Author: G.O.

Diplomati gjerman dhe ish-koordinatori për administratën civile në Kosovë, Bernd Wulffen flet për DW për gjendjen në Kosovë dhe zhvillimet e fundit. Ai ka publikuar së fundi edhe një libër për Kosovën.

DW: I nderuar zoti Wulffen, disa politikanë gjermanë, së fundmi edhe ministri i Bujqësisë Cem Ozdemir gjatë vizitës së tij në Kosovë, duke iu referuar ngjarjeve të viteve nëntëdhjetë në këtë vend, flasin për gjenocidin ndaj popullatës shqiptare prej palës serbe. A e ndani ju këtë mendim?

Wulffen: Kam dëgjuar shumë gjëra të tmerrshme, madje dhe kam parë disa nga varrezat masive që vizitoheshin rregullisht nga të afërmit. Duhet të ketë pasur ngjarje të tmerrshme, duke përfshirë rastet kur kosovarët janë futur me forcë në shtëpi dhe më pas janë hedhur në erë. Krime të tilla kanë ndodhur. Megjithatë, është e vështirë për mua ta quaj këtë gjenocid, sepse përkufizimi im për gjenocidin është ndoshta pak më i gjerë.

DW: Politikanët gjermanë ndihmuan në ndërtimin e strukturave demokratike në Kosovë para se Kosova të bëhej e pavarur. A mendoni se këto struktura demokratike funksionojnë sot në Kosovën e pavarur?

Wulffen: Gjatë kohës sime në Kosovë, gjithçka drejtohej përmes UNMIK-ut, Kombet e Bashkuara funksiononin si një lloj qeverie në realitet. Kosova nuk kishte në fillim parlamentin e vet. Jemi përpjekur që gradualisht të ndërtojmë struktura dhe të përfshijmë kosovarët në përgjegjësinë qeverisëse. Sot, Kosova ka qeverinë dhe parlamentin e saj funksional – edhe pse me vështirësi.

DW: Prishtina zyrtare ka pohuar vazhdimisht se serbët në enklavat në Kosovë jetojnë mirë, dhe se vetëm serbët në veri të Kosovës po shkaktojnë probleme. A jeni dakord me këtë?

Wulffen: Gjatë qëndrimit tim në Kosovë, shumica e serbëve në enklava ndjeheshin të kërcënuar. Pati sulme të përsëritura, duke përfshirë djegien e manastireve dhe shtëpive. Ata u ndjenë të kërcënuar, por askush nuk më tha, se donin të emigronin. Gjithmonë e kemi theksuar, se Kosovën e shohim në tërësi, duke përfshirë edhe enklavat serbe që ishin në gjendje të vështirë.

DW: Në disa raste keni bërë të ditur se jeni kundërshtar i rreptë i shkëmbimit të territoreve, që disa e shohin si zgjidhje të mosmarrëveshjes ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Pse?

Wulffen: Unë nuk jam një kundërshtar i rreptë, por shoh rreziqet që lidhen me këtë çështje. Shkëmbimet territoriale mund të shkaktojnë një ortek, duke tërhequr zona të tjera në konflikt, gjë që mund të kërcënojë stabilitetin politik të Ballkanit Perëndimor. Kjo është arsyeja pse unë këshilloj të braktiset kjo ide.

DW: Ju me siguri ndiqni negociatat ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, të cilat janë sërish në një fazë të vështirë. A e shihni daljen?

Wulffen: Mendoj se duhet të jemi të durueshëm dhe të vazhdojmë praninë tonë në Ballkanin Perëndimor. Lufta e Ukrainës e ka vonuar deri diku procesin, por nëse Putini bie në plan të dytë, me disa politikanë në Ballkan si Vuçiq, do të hapet hapësira për BE-në.

DW: Shumë e fajësojnë Albin Kurtin për problemet e fundit në procesin e afrimit me BE. A jeni dakord me këto akuza?

Wulffen: Mendoj se është e rëndësishme t’u përmbahemi marrëveshjeve. Ka një marrëveshje për përfaqësimin e serbëve nga veriu i Kosovës, e Kurti nuk i përmbahet kësaj. Kjo është e papranueshme. Bashkimi Evropian duhet të jetë i vendosur këtu dhe të insistojë në këtë marrëveshje. Ky është një simbol i rëndësishëm për serbët.

DW: Në të kaluarën, kur keni qenë në Kosovë, Rusia ka luajtur një rol relativisht konstruktiv. Kjo ka ndryshuar. Si e shpjegoni këtë?

Wulffen: Para së gjithash, atëherë ne kishim Jelcinin si president të Rusisë, i cili, për shembull, kishte marrëdhënie të mira me kancelarin e atëhershëm Helmut Kohl. Rusët ishin të gatshëm të negocionin, megjithëse, me sa më kujtohet, ata nuk gjetën gjithmonë shumë mbështetje në Moskë. Kishte edhe forca të vijës së ashpër që nuk e mbështetën rolin ndërmjetësues dhe pajtues që kishte Rusia në atë kohë. Për shembull, marrja e aeroportit në Prishtinë nga rusët në atë kohë ishte ndoshta një lëshim për këta të vijës së ashpër, të cilët insistonin në vendosjen më të fortë të interesave ruse në Kosovë.

Bernd Wulffen ishte koordinatori i parë për administratën civile në Kosovë në periudhën e pasluftës nga viti 1999 deri në vitin 2000. Gjatë karrierës së tij të gjatë diplomatike, ai ka shërbyer edhe si ambasador i Gjermanisë në Kubë. Sapo është botuar libri i tij “Kosova – fillimi i viteve 1999/2000”.

Janë bërë më shumë se tre muaj kur Bashkimi Evropian vendosi masa ndëshkuese ndaj Kosovës për shkak të mos reagimit për uljen e tensioneve në veri. Këto masa po ndikojnë edhe në zhvillimin ekonomik, duke shënuar rënie të investimeve të huaja në vend.

Por edhe sulmi fundit nga agresioni i Serbisë ndaj Kosovës, më 24 shtator në Banjskë, ka ndikuar te investimet e huaja në Kosovë.

Kryetari i Odës Ekonomike, Lulëzim Rafuna thotë për KosovaPress, se të gjitha ngjarjet që kanë ndodhur në veri të vendit, kanë shkaktuar te ardhja e investimeve të reja në Kosovë.

Rafuna derisa thotë se duhet që të dërgohen sa më shumë mesazhe që Kosova është një vend i sigurtë për të investuar, shton se Qeveria duhet të marrë më shumë veprime në freskimin e politikave fiskale.

“Pas sulmit terrorist që kishim më 24 shtator, që fatkeqësisht patëm një humbje të jetës së policit tonë që ra hero, e që situata u menaxhua shumë mirë nga PK. Padyshim se të gjitha këto ngjarje nuk janë imazhe të mira, të investitorët paraqesin një hezitim për të ardhë të investojnë në Kosovë, për shkak situatës së krijuar dhe për shkak paraqitjes mediale jo vetëm në Kosovë, rajon, Evropë por edhe në mediat botërore, ku investitorët hezitojnë me ardhë, dhe e kanë atë periudhën që presin që situata të qetësohet… Në këtë periudhe kohore, ne nuk mund të presim investime, edhe pse Kosova ka një ambient të mirë të të berit biznes, duke filluar nga infrastruktura. Duhen më shumë të merren veprime, sidomos në freskimin e politikave fiskale, por edhe në fushën e arsimit, shëndetësi, sundimin e ligjit”, thotë Rafuna.

Rafuna kërkon nga Qeveria e Kosovës që me urgjencë të ndërmarrë hapa në këtë drejtim.

“Ka shumë që duhet të bëjë Qeveria e Kosovës, për arsyeje se imazhi jonë është e gjitha për shkak tensioneve, dhe ne nuk kemi kohë që të presim që mënyrë të natyrshme, pas një apo dy vite të qetësohet situata dhe të vinë investitorët. Duhet me urgjencë të merren hapa për të ndryshuar imazhin e vendit tonë, për të përçuar mesazhe të mira”, shton Rafuna.

Se po bie imazhi i Kosovës nga masat e BE-së dhe sulmet në veri, e thotë edhe njohësi i ekonomisë, Mustafë Kadriaj.

Sipas tij, bizneset e huaja po hezitojnë të vinë të investojnë në Kosovë nga situata e fundit në veri të vendit.

“Vet fakti që kemi masa, ka ulje të imazhit të Kosovës. Aq më shumë Serbia me anë të propagandës bënë një punë edhe më të madhe në dëm të Kosovës, dhe në këtë drejtim Kosova edhe pak autoritet dhe atë njohjen sa më të mirë nga ana e bizneseve të jashtme që kanë pa që në Kosovë mund të bëjnë biznes, mund të ketë aktivitete ekonomike, tashmë këto masa do të jetë një pikë e zezë për Kosovën, të cilat bizneset e huaja do të hezitojnë që të investojnë në Kosovë, ku do të ndikojë në bruto produkt, në mirëqenie, në punësim, dhe si rezultat do të kemi një imazh jo të mirë për ekonominë e vendit”, thotë Kadriaj.

Edhe njohësi për çështje të ekonomisë, Safet Gërxhaliu vlerëson se masat e vëna nga Bashkimi Evropian, po e dëmtojnë Kosovën në çdo aspekt.

“Me e keqja që mund t’i ndodhë Kosovës në këto vitet e pasluftës janë këto masa nga BE. Nuk dua të paragjykoj fajtorin, mirëpo vet fakti se masa të tilla ka pasur Serbia, ka Rusia, Bjellorusia, Irani, dhe në atë rang futet edhe Kosova, është dënimi më i madh që mund t’i bëhet Kosovës, jo vetëm në aspektin ekonomikë, politikë, gjeostrategjik por edhe emocional …07:39 Këto masa e dëmtojnë Kosovën në aspektin politik, në ngadalësimin e proceseve integruese, ekonomikë, sepse askush nuk do të vijë të investojë në një shtet i cili është nën masa të BE-së, dhe vet fakti që në Kosovë nuk kemi investime të huaja, por edhe bizneset kosovare po ikin dhe po investojnë në vendet tjera evropiane, është mjerimi më i madh. Prandaj, stabiliteti politik Kosovës i duhet si kurrë më parë”, thotë Gërxhaliu.

Ndërkaq, pas gjithë këtyre zhvillimeve, partia në pushtet ka kërkuar që masa ndëshkuese t’i vendosen Serbisë, dhe t’i hiqen Kosovës.

Sipas partisë në pushtet, BE-ja duhet të vendosë masa ndaj Serbisë që po shkel vlerat e demokracisë dhe jo ndaj Kosovës që po punon për ligjshmëri dhe vlera mbi të cilat vet Bashkimi Evropian është krijuar.

Edhe investimet e huaja direkte në tre mujorin e dytë 2023, kanë shënuar rënie prej 12.5 për qind në Kosovë. Sipas raportit “Vlerësimi Tremujor i Ekonomisë TM2 2023”, të publikuara nga Banka Qendrore e Kosovës (BQK) thuhet se investimet e huaja direkte në periudhën prill-qershor 2023, rezultojnë të kenë shënuar rënie prej 12.5 për qind, duke arritur vlerën prej 184.4 milionë euro.

Mbi 60 persona janë helmuar dje në Malishevë, njoftoi Policia e Kosovës.

Siç thuhet në njoftim nga QKMF –Malishevë është raportuar se nga ora 16:48 e ditës së djeshme e deri në mesnatë, ndihmë mjekësor kanë kërkuar rreth 63 persona nën dyshimin se janë infektuar nga ushqimi nga një lokal ushqimor në Malishevë.

Sipas Policisë, tre prej tyre janë dërguar në QKUK për tretman të mëtutjeshëm mjekësor.

Lidhur me rastin është arrestuar pronari i lokalit i dyshuari mashkull kosovar dhe me vendim të prokurorit kujdestar, i dyshuari është dërguar në mbajtje.

Një fëmijë i moshës katër vjecare i cili ishte raportuar si i zhdukur, është gjetur pa shenja jete në fshatin Raskovë të komunës së Obiliqit.

Lajmin e ka bërë të ditur Shoqata e Kosovës për Kërkim dhe Shpëtim, ku kanë bërë të ditur se pas një alarmi të marrë për zhdukjen e një fëmiju 4 vjeçar, pjestarët e shoqatës u aktivizuan në kohë rekorde.

“Pas kërkimeve intenzive së bashku me Policinë e Kosovës dhe bashkfshatarët u bë e mundur gjetja e fëmijut 4 vjeqar por fatkeqësisht pa shenja të jetës. Ngushëllime familjes dhe fshatit Raskov për këtë humbje të madhe”, thuhet në njoftim.