Ka vdekur Esat Curri, babai i dëshmorit Ferit Curri.
Lajmin e ka bërë të ditur kryetari i AAK-së, Ramush Haradinaj i cili tha se i ndjeri la pas një jetë të mbushur me sfida e sakrifica.
Përmes postimit në Facebook, kreu i Aleancës ngushëlloi familjen Curri, dhe të gjithë bashkëluftëtarët e familjeve të dëshmorëve.
Automjetet elektrike po fitojnë gjithnjë e më shumë terren, por shumë pasagjerë ankohen për marramendje dhe të përziera gjatë udhëtimit. Studiuesit thonë se arsyeja lidhet me mënyrën se si truri ynë e interpreton lëvizjen
Automjetet elektrike po pushtojnë gjithnjë e më shpejt tregun. Në Bashkimin Evropian ato tashmë përbëjnë rreth 17 për qind të shitjeve të makinave të reja. Megjithatë, përveç përparësive si zhurma më e ulët dhe ndotja më e vogël, po shfaqet edhe një fenomen për të cilin flitet gjithnjë e më shumë: shumë pasagjerë ndihen më shpesh keq në makinat elektrike sesa në ato me benzinë apo naftë.
Rrjetet sociale janë plot me përvoja të tilla, ndërsa studimet shkencore tregojnë se nuk bëhet fjalë për përshtypje subjektive, por për një reaksion real fiziologjik.
Truri mbetet pa sinjalet me të cilat është mësuar
Çelësi i këtij problemi qëndron në mënyrën se si truri e interpreton lëvizjen. Për dekada të tëra njerëzit janë udhëtuar me makina me motor me djegie të brendshme, duke u mësuar me tingujt, vibrimet dhe rritjen e zhurmës së motorit.
Këto sinjale shërbejnë si paralajmërim për përshpejtimin, ngadalësimin ose ndryshimin e ritmit të lëvizjes. Në automjetet elektrike ato janë shumë më të dobëta ose mungojnë fare, ndaj truri mbetet pa sinjalet me të cilat është mësuar.
Përshpejtimi i qetë dhe frenimi regjenerativ e ngatërrojnë trupin
Automjetet elektrike përshpejtojnë pothuajse menjëherë dhe shumë qetë, pa rritjen graduale të zhurmës që jep një motor tradicional. Në të njëjtën kohë, frenimi regjenerativ krijon ngadalësime të gjata dhe të buta.
Studimet e publikuara në vitin 2024 tregojnë se pikërisht këto ngadalësime të zgjatura janë një nga shkaktarët kryesorë të të përzierave. Trupi ndjen forcën e frenimit, por nuk merr një sinjal të qartë se ajo po vjen.
Vibrimet dhe ekranet e përkeqësojnë situatën
Edhe pse makinat elektrike konsiderohen më të buta në lëvizje, disa modele vibrimesh, sidomos në shpejtësi të ulët dhe në trafikun urban, mund të lidhen më shpesh me ndjenjën e të përzierave.
Situata përkeqësohet edhe më shumë kur pasagjerët shikojnë telefonin ose ekrani multimedial i makinës. Në atë moment krijohet një konflikt mes informacionit që merr syri dhe sinjaleve nga veshi i brendshëm, gjë që është një nga shkaqet klasike të marramendjes dhe të përzierave.
Pse shoferët rrallë përballen me këtë problem
Është interesante se shoferët shumë rrallë ndihen keq gjatë drejtimit. Arsyeja është e thjeshtë: ata e dinë çfarë do të ndodhë më pas.
Parashikimi i lëvizjes është një faktor i rëndësishëm për të shmangur të përzierat. Pasagjerët, veçanërisht ata që ulen në sediljet e pasme, nuk kanë këtë informacion dhe për këtë arsye janë më të ndjeshëm.
Si po përpiqen prodhuesit ta zgjidhin problemin
Industria automobilistike dhe studiuesit tashmë po kërkojnë zgjidhje. Eksperimentet përfshijnë ndriçim ambiental që ndjek përshpejtimin dhe frenimin, sinjale të lehta zanore ose vibrime të buta që paralajmërojnë ndryshimet në lëvizje.
Qëllimi është që truri të mësojë gradualisht rregullat e reja të lëvizjes dhe të marrë zëvendësues për sinjalet me të cilat është mësuar për dekada.
Të përzierat në makinat elektrike nuk konsiderohen një problem i teknologjisë, por më tepër një fazë përshtatjeje. Me kalimin e kohës, ndërsa trupi dhe truri mësohen me këtë mënyrë të re udhëtimi, pritet që edhe ky fenomen të bëhet më i rrallë.
Megjithatë, është e qartë se e ardhmja elektrike e transportit nuk sjell vetëm qetësi dhe më pak ndotje, por edhe sfida të reja për shqisat e njeriut.
Inspektorati Qendror i Mbikëqyrjes së Tregut (IQMT) ka ndërmarrë një aksion të gjerë për të kontrolluar tregun e lodrave për fëmijë, duke ndaluar mbi 38 mijë lodra që nuk përmbushnin standardet e sigurisë. Vlera e tyre arrin rreth 100 mijë euro, ndërsa rreziku për shëndetin e fëmijëve konsiderohet i madh.
Gjatë vitit 2026, IQMT ka realizuar një aksion të gjerë inspektimesh, si në zonat doganore ashtu edhe në tregun e brendshëm, ku janë inspektuar mbi 50 subjekte.
Në këtë aksion, janë ndaluar 38,000 copë lodra të pasigurta për fëmijë, të cilat janë kthyer në vendin e origjinës.
Qëllimi i këtyre aksioneve është që në treg të gjenden produkte të sigurta dhe në përputhje me standardet ligjore, duke kontribuar në mbrojtjen e shëndetit dhe mirëqenies së qytetarëve.
Kriter bazë sipas direktivave të Bashkimit Evropian për importimin e lodrave është shenja CE, e cila tregon se lodrat janë të përshtatura me standardet evropiane të sigurisë, shëndetit dhe mbrojtjes së mjedisit.
Ekipi i RTK-së vizitoi disa dyqane dhe tregun e gjelbër në Prishtinë, ku u vu re se disa lodra nuk kishin shenjën CE dhe nuk përmbanin informacion mbi origjinën dhe përmbajtjen. Ndërkohë, dyqanet më të mëdha kishin vendosur shenjat dhe dokumentacionin e nevojshëm.
“Me numrin e vogël të inspektorëve është e kuptueshme që ndodh rrjedhje e kontrabandës, veçanërisht me lodra për fëmijë, që shpesh janë edhe të rrezikshme dhe kancerogjene. Duhet të fokusohen më shumë kontrollet parandaluese, pasi lodrat e lira nga Kina apo shtete të tjera mund të dëmtojnë shëndetin e fëmijëve”, tha Lulzim Beqiri, njohës i ekonomisë.
Çmimet e lodrave të importuara nga Kina mund të jenë edhe vetëm 1 euro, dhe shpesh mungojnë të dhënat mbi origjinën dhe përmbajtjen e tyre, duke rritur rrezikun për konsumatorët më të rinj.
Afërsisht 200 trupa amerikane janë plagosur në shtatë vende të ndryshme gjatë fushatës ushtarake në vazhdim kundër Iranit, sipas zëdhënësit të Komandës Qendrore të SHBA-së, Timothy Hawkins.
Shumica dërrmuese e këtyre lëndimeve, sipas Hawkins, kanë qenë të lehta dhe më shumë se 180 ushtarë amerikanë janë rikthyer tashmë në detyrë, transmeton Telegrafi.
Përditësimi rrit totalin nga 140 trupa amerikane që Pentagoni tha se ishin plagosur që nga 10 marsi. Në atë kohë, agjencia tha se tetë nga këto lëndime ishin të rënda.
Një zyrtar amerikan i tha më parë CNN se ushtarët që konsiderohen të plagosur rëndë përfshijnë raste të rëndësishme, ku vdekja është e mundur ose e afërt. Trembëdhjetë ushtarë amerikanë janë vrarë në aksion deri më sot.
Nuk është e pazakontë që numri i lëndimeve të luhatet ose të rritet me kalimin e kohës, pasi ushtarët mund të mos kërkojnë kujdes menjëherë pas një incidenti në varësi të ashpërsisë së tij.
Laseri me Energji të Lartë me Vezullim Optik të Integruar dhe Mbikëqyrje, i vendosur në një anije detare amerikane, rrëzoi disa dronë javën e kaluar. Ja çfarë duhet të dini rreth teknologjisë që ndryshon lojën.
Lufta e Iranit, tani në javën e tretë, tashmë po rezulton e kushtueshme: të premten, një zyrtar i administratës Trump tha se konflikti deri më tani kishte kushtuar 12 miliardë dollarë (10.4 miliardë euro), ose pak më pak se 1 miliard dollarë në ditë, transmeton Telegrafi.
Irani ka reaguar ndaj ndërhyrjes SHBA-Izrael duke nisur fushatën e vet të bombardimeve kundër fqinjëve të tij rajonalë, duke përdorur dronë të lirë si Shahed 136 i projektuar dhe i prodhuar nga Teherani, që kushtojnë 20,000-50,000 dollarë secili (17,400-43,500 euro).
Ndërkohë, SHBA-të i kanë rrëzuar ato me raketa interceptuese Patriot, të cilat kushtojnë nga 3 deri në 4 milionë dollarë (2.6 milionë-3.5 milionë euro), dhe interceptorë THAAD, të cilët kushtojnë 10 milionë dollarë (8.7 milionë euro).
Edhe pse buxheti ushtarak i Uashingtonit prej 900 miliardë dollarësh (783.8 miliardë euro) e lë jashtë loje atë të Iranit, me shpenzimet e mbrojtjes në vitin 2025 prej afërsisht 23 miliardë dollarësh (21 miliardë euro), kjo nuk është qartë një mënyrë efektive nga ana e kostos për SHBA-të për të zhvilluar luftë.
Megjithatë, SHBA-të tani po vendosin teknologji që do ta kthejnë situatën në favor të tyre duke e ulur koston e rrëzimit të një droni nga disa milionë në vetëm disa centë: armë laserike.
Javën e kaluar, u raportua se një anije e Marinës Amerikane, USS Preble, një shkatërrues i klasit Arleigh Burke, rrëzoi disa dronë iranianë duke përdorur një armë të re laserike të njohur si HELIOS.
HELIOS, i njohur gjithashtu si Laseri me Energji të Lartë me Verbim Optik të Integruar dhe Mbikëqyrje, është një armë laserike me energji të lartë prej 60 kilovatësh e projektuar për të kapur dronë luftarakë, avionë dhe raketa. Helios është gjithashtu emri grek për perëndinë e diellit.
I projektuar nga gjiganti amerikan i mbrojtjes Lockheed Martin, sistemi i armëve tani po integrohet në anijet detare dhe mjetet amfibe si një mbrojtje kundër sulmeve me dronë dhe raketa.
Deri më tani, USS Preble është e vetmja anije e pajisur me sistemin dhe aktualisht është vendosur në brigjet e Iranit.
Kontraktori amerikan i mbrojtjes fitoi kontratën për të zhvilluar armën në janar 2018, me zhvillimin që ndodhi deri relativisht vonë duke përfshirë një provë të suksesshme në shkurt 2026.
HELIOS mund të godasë objektiva me një intensitet të ulët energjie për të “verbuar”, që në fund të fundit do të thotë të ngatërrojë sistemin e udhëzimit dhe ta detyrojë mjetin ose raketën të rrëzohet, ose një intensitet të lartë energjie për ta “vrarë” objektivin duke e mbinxehur atë.
Lockheed Martin gjithashtu pretendon se sistemi është lehtësisht i shkallëzueshëm, me arkitekturën aktuale që tashmë është e aftë të arrijë 120 kilovat.
Kompania e përshkruan atë si “më shumë se një laser, HELIOS është një sistem i integruar armësh”.
Siç sugjeron edhe emri, HELIOS mund të përdoret gjithashtu për mbikëqyrje dhe zbulim falë imazheve termike, shikimit të natës dhe shikimit me definicion ultra të lartë, duke i mundësuar atij të identifikojë, gjurmojë dhe vlerësojë objektivat deri në 8 kilometra larg.
HELIOS ka dobësi: efektiviteti i tij është i kufizuar nga shiu, tymi, pluhuri, retë, mjegulla dhe ndërhyrje të tjera atmosferike që shpërndajnë rrezen.
Arma gjithashtu kërkon një sasi të konsiderueshme energjie për të qëlluar dhe ka një rreze veprimi të kufizuar.
Komuna e Prishtinës ka njoftuar qytetarët dhe shitësit e kafshëve, se me rastin e Festës së Bajramit, shitja e deleve, shpezëve dhe kafshëve të tjera do të organizohet në një lokacion të vetëm të përcaktuar nga autoritetet komunale.
Sipas njoftimit zyrtar, aktiviteti do të lejohet vetëm më 18 dhe 19 mars 2026 në fshatin Bernicë e Poshtme, konkretisht në parkingun në rrugën “Vëllezërit Fazliu”, i njohur si ish-tregu i automjeteve.
“Në këtë lokacion lejohet vetëm shitja e kafshëve, ndërsa nuk lejohet therja apo prerja e tyre në asnjë rrethanë”, thuhet në njoftim.
Autoritetet kanë bërë thirrje për respektimin e rregullave dhe ruajtjen e ambientit gjatë zhvillimit të aktivitetit.
“Po ashtu, kërkohet nga të gjithë shitësit që gjatë qëndrimit dhe aktivitetit të tyre të kujdesen për mirëmbajtjen e ambientit përreth, duke mos hedhur mbeturina apo mbetje të tjera”, theksohet më tej.
Për mbarëvajtjen e këtij organizimi do të kujdeset Inspektorati i Kryeqytetit, i cili do të monitorojë zbatimin e rregullave në terren.
“Ndaj të gjithë shitësve që hasen duke zhvilluar aktivitet jashtë këtij lokacioni do të ndërmerren masa ligjore sipas legjislacionit në fuqi”, paralajmëron komuna.
2 mijë e 389 gjoba trafiku janë shqiptuar në 24 orët e fundit në vendin tonë.
Gjatë kësaj periudhe kanë ndodhur 23 aksidente me të lënduar dhe 26 me dëme materiale.
Në 24 orëshin e fundit janë arrestuar 11 persona dhe gjashtë janë dërguar në mbajtje.
Një rrahje mes disa personave ka ndodhur gjatë ditës së djeshme në rrugën Nacionale në Vushtrri rreth orës 16:52.
Siç njofton policia, katër persona të dyshuar e kanë sulmur fizikisht viktimën mashkull kosovar, derisa ky i fundit ka pranuar tretman mjekësor.
“Dyshohet se njëri nga të dyshuarit ka shtënë me armë zjarri. Në vend ngjarje nuk janë gjetur dëshmi të armës. Tre të dyshuar janë intervistuar, ndërsa i katërti gjendet në arrati. Rasti duke u hetuar”, thuhet në njoftimin e policisë.
Rasti po hetohet si “Përdorimi i armës&Lëndim i lehtë trupor”.
Një incident ka ndodhur pasditen e djeshme në Zubin Potok.
Sipas raportit policor, dy kunata janë përleshur mes vete pas një mosmarrëveshje.
Pas intervistimit, me vendim të prokurorit rasti shkon në procedurë të rregullt derisa, i njëjtë po hetohet nga organet kompetente si “Lëndim i lehtë trupor”.
Kur kanë mbetur edhe dy javë deri në përfundimin e afatit për deklarimin e rregullt vjetor të pasurisë, vetëm 1.920 zyrtarë publikë e kanë kryer këtë obligim.
Sipas Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit, 8.420 të tjerë nuk e kanë deklaruar pasurinë dhe atyre u është bërë thirrje ta kryejnë këtë obligim ligjor.
Sipas APK-së, deklarimi i rregullt i pasurisë është proces që kontribuon në forcimin e integritetit institucional dhe llogaridhënies ndaj qytetarëve.
“Deklarimi në kohë i pasurisë forcon kulturën e integritetit në institucionet tona dhe njëkohësisht kontribuon në shmangien e pasojave dhe sanksioneve të parapara në rast të mosrespektimit të obligimit ligjor”, ka thënë në një njoftim, Yll Buleshkaj, drejtor i Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit.
Sipas APK-së, mosdeklarimi brenda afatit, vonesa në deklarim apo deklarimi i pasaktë përbën shkelje ligjore.
Në këtë agjenci thonë se sanksionet përfshijnë gjoba deri në 500 euro e paraqitje të kallëzimit penal.
Sipas ligjit, Gjykata mund të shqiptojë edhe dënim me burgim deri në 5 vjet.
Gjatë vitit të kaluar, sipas Agjencisë për Parandalimin e Pasurisë mbi 100 zyrtarë publikë nuk e kanë deklaruar pasurinë e tyre në përputhje me afatet ligjore.
Deri më 2024, zyrtarë të shumtë publikë janë dënuar për mosdeklarim apo deklarim të rrejshëm të pasurisë.
E pas këtij viti, me qindra zyrtarë nuk janë ndjekur penalisht, pasi Supremja e ka vlerësuar vetëm si kundërvajtje mosdeklarimin e pasurisë.