Author: G.O.

Gripi i shpendëve me patogjenitet të lartë (HPAI) është konfirmuar në rajonin e Antarktikut pasi sternat kafe në Bird Island në Gjeorgjinë Jugore rezultuan pozitive për virusin. Këto janë rastet e para të identifikuara të gripit të shpendëve në Antarktidë.

Shkencëtarët kanë shprehur më parë shqetësimin për ndikimin shkatërrues që mund të ketë shpërthimi i sëmundjes në shumë lloje të kafshëve të egra në Antarktidë.

Qeveria dhe ekipet kërkimore në rajon po marrin masa për të monitoruar dhe kufizuar përhapjen e sëmundjes, duke përfshirë pezullimin e shumicës së operacioneve të kafshëve të egra.

Gripi i shpendëve ka ekzistuar për një kohë të gjatë. Megjithatë, HPAI H5N1 është shfaqur kohët e fundit si një specie shumë patogjene, duke u bërë një objekt shqetësimi global për shkak të shkallës së lartë të vdekshmërisë.

Zogjtë potencialisht simptomatikë dhe vdekje të pashpjegueshme u raportuan në Anketën Britanike të Antarktidës, kështu që stafi në Bird Island mblodhi mostra për analizë dhe u zbulua HPAI H5N1.

Murtaja e shpendëve

Që nga fillimi i shpërthimit të H5N1 HPAI, një numër i madh zogjsh detarë kanë ngordhur përgjatë brigjeve të Amerikës së Veriut dhe Jugut, Oqeanit Atlantik dhe Paqësor, si dhe në Afrikën Jugore.

Antarktida është shtëpia e shumë llojeve të shpendëve të detit, pinguinëve dhe shpendëve të tjerë, shumë prej të cilëve nuk gjenden askund tjetër në Tokë. Këta zogj janë shpesh me popullsi të dendur dhe kanë imunitet të kufizuar natyror ndaj gripit të shpendëve për shkak të mungesës së ekspozimit historik, duke i bërë ata jashtëzakonisht të prekshëm ndaj infeksionit.

Në fillim të këtij muaji, ekipet hulumtuese të Antarktidës njoftuan se po merrnin masa shtesë si veshje mbrojtëse dhe maska kur punonin pranë shpendëve të detit për të parandaluar transmetimin e virusit shumë ngjitës në jetën e egër.

Jashtëqitja, pendët dhe sekrecionet respiratore të zogjve të infektuar përhapin gripin e shpendëve, kështu që virusi mund të përhapet shpejt nga ishulli i shpendëve në pjesën tjetër të rajonit të Antarktidës, duke rezultuar në shpërthime masive dhe vdekje masive të shpendëve.

Regjistruar edhe në vende të tjera

Pavarësisht se virusi strehohet kryesisht nga zogjtë, shpërthimi aktual ka prekur edhe gjitarët në tokë dhe në det.

Një vlerësim i rrezikut i publikuar në shtator nga Rrjeti Shëndetësor i Kafshëve të Egra të Antarktidës tregon se pulëbardha, pulëbardha, foka me gëzof dhe luanët e detit janë më të rrezikuar nga infeksioni HPAI. Fokat e gëzofit të Antarktikut (Arctocephalus gazella) në ishullin e shpendëve tashmë po përballen me rënie të popullsisë për shkak të mungesës së ushqimit që duket të jetë rezultat i rritjes së temperaturave të detit.

Kthimi i shpendëve nga migrimi i tyre në Amerikën e Jugut, ku ka një numër të madh të rasteve të HPAI, me siguri e sollën virusin në Bird Island.

Shpërthime të mëdha janë raportuar në Kili dhe Peru që kur HPAI mbërriti në Amerikën e Jugut dhe virusi është përhapur më shumë se 6.000 kilometra në vetëm tre muaj, duke ndjekur bregdetin e Paqësorit të Amerikës së Jugut deri në pikën e tij më jugore në Tierra del Fuego.

Më shumë se 20.000 luanë deti dhe më shumë se gjysmë milioni zogj deti kanë ngordhur vetëm në Peru dhe Kili si rezultat i HPAI H5N1. Ky virus është përhapur së fundmi në brigjet e Atlantikut të Argjentinës, me raste të luanëve të detit që janë zbuluar nga Tierra del Fuego në Buenos Aires.

A është e rrezikshme për njerëzit?

Edhe pse rosat e egra, pulëbardha dhe shpendët e bregut luajnë një rol kyç në ciklin e gripit të shpendëve në natyrë, virusi duket se është shumë lehtë i transmetueshëm midis llojeve të ndryshme të shpendëve. Nëse virusi është apo jo i dëmshëm për ta, varet nga lloji i virusit dhe lloji i shpendëve. Për shkak të aftësisë së tyre për të fluturuar në distanca të gjata – migrantët mund të përhapin lehtësisht viruse midis vendeve.

Një mënyrë e përhapjes së virusit është kur fermat e shpendëve vijnë në kontakt të drejtpërdrejtë me zogjtë e egër, gjë që mund të çojë në vrasjen e zogjve të shëndetshëm për të kufizuar shpërthimet e sëmundjeve. Infeksionet në shpendë shpesh shoqërohen me raste njerëzore.

Infeksionet e njerëzve me gripin e shpendëve janë shumë të rralla, megjithëse Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) thotë se aktualisht po kryhen studime për të identifikuar ndryshimet në virus që mund të ndihmojnë që virusi të përhapet më lehtë midis gjitarëve, përfshirë njerëzit.

Autoritetet po monitorojnë nga afër shpërthimet dhe ofrojnë këshilla dhe përditësime. CDC shpjegon se “rreziku aktual për publikun nga virusi HPAI H5N1 mbetet i ulët.”

Më shumë se 898 infeksione njerëzore me HPAI H5N1 janë raportuar që nga viti 1997, duke shkaktuar ndonjëherë sëmundje të rënda dhe vdekje. Kjo nuk do të thotë që HPAI H5N1 mund të përhapet mes nesh nga rastet njerëzore.

Viruset janë komplekse dhe siç raporton OBSH, “mirëmbajtja e transmetimit të viruseve nga njeriu te njeriu nga këto raste konsiderohet aktualisht e pamundur”.

Zëvendëskryeministri dhe ministër i Jashtëm Antonio Tajani tha të shtunën se 14 italianët që janë aktualisht në Rripin e Gazës nuk janë në rrezik të menjëhershëm pasi ata ndodhen në zona larg luftimeve mes Hamasit dhe Izraelit.

“Ata janë të gjithë të sigurt, nuk ka luftë (ku janë), atje nuk ka asnjë rrezik për momentin”, tha Tajani për televizionin Rai.

Ndërkohë kryeministrja Giorgia Meloni tha se lirimi i pengjeve që Hamasi mori në sulmet e tij mbi Izraelin, më 7 tetor ishte vendimtar për de-përshkallëzimin e situatës.

“Shpresojmë që në një moment të ketë lajme (për pengjet). Lajmet (në këtë front) do të ishin shumë të rëndësishme për të arritur një de-përshkallëzim”, tha Meloni. /ANSA

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka humbur kontaktet me stafin e saj në Gaza, njoftoi sot drejtori i përgjithshëm i OBSH-së Tedros Adhanom Ghebreyesus.

“Raportet e bombardimeve intensive në Gaza janë jashtëzakonisht shqetësuese. Ne ende nuk jemi në kontakt me personelin tonë dhe objektet mjekësore. Jam i shqetësuar për sigurinë e tyre,” shkroi ai në X.

Kreu i OBSH-së tha se evakuimi i pacientëve nuk është i mundur për shkak të bombardimeve dhe se nuk është e mundur “të gjendet një strehë e sigurt”.

“Ndërprerja e energjisë po pengon gjithashtu shërbimet e emergjencës që të arrijnë të lënduarit. OBSH u bën thirrje të gjithë atyre që kanë fuqinë për të filluar një armëpushim të veprojnë tani,” shtoi ai.

Sistemi satelitor i Starlink SpaceX do të sigurojë lidhje interneti për OJQ-të humanitare që operojnë në Gaza.

Kjo bëhet e ditur nga Elon Musk në X pas bllokimit të komunikimeve në Rrip, raporton ANSA.

Ky veprim vjen pas raportimeve për mungesa të rënda të energjisë dhe internetit në rajon, pas një serie sulmesh nga Izraeli.

Brigadat Al-Qassam, krahu i armatosur i grupit palestinez Hamas, tha të shtunën se kishte shënjestruar me një raketë bazën ushtarake izraelite Zikim.

Një deklaratë tha se aksioni ishte në përgjigje të “masakrave sioniste kundër civilëve”.

Gaza ka qenë nën sulme të pamëshirshme ajrore që nga ofensiva e befasishme e Hamasit më 7 tetor.

Grupi palestinez kishte iniciuar Operacionin “Al-Aksa Flood” – një sulm i befasishëm i shumëfishtë që përfshinte një breshëri lëshimesh raketash dhe infiltrimesh në Izrael nga toka, deti dhe ajri. Hamasi tha se inkursioni ishte në hakmarrje për sulmin ndaj xhamisë “Al-Aksa” dhe dhunës në rritje nga kolonët izraelitë kundër palestinezëve.

Izraeli u përgjigj me një fushatë të pandërprerë sulmesh ajrore, të cilat u intensifikuan të premten mbrëma së bashku me aktivitetet tokësore mes një ndërprerjeje të plotë të rrjeteve të telekomunikacionit dhe internetit.

Të paktën 7.703 palestinezë, përfshirë 3.595 fëmijë, janë vrarë në sulmet izraelite, ndërsa numri i të vdekurve në Izrael është më shumë se 1.400.

2.3 milionë banorët e Gazës po përballen gjithashtu me mungesën e ushqimit, ujit dhe ilaçeve për shkak të bllokadës së enklavës nga Izraeli. Vetëm disa kamionë me ndihma kanë kaluar në Gaza që nga hapja e pikës së kalimit Rafah fundjavën e kaluar.

Asambleja e Përgjithshme e OKB-së miratoi të premten vonë një rezolutë që bën thirrje për një armëpushim humanitar, por ministri i Jashtëm i Izraelit Eli Cohen e quajti atë “të neveritshme” dhe e hodhi poshtë atë. /AA

Një zjarr në një minierë qymyri pranë qytetit Karaganda të Kazakistanit vrau 28 persona, njoftoi të shtunën Ministria e Emergjencave të vendit.

Incidenti ndodhi të premten në mbrëmje kur rreth 252 punëtorë ishin të pranishëm në minierë, tha ministria në një deklaratë, duke shtuar se një operacion kërkimi dhe shpëtimi vazhdon.

Miniera operohet nga ArcelorMittal, një korporatë shumëkombëshe e prodhimit të çelikut me bazë në Luksemburg.

Pas incidentit, presidenti i Kazakistanit Kassym-Jomart Tokayev urdhëroi qeverinë të përfundojë bashkëpunimin me grupin.

Sipas shërbimit të shtypit të qeverisë, autoritetet arritën një marrëveshje paraprake me aksionerët e ArcelorMittal Temirtau, përfaqësuesi lokal i kompanisë, dhe kalimi i pronësisë te shteti është duke u finalizuar.

Incidenti i fundit është i dyti në tre muaj. Më 17 gusht, një rrip transportieri mori flakë në minierën e Kazakistanskaya, e operuar gjithashtu nga ArcelorMittal Temirtau.

Tokayev, i cili aktualisht ndodhet në Karaganda për të mbikëqyrur personalisht operacionin e shpëtimit, e shpalli të dielën si ditë zie në Kazakistan.

Në një deklaratë me shkrim, Ministria e Jashtme turke i shprehu ngushëllimet e saj Kazakistanit për zjarrin vdekjeprurës në minierën e qymyrit, duke thënë se është “thellësisht e pikëlluar nga aksidenti në minierë” në vend.

“Turqia qëndron në solidaritet me qeverinë dhe popullin e mikut dhe vëllait tonë Kazakistan,” shtoi ministria. /AA

Gjykimi i ish-krerëve të UÇK-së në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë në shumicën e kohës është zhvilluar në seanca të mbyllura, raporton Ekonomia Online. E kjo sipas ekspertëve paraqet mostransparencë të punës së Speciales.

Madje sipas tij, dëshmitë e dëshmitarëve të mbrojtur nuk janë kredibile dhe se i gjithë ky proces është dizajnuar për të dëmtuar imazhin e Kosovës.

Drejtori i Fondit për të Drejtën Humanitare, Bekim Blakaj, tha për EO se masat restriktive në seanca janë jashtëzakonisht të rënda, në kuptimin që shumë dëshmi nuk mund të dëgjohen fare.

Ai ka shtuar se Fondi po tenton që t’i monitorojë të gjitha seancat. Por sipas tij, deri më tani nuk mund të konstatohet nëse procesi është fer, për shkak të mosqasjes së duhur.

“Ne po tentojmë që t’i monitorojmë të gjitha proceset gjyqësore para Dhomave të Specializuar të Kosovës në Hagë. Sigurisht procesi kryesorë, pra procesi më i madh është procesi kryesor kundër Thaçit, Veselit, Krasniqit dhe Selimit. Ende është faza e dëgjimit të dëshmitarëve. Nuk mund ta vlerësojmë në këtë moment fare se sa është duke u zhvilluar në mënyrë të drejt ky gjykimi. Për shkak se ne nuk jem në gjendje të përcjellim secilin seancë gjyqësore deri në fund. Fakti është që shumice dërmuese e dëshmitarëve të Prokurorisë janë me identitet të mbrojtur. Nuk është problem që nuk e dimë identitetin e tyre, problemi është që masat restriktive në seanca janë jashtëzakonisht të themi të rënda në kuptim që shumë nga dëshmitë e tyre nuk mund t’i dëgjojmë fare”.

“Nuk mund t’i dëgjojmë as dëshmitë e as shumicën e pyetjeve që parashtrohen nga pala e vetëmbrojtjes dhe nuk e dimë se për çka po bëhet fjalë. Pa dyshim te mbrojta, pra avokatet e të akuzuarve dhe të akuzuarit i dëgjojnë këto dëshmi, pra nuk po pretendoj që ka fabrikim e kështu më radhë mirë, por ne si publikë nuk mund t’i dëgjojmë këto dëshmi. Mbete të presim përfundimi e krejt procesit gjyqësor për të parë se sa fer është zhvilluar ky gjykim”, tha ai.

Profesori universitar Milazim Krasniqi, ka thënë se i gjithë procesi i gjykimit të krerëve në Hagë është proces politik që sipas tij, është dizajnuar që të dëmtoj imazhin e Kosovës, raporton EO. Ai tha se duke u bazuar në mbarëvajtjen ë këtij gjykimi, beson që ky proces do të përfundojë më pafajësinë e të akuzuarave.

“Përjetimi ynë është që i gjithë procesi është një proces politikë dhe i cili në fakte është i dizajnuar në atë mënyre që të tentoje të dëmtojë imazhin e Kosovës, vet fakti që natyra e këtij procesi është shumë  e mbyllur vet fakti që ma shumë ka dëshmitarë që nuk njihen për publikun tregon që prokuroria nuk ka argumente të mjaftueshme të cilat ajo më qejf do t’i bënte publike dhe do t’ia servonte opinionit. Bindja ime është që gjithë ky proces në fund do të përfundojë më pafajësinë e të akuzuarave për shkak se nga ajo që është pa deri tash ka pasur edhe dëshmitar që në të vërtete e kanë pranuar edhe vet që kanë operuar më burime serbe dhe kjo do të ishte në një fare mënyre si të mbahet një proces gjyqësore, fjala vjen gjykatat serbe jo për ta barazuar gjykatën speciale më gjykatën serbe, por nëse burimet dhe dëshmitarët janë serbë atëherë padyshim që kjo vjen në sprovë serioze legjitimitetin e Gjykatës Speciale”, tha ai.

Ai duke folur për seancat e mbyllura për publikun tha se ato janë duke u mbajtur të mbyllura pasi dëshmitë nuk janë kredibile.

“Unë besojë që vet fakti që janë të mbyllura ne nuk kemi informata dhe nuk dimë se si ta vlerësojmë por logjikisht po thamë po të kishte dëshmi kredi bile të forta prokuroria do të insistonte që ato të ishin të hapura dhe jo të mbyllura”, tha ai.

Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi po përballen me akuza për krime lufte gjatë luftës së fundit në Kosovë nga marsi i vitit 1998 deri në shtator 1999.