Category: KURIOZITETE

Lumturia është një nga ndjenjat më të kërkuara, por ajo mbetet një koncept i ndërlikuar.

Por çfarë është në të vërtetë lumturia? A jemi vërtet të lumtur? Këto dilema u shtjelluan të hënën në emisionin “Libero me Resul Sinanin” në ATV, ku të ftuarit ndanë perspektivat e tyre mbi këtë temë.

Mjeshtri i meditimit, Sheki Useini, theksoi se shumica e njerëzve e kërkojnë lumturinë duke e kushtëzuar me faktorët e jashtëm, duke menduar se ajo varet nga të tjerët apo nga gjërat materiale.

“Të gjithë e aksesojnë në momente të caktuara, fatkeqësisht duke e kushtëzuar me faktorët e jashtëm, duke e kërkuar lumturinë tek njerëzit dhe te të mirat materiale, tek realiteti 3D që ne e përjetojmë, por jo duke u mësuar ta qetësojmë mendjen dhe ta aksesojmë në mënyrë të suksesshme atë që ne e quajmë lumturi të pakushtëzuar,” tha Sheki.

Ndërkohë, gazetarja Behare Bajraktari kishte një tjetër këndvështrim, duke argumentuar se njerëzit nuk janë në kërkim të lumturisë si një qëllim më vete, por thjesht duan të ndërtojnë një jetë të mirë përmes familjes, shkollimit dhe suksesit.

“Asnjëherë nuk kam dëgjuar që njerëzit janë në kërkim të lumturisë… njerëzit janë në kërkim të jetës së mirë, janë në kërkim të familjes, në kërkim të shkollimit, janë në kërkim të arritjeve të veta dhe ato janë pjesë të lumturisë. Unë nuk kam dëgjuar për kaq vite që njerëzit po kërkojnë diku lumturinë se do e gjejnë aty,” tha Bajraktari.

Nga ana tjetër, psikologja Bardha Gerdovci tha se lumturia fillon brenda familjes dhe më pas zgjerohet në rrethin social dhe jetën profesionale.

“Dashuria që ofrohet në familje, aty fillon të kultivohet një lloj lumturie në brendësinë tonë. Më pas, duke u rritur, është edhe kyçja në rrethin social, ku hyn familja e gjerë, mandej edhe shkollimi e të tjera. Faktikisht, lumturia fillon te familja dhe më pas ne si individë e zbërthejmë në mënyra të ndryshme,” tha Bardha.

Vlen të ceket se sipas Raportit Botëror të Lumturisë për vitin 2025, kosovarët janë më të lumturit në rajon. Kosova, ashtu si në vitin e kaluar, mban vendin e 29-të në listën e shteteve më të lumtura në botë, nga 147 shtete.

Për të ndjekur emisionin e plotë klikoni në linkun e mëposhtëm:

Një qytetar i ri gjerman ka treguar si jeta e tij është shkatërruar pas përdorimit të identitetit të tij nga një kriminel në Londër, duke i krijuar një rekord kriminal që tani shfaqet në bazën e të dhënave gjermane.

Rami Battikh, 24 vjeç, ka kaluar katër vjet pa mundësi punësimi në qytetin e tij, Bonn, duke u bllokuar dhe penguar për të filluar karrierën dhe jetën e tij të pavarur, shkruan The Guardian.

E gjithë kjo ka filluar pas një udhëtimi të shkurtër në Londër në vitin 2019, ku gjatë qëndrimit të tij ka humbur ose është vjedhur kartela e tij e identitetit gjerman. Kur ka aplikuar për një kartelë të re identiteti, ai nuk e ka menduar shumë për humbjen, por dy vjet më vonë, kur ka përfunduar shkollën e tij profesionale dhe ka marrë dy oferta pune, një nga Vodafone dhe një nga zyra lokale e taksave, ka zbuluar se dikush tjetër kishte përdorur ID-në e tij për të kryer krime në Londër.

Një kontrolle rutinë e punëdhënësve e ka zbuluar se ai kishte një rekord kriminal në Londër për krime të tilla si drejtimi pa patentë dhe me sigurim të falsifikuar, mashtrim dhe mbajtja e dokumenteve të falsifikuara. Battikh e ka informuar punëdhënësin se ky rekord nuk kishte të bënte me të dhe ka paraqitur prova që ai ka qenë në Tunizi në kohën e krimeve të raportuara, por ata nuk mund të pranonin vetëm fjalët e tij përballë një regjistri të policisë.

Përpjekjet për të pastruar emrin e tij kanë vazhduar për shumë muaj, duke përfshirë përpjekje nga një gjykatës në Londër për të korrigjuar gabimin, por ende nuk ka pasur asnjë rezultat.

Për më tepër, më shumë krime janë regjistruar kundër identitetit të tij të vjedhur, duke përfshirë mbajtjen e një thike në një vend publik, dhe kjo ka përkeqësuar edhe më shumë situatën e tij.

Rami gjendet në një situatë të vështire emocionalisht dhe financiarisht, duke u detyruar të shesë makinën e tij për të mbuluar shpenzimet dhe duke kërkuar ndihmë përmes shkrimeve dhe apelit ndaj autoriteteve britanike. Ai ka ofruar prova të mëtejshme, përfshirë gishta dhe DNA, për të vërtetuar pafajësinë e tij, por ende nuk ka pasur një përgjigje të qartë.

Në një deklaratë, policia e Metropolit të Londrës ka thënë se janë në dijeni të rastit dhe po punojnë me agjenci të tjera për të rregulluar situatën, por ende nuk ka një zgjidhje të menjëhershme.

Rami ka apeluar për ndihmë, duke thënë se nuk mund të vazhdojë të jetojë kështu dhe se ndjehet i pafuqishëm për të korrigjuar një gabim që nuk ka bërë vetë.

Një studim i ri ka hedhur dritë mbi shkakun e baticave të kuqe që për vite kanë prekur bregdetin e Floridës, duke shkaktuar dëme mjedisore dhe kosto të mëdha për autoritetet lokale.

Për herë të parë, shkencëtarët kanë identifikuar me dhjetëra viruse të lidhur me këto fenomene dhe kanë zbuluar se ato shkaktohen nga rritja masive e algave. Ngjyra e kuqe e ujit vjen si rezultat i kombinimit të rrymave të detit, lëndëve ushqyese dhe temperaturave të larta, të cilat stimulojnë shumimin e algave.

Baticat e kuqe janë një shqetësim i madh për Floridën, pasi shkaktojnë probleme shëndetësore tek peshqit, shpendët dhe njerëzit. Për pasojë, shumë plazhe janë detyruar të mbyllen në vitet e fundit.

Jean Lim, studiuese në Kolegjin e Shkencave Detare në Universitetin e Floridës Jugore, e cilësoi këtë zbulim si një përparim të madh, që mund të ndihmojë shkencëtarët të parashikojnë kur do të ndodhin këto fenomene.

“Ne e dimë se viruset luajnë një rol kyç në dinamikën e lulëzimit të algave të dëmshme, por nuk kishim informacion mbi viruset e lidhura me Karenia brevis,” tha ajo për The Independent. “Tani që kemi identifikuar disa viruse në baticat e kuqe, mund të studiojmë ndikimin e tyre në këto fenomene.”

Florida përjeton baticat e kuqe pothuajse çdo vit, kryesisht në fund të verës dhe në fillim të vjeshtës. Sipas Komisionit të Peshkimit dhe Kafshëve të Egra në Florida, këto fenomene zgjasin nga tre deri në pesë muaj dhe mund të shtrihen në qindra kilometra katrorë.

Studimi, i publikuar në revistën mSphere, përdori teknikën e metagjenomikës virale për të analizuar ADN-në e mostrave të mbledhura nga baticat e kaluara. Shkencëtarët shpresojnë që ky zbulim të ndihmojë në parashikimin dhe kontrollin e këtij fenomeni në të ardhmen.

Dita Ndërkombëtare e Pyjeve është një ditë ndërkombëtare e cila shënohet më 21 mars.

Si e tillë ajo është shpallur me një rezolutë të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara miratuar më 28 nëntor të vitit 2012.

Çdo vit, ngjarje të ndryshme shënojnë këtë ditë duke ngritur dhe formësuar vetëdijen për rëndësinë e të gjitha llojeve të pyjeve, si dhe pemëve jashtë pyjeve, në dobi të brezave të tanishëm dhe të ardhshëm.

Dita Ndërkombëtare e Pyjeve është një ngjarje e caktuar për të promovuar vetëdijen për rëndësinë e pyjeve në jetën tonë dhe në ruajtjen e mjedisit.

Ajo kremtohet çdo vit , duke nxjerrë në pah rëndësinë e pyjeve në ruajtjen e biodiversitetit, ndryshimet klimatike, dhe mbrojtjen e mjedisit natyror. Kjo ditë ofron mundësinë për të edukuar njerëzit mbi rolin e pyjeve si burim të oksigjenit, si dhe burim për furnizimin me ujë, ushqim dhe ilaçe.

Një tjetër qëllim i kësaj dite është të inkurajojë angazhimin global për mbrojtjen e pyjeve dhe për promovimin e aktiviteteve që ndihmojnë në ruajtjen e tyre, si mbrojtja e llojeve të rrezikuara, forca e ligjeve për pyjet, dhe përmirësimi i menaxhimit të pyjeve.

Pyjet e Kosovës janë të ndara në pyje të larta, pyje të ulëta, shkurre dhe pyje të degraduara. Pjesën më të madhe të pyjeve të Kosovës e përbejnë pyjet e ulëta (42 për qind), ndërsa pjesën më të vogël pyjet e larta (15 për qind).

Sipas inventarizimit kombëtar të pyjeve që është realizuar në vitin 2003, është vlerësuar se sipërfaqja totale pyjore është 464,800 ha apo 42 për qind e sipërfaqes së përgjithshme të Kosovës. Rreth 278,880 ha janë toka pyjore në pronësi publike, që menaxhohen nga Agjencioni Pyjor i Kosovës (APK), dhe është e organizuar në gjashtë rajone gjeografike.

Pyjet gjetherënëse përfaqësojnë 90 për qind të pyjeve të Kosovës dhe janë të dominuar nga dushqet dhe ahu, kurse pyjet halore mbulojnë rreth 7 për qind te pyjeve dhe janë të dominuar nga pisha, bredhi dhe hermoqi. Pyjet mbulojnë një të tretën e masës tokësore të globit dhe kanë një funksion thelbësor për të mirën e gjithë njerëzimit.

Rreth 1.6 miliardë njerëz, përfshirë edhe mbi 2000 komunitete indigjene, varen tërësisht nga pyjet. Këto të fundit janë eko sistemet biologjikisht më të ndryshme në tokë dhe strehojnë mbi 80% të specieve të kafshëve, pemëve dhe insekteve.

Pyjet kanë një rol kyç në betejën e njerëzimit për t’iu përshtatur ndryshimeve klimatike.

Ato balancojnë oksigjenin, dioksidin e karbonit dhe lagështinë e ajrit. Pyjet mbrojnë burimet e ujit që mundësojnë furnizimin me mbi 75% të ujit të pijshëm.

Pyjet sigurojnë ajër të pastër, ujë dhe energji. Menaxhimi i qëndrueshëm i pyjeve mund të sigurojë energji të rinovueshme dhe neutrale të karbonit për një të ardhme më të gjelbër.

Investimi më i madh në risitë teknologjike dhe në menaxhimin e qëndrueshëm të pyjeve është çelësi për të rritur rolin e pyjeve si një burim kryesor i energjisë së rinovueshme. Në këtë mënyrë ne investojmë në të ardhmen tonë të qëndrueshme, në përmbushjen e objektivave të zhvillimit të qëndrueshëm dhe rritjen e një ekonomie të gjelbër./atvlive.tv

Çmimi i arit ka arritur nivele rekord, duke u afruar pranë 3000 dollarëve për 1 ounce. Në tregun fizik, një ounce (28 gramë) ari ka arritur në 2943 dollarë, duke u rritur me 0.3% krahasuar me çmimin e mëparshm në tregje. Në një moment, çmimi arriti një rekord të ri prej 2946 dollarësh, që është hera e nëntë këtë vit që arrihet një kulm i ri që nga fillimi i vitit.

Sipas Shoqatës Botërore të Arit, çmimi i arit u rrit mbi 28% vitin e kaluar për shkak të kërkesës së lartë nga bankat qendrore dhe investitorët gjatë periudhave të tensioneve të larta gjeopolitike. Bankat qendrore kanë vazhduar të mbushin rezervat edhe në vitin 2024, duke rritur ritmin e blerjeve në tetor, dhe pritet të vazhdojnë këtë trend edhe në vitin 2025.

Kërkesa për investime në ar është rritur gjithashtu për shkak të rreziqeve gjeopolitike dhe luhatjeve të forta në tregjet financiare rajonale. Investitorët rifilluan blerjet në tremujorin e tretë të vitit pasi bankat qendrore nisën të ulnin normat kryesore të interesit.

Në fillim të këtij viti, nervozizmi u shtua pas deklaratave të presidentit amerikan Donald Trump për tarifat doganore. Trump tha se planifikon të vendosë tarifa prej rreth 25% për importet e makinave, si dhe tarifa të ngjashme për gjysmëpërçuesit dhe produktet farmaceutike. Tregtarët kanë frikë se këto tarifa mund të çojnë në një luftë tregtare dhe të dëmtojnë ekonominë globale.

Analistët besojnë se rritja e çmimit të arit është nxitur nga deklaratat e Trumpit për tarifat ndaj veturave dhe ilaçeve, që mund të hapin rrugën për arritjen e nivelit prej 3000 dollarësh. Që kur u rikthye në Shtëpinë e Bardhë, Trump ka vendosur tashmë një tarifë prej 10% për importet nga Kina dhe një tarifë prej 25% për importet e çelikut dhe aluminit nga vende të ndryshme të botës.

Gjithashtu, çmimi i argjendit, i cili përdoret në komponentët elektrikë, u rrit me 0.4%, duke arritur në 32.99 dollarë për ounce. Ndërkohë, platini, i cila përdoret në katalizatorët e automjeteve, ra me 0.6% në 981.56 dollarë. Ndërsa çmimi i paladiumit mbeti pothuajse i pandryshuar, në 987.75 dollarë.

Një tjetër faktor që po ndikon në rritjen e çmimit të arit është rritja e borxhit global dhe shqetësimet për inflacionin. Meqenëse bankat qendrore po përpiqen të balancojnë politikat monetare për të menaxhuar inflacionin, investitorët po e shohin arin si një alternativë më të sigurt për ruajtjen e pasurisë së tyre. Kjo ka sjellë një rritje të vazhdueshme të kërkesës për ar si një mjet mbrojtës ndaj zhvlerësimit të monedhave dhe krizave ekonomike.

Në përmbledhje, rritja e çmimit të arit reflekton shqetësimet globale mbi stabilitetin ekonomik dhe politik, duke e bërë atë një aset të preferuar për investitorët që kërkojnë siguri në kohë pasigurie. /Përgatiti: Erin Zhushi

Më shumë detaje i gjeni në videon më poshtë:

Në korrik 2012, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara shpalli një rezolutë, sipas së cilës Dita Ndërkombëtare e Lumturisë do të shënohet çdo vit më 20 mars.

Objektivi i kësaj dite është të theksohet se lumturia dhe prosperiteti nuk janë vetëm dëshira personale, por edhe qëllime globale. Kjo ditë na kujton se lumturia është një aspekt thelbësor i jetës njerëzore dhe duhet promovuar, raporton KosovaPress.

Në vitin 2015, Kombet e Bashkuara prezantuan 17 Objektiva të Zhvillimit të Qëndrueshëm (SDG) që synojnë zhdukjen e varfërisë, reduktimin e pabarazisë dhe mbrojtjen e planetit. Këto tre objektiva janë vendimtare për lumturinë dhe prosperitetin global.

Si matet lumturia?

Për të matur lumturinë, “Raporti i Lumturisë Botërore” publikohet çdo vit nga Rrjeti i Zgjidhjeve për Zhvillim të Qëndrueshëm të Kombeve të Bashkuara (UNSDSN).

Ky raport vlerëson cilësinë e jetës dhe kënaqësinë e njerëzve në më shumë se 150 vende. Ai bazohet në të dhënat nga Sondazhi Botëror i Gallup dhe merr në konsideratë gjashtë faktorë kyç:

Produkti i Brendshëm Bruto (GDP) për frymë – Statusi ekonomik i një vendi dhe të ardhurat individuale.

Mbështetja Sociale – Niveli i ndihmës që njerëzit marrin në kohë të vështira.

Jetëgjatësia e shëndetshme – Jetëgjatësia mesatare dhe cilësia e shërbimeve të kujdesit shëndetësor.

Liria për të bërë zgjedhje të jetës – Aftësia për të marrë vendime për jetën personale.

Bujari – Tendenca e njerëzve për t’u angazhuar në filantropi dhe donacione.

Perceptimi i korrupsionit – Transparencë dhe ndershmëri në institucionet qeveritare.

Vendet që renditen më të lartat janë Finlanda, Danimarka, Zvicra, Islanda dhe Norvegjia. Këto vende kanë siguri të fortë shoqërore, standarde të larta jetese, shërbime të shkëlqyera të kujdesit shëndetësor dhe qeveri transparente.

Vendet që renditen më të ulëtat janë Afganistani, Libani, Zimbabveja. Për shkak të krizave ekonomike, paqëndrueshmërisë sociale dhe cilësisë së dobët të jetës, niveli i lumturisë së qytetarëve në këto vende është shumë i ulët.

Hulumtimet sugjerojnë se njerëzit e lumtur jetojnë më gjatë dhe kanë një rrezik më të ulët të sëmundjeve të zemrës dhe presionit të lartë të gjakut.

Në vitin 2018, një ish-zëvendësguvernator i Bankës Qendrore të Suedisë parashikoi se vendi do të ishte pa para të gatshme deri në 2025. Shtatë vjet më vonë, ky parashikim është pothuajse realizuar—vetëm 1 në 10 blerje bëhet me para të gatshme, ndërsa kartat dhe sistemi i pagesave mobile Swish dominojnë.

Suedia dhe Norvegjia kanë qarkullimin më të ulët të parasë së gatshme si përqindje e PBB-së në botë. Megjithatë, pasiguria globale—lufta në Evropë, paqëndrueshmëria në SHBA dhe kërcënimet ruse—po e bëjnë shoqërinë pa para të gatshme më pak ideale, shkruan the Guardian.

Autoritetet tani po i nxisin qytetarët të mbajnë para të gatshme për emergjenca. Në nëntor, Ministria e Mbrojtjes e Suedisë u dërgoi qytetarëve një broshurë duke i këshilluar të përdorin dhe të ruajnë para të gatshme për të paktën një javë. Banka Qendrore thekson rëndësinë e gatishmërisë financiare dhe mbështet politikat që kërkojnë nga disa biznese të pranojnë para të gatshme, përcjell KosovaPress.

Edhe Norvegjia ka ndryshuar kurs, duke vendosur gjoba për shitësit që refuzojnë paratë e gatshme dhe duke rekomanduar qytetarëve të mbajnë para fizike për shkak të rrezikut të sulmeve kibernetike.

Megjithëse janë ndër shoqëritë më pa para “cash” në botë, Suedia dhe Norvegjia ende mbështeten te paraja e gatshme për emergjenca.

Një australian jetoi për 100 ditë me një zemër artificiale titaniumi ndërsa priste një transplant donatori, periudha më e gjatë deri tani me këtë teknologji, raporton CNN.

Pacienti, një burrë në të 40-at, mori implantin gjatë një operacioni në Spitalin St. Vincent’s në Sidney në nëntor të vitit të kaluar. Në shkurt, ai u bë personi i parë në botë që doli nga spitali me këtë pajisje, e cila e mbajti gjallë derisa një dhurues zemre u bë i disponueshëm më herët këtë muaj, pwrcjell KosovaPress.

Zemra artificiale BiVACOR është bërë me një pjesë të vetme lëvizëse, një rotor të ngritur nga magnetet, dhe nuk ka valvula ose mbështetje mekanike që mund të dëmtohen. Ajo zëvendëson të dy ventrikujt e zemrës që nuk funksionojnë.

Ambicja afatgjatë është që ky aparat të shpëtojë më shumë njerëz që presin për një zemër donatori, pasi çdo vit shumë njerëz vdesin nga sëmundjet kardiovaskulare.

Qeveria e Shteteve të Bashkuara më 10 mars të vitit 1862, nxori në qarkullim kartëmonedhën për herë të parë. Deri atëherë, njësia monetare amerikane ishte tradicionalisht vetëm në formën e monedhave prej ari dhe argjendi, vlera e të cilave varej nga pesha e tyre.

Kongresi votoi të vinte në qarkullim kartëmonedhën për të mbuluar koston e madhe të Luftës Civile. Kartëmonedhat që u nxorën në qarkullim në atë kohë ishin të vlerave 5, 10 dhe 20 dollarë, raporton KosovaPress.

Qeveria deklaroi se paratë prej letre mund të përdoreshin për të shlyer të gjitha borxhet, shtetërore dhe private.

Emri zyrtar i parasë prej letre ishte kartëmonedhë e ligjshme, mirëpo amerikanët i quanin kartëmonedhat “letra të gjelbra”, pasi ato ishin shtypur me bojë të gjelbër.

Më 9 mars të vitit 1562 në Napoli të Italisë, puthja në publik u ndalua me ligj edhe u bë e dënueshme me vdekje. Nëse autoritetet shihnin ndonjë çift duke u puthur, atëherë pasonte dënimi me vdekje.

Institucionet ishin të shqetësuara për moralin dhe shëndetin publik. Mirëpo, ky veprim ndikoi shumë pak në përhapjen e murtajës në Evropë, shkruan KosovaPress.

Ky duket të ishte vetëm fillimi i historisë së ndalimit të puthjeve në pubik. Në vitin 1910 Franca ndaloi puthjet në stacione sepse konsideronin që puthjet po vononin mjetet e transportit.

Përgjatë historisë kontrollimi i marrëdhënieve seksuale ka qenë shpesh pjesë e censurave. Në Britani të Madhe në vitin 1439, Mbreti Henry VI ndaloi puthjen në përpjekje për të ndaluar përhapjen e një sëmundjeje në mbretërinë e tij.