkesa më të mëdha.

“Ju e dini se edhe personeli shëndetësor këto ditë fillon pushimet vjetore, mirëpo jemi munduar që kapacitetet tona ose burimet tona njerëzore t’i shpërndajmë në njësi të cilat i kemi të shpërndara në qytet. Kjo, marrë parasysh se Prishtina e ka një Qendër Kryesore të Mjekësisë Familjare që është njësi administrativo-shëndetësore, por i kemi edhe 15 qendra të mjekësisë familjare dhe po aq ambulanta nëpër regjione e fshatra. Dhe në këtë mënyrë e kemi distribuimin jashtëzakonisht të mirë edhe të rrjetit të infrastrukturës fizike apo edhe personelin”.

“Sa i përket pajisjeve apo barnave kemi mjaftueshëm, meqë menaxhmenti i QKMF-së me Drejtorinë e Shëndetësisë ka bërë një plan ose një projekt pak më të gjerë meqë kemi parasysh se gjatë verës kemi edhe kërkesa më të mëdhaja, këtyre ditëve mund të themi se është rritur numri diku për dhjetë ose njëzet përqind, por ky është vetëm fillimi i temperaturave të larta. Ndërsa gjatë muajit korrik, pra gjatë këtyre dy javëve të muajit korrik dhe gusht sigurisht që numri do të rritet dhe me këtë do rritet edhe fluksi”.

“Sa i përket shtretërve zakonisht Qendrat e Mjekësisë Familjare kanë shtretër për infuzione zakonisht pasi këto janë trajtime ditore, mirëpo shërbimi shëndetësor ofrohet 24 orë, pacientët mund të vijnë gjatë 24 orëve dhe të marrin shërbime dhe trajtohen më pas në shtëpi. Pra marrin ndihmën e parë dhe vazhdon trajtimin në shtëpi”, u shpreh Hashani.

Mjeku Hashani tha se këto ditë qytetarët ankohen për dhimbje koke, barku të vjella, por që nuk vien si shkak i infeksioneve, por i temperaturave.

“Zakonisht trajtimi më primar që bëhet është rehidrimi, nëse nuk ka infeksione, nëse ka infeksione varësisht nga infeksioni kemi trajtime antivirale, antibakteriale e kështu me radhë, por këtyre ditëve kemi më tepër vjellje, por jo për shkak të infeksioneve. Nuk përjashtohen mundësistë që të paraqiten edhe gastroenteritet”, tha Hashani.

Mërgimtarët janë duke pritur mbi dy orë për të hyrë në territorin e Kosovës, nga pikat kufitare tokësore.

Më së shumti pritje ka në pikën kufitare te Dheu i Bardhë, ku kolona është 2,000 metra, teksa pritjet janë mbi dy orë e gjysmë.

Ndërkohë, mërgimtarët po presin edhe në Merdarë, ku pritjet janë deri në dy orë.

Në pikët tjera kufitare situata është e qetë, ku pritjet janë nga 5 deri në 10 minuta.

Ndryshe, gjatë ditëve të fundit, mërgimtarët që janë duke ardhur nga vende të ndryshme të Evropës janë duke pritur në radhë të gjata për të hyrë në Kosovë.

PËRGATITI: ARTON HAMITI

Partia Demokratike e Kosovës është duke e shqyrtuar mundësinë që edhe Ligjin për Institutin për krime lufte ta dërgojë në Gjykatën Kushtetuese. Për partinë më të madhe opozitare ky ligj është në dëm të interesit kombëtar. Sipas ministres së Drejtësisë, Albulena Haxhiu, nëse nuk dërgohet ne Kushtetuese, brenda gjashtë muajve do të procedohen aktet nënligjore.

Nismat e Qeverisë Kurti, që përfundojnë në Gjykatë Kushtetuese nuk janë të pakta. Fat të njëjtë, mund të ketë edhe Ligji për Institutin për krime lufte.

Ketë mundësi është duke e shqyrtuar partia më e madhe opozitare.

“Ndërkohë që për Projektligjin për Institutin për Hetimin e Krimeve të Luftës, ne jemi duke e analizuar në tërësi se si t’i qasemi dhe cila pjesë do të jetë objekt trajtimi në mënyrë që ta dimë saktësisht se në çfarë forme do ta adresojmë dhe do ta parandalojmë një ligj, i cili në fakt është në dëm të interesit shtetëror dhe kombëtar të Republikës së Kosovës”

Shqetësuese po vlerësohet edhe periudha kohore që ky institut do ta mbulojë, e që përfshinw fazën deri me 31 dhjetor te vitit 2000. Megjithatë, për ministren e Drejtësisë deklarata të tilla janë manipulim politik.

“Manipuloi publikisht sepse theksoi që qeveria e ka përkufizuar periudhën e luftës nga janari 1998 deri në dhjetor 2000. Kjo është e pavërtetë, ju lutem që t’i referoheni gjithnjë ligjit që është votuar në Kuvend, në lexim të dytë. Sepse ne kemi bërë një adresim të rëndësishëm, ku periudha e luftës konsiderohet janar 1998 deri më 20 qershor 1999. Dhe në anën tjetër kemi konsideruar që instituti po ashtu mund të merret edhe me krimet të cilat kanë ndodhur para luftës dhe që ndërlidhen me luftën”

Ndërkaq, fakti që ky institut do të jetë nën ombrellën e Zyrës së Kryeministrit, vazhdon tw kritikohet.

“Ky është instituti hulumtues, shkencor. Për këtë arsyeje mendoj që nuk duhet të jetë në Zyrën e Kryeministrit për shkak se mund të ketë implikime, ndikime politike për shkak se pas 1 viti, 2 vitesh ndërrohet kryeministri dhe bën ndonjë politikë tjetër aty, kështu që ky duhet të jetë autonom”

Ndryshe, sipas ministres Haxhiu, brenda gjashtë muajve do të procedohen aktet nënligjore për themelimin e Institutit për Krimet e Luftës në Kosovë, nëse nuk dërgohet ne Kushtetuese.

Pa saktësuar, Haxhiu tha se shumë shpejt do të bëhet edhe përzgjedhja e drejtorit dhe stafit mbështetës.

PËRGATITI: ARTON HAMITI 

Presidentja Vjosa Osmani nuk do ta nënshkruajë ligjin për Pagën Minimale deri në shpalljen e vendimit të Gjykatës Kushtetuese për këtë çështje. Mirëpo kjo nuk i ka zbutur qëndrimet e veteranëve të cilët janë të vendosur ta pengojnë punën e Kuvendit dhe të protestojnë. Ndërkohë konfirmuan se nuk ka ndonjë iniciativë të Qeverisë për të dialoguar.

Pasi Ligji për Pagën Minimale përfundoi në Gjykatë Kushtetuese, dekretimi i tij duket se do të marrë kohë. Nënshkrimi i ligjit nuk do të behet nga Presidentja Vjosa Osmani, derisa Kushtetuesja të marrë një vendim.

“Gjykata Kushtetuese e ka njoftuar Presidenten Osmani se grupi parlamentar i AAK-së dhe dy deputetë të tjerë kanë kërkuar shqyrtimin e kushtetutshmërisë së Ligjit për Pagën Minimale. Rrjedhimisht, Presidentja Osmani nuk do ta nënshkruajë këtë ligj, përpara se të kryhet shqyrtimi në Kushtetuese.”

Pavarësisht kësaj, qëndrimet e Veteranëve të UÇK-së, nuk janë zbutur.

“Ideja e Presidentes që mos ta dekretojë ligjin deri në një vendim të Gjykatës Kushtetuese, nuk na i zbutë qëndrimet tona. Ne do të dalim të protestojmë sepse është vendim i kryesisë se nëse Kuvendi provon të mblidhet ne do të dalim për t’i penguar mbajtjen e seancave”

Protestën e paralajmëruar me 26 korrik e ka komentuar edhe kryeministri Albin Kurti i cili tha se zgjidhja mund të gjindet por duhet bashkëbisedim.

“Në veçanti unë ju bëjë thirrje të gjithëve që këto t’i zgjedhim me gjuhën e fakteve dhe të dialogut, jo me kërcënime apo me sulme jashtë kuvendit apo brenda tij. Nuk ka një Qeveri e Republikës se Kosovës, e cila nuk ka shfaqur gatishmërinë, vullnetin, interesimin, për njohjen e mirënjohjen për falënderimin e pafundmë nga kategoritë e dala nga lufta, por duke mos e braktisur të vërtetën. Duke mos partizuar e politizuar”

Megjithatë, nga Organizata e Veteraneve, konfirmojnë se nuk ka ndonjë iniciativë nga Qeveria për dialog.

“Komunikimi i Shoqatave të dala nga lufta me Qeverinë e Kosovës, përkatësisht me kryeministrin Kurti ka ndodhë vitin e kaluar, në qershor të vitit të kaluar. Prej atëherë nuk kemi pasur komunikim, edhe pse kemi paralajmëruar protestë nuk kemi ndonjë kontakt me Zyrën e Kryeministrit apo nuk kemi ndonjë tentativë që të na kontaktojnë e të bisedojmë për shqetësimet dhe brengat tona.”

Pas një seance, ku paraprakisht pati edhe dhunë fizike, në një tjetër të jashtëzakonshme me 60 vota për e një abstenim u miratua Ligji për pagën minimale në lexim te dytë. Veteranet u lanë jashtë ligjit, çka edhe nxiti reagimin e tyre.

PËRGATITI: ARMAND HOTI 

Që nga paslufta, shumë qeveri të Kosovës deklaruan se do ta paditin Serbinë për gjenocid. Deri më tani kjo çështje ka mbetur në mes të deklaratave, derisa ekziston shqetësimi se me kalimin e kohës rrezikohet humbja e dëshmitarëve. Kurse, sipas juristëve, derisa krimet nuk janë ende mirë të dokumentuara, padia mund edhe të refuzohet.

Mbi 13 mijë njerëz u vranë, mbi 800 mijë shqiptarë të Kosovës u dëbuan nga shtëpitë e tyre. 20 mijë gra përjetuan dhunë seksuale, kurse ende nuk dihet asgjë për fatin e mbi 1600 personave, pjesa dërrmuese e të cilëve janë shqiptarë.

Por, përveç premtimeve, Kosova akoma nuk ka ushtruar padi kundër Serbisë për gjenocid ndaj popullsisë shqiptare, gjatë luftës së fundit, ndonëse u deklarua shpesh.

Deputetja e Partisë Demokratike të Kosovës, Ganimete Musliu, druan se çdo ditë që kalon, pa marrë hapa konkretë në realizimin e këtij qëllimi, është humbje për Kosovën.

Jemi shumë vonë, sepse po rrezikojmë t’i humbim dëshmitarët, dëshmitarë të masakrave, të dhunimeve, të vrasjeve të shumta që kanë ndodhur, dhe kjo në drejtësi e luan një rol shumë të rëndësishëm dhe këtu besoj që deri më tani jemi dëmtuar shumë. Ne duhet të fillojmë duke mbledhur fakte për dokumentim, ne kemi arkiva, por ende janë sipërfaqësore nuk kemi detaje.

Teksa bën thirrje për unifikim, deputetja Musliu shprehet se PDK-ja do ta përkrahë pushtetin në ushtrimin e padisë për gjenocid ndaj Serbisë.

Absolutisht, në çdo aspekt, jo vetëm timin, por edhe të PDK-së, dhe të gjithë spektrit politik, sepse duhet ta ketë. Jo vetëm kjo qeveri por secila qeveri që fillon procesin për padi duhet ta ketë përkrahjen.

Por, a ekziston ndonjë mundësi ligjore, që Kosova të ushtrojë padi të kësaj natyre kundër Serbisë?

Është e vështirë të jepet një vlerësim kategorik. Sepse goxha punë përgatitore duhet dhe sigurisht vlerësimi pra është pranueshmëria e kësaj kërkese, prandaj ka dyshime se mund të shpallet e pranueshme nëse ky është momentum i duhur.

Para Kosovës, Kroacia dhe Bosnjë e Hercegovina ushtruan padi për gjenocid kundër Serbisë. Mirëpo, Serbia nuk u shpall fajtore në asnjërin rast.

Ndërkaq, në muajin maj, kryeparlamentari Glauk Konjfufca dhe ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu, pa hyrë në detaje, përmendën se është duke u punuar në përgatitjen e padisë për gjenocid.

Brenda gjashtë muajve do të procedohen aktet nënligjore për themelimin e Institutit për Krimet e Kryera Gjatë Luftës në Kosovë. Kështu zotohet ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu, e cila edhe vetë ka mëdyshjet se kjo nismë ligjore do të dërgohet në Gjykatë Kushtetuese për interpretim.

Haxhiu ka deklaruar se shumë shpejt do të bëhet edhe përzgjedhja e drejtorit dhe stafit mbështetës i Institutit për Krimet e Kryera Gjatë Luftës në Kosovë.

Në anën tjetër, Partia Demokratike e Kosovës po sheh mundësitë që ky ligj të dërgohet në Kushtetuese, meqë konsiderojnë se është në dëm të interesit shtetëror të Kosovës periudha kohore me të cilën do të merret instituti. Edhe Fondi për të Drejtën Humanitare shpreh kritikat, meqë konsiderojnë se instituti do të mbetet një instrument në duart e qeverisë.

Ditë më parë, Kuvendi i Kosovës miratoi në lexim të dytë Ligjin për Institutin e Krimeve të Kryera Gjatë Luftës së Kosovës.

Ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu deklaron se për herë të parë Kosova po e themelon një institut që do të jetë në kuadër të Zyrës së Kryeministrit. Ajo thekson se me themelimin e këtij institucioni do të adresohen dhe dokumentohen krimet e luftës, gjenocidit dhe krimeve kundër njerëzimit.

“Sipas ligjit që është miratuar së fundmi nga Kuvendi, natyrisht nëse nuk dërgohet nga opozita në Gjykatën Kushtetuese, sepse kemi pasur kundërshtime nga PDK sa i përket të njëjtit, nëse nuk dërgohet, brenda periudhës brenda gjashtë muajsh ne do t’i procedojmë aktet nënligjore për themelimin e këtij institucioni. Dhe në këtë drejtim, brenda një kohe shumë të shkurtër do të bëhet përzgjedhja e drejtorit por edhe stafit mbështetës. Keni parasysh që është shumë e rëndësishme që personat që do të angazhohen në këtë institut, do të jenë persona të profilizuar, të marrin trajnimet e nevojshme sepse 24 vite pas luftës nuk është gjithmonë e lehtë që të adresohet secili krim që ka ndodhur në periudhën e luftës. Megjithatë, unë vlerësoj që pavarësisht që jemi vonë nuk është e pamundshme që të adresojmë dokumentimin e krimeve të luftës”, deklaron ministrja Haxhiu.

Partia Demokratike e Kosovës ka mendime të tjera në lidhje me këtë institut. Deputetja Blerta Deliu-Kodra konsideron se kjo nismë ligjore është në dëm të interesit shtetëror dhe kombëtar të Kosovës.

“Janë një mori ligjesh të cilat kanë ardhur së fundmi, fatkeqësisht kjo qeveri është një prej qeverive që më së shumti në historinë e parlamentarizmit, ose historinë e qeverive të Kosovës që kanë rënë ndesh me kushtetutën. Në varg prej tyre fatmirësisht Gjykata Kushtetuese i ka kthyer në pikën zero, një pjesë e tyre janë në pritje për të marrë përgjigje nga Gjykata Kushtetuese. Ndërkohë që për Projektligjin për Institutin për Hetimin e Krimeve të Luftës, ne jemi duke e analizuar në tërësi se si t’i qasemi dhe cila pjesë do të jetë objekt trajtimi në mënyrë që ta dimë saktësisht se në çfarë forme do ta adresojmë dhe do ta parandalojmë një ligj, i cili në fakt është në dëm të interesit shtetëror dhe kombëtar të Republikës së Kosovës”, shton ajo.

Kjo parti opozitare po ashtu konsideron se miratimi i këtij ligji në lexim të dytë, është fatkeqësi për parlamentin.

“Shqetësimi më i madh dhe kryesor ka qenë fushëveprimi, faza e trajtimit të krimeve të luftës në Kosovë. Iniciuesi në këtë rast ka propozuar që faza e fundit të jetë 31 dhjetor të vitit 2000, ndërkohë që ne e dimë që lufta në Kosovë ka përfunduar në qershor të vitit 1999. Prandaj, kjo ka qenë absolutisht e papranueshme, marrë në konsideratë pretendimet e Serbisë tash e sa vjet që ta drejtojë gishtin nga Kosova për krime të supozuara nga Serbia për fabrikimin e krimeve, propagandën, konspiracionet që Serbia tash e sa vjet i bën në drejtim të luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe të drejtimit të gishtit, që pretendon se ato krime janë kryer nga shqiptarët”, deklaron Deliu-Kodra.

Megjithatë, ministrja e Drejtësisë e konsideron manipulimin publik, deklaratat e tilla në lidhje me këtë çështje.

“Unë e konsideroj manipulim publik deklaratën e shefit të Grupit Parlamentar të PDK-së (Abelard Tahiri). Ai nuk e kishte marrë mundin që të vij në Kuvend që të diskutojë për këtë, ta mbështes apo jo projektligjin. Por kishte reaguar publikisht për të njëjtin, sepse pikërisht ditën kur u votua në lexim të dytë kishte një reagim të tij. Manipuloi publikisht sepse theksoi që qeveria e ka përkufizuar periudhën e luftës nga janari 1998 deri në dhjetor 2000. Kjo është e pavërtetë, ju lutem që t’i referoheni gjithnjë ligjit që është votuar në Kuvend, në lexim të dytë. Sepse ne kemi bërë një adresim të rëndësishëm, ku periudha e luftës konsiderohet janar 1998 deri më 20 qershor 1999. Dhe në anën tjetër kemi konsideruar që instituti po ashtu mund të merret edhe me krimet të cilat kanë ndodhur para luftës dhe që ndërlidhen me luftën”, thekson Haxhiu.

Përkundër mendimit se themelimi i këtij instituti është hap i mirë, drejtori i Fondit për të Drejtën Humanitare të Kosovës, Bekim Blakaj deklaron se nuk janë marrë parasysh shumë nga rekomandimet e tyre.

“Një nga kërkesat tona kryesore ka qenë që megjithatë ky institut mos të jetë nën ombrellën e institucioneve politike, por për fat të keq, ashtu mbeti. Përfundimisht do të jetë një agjenci në kuadër të Zyrës së Kryeministrit dhe kryeministri ka kompetenca të plota mbi këtë ligj dhe ato shihen më së miri në pjesën e cila merret me drejtorin ekzekutiv të agjencisë apo të Institutit për Hetimin e Krimeve të Kryera Gjatë Luftës, e emëron kryeministri drejtpërdrejt, e shkarkon apo ia zgjat mandatin bile edhe lartësinë e pagës ia përcakton kryeministri. Kjo do të thotë që instituti do të mbetet një instrument në duart e qeverisë, respektivisht të kryeministrit”, shprehet ai.

Edhe profesori i së Drejtës Penale Ndërkombëtare, Ismet Salihu konsideron se ky institut duhet të jetë i pavarur.

“Ky institut duhet të jetë i pavarur, autonom. Ky institut duhet të ketë statusin, tretmanin sikurse Instituti i Historisë, apo Albanologjik duhet të jetë larg politikës. Ky është instituti hulumtues, shkencor. Për këtë arsyeje mendoj që nuk duhet të jetë në Zyrën e Kryeministrit për shkak se mund të ketë implikime, ndikime politike për shkak se pas 1 viti, 2 vitesh ndërrohet kryeministri dhe bën ndonjë politikë tjetër aty, kështu që ky duhet të jetë autonom”, thotë Salihu.

Sipas tij, duhet të punohet në ritëm më të shpejt, meqë ka kaluar kohë e gjatë nga përfundimi i luftës në Kosovë.

“Ky institut duhet sa më shpejt t’i rekrutojë, t’i pranojë, të angazhojë njerëz të devotshëm, njerëz të cilët e kanë edhe përkushtim edhe emocional por edhe njerëzor e human që t’i hulumtojnë krimet e luftës që kanë ndodhur nga forcat serbe, për shkak se duke përfshirë edhe Bosnjë Hercegovinën, krimet që janë kryer në Kosovë nga forcat serbe gjatë vitit ‘98-‘99 janë krimet më të rënda që kanë ndodhur në Evropë pas Luftës së Dytë Botërore. Janë masovike, rreth 93 masakra janë kryer, rreth 12 mijë popullatë civile janë masakruar, shkatërrimet e pasurisë janë me vlerë miliardë. Të gjitha këto duhet të hulumtohen, evidentohen, të shkruhen, të botohen në gjuhën shqipe, gjuhën angleze dhe pjesë-pjesë edhe në gjuhën e këtyre që kanë kryer këto krime, në gjuhën serbe, në libra por edhe në formë digjitale”, deklaron ai.

Gjatë draftimit të këtij projektligji, Bekim Blakaj shton se ndryshimet kryesore janë bërë për fushëveprimin e institutit. Në draftet e para, kjo çështje ka qenë e paraparë qartë që do t’i hetojë krimet të cilat kanë ndodhur mes datës 1 janar 1998 dhe 20 qershor 1999. Ndërsa, tani neni 2 që rregullon fushëveprimin është ndryshuar duke e vendosur edhe një paragraf të ri në këtë nen, ku thuhet se instituti mund të hetojë edhe krimet e luftës pas kësaj periudhe, por jo më shumë se sa deri më 31 dhjetor 2000.

Instituti për Hetimin e Krimeve të Kryera Gjatë Luftës është agjenci e përhershme dhe do të funksionojë për një periudhë të gjatë.