Çmimi Nobel i vitit 2023 në kimi i është dhënë një treshe shkencëtarësh që punuan për të zbuluar dhe zhvilluar pika kuantike, të përdorura në dritat LED dhe ekranet televizive, si dhe nga kirurgët kur heqin indet e kancerit.
Moungi Bawendi, Louis Brus dhe Alexei Ekimov u vlerësuan si “pionierë në eksplorimin e nanobotës (botës mikroskopike)” nga komiteti Nobel për kiminë teksa shpalli çmimin në kryeqytetin suedez Stokholm të mërkurën, raporton CNN.
“Për një kohë të gjatë, askush nuk mendonte se ju mund të krijoni ndonjëherë grimca kaq të vogla. Por laureatët e këtij viti patën sukses”, tha Johan Aqvist, kryetar i komitetit.
Heiner Linke, një anëtar i komitetit të kimisë, shpjegoi në ceremoninë e shpalljes se çfarë e bëri punën e laureatëve kaq revolucionare.
“Gjëja kryesore në lidhje me pikat kuantike është se, vetëm duke ndryshuar madhësinë e tyre… ju ndryshoni vetitë e tyre, për shembull ngjyrën e tyre. Kjo është krejtësisht e pazakontë”, tha Linke.
Gjatë seancës për Kosovën në Parlamentin Evropian, që u mbajt të martën, disa eurodeputetë kanë kërkuar sanksionimin e Serbisë, pas sulmit të grupit terrorist që vrau rreshterin Afrim Bunjaku.
Pas këtij diskutimi në Parlamentin Evropian, ish-ministrja për Integrime Evropiane, Mimoza Ahmetaj, pret që Bashkimi Evropian të mos rrijë duarkryq.
Ish-diplomatja e cila shërbeu si ambasadore në kryeqendrën evropiane, shtoi se Serbisë, mund t’i pezullohen të gjitha fondet e Bashkimit Evropian.
Krahas këtyre masave, vlerësohet se Serbia duhet të sanksionohet shumë më ashpër.
Megjithatë, raportet që ka shteti serb me Rusinë mund të ndikojnë që Bashkimi Evropian të hezitojë për vendosjen e masave ndëshkuese ndaj Serbisë.
Gjatë debatit, pati shumë kritika edhe për politikën e BE-së ndaj Serbisë, teksa disa nga deputetët kërkuan që Serbisë t’i ngrihen fondet, derisa të kryhen hetimet.
Ndryshe, masat ndëshkuese ndaj Kosovës janë në fuqi nga korriku i këtij viti.
Krsto Damjanovic, nga Mitrovica e Veriut, i lindur në vitin 2000, anëtar i klubit të kik-boksit të të arrestuarit Milun Milenkovic – Llune, dyshohet të jetë një prej pjesëtarëve të grupit terrorist që kreu sulmin në Banjskë.
Dokumentet personale të Damjanovicit u gjetën në njërën nga automjetet e konfiskuara nga Policia, pas ikjes së grupit terrorist të udhëhequr nga Milan Radojicic.
Veshje të klubit të kik-boksit të njërit prej udhëheqësve të organizatës terroriste “Mbrojta Civile”, Llune, u panë edhe në pajisjet e gjetura në makina tjera – të ekspozuara nga Policia javën e kaluar.
Në automjetet e përdorura nga terroristët, policia gjeti edhe dokumentet e Milos Milenkovic dhe Uros Milic nga Mitrovica e Veriut, Milos Milanovic nga Trbusnica e Serbisë.
Danilo Vasic nga Zveçani, Velkjo Djordjevic dhe Aleksandar Milosavljevic nga Mitrovica.
Lazar Smigic dhe Stefan Jovanovic, po ashtu, nga Mitrovica, Drode Rakic nga Valjeva e Serbisë. Si dhe Almir Marukic, nga Novi Pazari.
Përveç këtyre dokumenteve të ekspozuara, disa prej të cilave të lëshuara nga institucionet e Kosovës – por edhe ato të Serbisë, Policia nuk dha detaje të mëtejme për identifikimin e të dyshuarve për terrorizëm.
“Rasti është duke u trajtuar në koordinim me organet e drejtësisë (Prokurorinë e Shtetit), andaj në këtë fazë nuk mund të jepen më shumë të dhëna lidhur me ecurinë e hetimeve””, thuhet në njoftimi e Policisë së Kosovës.
Teksa kërkoi ndëshkimin e Serbisë dhe Milan Radojicicit për sulmin terrorist në Banjskë, të martën, kryeministri Albin Kurti njoftoi se shumica e personave të identifikuar janë pjesëtarë të dy organizatave terroriste “Mbrojtja Civile” dhe “Brigada e Veriut”.
Pas sulmit terrorist në Banjskë ndaj Policisë së Kosovës, shumë shtete të cilat kanë trupa në vend, në kuadër të KFOR-it, njoftuan se do ta rrisin numrin e tyre.
Së fundi, Rumania, në kuadër të misionit paqeruajtës të NATO-s, pritet të sjellë rreth 100 trupa shtesë në Kosovë.
“Rumania do të vendosë, në të ardhmen e afërt, një njësi të vogël në nivel kompanie, si pjesë e rezervës strategjike të vendosur, në dispozicion të SACEUR-it, në kuadër të operacionit të NATO-s, KFOR, të zhvilluar në Kosovë. Rumania, si një aleat i NATO-s dhe vend anëtar i BE-së, ka marrë përsipër angazhimin për të kontribuar me forca dhe pajisje ushtarake në përpjekjen për të ruajtur një mjedis të qëndrueshëm të sigurisë në rajonin e Ballkanit Perëndimor”, thotë ambasadori i Rumanisë në NATO, Dan Neculaescu.
Ndonëse, preferon që trupat shtesë të vijnë nga vende njohëse të Kosovës, Mentor Vrajolli nga Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë, thekson se shtimi i tyre mund të jetë i dobishëm.
“Mendoj që shtimi i trupave të KFOR-it do t’i ndihmonte Policisë së Kosovës në asistim në vijën kufitare. Shtimi i trupave të KFOR-it ndërlidhet me atë që po ndodh në anën tjetër të kufirit, pasi nga andej hyri gjithë ai armatim”, tha Vrajolli.
Por, ka edhe skepticizëm ndaj paanshmërisë së trupave rumune.
“KFOR-i rumun nuk gëzon respekt te qytetarët e Kosovës, pas dyshimeve që KFOR-i rumun në kuadër të UNMIIK-ut, nuk është i mirëpritur në Kosovë, pavarësisht se është nën komandë të NATO-s. Ka shtete të tjera që do mund t’i dërgonin trupat e tyre”, tha eksperti i sigurisë, Avni Islami.
Zëdhënësi në detyrë i NATO-s, Dylan White, pa dhënë detaje, në një përgjigje për ATV-në konfirmoi se pas angazhimit të trupave britanike, edhe ushtarë të vendeve të tjera aleate, do të dislokohen në Kosovë.
“Mbretëria e Bashkuar po vendos rreth 200 ushtarë nga Batalioni i Parë i Regjimentit Mbretëror të Princeshës së Uellsit, për t’iu bashkuar një kontingjenti prej 400 trupash të Mbretërisë së Bashkuar, që tashmë po ushtrohet në Kosovë, dhe përforcime të mëtejshme do të pasojnë nga aleatët e tjerë”, thotë zëdhënësi i NATO-s, Dylan White.
Aktualisht në Kosovë, në kuadër të KFOR-it operojnë mbi 70 trupa rumune.
Kurse, momentalisht KFOR-i numëron mbi pesë mijë trupa, nga 27 vende aleate.
Më së shumti ushtarë, në kuadër të KFOR-it në Kosovë ka Italia, me rreth 850 sosh.
Kërkesa e tri komunave veriore, Leposaviq, Zveçan dhe Zubin-Potokut për anëtarësim në Asociacionit e Komunave, është vlerësuar e ligjshme nga Ministria e Administrimit të Pushtetit Lokal.
Kjo ministri ka konfirmuar për televizionin se tani e tutje përgjegjësia i kalon Asociacionit të Komunave të Kosovës.
“Vendimet e miratuara nga Kuvendet e Komunave Leposaviq, Zveçan dhe Zubin Potok, për të qenë pjesë e Asociacionit të Komunave, janë në harmoni me dispozitat e legjislacionet në fuqi. Pas shqyrtimit të ligjshmërisë së këtyre vendimeve nga MAPL-ja, mbetet në përgjegjësinë e këtyre komunave të ndërmarrin veprimet e nevojshme për të qenë pjesë e Asociacionit të Komunave të Kosovës”, thuhet në përgjigjen e Arianit Abazit nga MAPL.
Mirëpo, ani pse komunat ende nuk kanë pranuar përgjigje zyrtarisht, vendimi mirëpritet.
Njohës të qeverisjes lokale thotë se anëtarësimi i katër komunave veriore në AKK do të jetë i dobishëm për vetë ato.
Nga katër komunat veriore, deri më tani vetëm Mitrovica e Veriut është bërë pjesë e Asociacionit të Komunave të Kosovës.
Me nisjen e tetorit, muaj i ndërgjegjësimin për parandalimin e kancerit të gjirit, kanë filluar të shtohen edhe kërkesat për kryerjen e mamografisë.
Fahrije Qarri është njëra prej grave, e cila i është drejtuar Qendrës Kryesore të Mjekësisë Familjare në Prizren. Pas caktimit të terminit është e detyruar të presë deri në 3 muaj për ta kryer këtë shërbim mjekësor.
“Dej në tre muaj më duhet me prit me kry mamografinë, kjo është ekstreme. Oshtë tepër shqetësuese me prit kaq gjatë. Këtu me jetu edhe kafshët është gjynah. Me prit kaq shumë tu e ditë kaq e rëndësishme oshtë mamografia”, tha Qarri.
Pavarësisht se termini është lehtë të caktohet, lista e pritjes është e gjatë. Në listë të pritjes janë më shumë se 50 gra.
“Problem është se po duhet me muaj me pritë e sëmundja nuk po pyet, as nuk pret për kohë. Institucionet duhet me punu në këtë çështje”, tha Sabije Maliqi, paciente.
“Termini nuk oshtë problem, u bo lehtë. Kam fillu me u interesu prej të premtes për me bo mamografinë po po m’thojnë me pritë si çdokush tjetër, mas terminit mas 2 muj”, tha Rrushadie Pulaj, paciente.
Listën e gjatë të pritjes nuk e mohojnë as në QKMF-në e Prizrenit.
“Mamografia në këtë qytet oshtë prej vitit 2011. Oshtë një mamograf veç. Në qendër brenda muajit realizohen 55 mamografi. Të gjitha rastet jo urgjente presin afro dy muaj. Arsye oshtë se gjeneratat e reja tani janë shumë të interesuara për të bërë mamografinë, kështu është rritur edhe numri i interesimit, për zbulimin e kancerit të gjirit. Edhe këtu punojnë vetëm 2 motra dhe një doktoreshë që kryen dhe lexon mamografinë”, tha drejtori i QKMF-së në Prizren, Xhevat Elezkurtishaj.
Situatë e ngjashme është edhe në Qendrën Kryesore të Mjekësisë Familjare në Ferizaj, pasi pacientët presin më shumë se një muaj për këtë shërbim mjekësor.
Për këtë situatë, Ministria e Shëndetësisë, përmes një përgjigje me shkrim, i ka thënë ATV-së se arsyeja e pritjeve është mungesa e radiologëve, pasi disa herë është hapur konkursi për rekrutimi e mjekëve radiolog, por nuk ka pasur asnjë kandidat të interesuar.
Pa kaluar 24 orë, Milan Radojicic, i dyshuari kryesor për sulmin në Banjskë të Zveçanit, është liruar nga autoritetet e Serbisë. Radojicicit i është konfiskuar pasaporta e i është ndaluar hyrja në Kosovë, dhe do t’i duhet të paraqitet dy herë në muaj në stacion policor.
Udhëheqësi i grupit terrorist, përgjegjës për sulmin ndaj Policisë, nga autoritetet në Beograd po hetohet për trafikim me armë, gjë që, sipas juristëve, është vetëm inskenimi i një hetimi politik nga Serbia.
Por në Kosovë, vlerësohet se ai do të duhej të hetohej për disa vepra penale, përfshirë vrasjen e rreshterit Afrim Bunjaku, sulm ndaj rendit kushtetues të Kosovës dhe sulm terrorist.
Në anën tjetër, ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu, të mërkurën, ka përsëritur se Kosova do të kërkojë dorëzimin e tij. Haxhiu ka thënë se nuk është e befasuar me vendimin e shtetit serb, pasi siç është shprehur ajo, Serbia është strehë për kriminelët e luftës dhe terroristët.
Milan Radojicic u arrestua dy javë pas sulmit në Banjskë.
Prokuroria serbe pretendon se Radojicici, armët i bleu në Bosnjë, por Policia e Kosovës ka prezantuar dëshmi se ato janë prodhuar në Serbi. Armatimi i rëndë që e posedonte grupi i udhëhequr nga ish-nënkryetari i Listës Serbe, u sekuestrua dhe u ekspozua një ditë pas sulmit.
Artileri e armëve e prova të tjera, Policia sekuestroi edhe gjatë ditëve në vijim përreth fshatit Banjskë. Teksa me kërkesë të Prokurorisë Speciale, javën e kaluar, Radojicicit iu ngri pasuria e iu bastisën pronat e tij.
Përkrahjen për to qysh në fillim e shprehu grupi parlamentar i Lidhjes Demokratike të Kosovës.
“Nuk është e vërtetë që nuk i përkrahim, ministri i Financave tjera herë të mos thotë që nuk i kemi përkrahë. Nuk është mirë me rrejt kështu”, tha deputeti i LDK-së, Arben Gashi.
Por edhe pse u tentua nuk u arrit të votohet për to.
“Nuk besoj që ka nevojë me ekzistu një legjislaturë e tillë, kur nuk i voton marrëveshjet ndërkombëtare”, tha kryeparlamentari Glauk Konjufca.
Për këtë një përgjigje e pati shefi i grupit parlamentar të PDK-së, Abelard Tahiri.
Ndërkaq, deputeti nga AAK-ja pati një kusht që vota e tij të shkojë për ndonjë projektligj apo marrëveshje ndërkombëtare.
“Pa u plotësua kërkesat e policisë e veteranëve as ligje as marrëveshje e as bashkim ndërkombëtar nuk votoj”, tha deputeti i AKK-së, Bekë Berisha.
E me përkrahje të disa deputetëve nga Lidhja Demokratike kaloi Projektligji për shëndet riprodhues dhe fertilizim të asistuar mjekësor. Ndërkaq, nga mazhoranca një deputet ishte kundër e katër abstenuan.
Ndërkohë, Projektligji për tekste shkollore nuk arriti të kalojë, pasi nuk pati kuorum.
Afro 240 shtëpi e dhjetëra biznese në fshatin Lebanë të Komunës së Prishtinës, po përballen me mungesën e furnizimit me ujë të pijshëm.
Gani Dobratiqi thotë se ujin e pijshëm detyrohet ta blejë disa kilometra larg shtëpisë, pasi edhe rezervat e puseve të cilat i shfrytëzonte për nevojat e tjera elementare, i kanë mbaruar.
“Po e shihni s’ka ujë tash e sa kohë, u bo problem i kamotshëm, përveç për pirje nuk po mundemi me u furnizu me ujë as për nevoja të tjera elementare, po duhet me ble”, tha Dobratiqi.
Mungesën e furnizimit me ujë të pijshëm, po e vuajnë edhe banorët e tjerë.
“Shumë problem, qe sa kështu, u bë kohë e gjatë…”, tha Dobratiqi.
Madje, banorët për këtë problem u janë drejtuar edhe institucioneve përgjegjëse, por ankesat e tyre deri më tani nuk janë marrë parasysh.
“Kemi dërguar disa herë peticion, në investime kapitale, në ujësjellës, komunë, po habitemi që ende s’kanë bërë diçka”, tha Dobratiqi.
Nga KRU “Prishtina” thonë se buxheti aktual i tyre nuk mbulon investimet e nevojshme, andaj kërkojnë përkrahje nga komuna.
“Në atë zonë dikur ishin 60 shtëpi, tash janë mbi 200 dhe sigurisht që kapacitetet infrastrukturore nuk e përballojnë. Fatkeqësisht humbjet e ujit në atë zonë shkojnë në vlera mbi 60%. Kërkesa do të shqyrtohet, analizohet dhe si projekt kalon filtrat e investimeve, atëherë hyn për vitin tjetër, nga KRU apo Ministria, apo komuna, sepse nevojitet investim i madh! Çdo investim analizohet e pastaj veprohet”, thuhet në përgjigjen nga KRU “Prishtina”.
Përveç fshatit Lebanë, situatë e ngjashme qëndron edhe në Trudë dhe disa fshatrat të tjerë përreth, por komuna nuk ka treguar nëse do të kontribuojë në zgjidhjen e problemit.
“Në një kohë të vështirë dhe shqetësuese për shumë njerëz në Kosovë, jam i kënaqur që Britania e Madhe vazhdon të jap kontribut të fuqishëm në mandatin e KFOR-it” ka thënë ambasadori britanik Nicholas Abbott.
Ai ka vizituar kampin Bondsteel ku ka takuar ushtarët britanikë të cilët nën komandën e NATO-s në ditët në vijim do t’u bashkohen 200 trupave të tjerë nga angazhimi i Forcave Rezervë Strategjike të Mbretërisë së Bashkuar.
“Vizitova kampin Bondsteel për të takuar ushtarët britanikë nga Regjimenti Mbretëror i Princeshës së Uellsit, të cilët kanë qenë në Kosovë si pjesë e një stërvitjeje vjetore. Ata janë tani nën komandën e NATO-s dhe do t’u bashkohen 200 ushtarë të tjerë nga angazhimi i Forcave Rezervë Strategjike të Mbretërisë së Bashkuar në ditët në vijim. Në një kohë të vështirë dhe shqetësuese për shumë njerëz në Kosovë, jam i kënaqur që Britania e Madhe vazhdon të japë një kontribut të fuqishëm në mandatin e KFOR-it për të ruajtur një mjedis të qetë e të sigurt dhe lirinë e lëvizjes për të gjithë njerëzit e Kosovës”, ka shkruar Abbott./KP
