Author: K.B.

Brenda një dite, dy procese gjyqësore për krime lufte do të nisin në Gjykatën Themelore të Prishtinës.

Por në të dyja rastet, të akuzuarit nuk do përballet drejtëpërdrejtë me akuzat që rëndojnë mbi ta, sepse gjykimi do të zhvillohet në mungesë.

Paraditën e 22 dhjetorit planifikohet të mbahet seanca fillestare ndaj ish-drejtori i Burgut, Ljubomir Cimburovic dhe dy ish gardianëve Milivoje Ivic dhe Predrag Bradic, për krime lufte brenda burgut të Prishtinës.

Në aktakuzën e ngritur nga Prokuroria Speciale e Kosovës, sqarohen malltretimet që Predrag Bradic dhe Milivoje Ivic gardian të burgut iu kishin bërë të burgosurve shqiptarëgjatë 1998 e 1999.

“…në mënyrë sistematike i kishin maltretuar të burgosirit shqiptarë, duke i tortuaruar në mënyrë ç’njerëzore me mjete të ndryshme si shkop gome, shufta metalike, kabllo elektrike, gypa të ujit, shqelma e grushte, deri në alivanosje duke i’u shkaktuar lëndime trupore, ashtu siç e shpjegojnë vet viktimat, se pas këtyre rrahjeve kishin pasur dhimbje të mëdha në gjithë trupin, dhunë psikike, ashtu që i kanë lënë pa ngrënë për gati një javë, i kanë kanosur seriozisht për jetë e si pasojë e kësaj dhe rrahjeve të vazhdueshme kanë pësuar gjendje ankthi dhe frike..”.

Për të gjitha këto veprime ishte në dijeni edhe shefi i tyre, atëherë drejtor i burgut të Prishtinës, Ljubomir Cimburovic, por që nuk kishte ndërmarr asnjë veprim.

Në po të njëjtën gjykatë, pasditën e 22 dhjetorit, do të nisë edhe procesi gjyqësor ndaj Dusan Gavranic, Zarko Cvetanovic dhe Zoran Sarac, për krime lufte kundër popullatës civile në disa fshatra të komunës së Gjilanit, shkruan RTVDukagjini.

“…nga dëshmitë e mbledhurra pjesa më e madhe e dëshmitarëve kanë deklaruar se i pandehuri, në bashkëveprim me tashme të akuzuarit Dragan Cvetkovic, Dragan Nicic, Milos Sosic, Nenad Stojanovic, Slobodan Jevtic dhe me pjetarë të tjerë deri më tani të pa identifikuar, kanë marr pjesë në vrasjen e tetë civilëve, kanë plagorus, djegur për së gjalli viktimat civile shqiptare, marrë peng, rrahur, maltretuar, torturuar fizikisht dhe psikqikisht, plaçkitur, dëbuar popullatën civile shqiptare, me datë 05.04.1999, në fshatrat Inatoc (Kokaj), Llovcë, Pogragjë dhe Uglarë, i pandehuri Zoran Sarac në cilësinë e Mjekut të Spitalit Regjional në Gjilan, të plagosurit Nazim Rashiti nuk i kishte ofruar ndihmë mjekësore dhe si pasojë e mos dhënies së ndihmës mjekësore i plagosuri kishte vdekur.”

Në nëntor të vitit 2023, nisi gjykimi i parë në mungesë për krime lufte në Kosovë, pas ndryshimeve të bëra në Kodin e Procedurës Penale.

Natën e 8 dhjetorit 1990, rreth 300 studentë nisën atë që më vonë u quajt Lëvizja Studentore 90-tës. Ata të organizuar marshuan nga Qyteti Studenti drejt qendrës së Tiranës.

Marshimi i tyre ndaloi mes qytetit të tyre dhe bulevardit të Tiranës. Radhët e tyre ishin shtuar minutë pas minute dhe turma kishte mbërritur deri në një mijë persona.

Përkundër paraqitjes së forcave policore, studentët nuk u ndalën, duke bërë që Lëvizja Studentore në ditët në vijim të rritej.

Të nesërmen më 9 dhjetor, studentët konfirmuan kërkesat presidentit të asaj kohe, Ramiz Alisë, ku kërkonin në vija të përgjithshme pluralizmin politik, lirinë e fjalës dhe përshpejtimin e reformave demokratike.

Protestat do të vazhdonin deri në mbrëmjen e 11 dhjetorit, kur në takim me Ramiz Alinë u konfirmua pluralizmi politik, të cilin e shpallën menjëherë pas kthimit nga ai takim, duke nisur edhe organizimet për themelimin e Partisë Demokratike.

Lëvizja Studentore do të vijonte me organizime e protesta edhe në ditë te para të vitit 1991 deri në ditët e grevës së urisë, kulmuar mesditën e 20 shkurtit 1991, kur studentët të mbështetur nga pedagogët dhe shumë qytetarë të Tiranës, zbarkuan në sheshin “Skënderbej”, duke rrëzuar përfundimisht sistemin komunist.

Me mbi tre dekada përvojë diplomatike në Ballkan, ambasadori amerikan Christopher Hill është një nga dëshmitarët më të afërt të transformimit politik të Shqipërisë – nga fillimet e brishta të demokracisë deri tek rrugëtimi ende i papërfunduar drejt Bashkimit Europian.

Në një intervistë për Top Channel me gazetaren Kristi Gongo, Hill ka hedhur poshtë kategorikisht narrativën e njohur se arrestimi i Fatos Nanos në vitin 1993 u krye me miratimin apo mbështetjen e SHBA-së.

Pas zgjedhjeve të vitit 1992, ku Partia Demokratike erdhi në pushtet, një vit më vonë lideri socialist Fatos Nano u arrestua – një ngjarje që prej vitesh është shoqëruar me interpretimin se gjithçka u bë me “bekimin amerikan”.

Por Hill e quan këtë version plotësisht të pavërtetë.

“Jo, aspak. Mund të them me siguri sepse isha këtu deri në verën e vitit 1993 – dhe kjo është 100% gënjeshtër. Unë isha këtu. Dhe kurrë, askund, nuk kam dëgjuar që një ambasador amerikan të thotë: ‘Vendoseni në burg.’”, deklaroi ai.

Ai theksoi se një narrativë e tillë më shumë i shërben retorikës anti-amerikane sesa së vërtetës historike.

“Nuk ka asgjë të bëjë me ne, sigurisht që jo. Edhe pse pas largimit tim nuk mund të them çfarë ka ndodhur më pas, dyshoj shumë. Mendoj se disa njerëzve u interesonte të thoshin se Nano u burgos për shkak të amerikanëve – por kjo është vetëm një deklaratë anti-amerikane”, u shpreh Hill.

Diplomati i njohur, i cili ndoqi nga afër vitet e para të tranzicionit politik në Shqipëri, nënvizoi se SHBA-të nuk kanë pasur asnjë rol në vendimin për arrestimin e Nanos, duke i dhënë fund një prej miteve më të qëndrueshme të politikës shqiptare të viteve ’90.

Ky është Alban Gjidiaj ndaj të cilit në mungesë SPAK ka lëshuar një urdhër arresti si i përfshirë në trafikun e armëve nga Shqipëria drejt Britanisë së Madhe.

Gjidiaj për qëllim ekstradimi është arrestuar në Londër.

Daily Mail online të cilës i referohet Top Channel ka publikuar një shkrim nga seanca gjyqësore e ekstradimit, nga ku i riu me origjinë nga Tropoja ka parashtruar pretendimet se përse nuk duhet ekstraduar drejt Shqipërisë.

“I kërkuari shqiptarë në arrati për trafik pistoletash thotë se nuk duhet ekstraduar nga frika gjakmarrjes për një borxh 25.000 stërlina”, ky është titulli Daily Mail online.

David Ball i cili po përfaqëson shtetin shqiptarë në këtë proces ekstradimi i tha gjykatës se 29-vjeçari shqiptarë sëbashku me të vëllain më të madh ishin pritësit në Angli të një tavoline druri ku ishin fshehur 6 armë zjarri me numrat serial të fshirë dhe një sasi municioni.

“Roli i personit të kërkuar dhe vëllait të tij supozohet se ishte të merrnin këtë tavolinë. Pretendohet se pati dy dërgesa të mëparshme në mars 2023. Pretendohet se i pandehuri ka bërë një telefonatë dhe ka kërcënuar se do ta vriste një burrë nëse ai identifikonte udhëheqësin e grupit, i cili ishte mik i vjetër i vëllait të madh të personit të kërkuar”, deklaroi David Ball.

Ndërsa Malcolm Hawkes, avokati Gjidiajt, i tha Gjykatësit Daniel Sternberg se gjakmarrja e pretenduar datonte që nga një borxh që i ati i tij i ndjerë kishte marrë për trajtim kundër kancerit.

“Babai i personit të kërkuar ishte i sëmurë dhe mori borxh 25,000 £ për trajtim urgjent të kancerit”, tha ai.

“Ai vdiq, prandaj sipas ligjit në kanunit, borxhi i kalon vëllait më të madh, i cili u qëllua, dhe në tetor 2011 ndodhi një shpërthim në apartamentin e tij në Tiranë”.

Gjidiaj i tha gjykatës se kishte ardhur në Mbretërinë e Bashkuar nga frika për jetën dhe se tani kishte frikë se do të vritej po të kthehej në Shqipëri.

Gruaja e Alban Gjidiajt, e cila pritet të lindë fëmijën e tyre të dytë në Shkurt 2026 , dëshmoi dhe tha se kishte pasur incidente me vizitorë të çuditshëm më 29 dhjetor të vitit të kaluar, pastaj më 2 janar dhe 4 janar, të cilat u raportuan në polici, por policia nuk i ishte përgjigjur.

I bashkakuzuar nga SPAK për trafik armësh është edhe vëllai Albanit, Almir Gjidiaj i arrestuar në Kolumbi dhe është në pritje të ekstradimit në Shqipëri.

Sot nis Java e Integritetit 2025, e organizuar nga Agjencia për Parandalimin e Korrupsionit (APK) në bashkëpunim me Forumin Konsultativ të APK-së me Shoqërinë Civile.

Ngjarja do të hapet me fjalën hyrëse të Drejtorit të APK-së, Yll Buleshkaj, i cili do të prezantojë shkurtimisht temën e aktivitetit, ndërsa paneli me gjithë pjesëmarrësit do të trajtojë rëndësinë dhe ndikimin e planeve të integritetit në institucionet publike – një mekanizëm kyç për parandalimin e korrupsionit dhe forcimin e integritetit institucional.

Po ashtu Koalicioni i Organizatave të Shoqërisë Civile, i përbërë nga Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD), Lëvizja FOL dhe Iniciativa për Progres (INPO),, njofton se me moton “Bashkë Kundër Korrupsionit”, edhe këtë vit do të organizojnë Javën Kundër Korrupsion, e cila fillon sot do të zgjasë nga data 8 dhjetor deri më 12 dhjetor 2025.

Gjatë kësaj jave, Koalicioni do të realizojë një sërë aktivitetesh që synojnë sensibilizimin e opinionit publik rreth korrupsionit dhe forcimin e transparencës, integritetit dhe llogaridhënies në institucione. Aktivitetet do të përfshijnë konferenca për medie, tryeza të diskutimit, publikimin e raporteve analitike, podkaste, aktivitete publike si dhe nisma kreative sensibilizuese në rrjete sociale, të cilat do të adresojnë temat më kritike që e prekin fushën e korrupsionit, krimit të organizuar, sundimin e ligjit, qeverisjen e mire dhe funksionimin e institucioneve të drejtësisë në Kosovë.

Gjatë “Javës Kundër Korrupsionit 2025”, do të publikohen një sërë raporte në këto fusha, përfshirë: “Performanca e drejtësisë në ndjekjen dhe gjykimin e korrupsionit” (IKD), “Anulimet – forma më e heshtur e keqpërdorimit në prokurim publik” (INPO), “Llogaridhënia përballë skandaleve qeveritare” (IKD), “Mbrojtja e sinjalizuesve në Kosovë, mes ligjit dhe realitetit” (FOL), “Korrupsioni si shkelje e të drejtave të njeriut” (IKD) , “Deklarimi i pasurisë: Gabimi gjyqësor që hoqi të gjithë përgjegjësinë shkelësve të ligjit” (IKD) dhe “Pavarësia dhe efikasiteti i OSHP-së: ndërmjet zbatimit të ligjit dhe luftës kundër korrupsionit” (INPO).

Në kuadër të aktiviteteve sensibilizuese, koalicioni i OJQ-ve do të realizojë promo-video të përditshme, aktivitet të dedikuar kundër krimit të organizuar, si dhe një grevë një-ditore simbolike me moton “Greva kundër korrupsionit”, si shenjë proteste ndaj mungesës strukturore të përgjegjshmërisë institucionale në vend.