Category: KULTURË

Përgatiti: Sara Shehu

Anila Alija, nxënëse e klasës së katërt në shkollën fillore “Tefik Çanga”, punimet e saj po i prezanton në këtë tabelë digjitale.

Por në fillim, përdorimi i tabelave digjitale nuk ka qenë i lehtë për nxënësit.

“Ka qenë e vështirë shumë me përdorë në fillim, është dashur të na mësojë mësuesja me përdorë, por tani shumë më lehtë i kuptojmë procesin mësimor, lëndën të gjitha janë më atraktive”, tha nxënësja Anila Alija.

Drejtori i shkollës, Ali Luzha, tha se as mësimdhënësit nuk kanë probleme sa i përket përdorimit të tabelave digjitale.

“Nuk kanë vështirësi as mësimdhënësit e asnjërës moshë pasi që kanë mësuar nga profesionistët e teknologjisë nëse kanë pasur ngecje. Kemi pranuar donacione nga Gizzi gjerman e USAID nuk i kemi blerë ne, janë shumë të përshtatshme sidomos edhe për orën e informatikës, pa lënë anash lëndët e tjera”, tha Luzha.

Por, Luzha thotë se 11 tabelat digjitale nuk janë të mjaftueshme për gjithë shkollën.

“Kemi tabela digjitale por na vyn edhe 16 tabela digjitale që me u kompletu e gjithë shkolla por prapëseprapë nuk qëndrojmë keq”, tha Luzha.

Ndryshe nga Lipjani, në Prishtinë më shumë shkolla janë të pajisura me tabela teknologjike, përfshirë edhe pajisje të tjera digjitale, të cilat nxënësit i shfrytëzojnë në klasat mësimore. Por zyrtarë të Komunës nuk kanë treguar nëse kanë në plan pajisjen e të gjitha shkollave me tabela të tilla.

Ndërkohë, më së miri në këtë aspekt qëndron Komuna e Prizrenit, pasi në fund të vitit 2022 ka ndarë 40 tabela të mençura në 58 shkolla. Një tabelë e tillë kushton 1640 euro.

Sot mbushen katër vjet nga shkuarja në amshim e këngëtares Nexhmije Pagarusha, e njohur si Bilbili i Kosovës.

E lindur në maj 1933 në Malishevë, Nexhmije Pagarusha kishte filluar karrierën e saj muzikore në vitin 1948 në Radio Prishtinë. Më 1984 ajo përmbylli karrierën si këngëtare.

Zëri i saj karakteristik e shndërroi në një ikonë të papërsëritshme, bazuar në dhuntitë dhe talentin e saj të pakufishëm.

Përveç këngëtare ajo ishte edhe aktore filmi e teatri. Për vlerat e punës ajo është nderuar me çmimin “Nderi i Kombit” nga presidenca e Shqipërisë, ndërsa presidenca e Kosovës i ndau çmimin “Artiste e Merituar”.

Nexhmije Pagarusha, vdiq në moshën 86-vjeçare. Ajo la pas vetes plot pesë albume e 88 këngë, prej tyre më të njohurat “Baresha” dhe “Zambaku i Prizrenit”.

Ajo do të mbahet mend si një model referimi për brezat e rinj të artistëve, një yll i pashuar i muzikës shqiptare.

Lulzim Tafa, njëri ndër poetët kosovar më të njohur në botë, ishte i ftuar në emisionin LIBERO në ATV, ku bëri një rrëfim më ndryshe për jetën e tij private, rrugëtimin profesional si dhe pasionin për poezi.

Në këtë emision, në prani të poetit, u shfaqë interpretimi i poezisë “ANDËRR”, e cila është një nga poezitë më të bukura të tij.

Në poezinë “ANDËRR”, poeti Tafa me mjeshtëri i bën thirrje lexuesve të heqin prangat e të menduarit konvencional, duke sfiduar vetë strukturën e realitetit.

Në videon e më poshtme ju ftojmë të dëgjoni këtë interpretim të mrekullueshëm të poezisë “ANDËRR”, të autorit Lulzim Tafa:

ANDËRR

Mos u dëshpëro e dashur
As mos u zhgënje
Sapo e mora vesh
Unë fare nuk ekzistoj
As ti
E tëra është një andërr.

Askush nuk ekziston
Më e keqja
As bota
Asgjë që mendojmë se është
Nuk është.

Nuk ekzistojnë malet, detet, oqeanet
As qiejt
Nuk ekzistojnë Planetet
Dielli Toka e Hana
Hana hiç se hiç.

(Logjikë), diçka kaq e bukur
S’mund të ekzistoj.

Ashtu siç nuk ekzistojnë
vitet e dritës
Kashta e Kumtrit,
Atmosfera, hidrosfera.

Biosferë nuk ka
As që ka pasë
As që do të ketë
Harroje
PIKË.

Astronautët kanë gënjyer edhe pse
As ata nuk ekzistojnë
Mos beso më në galaktika,
Big bengu andërr ka qenë
Si andrrat ma,
Të trishta të bukura
Plot zjarr.

Lindja e vdekja
Ferri e parajsa
Andrra janë.

Mos u dëshpëro
As rruga e qumështit
As gjithësia.

Më vjen keq e dashur
Nuk ekziston
As dashuria.

Edhe pse të dua

As Prindërit tanë kurrë nuk kanë ekzistuar
(ku janë pra?)

Veç për Zotin e di
Ai është diku,
Mbase është i vetmi që mohohet
Mbase është ai
“Që po na sheh në andërr”.

Se Zoti
Është një fëmijë i vogël
Që luan me yje.

————–

Intervistën e plotë të poetit Lulzim Tafa në LIBERO e gjeni në videon më poshtë:

“Anja” dhe “Brenga e Prokurorit”, janë dy librat që u promovuan sot nga shkrimtari Ahmet Prençi në Prishtinë. Përshkrimi i së drejtës në drejtësi, betejës dhe dashurisë që u përshkrua në këta dy libra, sipas shkrimtarëve, është bërë në një version të rrallë.

Përvojën e punës si drejtor policor e komisioner, tashmë shkrimtari Ahmet Prençi e vendosi ne letër.

Dy librat “Anja” dhe “Brenga e Prokurorit”, përveç promovimit në Shqipëri erdhën edhe në duart e lexuesve kosovarë.

“Këto dy libra njëra ka të bëjë me histori dashurie tjetra me sisteme të drejtësisë…”, tha Ahmet Prençi, autor i librave.

Rrëfimet e tij shkrimtarët e tjerë i krahasojnë me personalitete shumë të shquara.

“Preniçin e kam mik, mbi të gjitha është aftësi libra të tillë të shkruhen kështu…”, u shpreh shkrimtari Avdullah Zeneli

Madje këta libra u konsideruan ekspoze e informacionit unik të tranzicionit shqiptar.

Librat u promovuan në Prishtinë. Përveç tyre, shumë shpejt do të botohet edhe romani i radhës nga Ahmet Prençi, në të cilin do të gërshetohet fenomeni i kriminalitetit dhe politikës./atvlive.tv/

Shkruan: Demir Reshiti

Si sot, 15 vite më parë, pushoi së rrahuri zemra e shkrimtarit, profesorit dhe studiuesit të letërsisë, Agim Deva. Të gjithë fëmijët që ishin mësuar ta shohin në krye të Karvanit të Shkrimtarëve poetin me mjekër e me zemër të bardhë, atë të diel janë ndierë nga pak jetimë. Jetimë janë ndier edhe kolegët e Agimit, poetët për fëmijë për të cilët Agimi ishte si një çadër e madhe ku ata gjenin strehim. Ideatori dhe udhëheqësi i manifestimit më të madh letrar në botë (Karvanit të Shkrimtarëve për Fëmijë), Agim Deva është ndarë nga jeta, të dielën e parë të shkurtit në orët e mbrëmjes, pas një sëmundje të rëndë, në moshën 61-vjeçare.

Ai ka kryer Fakultetin Filozofik, Degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Universitetin e Prishtinës, ku edhe ka magjistruar dhe doktoruar në fushën e letërsisë për fëmijë. Pas diplomimit në fakultet, ka punuar një kohë si gazetar në “Zërin e rinisë”, e me vonë si kryeredaktor i parë i “Gazetës së pionierëve”.

Në vitin 1973, nisi punën në Fakultetin e Filologjisë, së pari – asistent në ‘Teorinë e letërsisë’, e pastaj, ligjërues në lëndën ‘Letërsia për fëmijë’, të cilën e ka mbajtur deri në maj të vitit 2008 kur iu dorëzua sëmundjes. Në këtë fakultet, Agim Deva, si profesor ordinar ka ligjëruar edhe: Fillet e gazetarisë, Kritikën letrare, ndërsa në Departamentin e Gazetarisë ka ligjëruar lëndën Zhanret e gazetarisë.

Gjysmë shekulli krijimtari letrare

Me krijime letrare ka filluar të merret shumë herët, qysh në moshën dhjetëvjeçare, pra që nga viti 1958. Librin e parë “Trumbeta e artë” e botoi më 1968, libër i cili zgjoi interesim të konsideruar si te lexuesit, po ashtu edhe te kritika letrare dhe ishte një sinjal se në letrat shqipe po vjen një shkrimtar i madh, i cili do të jetë i pranishëm përherë në skenën letrare duke mbajtur kontakt të vazhdueshëm me lexuesin, sidomos me lexuesit e vegjël.

Ishte njëri ndër shkrimtarët më produktivë të letërsisë sonë, veçmas asaj për fëmijë. Për gjysmëshekulli të krijimtarisë letrare, Agimi i la letërsisë shqiptare një opus të madh veprash.

Ka botuar një numër të konsideruar veprash letrare (prozë e poezi), antologji të ndryshme, panorama të poezisë botërore, vepra të ndryshme shkencore, monografi, kritika, recensione, ese, parathënie e pasthënie, një libër leximi për klasën e katërt fillore, një roman, dy pjese teatrore, dy libra për fëmijët e hendikepuar, libra ilustrativë për fëmijët e moshave parashkollore, libra me karakter ambiental e, së fundi, botoi edhe Abetaren me të cilën, që nga ky vit shkollor, i mësojnë shkronjat e bukura shqipe mijëra vogëlushë anekënd Kosovës.

Opusi krijues i Agim Devës shtrihet në mbi 70 vëllime, të cilat janë botuar nga shumë shtëpi botuese e institucione të tjera prestigjioze si: “Rilindja”, “Flaka e vëllazërimit” në Shkup, “Pionieri”, “Libri shkollor”, “Rozafa”, “Zef Serembe”, “Kinderberg”, “UNICEF”-i, “SOROS”-i, “Sida”, “USAID”-i, “KCF”-ja, “REC”-i, “Save the childrens”, “Hendicap International”, “Oxfam”- etj.

Disa nga veprat e veta, ky krijues i nxori nga shtypi si botime të autorit, ndërkohë që ka lënë në dorëshkrim edhe disa libra të tjerë.

Agim Deva, për punën e tij letrare dhe arsimore, qe nderuar me shumë çmime prestigjioze si dhe me dhjetëra mirënjohje, pena të arta, falënderime e çmime të ndryshme për tekstet me të mira të interpretuara nëpër festivale e manifestime të tjera në Kosovë dhe jashtë saj.

Ishte pjesëmarrës në Simpoziumin Ballkanik të Letërsisë për Fëmijë të mbajtur në Tiranë (në vitin 2000), si edhe në shumë takime letrare në Shqipëri, Austri, Belgjikë, Gjermani, Zvicër, Itali, Francë, Maqedoni, Mal të Zi etj.

Poezitë e tij janë përkthyer në disa gjuhë të huaja, si në: anglisht, gjermanisht, arabisht, italisht, rusisht, sllovakisht, rumanisht, kroatisht, turqisht, sllovenisht, maqedonisht, serbisht etj.

Cilësia dhe sasia e këtyre veprave flasin, gjithsesi, për një botë jashtëzakonisht të pasur krijuese dhe një qasje jashtëzakonisht të ndjeshme, të larmishme e interesante ndaj botës së fëmijës. Ai kurdoherë ka pasur se çka t`u thotë fëmijëve. Ai kurdoherë, me secilin libër, doli i ri, i freskët, me përmbajtje të reja.

Agim Deva mbetet edhe studiuesi, kritiku dhe teoricieni i parë i letërsisë shqiptare për fëmijë në Kosovë i cili hodhi bazat e i dha shtysë zhvillimit të mendimit kritik letrar dhe historisë së kësaj letërsie.

Ishte krijues shumë i lexuar e shumë i dashur dhe, njëkohësisht, krijues shumë i frytshëm. Me përvojën e tij të krijuesit dhe profesorit të letërsisë ndihmoi edhe një numër të konsideruar të shkrimtarëve tanë, duke ua redaktuar e recensionuar deri më tani mbi 300 libra.

Mik i madh i fëmijëve dhe humanist shumëdimensional

Agim Deva ishte mik i madh i fëmijëve, humanist shumëdimensional, i cili deri në ditët e fundit nuk reshti së dhëni kontributin e çmuar për të sotmen e për të ardhmen e tyre. Vepra e tij letrare e mbështetur në një spektër të pafund krijues e kënde të panumërta të interpretimit të dukurive e të botës së fëmijëve, do të jetojë për brezat e ardhshëm si një vlerë e madhe e kulturës sonë kombëtare.

Si cilësia ashtu edhe numri i veprave të tij letrare e dëshmojnë të vërtetën se përkushtimi ndaj krijimtarisë artistike është përbërës i domosdoshëm i dhuntisë së madhe krijuese.

Si themelues e drejtues i “Karvanit të Shkrimtarëve për Fëmijë” që nga viti 2000 e këtej, Agimi ka udhëhequr mbi 730 manifestime letrare në qindra mjedise anembanë Kosovës, por edhe me gjerë – në Maqedoni, Shqipëri, Mal të Zi, në Kosovën Lindore, etj. Ka organizuar disa simpoziume e sesione shkencore mbi çështjet e letërsisë për fëmijë e të rinj.

Me kthjelltësi të rrallë mendimi, me një të folur të qartë e të shtruar, të rrjedhshëm e të këndshëm, shquhej në komunikimin me të gjithë, që nga kolegët e deri tek lexuesit e vegjël, fëmijët.

Ai, tërë jetën, si mësues e si shkrimtar, me fjalën e tij ushqeu rritjen dhe lulëzimin e njeriut. Duke ia përkushtuar tërë jetën diturisë e artit, ai arriti që të krijonte mbretërinë e fjalës së vet, prej nga buronte humanizmi e çiltërsia. Me inteligjencën e veçantë në sytë e ëmbël e me fisnikëri të bukur në shpirt, ai ruante përfytyrimin e figurës që u takon të gjithëve.

Me punën e tij të gjithanshme drejtuese e krijuese, ai ishte shembulli i një njeriu virtuoz, me një kapacitet të jashtëzakonshëm intelektual.

Agimi nuk ishte vetëm letrar, shkencëtar dhe profesor. Ai njëherësh ka qenë qytetar me vlera dhe i spikatur. Ishte njeri me dinjitet, i fortë përballë dallgëve, burrëror dhe konstant në vlerat si qytetar.

Ai do të rrojë mes nesh si model i Njeriut të Mirë, studiuesit e shkrimtarit, pedagogut, me vështrim përherë tek e ardhmja e shoqërisë.

Agim Deva mbetet një yll i pashuar i letërsisë për fëmijë. Ai vazhdon të përhapë dhe të dërgojë dritë vezulluese, ngrohtësi, mirësi dhe dashuri njerëzore, mesazhe paqeje dhe humanizmi, veçanërisht te lexuesit e vegjël, që ai i donte aq shumë dhe që u kushtoi pjesën më të madhe të jetës dhe të energjisë së tij krijuese. Të tillë, do ta kujtojmë për jetë të jetëve.

E ndiej vetën me fat që isha student, koleg, bashkëpunëtor dhe mik shumë i mirë i profesor Agimit.

 

VEPRAT E BOTUARA:

1. Trumbeta e artë, Rilindja, Prishtinë 1968
2. Zonja e livadheve, Rilindja, Prishtinë 1969
3. Midis yjeve, Pionieri, Prishtinë 1970
4. Dhurata, Flaka e vëllazërimit, Shkup 1970
5. Kali ynë lazdran, Rilindja, Prishtinë 1971
6. Reja qe shet akullore, Rilindja, Prishtinë 1972
7. Shoku im pa xhepa, Flaka e vëllazërimit, Shkup 1972
8. Gishti ngjyrë vjollca, Rilindja, Prishtinë 1973
9. Gjevrekët e liqenit, Rilindja, Prishtinë 1974
10. Panushi (roman), Rilindja, Prishtinë 1974
11. Merrja lojës vetëm zemrën, Rilindja, Prishtinë 1975
12. Parada e luajve, Rilindja, Prishtinë 1977
13. Antologji e poezisë shqipe për fëmijë, Prishtinë 1977
14. Me temlik u nisa në botë, Rilindja, Prishtinë 1978
15. Një mijë çerdhe, Rilindja, Prishtinë 1979
16. Rrota e historisë, Rilindja, Prishtinë 1981
17. Nëpër gurë e valë, Rilindja, Prishtinë 1982
18. Tregu i xhinkave, Rilindja, Prishtinë 1 984
19. Harta e zemrës, Flaka e vëllazërimit, Shkup 1984
20. Letërsia shqipe për fëmijë në Jugosllavi, (studim i gjatë), Obzorja, Maribor 1985
21. Kur qan e qesh Majliza, Rilindja, Prishtinë 1985
22. Kënga e urimeve, Rilindja, Prishtinë 1986
23. Njeriu i vjeshtës, Flaka e vëllazërimit, Shkup 1986
24. Kapelat, Libri shkollor, Prishtinë 1986
25. Çaste në trohallë, Rilindja, Prishtinë 1987
26. Fjalim nga tavolina, Rilindja, Prishtinë 1989
27. Xhela rritet një herë tjetër Rilindja, Prishtinë 1990
28. Po ma vjedh dikush qytetin, botim i autorit, Prishtinë 1 994
29. Poezi të zgjedhura për fëmijë, Shkup 1996
30. Xhela me një rrotë, Enti i Teksteve, Prishtinë 1998
31. Guri rrokulliset përpjetë, botim i autorit, Tetovë 1999
32. Xhela gjet yllin e vet, botim i autorit, Prishtinë 2000
33. Koha e luleve, botoi “Oxfam”, Prishtinë 2000
34. Edhe rrugët udhëtojnë, botim autorit, Prishtinë 2000
35. Vigani i Zanës, Prishtine 2000
36. Gjuha e mureve, botim i autorit, Prishtinë 2000
37. Qyteti i pikëpyetjeve, botoi “Kinderherg”u, 2001
38. Fjala ruhet kur shkruhet, Hendicap international, 2002
39. Natyreza, botoi “REC”u, Prishtinë 2002
40. Pasaportë e jetës sime, KAC, Prishtinë 2003
41. Unë jam unë, UNICEF-i, Prishtinë 2001
42. Duart e arta, Soros, Unicef, 2001
43. Shtrati i kaprollit, Save the childrens, Soros, 2001
44. Sa me shumë drunj, Soros, Save the childrens, Prishtinë 2001
45. Loni e Liraku në pyll, Sorosi, Prishtinë 2001
46. Topi, Unicef, Prishtinë 2001
47. Biçikleta prej çokolate, Oxfam, Soros, Prishtinë 2001
48. Numëroj, Soros, Unicef, Prishtinë 2001
49. Mali, Save the childrens Prishtinë 2001
50. Ditët e javës sime, Prishtinë 2001
51. Ora, Save the childrens, Prishtinë 2001
52. Fëmijët, Unicef, Soros, Prishtinë 2001
53. Kulmi i botës, antologji e poezisë botërore për fëmijë, Enti i teksteve, Prishtinë 1984
54. Romani ynë për fëmijë (monografi) Rilindja, Prishtinë 1977
55. Poezia shqipe për fëmijë (1872-1980) (studim monografik), Rilindja, Prishtinë 1982
56. Fjala e përjetimi (studime e kritika), Rilindja, Prishtinë 1984
57. Fjala bëhet lule (koautor), libër lex. për klasën IV fillore, Enti i teksteve, Prishtinë 1985
58. Orët e duartrokitjeve (koautor), SBASHK-u, Prishtinë 2002
59. Përse banka përsërit klasën, Prishtinë 1979
60. Ankohet çanta e vogël, Naim Frashëri, Tiranë 1986
61. Jeta jetohet me zemër, pjesë teatrore, Prishtinë 2003
62. Në dhomën katër me tri, (pjesë teatrore), Prishtinë 1998
63. Si shkruhet pa shkronja, Rozafa, Prishtinë 2003
64. Shtatë mrekullitë e mia, botim i autorit, Prishtinë 2004
65. Këtu dikush ka qenë, botim i autorit, Prishtinë 2005
66. Shitet babi im, botim i autorit, Prishtinë 2006
67. Poezi të zgjedhura për fëmijë, Libri shkollor, Prishtinë 2006
68. Mungon një zemër, botim i autorit, Prishtinë 2007
69. Unë dhe shokët e mi, botoi UNICEF-i, Prishtinë 2007
70. Gurët fluturues, Zef Serembe, Prishtinë 2007 etj.
71. Kush troket në mua, Zef Serembe, Prishtinë 2008
72. Orët pa tregues. Zef Serembe, Prishtinë 2008
73. Kërkoj orëndreqës, PEN, Prishtinë 2008
74. Trahoma, Shkup 2008

 

Shpërblimet:

SHPËRBLIMI I DHJETORIT

SHPËRBLIMI “NEVEN” (Novi Sad)

SHPËRBLIMI I BV të INTERESIT (KK. i Prishtinës)

SHPËRBLIMI “GANIMETE TERBESHI”

SHPËRBLIMI “NAIM FRASHERI”

SHPËRBLIMI “ADELINA MAMAQI” (Tiranë)

SHPËRBLIMI “VEHBI KIKAJ”

SHPËRBLIMI “YMER ELSHANI”

SHPËRBLIMI I “PIONIERIT”

SHPËRBLIMI “SOFRA POETIKE e Y. ELSHANIT”

SHPËRBLIMI “AZEM SHKRELI” (nga Ministria e Kulturës)