Category: KULTURË

James Cameron dhe Walt Disney Company po përballen me një padi ku pretendohet se regjisori krijoi një protagonist kyç nga seriali “Avatar” bazuar në tiparet e fytyrës së një aktoreje të jetës reale pa lejen e saj.

Padia, e ngritur nga aktorja Kyoryanka Kilcher, pretendon se Cameron “i përvetësoi tiparet e fytyrës” dhe “e drejtoi ekipin e tij të dizajnit” që personazhi kryesor i Avatar, Neytiri, të bazohej në pamjen e saj, pasi e pa atë në një reklamë të Los Angeles Times për filmin e Terrence Malick të vitit 2005 “The New World”. Në atë film, Kilcher, e cila është me prejardhje indigjene peruane, luajti Pocahontas, së bashku me një kast që përfshinte edhe Colin Farrell dhe Christian Bale.

Në një deklaratë lidhur me padinë, thuhet se “një nga regjisorët më të fuqishëm të Hollivudit përdori identitetin biometrik dhe trashëgiminë kulturore të një vajze të re vendase për të krijuar një ekskluzivitet filmash rekord, pa e kredituar ose kompensuar atë, përmes një sërë praktikash tregtare të qëllimshme dhe të pamatura”.

Padia e përshkruan serialin multimiliardë dollarësh “Avatar” si një serial që “u paraqit si simpatizant ndaj luftërave të popujve indigjenë, ndërsa shfrytëzonte fshehurazi një vajzë adoleshente indigjene prapa skenave”.

Deklarata përshkruan më tej takimin midis Kilcher dhe Cameron në vitin 2010, pas premierës së filmit të parë “Avatar”. Në një rast, regjisori i tha aktores se kishte një dhuratë për të: një skicë të Neytiri-t në kornizë që ai personalisht e vizatoi dhe e firmosi. Së bashku me skicën, Kilcher pretendon se Cameron i dha asaj një shënim ku shkruhej: “Bukuroshja jote ishte frymëzimi im i hershëm për Neytiri-n. Më vjen keq që bëre një film tjetër. Herën tjetër”,

Padia pretendon se Cameron nuk bëri asnjë përpjekje për të punësuar Kilcher për projektin, pavarësisht përpjekjeve të agjentit të saj për t’i siguruar asaj një mundësi për të bërë audicion. Roli përfundimisht i shkoi Zoe Zaldanas.

“Miliona njerëz ia hapën zemrat filmit Avatar sepse besonin në mesazhin e tij, dhe unë isha një prej tyre”, tha Kilcher. “Nuk mund ta kisha imagjinuar kurrë që dikush të cilit i besoj do ta përdorte sistematikisht fytyrën time si pjesë të një procesi kompleks dizajni dhe do ta përfshinte atë në procesin e prodhimit pa dijeninë ose pëlqimin tim. Kjo kalon një vijë të madhe. Kjo praktikë është thellësisht e gabuar”.

Prizreni do të mirëpresë edhe këtë verë edicionin e katërt të festivalit “Prizren Rock n Blues Fest”, i cili do të mbahet më 3, 4 dhe 5 korrik, me premtimin për një program më të madh dhe plot befasi për publikun.

Organizatorët kanë bërë të ditur se festivali i sivjetmë do të sjellë një koncept të veçantë artistik, duke bashkuar legjendat botërore të rockut me emrat më të njohur shqiptarë të muzikës rock të viteve ’80.

“Ky festival sivjet do të ngërthejë dy dimensione. Do të jetë një tributë i veçantë për legjendat botërore të rockut dhe do të sjellë në skenë gjigantët shqiptarë të muzikës së viteve 80-të. Emrat do t’i sjellim shumë shpejt për publikun”, deklaroi Hekuran Gashi, drejtor i Prizren Rock n Blues Fest.

Sipas tij, edicioni i këtij viti do të organizohet me dy skena gjigante, në tre mbrëmje të cilat sipas tij do ta konfirmojnë edhe një herë Prizrenin si kryeqendër të rock n roll-it shqiptarë.

Festivali pritet të mbledhë artistë, adhurues të muzikës rock dhe vizitorë nga vende të ndryshme të rajonit.

Arritje e rëndësishme për letërsinë shqiptare në Konkursin Ndërkombëtar “Çfarë nuk di Kaini”, edicioni i 7-të, 2026

Dy autorë shqiptarë janë vlerësuar me çmime në Konkursin Ndërkombëtar të Letërsisë dhe Arteve Pamore “Çfarë nuk di Kaini”, edicioni i 7-të, 2026, i organizuar nga Akademia e Arteve dhe Shkencave Filozofike në Bari të Italisë.

Shkrimtari shqiptar nga Kosova, Lan Qyqalla, është nderuar me Çmimin e Dytë në seksionin e prozës së shkurtër për autorë që jetojnë jashtë Italisë, me tregimin “Femra që refuzoi të hesht”. Në dokumentin zyrtar të rezultateve, vepra figuron me titullin në gjuhën italiane “La donna che non accettò di tacere”, ndërsa autori paraqitet nga Prishtina, Kosovë.

Ndërkohë, në seksionin e poezisë për autorë që jetojnë jashtë Italisë, poeti nga Shqipëria, Nikollë Loka, nga Tirana, është nderuar me çmimin “Eccellenza Internazionale”, për poezinë “Non osate!”, që në shqip mund të përkthehet “Mos guxoni!”.

Kjo arritje është një tjetër dëshmi se letërsia shqiptare vazhdon të përfaqësohet denjësisht në arenën ndërkombëtare, duke u bërë pjesë e konkurseve ku vlerësimi mbështetet në kritere të qarta artistike, letrare dhe tematike. Në dokumentin zyrtar të konkursit theksohet se veprat janë shqyrtuar në mënyrë rreptësishtë anonime, me kopje të shënuara vetëm me titull, një element që i jep vlerësimit më shumë besueshmëri dhe peshë profesionale.

Vlerësim i veçantë i takon edhe përkthyeses, Valbonë Jakova, e cila ka përkthyer dhe përshtatur me kujdes tekstin nga gjuha shqipe në gjuhën italiane, duke mundësuar që krijimtaria shqipe të paraqitet sa më dinjitetshëm para jurisë ndërkombëtare.

Komisioni i Seksionit të Poezisë dhe Prozës përbëhej nga tetë anëtarë:

Bartolomeo Smaldone, poet, shkrimtar, president i Shoqatës Kulturore “Spiragli”
Nunzia Binetti, poete, bashkëthemeluese e Komitetit “Dante Alighieri” në Barletta
Bruno M. Daga, poet, president i Fondacionit Daga “Unitet në diversitet” dhe drejtor operativ për Evropën në International The News Agencia de Noticias
Laura Pavia, poete, drejtoreshë e Departamentit të Letërsisë dhe Filozofisë në Akademinë e Arteve dhe Shkencave Filozofike, bashkëthemeluese e Akademisë
Mauro Montacchiesi, shkrimtar, eseist, kritik letrar, themelues dhe president i International Academy of Rome
Gilberto Vergoni, poet, drejtor i Departamentit të Shkencave Mjekësore, Sportive dhe Biologjike në Akademinë e Arteve dhe Shkencave Filozofike, bashkëthemelues i Akademisë
M. Teresa Infante La Marca, shkrimtare, poete, drejtoreshë e Departamentit të Solidaritetit dhe Promovimit Social në Akademinë e Arteve dhe Shkencave Filozofike, bashkëthemeluese e Akademisë
Marco Liguori, gazetar, publicist dhe eseist
Pas një shqyrtimi të kujdesshëm dhe të thelluar, të kryer në mënyrë anonime, Komisioni u mblodh më 20 prill 2026, për të analizuar vlerësimet e veprave të propozuara për çmime, në përputhje me rregullat e konkursit.

Duke qenë se të gjitha veprat e pranuara në gjykimin përfundimtar u konsideruan të vlefshme, Komisioni i vlerësoi punimet mbi bazën e disa kritereve, si: analiza tematike, cilësia letrare, origjinaliteti i përmbajtjes, fuqia dhe qartësia e mesazhit, struktura formale, stili, figurat letrare dhe emocionet që vepra përcjell te lexuesi.

Ky vlerësim për dy autorët shqiptarë në Bari të Italisë është një moment domethënës për krijimtarinë shqipe, sepse dëshmon se tema, ndjeshmëria artistike dhe fjala letrare shqipe mund të komunikojnë fuqishëm edhe përtej kufijve gjuhësorë e kombëtarë.

Në kuadër të shënimit të Ditës së Evropës, Filharmonia e Kosovës do të mbajë një koncert festiv më 8 maj, ora 19:30, në Sallën e Kuqe të Pallati i Rinisë.

Koncerti do të dirigjohet nga maestro Peter Valentoviq, ndërsa si solist do të paraqitet violonçelisti Victor Julien-Laferrière.

Programi i mbrëmjes i kushtohet kompozitorit Antonín Dvořák. Publiku do të ndjekë Koncertin për violonçel dhe Simfoninë nr. 9 “Nga Bota e Re”, ndër veprat më të njohura të repertorit klasik.

Ky aktivitet synon afrimin e publikut me muzikën klasike evropiane dhe shënimin e Ditës së Evropës përmes artit. Filharmonia e Kosovës fton publikun të marrë pjesë në këtë mbrëmje kulturore.

Zyrtarët e Pulitzer Prize kanë shpallur fituesit e këtij viti në disa fusha si letërsia, drama, poezia, muzika dhe gazetaria investigative, duke vlerësuar punën më të në këto kategori.

-Në letërsi u vlerësua Daniel Kraus për romanin “Angel Down”, një vepër që trajton Luftën e Parë Botërore. Libri flet për një ushtar të thjeshtë që përballet me një engjëll duke sjellë një rrëfim të thellë dhe simbolik mbi luftën dhe njerëzimin.

-Në dramë u vlerësua “Liberation” e Bess Wohl, një shfaqje që trajton lëvizjet feministe të viteve 1970, duke prekur tema si barazia gjinore, homofobia dhe rolet e gruas në shoqëri.

Në kategori të tjera letrare u nderuan edhe autorë për punime në histori, biografi dhe letërsi duke përfshirë vepra që trajtojnë tema të thella shoqërore dhe personale. Në poezi dhe muzikë u vlerësuan krijime që sjellin risi artistike dhe emocionale, si dhe vepra që lidhen me histori dhe ngjarje reale.

Në gazetari, çmimet kryesore u ndanë për media të njohura si The Washington Post, The New York Times, Reuters dhe Associated Press. Këto media u vlerësuan për raportime investigative mbi politikën amerikane, pushtetin, korrupsionin, imigracionin dhe çështje të tjera të rëndësishme globale. U theksua sidomos roli i gazetarisë në zbardhjen e të vërtetës dhe në mbrojtjen e lirisë së medias.

Gjithashtu, u vlerësuan edhe raportime për ngjarje të rënda si konflikte ndërkombëtare, zjarre shkatërruese, çështje sociale dhe raste të abuzimit me pushtetin, duke treguar rëndësinë e gazetarisë investigative në informimin e publikut.

Në përgjithësi, çmimet e këtij viti nënvizuan rëndësinë e lirisë së shprehjes, fuqinë e gazetarisë së pavarur dhe rolin e artit e letërsisë në pasqyrimin e realitetit dhe ndikimin në shoqëri.

Sot, më 6 maj 2026, hapet zyrtarisht Pavijoni i Kosovës në La Biennale di Venezia, një nga ngjarjet më të rëndësishme të artit bashkëkohor në botë.

Në këtë edicion, Kosova prezantohet me ekspozitën “Hard Teeth (Dhëmbë të Fortë)” të artistit Brilant Milazimi, e kuruar nga José Esparza Chong Cuy. Ekspozita është vendosur në Chiesa di Santa Maria del Pianto, në Venecia.

Programi i hapjes:
Hapja për media: 15:00–16:00
Inaugurimi zyrtar: 16:00
Ceremonia e pritjes: 18:00

Hapja moderohet nga Hana Halilaj, Komisionere e Pavijonit të Kosovës dhe përfaqësuese e Galerisë Kombëtare të Kosovës.

Në ceremoni do të mbajnë fjalë:
Saranda Bogujevci, Ministre e Kulturës dhe Turizmit e Republikës së Kosovës
Kuratori José Esparza Chong Cuy
Artisti Brilant Milazimi

Pjesëmarrja e Kosovës në këtë event ndërkombëtar përfaqëson një platformë të rëndësishme për promovimin e artit bashkëkohor kosovar në skenën globale.

Më 23 maj 2026, me fillim nga ora 17:00, në bibliotekën Pestalozzi Bibliothek në Zürich do të mbahet promovimi i librit “Arti Konceptual në Kosovë 2000–2025”, me autor Prof. Dr. Ilir Muharremi.

Aktiviteti synon të sjellë një vështrim mbi zhvillimin e artit konceptual në Kosovë dhe rolin e tij në kontekstin bashkëkohor kulturor, politik dhe ndërkombëtar. Në panel do të marrin pjesë: Prof. Dr. Ilir Muharremi, Sislej Xhafa – artist ndërkombëtar,  Kushtrim Sylejmani – artist.

Sipas organizatorëve, programi do të përfshijë historikun e artit konceptual, prezantimin e artistëve të përzgjedhur në libër, prezantimin e veprave artistike, krahasimet me zhvillimet në rajon, si dhe diskutime mbi artin si mjet diplomatik dhe gjuhë politike.

Ngjarja organizohet nga Kushtrim Sylejmani, ndërsa hyrja është falas.

Në Bibliotekën Kombëtare të Kosovës “Pjetër Bogdani” në Prishtinë, sot nga ora 16:00 mbahet një mbrëmje e veçantë letrare me shkrimtaren Jehona Kicaj.

Me këtë rast, publiku është i ftuar të përjetojë nga afër letërsinë bashkëkohore dhe procesin krijues të autores.

Leximi me Jehona Kicaj në Prishtinë, do të jetë një mbrëmje ku autorja lexon fragmente nga romani i saj “ë” dhe do të ofrojë një pasqyrë mbi finesat gjuhësore dhe thellësinë tematike të veprës.

Pjesëmarrësit do të kenë mundësinë të marrin pjesë në diskutim me autoren, gjatë të cilit ajo do të flasë për prapaskenat, frymëzimin dhe procesin krijues të romanit.

Moderimi i ngjarjes bëhet nga Blertë Ismajli dhe Uridije Lajçi.

Ngjarja organizohet në bashkëpunim me Goethe-Zentrum, me mbështetjen e Ambasadës Gjermane në Kosovë dhe Bibliotekës Kombëtare të Kosovës “Pjetër Bogdani”.

Filmi “The Devil Wears Prada 2” ka shpërthyer duke siguruar mbi 230 milionë euro në fundjavën e parë të shfaqjes.

Sipas të dhënave, filmi u rendit i pari në arkëtimet e Amerikës së Veriut pas debutimit, me rreth 71 milionë euro të ardhura në ShBA dhe Kanada si dhe rreth 144 milionë euro në total në mbarë botën.

“The Devil Wears Prada 2” u shfaq në 4.150 kinema në Amerikën e Veriut dhe, sipas anketës së PostTrak, gratë përbënin rreth 76 për qind të publikut.

Ndërkohë, 74 për qind e shikuesve thanë se do ta rekomandonin patjetër filmin te miqtë.

Kritikat për vazhdimin kanë qenë të ndara, ndërsa në histori Anne Hathaway, në rolin e Andy Sachs, rikthehet sërish në ambientin e punës së Meryl Streep (Miranda Priestly) në revistën “Runway”.

Produksioni i filmit ka kushtuar rreth 92 milionë euro, shumë më tepër se buxheti i filmit të parë të vitit 2006, i cili ishte rreth 32 milionë euro.

Regjisori David Frankel ka thënë për AP se, pasi paguhen yjet më të mëdha të filmit, për xhirimet në fund mbetet praktikisht i njëjti buxhet si te filmi i parë.

Meryl Streep, Anne Hathaway, Emily Blunt dhe Stanley Tucci e kanë promovuar filmin për javë të tëra në Tokio, Londër dhe New York.

Fushatës iu bashkua edhe Anna Wintour, e cila u shfaq me Hathaway në ceremoninë e Oscars dhe me Streep në kopertinën e revistës “Vogue”.

Në vendin e dytë u rendit mjuzikali biografik “Michael”, me rreth 50 milionë euro në fundjavën e dytë të shfaqjes në Amerikën e Veriut, ndërsa fitimet e tij globale u rritën në rreth 390 milionë euro.

Sezoni veror i kinemasë u shoqërua edhe me filmat: “The Super Mario Galaxy Movie” me rreth 11 milionë euro, “Project Hail Mary” me rreth 8 milionë euro dhe horror-i “Hokum” me rreth 5.9 milionë euro.

Sipas Bell Hooks dhe përpjekjes së saj për të treguar se çka është feminizmi në një përkufizim të thjeshtë, ajo thotë “Feminizmi është lëvizja që synon t’i japë fund seksizmit, shfrytëzimit dhe shtypjes seksuale”… Hooks sqaron se lëvizja nuk ka të bëjë me të qenit kundër burrave DHE se problemi kryesor është seksizmi!

Duke e cituar Hooks, Resul Sinani në emisionin “LIBERO” e pyeti aktivisten feministe Adelina Tërshanin në lidhje me paqartësinë, fragmentimet ose keqkuptimet në raport me feminizmin në Kosovë. Ajo theksoi rëndësinë e kuptimit të drejtë të konceptit të feminizmit dhe pranimin e formave të ndryshme të aktivizmit.

“…Na duhet me e kuptu çka në të vërtetë nënkupton feminizmi, jo me e pa qata çka po dojna me e pa. Në rregull, ty nuk po të pëlqen mënyra qysh Adelina Tërshani e bën aktivizmin feminist, thjesht mos u identifiko me të. Ky është problemi që gratë prej fillimit mendohen si grup homogjen (ato duhet me mendu njëjt, duhet me vepru njëjt), jo jo, edhe feminizmi edhe aktivizmi feminist bëhet në mënyra të ndryshme…”, theksoi Tërshani.

Në thelb, diskutimi rikthen vëmendjen te ajo që Bell Hooks e ka theksuar prej kohësh: feminizmi nuk është një qëndrim kundër burrave, por një përpjekje për të çrrënjosur seksizmin në të gjitha format e tij. Siç u nënvizua edhe në bisedën në studio, sfida kryesore në Kosovë mbetet kuptimi i drejtë i këtij koncepti dhe pranimi se aktivizmi feminist nuk ka një formë të vetme. Pranimi i diversitetit të zërave dhe qasjeve brenda feminizmit është thelbësor për ta bërë këtë lëvizje më gjithëpërfshirëse, më të kuptueshme dhe më efektive në adresimin e padrejtësive shoqërore.

*Shënim: Bell Hooks vlerësohet si një prej zërave më të rëndësishëm në mendimin feminist bashkëkohor dhe e trajton feminizmin si një lëvizje për drejtësi sociale që nuk ka të bëjë vetëm me gratë, por me çlirimin e të gjithëve nga sistemet shtypëse.

Për ta dëgjuar intervistën e plotë të Adelina Tërshanit, klikoni në linkun e mëposhtëm: