Category: KULTURË

Përgatiti: Sara Shehu

6 Maji njihet edhe si Dita e Skënderbeut.

Data e cila përkon me lindjen e heroit kombëtar, Gjergj Kastrioti Skënderbeu, mblodhi në Prishtinë artistë të shumtë, të cilët secili në mënyrën e vet portretizuan heroin.

Këtij eventi nuk i munguan as publicistët e njohur, të cilët nëpërmes fjalëve çmuan lart figurën e Skënderbeut.

Ndërsa, interesimi i qytetarëve për të parë nga afër punimet ishte i kënaqshëm.

Larg nga rrugët e sheshet, në Institutin Albanologjik u mbajt edhe një simpozium shkencor, në të cilin u prezantuan gjetjet e fundit rreth Skënderbeut.
Akademikët, madje, kërkuan nga institucionet e Shqipërisë dhe Kosovës ta hartojnë një ligj të veçantë për heroin kombëtar e 28 tetori të shpallet festë kombëtare.

Në kuadër të agjendës janë organizuar edhe performanca të ndryshme nga ansamble tradicionale, të shoqëruara me aktivitete të tjera.

Një numër i madh i qytetarëve e personalitete nga fusha të ndryshme janë mbledhur në Prishtinë për të festuar ditëlindjen e heroit kombëtar Gjergj Kastrioti-Skënderbeu.

Ata kanë ecur nga sheshi “Xhorxh Bush” nëpër Sheshin “Nënë Tereza” deri në Sheshin “Skënderbe”, e ku e gjithë ecja është përcjellë me performancën e Xhevat Limanit si Skënderbeu.

Limani gjatë këtij marshimi tha se sot është një ditë shumë e veçantë për çdo shqiptar.

“Kjo është ditë e madhe e popullit shqiptar është një ditë shumë e veçantë për shqiptaret e Kosovës që kremtojnë me dinjitet dhe devotshmëri ditëlindjen e krehurit tonë kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Do të marshojmë me dinjitet për ta nderuar profetin e shqiptareve Gjergj Kastrioti Skënderbeu”, tha ai.

Manifestimi është organizuar nga Organizata Shqiptaria, Korporata Kryeziu, shoqatat simotra: Kufijtë e Arbrit, Lëvizja e Deçanit, mbështetur nga organizatat e dala nga Lufta e UÇK-së dhe Shoqata Artistët për Artistë.

Festivali folklorik “Sofra Dardane”, e kthyer tashmë në një traditë në Tropojë, mblodhi edhe këtë vit për tre ditë me radhë ansamblet popullore nga të gjitha trevat shqiptare dhe ikonat e muzikës popullore.

Në edicionin e 22-të të këtij festivali mbajtur në qytetin e Bajram Currit, merrnin pjesë ansamble nga Çamëria në Preshevë, nga Tetova në Tuz, Plavë e Guci.

Në nisje të aktiviteteve, grupet folklorike të Tropojës, Vlorës, Mallakastrës, Dibrës së Madhe, Çamërisë, Gjakovës, të Ansamblit Shtetëror të Maqedonisë së Veriut, parakaluan në bulevardin kryesor të Bajram Currit nën tingujt e tupaneve, fyejve e veglave të tjera muzikore të trashëguara brez pas brezi.

Kryetari i bashkisë së Tropojës, Rexh Biberaj deklaroi se Tropoja do të vijojë angazhimin e saj në përmirësimin e mëtejshëm për turizmin elitar i cili po shënon rritje nga viti në vit.

Festivali “Sofra Dardane”, i paraprin edhe çeljes së sezonit turistik në Valbonë./atsh

Heroi kombëtar Gjergj Kastriot – Skënderbeu u lind më 6 maj 1405, në një familje fisnike të Dibrës, siç ishte ajo e Gjon Kastriotit.

Ai u mor peng nga Sulltan Murati dhe luftoi për Perandorinë Otomane si gjeneral deri më 1443, vit në të cilin u largua gjatë një beteje, duke u rikthyer në Krujë. Në vitin 1444 ai mblodhi të gjithë princërit shqiptarë në Lidhjen e Lezhës, ku u vendos unanimisht të luftohej për marrjen në zotërim të trojeve shqiptare kundër perandorisë otomane.

Në krye të ushtrisë shqiptare, pas fitores së parë kundër otomanëve në betejën e Torviollit, Skënderbeu do të korrte 22 fitore të mëdha kundër Perandorisë osmane, në vitet e luftës në krye të ushtrisë së vet, që kishte si kryeqendër Krujën.

Heroi kombëtar do të njihej për luftën e tij të paepur në një vend kyç mes lindjes dhe perëndimit. Ai do të njihej si besnik i mbretit të Napolit në traktatin e Gaetës, ku mbështeti mbretin Ferdinand të Napolit në luftën civile të viteve 1460–1461. Në vitin 1463 ishte komandant i forcave të kryqëzatës së Papa Piut II, ndërsa vdis më 17 janarin e 1468, në moshën 63-vjeçare.

Gjergj Kastriot Skënderbeu konsiderohet nga shumë vende të Evropës Perëndimore si heroi që pengoi Perandorinë otomane të pushtonte Perëndimin e Evropës dhe si modeli i rezistencës së krishterë ndaj otomanëve myslimanë.

Në nderim të ditëlindjes së tij, sot mbahen një sërë aktivitetesh në sheshin që mban emrin e heroit në Prishtinë. /KP/

“Art Crtic” ka krikituar punimin e shtatores së Skënderbeut, që u u zbulua dje në qytetin e Gjakovës.

Sipas “Art Critic”, ana estetike e shtatores lë hapësirë për tu krikituar.

“Trupi i heroit i cili qëndron i ulur në kalë. Nga beli e sipër proporcionalisht trupi i tij është shumë i madh në raport me pjesën e poshtme të trupit. Nëse do fokusohej skulptori në përmasat e vogla trupore të tij duke filluar nga koka, qafa, gjoksi, krahët, gjunjët, pulpat e këmbëve dhe shputat. Të jenë në harmoni pjesët njëra me tjetrën jo sikur në këtë rast pjesa sipër e trupit duket si e pavarur(krahët, gjoksi i madh, gjunjët e shkurtër në tërësi këmbët)”, thuhet në reagim.

“Nëse analizohet ngjashmëria e heroit, ngjashmëritë bazohen në fakte të ndryshme historike. Në këtë rast më shumë skulptori fokusohet te punimi i muskujve të kalit, dhe në plan më në rregull e vë strukturën e kalit se të heroit. Këllëfi i shpatës shumë i madh në raport me trupin e heroit. Nëse analizojmë këmbët e kalit para dhe ato prapa nuk janë në harmoni me lëvizjen (janë të pa koordinuara) pra ecje e kalit dhe të bërit hapin para me këmbë përpara nuk ndërlidhet sepse të paktën njëra nga këmbët prapa duhet të jetë paksa e lakuar tek gjuri derisa ecja e kalit mbas ligjit të vepruarit duhej ta bënte një gjë të tillë. Duhet të ngritët pyetja se figurat e shquara si në ketë rast heroi jonë madhështor Skënderbeu a duhet të punohet me profesional? A duhet të filtrohen bucetat nga komisionet profesionale? Duhet shumë kujdes për shtatoret në hapësirat publike veçanërisht për figurat historike, sepse çdo gjeneratë mbas këtij imazhi krijon një pasqyrë në mendje”.

Zbulimi i monumentit u bë në platon e madhe të parkut të qytetit të Gjakovës, dhe pikërisht në 25-vjetorin e çlirimit të këtij qyteti.

Në ceremoni kanë marrë pjesë kryetari i komunës së Gjakovës, politikanë dhe shumë qytetarë.

Shfaqja “Time”, produksion i Baletit Kombëtar të Kosovës, është shpërblyer me çmimin e parë të festivalit “Albanian Dance Competition, Creativity&Interpretation”, për koreografinë më të mirë, mbajtur në qytetin e Elbasanit.

Përgëzime të shumta ka pranuar koreografi i shfaqjes Taulant Shehu dhe balerinët e BKK, të cilët kanë arritur të krijojnë një produkt të jashtëzakonshëm, të cilin pati mundësi ta shijoj mbrëmë edhe audienca e Elbasanit.

Në Kosovë, bazuar në statistikat e vitit të kaluar (2023) nga një hulumtim i Shtëpisë botuese “Dukagjini” dhe organizatës ETEA doli se 16.6 për qind e qytetarëve nuk lexojnë asnjë libër në vit, derisa 38.3 për qind kanë thënë se i lexojnë vetëm 1-3 libra për vit. Por pavarësisht numrit të ulët të lexuesve në Kosovë, mirëmbajtja dhe kujdesi për librat nuk ka munguar në Gjilan. Në emisionin “LIBERO” kryetari i Gjilanit, Alban Hyseni deklaroi se ishte çuditur kur ka parë se (nga qeverisja e kaluar) janë paguar 8 mijë euro (në vit) për t’u pastruar librat.

“…Për t’u veçuar është një kontratë që e kemi pasë për mirëmbajtje… Dhe njëra prej pikave të kontratës eshte pastrimi i librave në bibliotekë e cila ështe paguar 8 mijë euro për një vit…”, tha Hyseni.

Vlen të përmendet se sipas të dhënave të fundit (të vitit 2023) nga Instituti GAP, në komunën e Gjilanit nga 109 premtimet në total të kryetarit aktual, vetëm 29 janë të përfunduara, derisa 13 janë gjysmë të përfunduara dhe 21 të filluara, ndërkohë që 46 nuk kanë filluar fare…!

Për t’i parë në detaje projektet e fundit të cilat janë realizuar në komunën e Gjilanit (dhe të tjerat të cilat priten të realizohen), dëgjoni intervistën e plotë të Alban Hysenit duke klikuar në linkun e mëposhtëm:

573 vite më parë, në Manastirin e Ardenicës është organizuar martesa e heroit tonë kombëtar, Gjergj Kastrioti Skënderbeu me Donikn.

Çdo 26 prill është bërë traditë që banorët e Ardenicës organizojnë festën lokale në përkujtim të dasmës së madhe. Tradita ri-inskenohet nga dy gjimnazistë te veshur me kostume popullore.

Ky organizim është një mundësi që tradita të përçohet edhe për brezat e rinj.

Ardenica është zona turistike me e rëndësishme e qytetit të Lushnjës, ndaj festa të tilla organizohen edhe për promovimin e saj.

Në këtë ditë, përveç këngëve dhe valleve popullore, organizohet edhe panairi i gatimeve tradicionale. /tch

Akademikët nga Kosova, Fejzullah Krasniqi dhe Naser Sahiti, u nderuan me çmimin “Vepra më e mirë studimore” për librin “Proceset dhe ciklet termodinamike” me motivacionin:

“Një vepër që pasqyron zhvillimin e shkencës dhe teknologjisë së termodinamikës, fokusuar në problemet konkrete të ngrohjes, përmes një analize dhe sinteze të detajuar të proceseve më të rëndësishme termodinamike, duke shenjuar një arritje në studimet shqiptare”.

Edhe Akademiku Anastas Angjeli u nderua me çmimin “Vepra më e mirë studimore” për Kolanën “Ditari i tranzicionit” me motivacionin:

“Një vepër madhore, e cila sjell në kujtesë në mënyrë integrale historinë e zhvillimit ekonomik të Shqipërisë të pas viteve 90-të. Kjo kolanë pasqyron një begati diturish, në lidhje me reformat, zhvillimin ekonomik dhe social të Shqipërisë”.

Këto çmime u dhanë nga Qendra Kombëtare e Librit dhe Leximit në Panairin e 3-të mbarëkombëtar të librit akademik dhe shkencor, të mbajtur nga data 23-25 prill në Tiranë./tema