Category: Lajme

Mbi dy milionë myslimanë nga e gjithë bota pritet të marrin pjesë në pelegrinazhin vjetor të Haxhit në Mekë të Arabisë Saudite, i cili këtë vit fillon më 25 maj, pas shikimit të hënës së re në Arabinë Saudite.

Haxhi konsiderohet tubimi më i madh vjetor i myslimanëve dhe është një nga pesë shtyllat themelore të Islamit. Për shumë besimtarë, ky është një udhëtim unik shpirtëror që realizohet vetëm një herë në jetë.

Çfarë është Haxhi?

Haxhi është pelegrinazhi vjetor në qytetin e shenjtë të Mekës dhe përbën shtyllën e pestë të Islamit, krahas dëshmisë së besimit, faljes së pesë kohëve të namazit, zekatit dhe agjërimit të Ramazanit.

Ky obligim fetar duhet të kryhet të paktën një herë në jetë nga çdo mysliman i rritur që ka mundësi fizike dhe financiare për ta realizuar, raporton Aljazeera.

Kur zhvillohet Haxhi?

Ritet e Haxhit kryhen nga data 8 deri më 12 ose 13 e muajit Dhul-Hixhe, muaji i fundit i kalendarit islamik.

Në vitin 2026, Haxhi do të mbahet nga 25 deri më 27 maj, megjithëse shumë pelegrinë mbërrijnë në Arabinë Saudite javë më herët për përgatitje.

Për shkak se kalendari islamik bazohet në ciklin hënor, datat e Haxhit ndryshojnë çdo vit në kalendarin gregorian, duke u zhvendosur rreth 10 deri në 12 ditë më herët.

Pse kryhet Haxhi?

Sipas besimit islam, Haxhi është urdhër hyjnor i përmendur në Kuran. Pelegrinazhi simbolizon përkushtimin ndaj Zotit, kërkimin e faljes, pastrimin shpirtëror dhe barazinë mes besimtarëve, pa dallim kombësie, statusi apo pasurie.

Ritet e Haxhit janë të bazuara në traditën e Profetit Muhamed gjatë “Haxhit të Lamtumirës” në vitin 632.

Si kryhet Haxhi?

Haxhi përfshin një seri ritualesh që zgjasin pesë ditë.

Dita e parë: Hyrja në ihram dhe tavafi

Pelegrinët hyjnë fillimisht në gjendjen e shenjtë të njohur si “ihram”. Burrat veshin dy copa të bardha, ndërsa gratë veshje modeste, duke simbolizuar barazinë dhe përulësinë para Zotit.

Më pas ata kryejnë “tavafin”, duke u rrotulluar shtatë herë rreth Qabes në xhaminë e Madhe në Mekë.

Pas tavafit, besimtarët kryejnë “sajin”, ecjen shtatë herë mes kodrave Safa dhe Merva, në kujtim të kërkimit të ujit nga Haxherja për djalin e saj Ismailin.

Në fund të ditës, pelegrinët vendosen në Mina, e njohur si “qyteti i tendave”.

Dita e dytë: Qëndrimi në Arafat

Një nga momentet më të rëndësishme të Haxhit është qëndrimi në fushën e Arafatit, ku pelegrinët luten dhe kërkojnë falje nga mesdita deri në perëndim të diellit.

Pas kësaj, ata udhëtojnë drejt Muzdelifes, ku falin namazin dhe mbledhin guralecë për ritualin e ditës tjetër.

Dita e tretë: Fillimi i Kurban Bajramit

Në këtë ditë shënohet edhe dita e parë e Kurban Bajramit.

Pelegrinët rikthehen në Mina dhe hedhin shtatë guralecë në shtyllën më të madhe, një ritual që simbolizon refuzimin e tundimeve të djallit.

Më pas kryhet therja e kurbanit në kujtim të gatishmërisë së Profetit Ibrahim për të sakrifikuar djalin e tij për hir të Zotit.

Burrat rruajnë ose shkurtojnë flokët, ndërsa gratë presin një pjesë të vogël të tyre, si simbol i ripërtëritjes shpirtërore.

Në fund, pelegrinët rikthehen në Mekë për tavafin kryesor rreth Qabes.

Ditët e fundit të Haxhit

Në ditët pasuese, pelegrinët vazhdojnë ritualin e gjuajtjes së guralecëve në tri shtyllat në Mina.

Para largimit nga Meka, ata kryejnë tavafin përfundimtar, i njohur si “Tavaf el-Veda”, që simbolizon lamtumirën shpirtërore me vendin e shenjtë.

Si festohet Kurban Bajrami?

Përfundimi i Haxhit shënohet me festën e Kurban Bajramit, e cila kremtohet më 10 të muajit Dhul-Hixhe dhe zgjat deri në tri ditë në shumë vende myslimane.

Besimtarët falin namazin e Bajramit, vizitojnë familjarët dhe miqtë, shkëmbejnë urime me fjalët “Bajrami Mubarek” dhe ndajnë mishin e kurbanit me familjen, të afërmit dhe personat në nevojë.

Kosova po hyn sërish në një proces zgjedhor që, në vend të zgjidhjeve, po prodhon një tjetër kapitull të pasigurisë. Brenda më pak se një viti e gjysmë, vendi shkon për herë të tretë në zgjedhje parlamentare.

Zgjedhjet e 7 qershorit 2026 do të jenë të dytat e parakohshme radhazi për Kosovën, pas atyre të dhjetorit 2025, të cilat erdhën si pasojë e dështimit të legjislaturës së nëntë për të konsoliduar institucionet.

Edhe legjislatura e dhjetë nuk arriti të përmbushë një nga detyrimet themelore kushtetuese, zgjedhjen e presidentit, duke çuar në shpërndarjen e Kuvendit dhe shpalljen e zgjedhjeve nga ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu.

Kriza politike në vend dhe shkuarja në zgjedhje të reja po krijojnë pasiguri serioze për ekonominë e Kosovës, duke rrezikuar stabilitetin e bizneseve dhe zhvillimin ekonomik në përgjithësi.

Drejtori i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë, Kushtrim Ahmeti, theksoi se zgjedhjet e shpeshta po sjellin kosto të drejtpërdrejta për ekonominë.

“Çdo proces i ri zgjedhor nënkupton muaj të tërë të humbur për vendimmarrje dhe projekte zhvillimore. Kjo po u kushton bizneseve vonesa, humbje financiare dhe pasiguri të mëdha për të ardhmen dhe investimet.

Ekonomia nuk mund të presë pafundësisht cikle politike – ajo ka nevojë për stabilitet të menjëhershëm”.

Ai thekson rolin e DHTIK-së, duke lobuar për zgjidhje konkrete, duke propozuar politika lehtësuese, si dhe duke ndërmjetësuar komunikimin ndërmjet institucioneve dhe sektorit privat.

“Përfaqësuesit e bizneseve raportuan për rritje të kostove të prodhimit, varësi të lartë nga importi, mungesë mbështetjeje institucionale dhe zvarritje të vendimmarrjes, faktorë që po e bëjnë gjithnjë e më të vështirë operimin në treg”.

Paralajmërime të forta ka bërë edhe Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë.

Kryetari Arian Zeka rikujtoi se krizat politike në vend kanë një histori të qartë ndikimi negativ në ekonomi.

“Historikisht, sa herë kemi pasur ngërçe politike… kjo gjithmonë ka reflektuar në normën e rritjes ekonomike edhe gjatë vitit 2026 pritshmëritë janë për një normë të ulët, kryekëput për shkak të tejzgjatjes së krizës politike”.

Ai theksoi se pa stabilitet institucional, investimet e huaja mbeten të rrezikuara.

“Investitorët e huaj kanë nevojë për institucione të qëndrueshme, kanë nevojë për mjedise stabile, kanë nevojë për përfaqësues të institucioneve të shtetit me të cilët ata mund të bisedojnë edhe mund të japin zotimet e tyre dhe, në të njëjtën kohë, të ndiejnë që investimet e tyre do të jenë të sigurta dhe nuk do të cenohen nga çfarëdo krize ose pasigurie politike, e cila po e karakterizon vendin tonë.

Uroj që zgjedhjet e ardhshme të bëhen sa më shpejt në mënyrë të rregullt, pas tyre të mos kemi vonesa të mëtejme as në konstituimin e Kuvendit të Republikës e as në themelimin e qeverisë së re dhe zgjedhjen e presidentit ose presidentes së vendit”.

Sipas tij, mungesa e institucioneve funksionale po krijon edhe një boshllëk komunikimi me investitorët potencialë.

“Është e rëndësishme që këta investitorë të kenë me kë të mund të bisedojnë”.

Rrezikohen miliona euro fonde

Në anën tjetër, Oda Ekonomike e Kosovës ka ngritur alarmin për rrezikun e humbjes së fondeve nga Bashkimi Europian.

Kryetari Lulzim Rafuna paralajmëroi se mungesa e institucioneve mund të kushtojë me qindra miliona euro:

“Shuma tjetër e mjeteve nuk mund të merret pa u bërë reforma… ekziston rreziku shumë i madh që të humbim një pjesë shumë të madhe të mjeteve”.

Kosova ka në dispozicion rreth 880 milionë euro nga Plani i Rritjes i BE-së, por deri tani ka përfituar vetëm 63 milionë euro si parafinancim. Pjesa tjetër mbetet e kushtëzuar me reforma që, në mungesë të Kuvendit funksional dhe qeverisë me mandat të plotë, nuk mund të realizohen.

Rafuna theksoi se situata aktuale e bën pothuajse të pamundur përparimin e këtyre proceseve.

“Tani është shumë vonë, të gjitha partitë politike janë të përqendruara në fushatë”.

Përveç krizës së brendshme, ekonomia e Kosovës po përballet edhe me presione të jashtme. Sipas Rafunës, vendi ka importuar inflacion si pasojë e rritjes së çmimeve të energjisë dhe derivateve.

“Ne jemi një vend që importojmë shumë, bashkë me importin kemi importuar edhe rritjen e çmimeve edhe inflacionin. Çmimi i derivateve është kosto operative për çdo biznes dhe kjo me automatizëm e ka shkaktuar inflacionin”.

Ndërsa ekonomisti Safet Gërxhaliu thotë se këto zgjedhje janë luks dhe komoditet që nuk mund t’i përballojnë as vendet europiane.

Gërxhaliu përmendi edhe inflacionin dhe rritjen e çmimeve që është goditur Kosova.

“Jemi duke jetuar në një kohë krize globale, jemi duke jetuar në një kohë kur inflacioni ka kapluar dhe ka goditur ekonomitë më të mëdha dhe jo vetëm Kosovën. Jemi në një kohë kur çmimet e produkteve thelbësore në Kosovë janë vërtet më të larta dhe po e dëmtojnë standardin e qytetarëve të Kosovës dhe jemi në një kohë kur Kosova ka nevojë për investime të shumta dhe projekte kapitale, nga të cilat do të përfitojnë edhe bizneset e qytetarëve”.

Ai përmendi edhe mungesën e kompromisit politik, ndërsa nuk beson që zgjedhjet do të jenë zgjidhje, për shkak të siç e tha ai, qasjen agresive të pushtetit

“Kosova do të humbë edhe në aspektin e absorbimit të mjeteve nga donatorët, në veçanti nga Bashkimi Europian. Do të dëmtojë imazhin e saj, sepse askush nga investitorët e huaj nuk do të vijë të investojë në Kosovë, në një shtet ku nuk ka stabilitet politik dhe ku nuk ka një politikë pro-biznes.

Do të rritet importi dhe do të eksportohet paraja e gatshme dhe në këtë drejtim, në aspektin ekonomik, do të kemi pasoja të mëdha”.

Mbi 10 milionë për një palë zgjedhje

Në këtë situatë, edhe buxheti për organizimin e zgjedhjeve reflekton koston e lartë të krizës politike. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka miratuar një buxhet prej 10,887,186.45 eurosh për procesin zgjedhor të 7 qershorit.

Fushata zgjedhore do të zgjasë vetëm 10 ditë e 7 orë, nga 28 maji deri më 7 qershor në orën 06:59, ndërsa votimi do të mbahet nga ora 07:00 deri në 19:00. Procesi përfshin gjithashtu votimin nga diaspora (25 maj – 6 qershor), votimin në përfaqësi diplomatike më 6 qershor, si dhe një sërë afatesh për regjistrime dhe akreditime gjatë muajit maj.

Në krahasim me vendet europiane, ku tri cikle zgjedhore zakonisht zhvillohen brenda 7 deri në 10 viteve, Kosova po vendos një rekord të ri, tri zgjedhje brenda një viti e katër muajsh.

Në këtë realitet, zgjedhjet nuk po perceptohen më si mekanizëm zgjidhjeje, por si simptomë e një krize të thellë institucionale që po zgjatet dhe po prodhon pasoja të drejtpërdrejta për ekonominë dhe zhvillimin e vendit.

Kosova do të shkojë në zgjedhje të reja më 7 qershor për shkak se politika dështoi ta zgjedhë presidentin e shtetit, deri më 28 prill, siç e kërkonte Kushtetuta. Këto janë votimet e treta nacionale që mbahen në vend, nga shkurti 2025.

I gjithë viti i kaluar u shoqërua me një ngërç politik, për shkak të pamundësisë së politikës që të gjejë një zgjidhje për ndërtimin e institucioneve. /Monitor

Periudha 12 ditore për regjistrimin e votuesve jashtë vendit, për zgjedhjet e 7 qershorit do të përmbyllet në mesnatë. Evidencat e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, deri në paraditen e sotme vënë në pah se janë pranuar mbi 117 mijë kërkesa për regjistrim, prej të cilave janë pranuar rreth 100 mijë, ndërkohë që 7 mijë janë refuzuar e mbi 10 mijë janë në pritje për shqyrtim.

“Sonte në mesnatë, më 17 maj, do të përfundojë periudha 12-ditore për regjistrimin e votuesve jashtë Kosovës. Gjatë kësaj periudhe, në momentin e regjistrimit votuesit kanë mundur të përcaktohen individualisht për mënyrën e votimit, qoftë për të votuar fizikisht në ndonjërën nga përfaqësitë diplomatike apo për të votuar përmes postës”, tha Valmir Elezi, zëdhënës i KQZ-së.

Numri më i madh i votuesve, mbi 76 mijë, sipas Komisionit Qendror të Zgjedhjeve kanë përzgjedhur të votojnë përmes postës, ndërkohë që rreth 23 mijë të tjerë fizikisht në ambasada apo konsullata.

Shtetet me numrin më të madh të votuesve të regjistruar janë: Gjermania, Zvicra, Franca, Suedia, Austria, Britania e shtete të tjera.

Edhe shtetasit e Kosovës të cilët ditën e zgjedhjeve të 7 qershorit ndodhen jashtë shtetit, gjithashtu do ta kenë mundësinë të votojnë.

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ua ka mundësuar këtyre shtetasve, të bëjnë regjistrimin gjatë periudhës për regjistrimin e votuesve jashtë Kosovës, e cila ka filluar më 6 maj dhe do të përfundojë sot më 17 maj. Procedura e regjistrimit është e njëjtë me atë për regjistrimin e votuesve jashtë Kosovës.

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve bëri të ditur se sot mori vendim për certifikimin e 902 kandidatëve për deputetë të 21 subjekteve politike për pjesëmarrje në zgjedhjet e parakohshme për Kuvendin e Republikës së Kosovës, të cilat do të mbahen më 7 qershor 2026.

Kandidatët e certifikuar përfaqësojnë 17 parti politike, 3 koalicione dhe 1 kandidat të pavarur. Nga ky numër i përgjithshëm i kandidatëve, 593 janë burra dhe 309 gra.

KQZ po ashtu bëri të ditur se ka miratuar dizajnin e fletëvotimit për votim me postë dhe formulat për përbërjen e Këshillave të Vendvotimeve dhe ekipeve të numërimit në QKN.

Komisioni sqaroi se fletëvotimi i miratuar do të përdoret vetëm për votimin me postë, i cili do të fillojë më 25 maj dhe do të përfundojë më 6 qershor 2026.

Sipas Rregullores Zgjedhore për regjistrimin dhe votimin jashtë Kosovës, KQZ do të sigurohet që votuesve të regjistruar për votim me postë, t’u dërgojë përmes postës, ndër tjerash, fletëvotimin.

“Në pikën tjetër të rendit të ditës, KQZ mori vendim për miratimin e formulës për përbërjen e Këshillave të Vendvotimeve me Kusht. Sipas formulës së miratuar, KQZ, në ditët në vazhdim, do të emërojë 214 anëtarë të Këshillave të Vendvotimeve me Kusht, të cilët do të nominohen nga subjektet politike. Në ditën e zgjedhjeve, votimi me kusht do të mundësohet në 52 vendvotime, në kuadër të 38 qendrave të votimit”, thuhet në njoftim.

Në mbledhjen paraprake, përmes procedurës qarkulluese, KQZ ka miratuar formulën për përbërjen e Këshillave të Vendvotimeve, në të cilat, më 7 qershor do të zhvillohet votimi i rregullt.

Sipas formulës së miratuar, KQZ, në vazhdim të procesit, do të emërojë 14,500 anëtarë të Këshillave të Vendvotimeve, 1,110 prej të cilëve, anëtarë rezervë. Anëtarët që do të emërohen, do të përfaqësojnë subjektet pjesëmarrëse në zgjedhje dhe do të jenë përgjegjëse për përgatitjen dhe administrimin e procesit zgjedhor në vendvotime.

Po ashtu, KQZ mori vendim për miratimin e formulës për përbërjen e ekipeve të numërimit në 38 Qendra Komunale të Numërimit.

Sipas formulës, KQZ, së shpejti do të emërojë 2,064 anëtarë të 508 ekipeve të numërimit, të cilët do të nominohen nga subjektet politike dhe që do të angazhohen në këto qendra për verifikim të rezultateve të subjekteve politike pas numërimit në vendvotime dhe në numërimin e votave të kandidatëve për deputetë.

Në fund të mbledhjes, KQZ mori vendim për miratimin e dizajnit të vulës për zgjedhjet e parakohshme për Kuvendin e Republikës së Kosovës, e cila do të përdoret për të vulosur fletëvotimet, në ditën e votimit. /Telegrafi/