Category: Lajme

Monedhat false vijojnë të qarkullojnë në Kosovë ndërsa trendi rritës konfirmohet edhe nga autoritetet shtetërore. Monedha metalike prej 2 euro mbetet më e falsifikuara ndërsa nga kartëmonedhat është prerja prej 50 euro. Ndërmarrja publike që ka të bëjë me para të imëta si “Prishtina Parking” ka marr masa drastike për të shmangur humbjet financiare, ndërsa në hall janë edhe te “Trafiku Urban”.

Eksperti i dokumenteve dhe dorëshkrimeve pranë Agjencisë së Kosovës për Forenzikë, Feriz Selimaj, deklaron për KosovaPress se për monedhat metalike prej 2 euro, duke krahasuar periudhën janar-qershor 2022 me 2023, këtë vit ka dyfishim të numrit të kësaj monedhe të falsifikuar.

Sa i përket kartëmonedhave, në periudhën janar-qershor 2022 më e falsifikuar ka qenë prerja prej 100 euro të cilat kanë qenë 235 copë, ndërsa për gjashtë muajt e parë të këtij viti është prerja prej 50 euro me 1230 copë.

Ndërsa, në lidhje me monedhat metalike, për periudhën janar-qershor 2022, Selimaj thotë se monedha 2 euro e falsifikuar ka qenë 4451 copë ndërsa këtë vit numri i monedhave metalike të falsifikuara është dyfishuar.

“Për periudhën 1 janar deri 30 qershor 2023, është kjo, kemi pasur 322 raste me gjithsej 2412 dëshmi dhe nga kjo rezulton se kartëmonedhat apo numri më i madh i kartëmonedhës është në vlerë 50 euro që është numri 1230 copë, d.m.th siç po e vëreni është numri në rritje, kemi pasur numër të dëshmive në rritje, kurse monedhat metalike gjendja është kjo kemi 61 raste me gjithsej 14,204 dëshmi vitin e kaluar kemi pasur 6538 janar-qershor kurse tash kemi 14,200 që i bie dyfishi më shumë”, tha Selimaj.

Ndërmarrja komunale e Prishtinës “Prishtina Parking”, që ofron shërbimet e parkingut në kryeqytet, ka kohë që nuk është duke pranuar monedhat metalike prej 2 euro.

Ky vendim ishte kritikuar nga qytetarët por që për kryeshefin, Sokol Havolli, i shpëton kësaj ndërmarrjeje deri në 50 mijë euro në vit. Ai kërkon nga institucionet që kjo çështje të trajtohet me seriozitet.

“Natyrisht ky ka qenë një problem substancial i ndërmarrjes edhe për punonjësit tonë sepse është vlerësuar që kostoja për mbi 50,000 mijë euro humbje për ndërmarrjen nëse vazhdojmë pranimin e asaj valute, kështu që ndalimi ka qenë një lloj situate e imponuar, përkundër kritikave të publikut vazhdoj konsideroj se ka qenë vendimi i duhur… 12:23 Rregullat ekzistojnë se si trajtohet kjo dhe si shkatërrohet kjo por përderisa një çështje e tillë nuk është incident por është fenomen, kjo takon një qasje më gjithëpërfshirëse por jo vetëm një reagim prej një ndërmarrje ‘Prishtina parking’”, deklaroi Havolli.

Edhe ndërmarrja “Trafiku Urban”, që ofron shërbimet e transportit publik në Prishtinë, është në hall të madh me paratë false.

Kryeshefi ekzekutiv i kësaj ndërmarrjeje, Burim Maraj, kërkon nga institucionet që të gjendet një zgjidhje pasi është duke ndikuar në financa. Ai thotë se punonjësit e kanë të vështirë të detektojnë monedhën 2 euro të falsifikuar.

“Është një situatë e pavolitshme por edhe e pafavorshme për ndërmarrjen, por sipas ligjeve në fuqi ne nuk mundemi të ndalojmë monedhën 2 euro gjë e cila na afekton edhe neve në ndërmarrje në financa, është problematik që nuk e kemi vetëm ne por edhe ndërmarrjet e tjera edhe njerëzit e tjerë, po besoj që është një problematik që të merren në nivele më të larta dhe sa më shpejt të gjendet një zgjidhje. Unë kam kërkuar zgjidhje edhe prej institucioneve të tjera, kam biseduar edhe me kolegët e mi në ndërmarrje të tjera, por nuk ka asnjë zgjidhje, shpresoj që të gjendet një zgjedhje përndryshe financat ndikohen. Kemi çdo ditë probleme, hasim në problem kondukerët ata e kanë problem të detektojnë 2 euro mirëpo kur vijnë dhe shkojnë në bankë të dorëzojnë pazarin del që ka problem”, thotë Maraj.

Havolli, që dikur ka shërbyer si ish-guvernator i Bankës Qendrore (BQK), propozon masa radikale në lidhje me monedhën 2 euro, duke kërkuar që të hiqet tërësisht nga tregu për një periudhë të caktuar kohore.

“Personalisht mendoj që për një periudhë të caktuar kohore 6 muajsh apo kështu me radhë do duhej të bëhej tërheqja komplet e monedhës 2 euro nga tregu. Ky operacion është i kushtueshëm edhe shumë i madh por është e nevojshme që të kthehet besimi i qytetarëve në valutën zyrtare e cila përdoret sepse nëse sot e kemi valutën 2 euro çka nëse në ditët në vijim kthehet një monedhë tjetër kjo cenon integritetin në masë të konsiderueshme prandaj kjo nuk është zgjidhja adekuate mirëpo masa duhet të jete radikale sepse tregu është i stërmbushur dhe duhet dikush të bëjë pastrimin e tregut nga paraja e falsifikuar”, shtoi Havolli.

Ndërsa, Maraj thotë se janë duke kërkuar mënyra alternative të pagesave, përfshirë edhe ato me operatorët telefonikë, në mënyrë që të ketë sa më pak qarkullim me para të vogla.

“Jemi në bashkëpunim me Valën, Ipkon, besoj që shumë shpejt do të bëjmë që përmes telefonave të bëhen pagesat, kjo mundet me e zbutë pak se secili udhëtar me e ble biletën ditore apo mujore përmes telefonatave, me e zbutë problematikën”, është shprehur Maraj.

Ndërsa, eksperti i Agjencisë së Kosovës për Forenzikë, Selimaj, këshillon qytetarët që të paguajnë me shumë me kartela bankare dhe sa më pak me “cash”.

“Tjetra më së miri kish me që pagesat të bëhen me kartelë, me i ik këtij keqpërdorimi apo mashtrimi puna më e lehtë kish me qenë”, tha Selimaj.

Policia e Kosovës muaj më parë, në dy raste të ndryshme, kishte arritur të kapte rreth 15 mijë euro monedha të falsifikuara të gjitha 2 euroshe. Një aksion ishte zhvilluar në Ferizaj, ndërsa një tjetër në Prishtinë./KP

Bangladeshi, Nepali, India dhe Turqia janë shtetet nga të cilat disa kompani kosovare kanë kthyer sytë për fuqi punëtore.

Arsyeja? Ka mungesë të punëtorëve vendës.

H.Th., nga një kompani në fushën e ndërtimit në Malishevë – komunë në jugun e Kosovës – thotë për Radion Evropa e Lirë se qe dy muaj kanë marrë disa punëtorë nga Bangladeshi, shtet në Azinë Jugore.

“Aktualisht i kemi 13-14 punëtorë nga Bangladeshi. I kemi marrë para dy muajsh. Ata kryejnë punë në ndërtim, janë punëtorë fizikë. Po mësohen gradualisht, nuk janë profesionistë në këtë lëmi, por po mësohen”, thotë ai, duke mos dashur të specifikojë më shumë.

Numri i punëtorëve në këtë kompani është mbi 60 dhe nevoja për më shumë punëtorë është në rritje, thonë udhëheqës të kësaj kompanie.

REL-i ka kontaktuar edhe disa kompani të tjera që kanë marrë punëtorë nga këto shtete aziatike, por shumë prej tyre kanë hezituar të flasin publikisht.

Se numri i punëtorëve të huaj në Kosovë është rritur muajve të fundit dëshmohet nga të dhënat e Ministrisë së Punëve të Brendshme. Në periudhën janar-qershor të këtij viti janë bërë 1.858 kërkesa për leje qëndrimi në Kosovë për qëllim pune nga shtetas të huaj. Ndërkaq, 1.391 kanë fituar leje qëndrimi të përkohshëm.

Në këto kërkesa, me numrin më të madh prijnë shtetasit nga Turqia dhe Bangladeshi.

Në periudhën e njëjtë të vitit të kaluar, numri i personave që kanë fituar leje qëndrimi të përkohshëm me qëllime pune ishte 1.317.

Por, punëtorët që vijnë në Kosovë nga shtetet aziatike nuk janë të kualifikuar dhe vështirë përshtaten me rrethanat në Kosovë.

Kështu thotë Ramiz Ismajli, i cili punon në një kompani që rekruton punëtorë nga shtetet e treta.

“Në fushën e ndërtimtarisë, [punëtorët e huaj] nuk janë stabilë. Ka raste kur gënjejnë për përvojën e tyre të punës. Kur vijnë në Kosovë për të punuar, del se as 30 për qind të asaj që e kanë paraqitur në CV [rezyme] nuk e posedojnë. Nuk janë punëtorë si ne kosovarët, që shkojmë dhe punojmë në Gjermani. Ne mësojmë shpejt, këta që vijnë nga këto vende nuk janë të tillë. Pastaj, nuk flasin gjuhë të huaja, si anglishtja, dhe është i vështirë komunikimi”, thotë Ismajli për Radion Evropa e Lirë.

Ai tregon se ka shumë kërkesa nga kompani të profileve të ndryshme në Kosovë për rekrutimin e punëtorëve nga shtetet aziatike, por janë disa procedura administrative që paraqesin vështirësi.

“Janë disa kompani që ua kam dhënë kontaktin dhe CV-të e disa punëtorëve nga vendet aziatike, por sa arrijnë t’i marrin? Ka shumë procedura administrative”, thotë Ismajli.

Mungesë e punëtorëve vendës
Përkundër shkallës së papunësisë që arrin në mbi 16 për qind, Kosova ka vite që përballet me mungesë punëtorësh të profileve të ndryshme.

Gastronomia, ndërtimtaria, bujqësia dhe tekstili janë sektorët me mungesën më të madhe të punëtorëve në Kosovë.

Interesimi i qytetarëve të Kosovës për të punuar, sidomos në sektorin privat, ka rënë për disa arsye.

Sipas Inspektoratit të Punës, këto arsye lidhen me orarin e stërzgjatur të punës, pagat e ulëta, mungesën e kontratës, punën në fundjavë, mospagesën e orëve shtesë e të tjera.

Një tjetër arsye që ka çuar në krizë për punëtorë në Kosovë është edhe emigrimi i qytetarëve.

Të dhënat e Agjencisë së Statistikave të Kosovës flasin për mbi 42.000 qytetarë të larguar nga Kosova në vitin 2021, për arsye të ndryshme, ndër to edhe për qëllime pune.

Rafuna: Punëtorët, për periudhë afatshkurtër
Në Odën Ekonomike të Kosovës (OEK) thonë se janë dhjetëra kompani që tashmë kanë punësuar punëtorë nga vendet tjera, kryesisht aziatike, dhe po aq kompani janë në kërkim të fuqisë punëtore nga jashtë.

Sektorët me më së shumti punëtorë nga vendet aziatike janë ai i ndërtimtarisë dhe ai gastronomisë.

“Kërkesa për fuqi punëtore nga jashtë është në rritje. Fuqia punëtore po na vjen nga Bangladeshi, Turqia, Nepali dhe vendet tjera”, thotë për Radion Evropa e Lirë, kreu i OEK-ut, Lulzim Rafuna.

Megjithatë, Rafuna thotë se Kosova nuk po arrin të luftojë mungesën e fuqisë punëtore me marrjen e punëtorëve nga vendet tjera.

Sipas tij, kompanitë vendore po raportojnë se fuqia punëtore që po vjen nga vendet aziatike është e pakualifikuar dhe vështirë po ambientohet me rrethanat e punës në Kosovë.

Sipas Rafunës, nga informacionet që merr nga kompanitë, shumica e këtyre punëtorëve nuk e kanë qëllim final tregun e punës në Kosovë.

Një pjesë e tyre, thotë ai, qëndrojnë në Kosovë vetëm derisa të gjejnë një mundësi për të shkuar në shtetet e Bashkimit Evropian. Sipas kreut të OEK-ut, kjo po bën që kompanitë të mos e mbështesin aktivitetin e tyre në këtë fuqi punëtore në një periudhë afatmesme apo afatgjatë.

“Punëtorë të cilët vijnë nga vendet e treta lidhin kontrata pune me paga dhe kushtet që ofron kompania bazuar edhe në legjislacionin në fuq,i siç është Ligji i punës”, thotë ai.

Punëdhënësi më i madh në Kosovë është sektori privat, me më shumë se 300 mijë të punësuar.

Paga mesatare bruto në sektorin privat është 473 euro.

Rafuna thotë se institucionet duhet të bëjnë përpjekje që të ndërtojnë politika për të parandaluar ikjen e madhe të fuqisë punëtore, pasi që humbjet në aspektin ekonomik do të jenë të mëdha.

“Ne duhet ta kem synim ta ndalim emigrimin. Nëse nuk mund të ndalim, ta sjellim në minimumin e mundshëm duke ofruar një sistem adekuat arsimor, një sistem të sundimit të ligjit efikas, një sistem të mirë të shëndetësisë dhe duke krijuar siguri juridike dhe ekonomike për të rinjtë”, thotë Rafuna.

Një anketë e Institutit Republikan Ndërkombëtar, me seli në Shtetet e Bashkuara, e publikuar në nëntor të vitit 2021, ka treguar se 78 për qind e kosovarëve të moshës 18 deri në 35 vjeç “ndoshta” ose “përfundimisht” do të largoheshin nga vendi i tyre, nëse do të kishin mundësi.

Çfarë thotë ligji për punëtorët e huaj?
Punësimi i shtetaseve të huaj në Kosovë është i rregulluar me Ligjin për të huajt.

Sipas këtij ligji, personat fizikë, që nuk janë shtetas të Kosovës, kur dëshirojnë të punojnë në territorin e Kosovës duhet të pajisen me leje pune.

Për lejeqëndrim me qëllim të punës, shtetasi i huaj duhet të grumbullojë një varg dokumentesh – në mesin e tyre: kontrata e punës, dëshmia që nuk është i dënuar, dëshmia për arsimimin dhe kualifikimin që ka, sigurimi shëndetësor e të tjera.

Mbledhja dhe procedimi i tyre shpesh marrin muaj të tërë kohë.

Leja e qëndrimit të përkohshëm për qëllime pune lëshohet për 6 muaj deri në 1 vit.

Pas kësaj periudhe, kjo leje ripërtërihet dhe mund të merret edhe leje e përhershme qëndrimi.

Me trendin e mungesës së fuqisë punëtore po përballet edhe Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut./REL

Policia e Kosovës ka pranuar 250 kamera të trupit për policët si donacion nga ShBA-ja.

Drejtori i Policisë së Kosovës, Gazmend Hoxha, tha se do të rrisin llogaridhënien dhe transparencën tek policët.

“Këto kamera do të jenë të dobishme për punën e Policisë se Kosovës me qëllim të rritjes se llogaridhënies dhe transparencës së policëve”, tha ai.

Në anën tjetër, ambasadori amerikan Jeffrey Hovenier tha se ky projekt ka rëndësi jetike për besimin e ligjit në Kosovë dhe rritjen e besimit të qytetarëve në polici.

Hovenier se ky donacion është dëshmi e bashkëpunimit dhe përkushtimit për sundim të ligjit në Kosovë.

Një valë e vazhdueshme e të nxehtit ka shkaktuar vdekjen e 17 personave gjatë fundjavës në të gjithë Korenë e Jugut, thanë Agjencia Koreane e Kontrollit dhe Parandalimit të Sëmundjeve, dhe autoritetet zjarrfikëse.

Shumica e të vdekurve ishin fermerë dhe të moshuar që punonin jashtë në vapë ekstreme, raportoi të hënën Yonhap News me bazë në Seul.

Koreja e Jugut ka qenë nën kontrollin e nxehtësisë përvëluese që kur alarmet e para të sezonit për valët e të nxehtit hynë në fuqi në mes të qershorit, me temperaturat maksimale të fundit në rreth 35 gradë Celsius në shumë pjesë të vendit.

Provinca Veriore Gyeongsang ishte rajoni më i goditur, ku shtatë fermerë të moshuar vdiqën.

Vetëm të shtunën, në këtë provincë ndodhën katër vdekje të lidhura me nxehtësinë që përfshinin fermerë të moshuar që punonin jashtë, përkatësisht në Mungyeong, Gimcheon, Sangju dhe Gyeongsan. /AA/

Kryetari i entitetit serb në Bosnjë dhe Hercegovinë, të quajtur Republika Serbe, Millorad Dodik, ka thënë se “nuk është i brengosur për sanksionet e vendosura nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës ndaj anëtares serbe të Presidencës së BeH, Zheljka Cvijanoviq dhe tre zyrtarëve të RS-së, sepse ato tregojnë pafuqinë e SHBA.

Dodik ka shkruar në Twitter se SHBA nuk i kanë zgjedhur zyrtarët e RS, ndaj as nuk mund t’i zëvendësojnë ata.

“Shtetet e Bashkuara të Amerikës nuk i kanë zgjedhur zyrtarët e RS, prandaj as nuk mund t’i shkarkojnë ata. SHBA mendojnë se në këtë mënyrë mund të disiplinojnë këdo që nuk mendon si ata. Sanksionet tregojnë edhe pafuqinë e një fuqie të madhe globale siç janë SHBA. Pavarësisht çdo gjëje ata duan ta sanksionojnë këtë popull sepse ne jemi përfaqësuesit e popullit. Ata duan të na zëvendësojnë që të vijë dikush që do të heshtë dhe do të aprovojë gjithçka. Nuk kemi gajle për këto sanksione”, ka shkruar Dodik.

Zëvendëskryeministri i parë për Integrim Evropian, Zhvillim dhe Dialog i Republikës së Kosovës, Besnik Bislimi, priti në takim shefin e ri të EULEX-it, Giovanni Pietro Barbano.

Duke e uruar Barbanon për pozitën dhe rolin e ri në krye të misionit të EULEX-it, zëvendëskryeministri Bislimi shprehu përkushtimin e angazhimin e tij maksimal në vazhdimin e bashkëpunimit mes Qeverisë dhe EULEX-it.

Derisa u bisedua për bashkëpunimin ndërmjet Qeverisë së Republikës së Kosovës dhe institucioneve të rendit dhe sigurisë me misionin e EULEX-it, me qëllim të forcimit të sundimit të ligjit, si dhe për zhvillimet në vend.

Zëvendëskryeministri Bislimi theksoi përkushtimin e Qeverisë për mbrojtje të lirive dhe të drejtave të njeriut të të gjithë qytetarëve të Republikës së Kosovës pa dallim, si dhe ruajtjen e paqes, rendit dhe sigurisë në vend.