Author: E.R.

Gjatë periudhës janar-maj, linja e Ballkanit Perëndimor, mbetet rruga e dytë më aktive për kalimin e migrantëve të parregullt në Europë.

Sipas Raportit të Agjencisë Evropiane të Ruajtjes së Kufijve, Frontex, publikuar të premten mbi 30700 migrantë janë evidentuar në vendet e Ballkanit Perëndimo, përfshirë Shqipërinë, në synimin për të kaluar drejt kufijve europianë.

Sipas Frontex-it të dhënat flasin për një rënie me 25% në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Këtë vit, Mesdheu Qendror mbetet rruga më aktive e migrantëve të parregullt ku janë evidentuar më shumë se 50300 raste nga janari në maj. Kjo rrugë përbënte gati gjysmën e hyrjeve të parregullta në Bashkimin Evropian në vitin 2023.

Mbërritjet e migrantëve të parregullt në rrugën e Mesdheut Qendror çuan një rritje prej 12% të të gjitha hyrjeve në Bashkimin Evropian , pasi mbërritjet në të gjitha rrugët e tjera migratore shënuan rënie që varionte nga 6% në Mesdheun Perëndimor deri në 47% në rrugën e Afrikës Perëndimore.

“Rënia në këto rrugë kalimi të migrantëve të parregullt lidhej kryesisht me periudha të gjata kushtesh të këqija atmosferike, gjë që i bënte edhe më të rrezikshme udhëtimet me varkat e palundrueshme. Megjithatë, presioni migrator në rajon mbetet i lartë dhe mund të presim një rritje të aktivitetit të kontrabandistëve në rajon në muajt në vijim “, vlerëson raporti.

Frontex-i tha se më shumë se 2700 oficerë të trupave këmbësore dhe staf janë të përfshirë në operacione të ndryshme që mbështesin shtetet anëtare dhe vendet fqinje në mbrojtjen e kufijve të jashtëm të Bashkimit Europian dhe luftimin e krimit.

Siaps Frontex-it në pesë muajt e parë të vitit, numri i kalimeve të parregullta në kufijtë e jashtëm të BE-së arriti në 102,000, 12% më shumë se një vit më parë, sipas përllogaritjeve paraprake.

Mesdheu Qendror mbetet rruga kryesore e migrimit në Bashkimin Evropian ku në pesë muajt e parë të ketij viti, numri i evidentimeve është më shumë se dyfishuar (160%) krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2022 dhe është numri më i lartë i migrantëve të parregullt të regjistruar që nga viti 2017.

Të paktën 79 persona humbën jetën dhe më shumë se 104 u shpëtuan pasi një anije e mbushur me emigrantë, u fundos në brigjet e Greqisë jugore.

Qeveria greke tha se ngjarja përbënte një nga tragjeditë më të rënda me emigrantë në Greqi dhe shpalli tre ditë zie.

Anija u fundos rreth 80 km në jug-perëndim të Pylos, ndërkohë që sipas rojës bregdetare greke ekuipazhi i anijes së tejmbushur me emigrantë kishte refuzuar ndihmën./VOA

Jens Stoltenberg pritet t’i kërkohet të qëndrojë si sekretar i përgjithshëm i NATO-s edhe për një vit, raporton reuters, duke cituar burime të paidentifikuara, pasi aleanca ushtarake nuk po arrin t’i bie dakord për pasardhësin e norvegjezit përpara një samiti në mes të korrikut në Lituani.

Stoltenberg, një norvegjez që kaloi nëntë vjet në këtë post dhe do të largohet në fund të shtatorit, ka mbështetje të gjerë në aleancë dhe vazhdon të jetë një udhëheqës efektiv, tha një burim për Reuters në kushte anonimiteti.

“Administrata (Biden) po e konsideron mundësinë që Stoltenbergut t’i zgjatet mandati edhe për një vit”, tha zyrtari amerikan, i cili gjithashtu foli në kushte anonimiteti. “Nuk duket se ka një konsensus brenda aleancës tani për zëvendësimin e tij”.

Perspektiva që Stoltenberg t’i kërkohet të zgjasë mandatin për herë të katërt është rritur me afrimin e samitit të Vilnius, me aleatët që kanë frikë nga një shfaqje e përçarjes ndërsa NATO vazhdon t’i përgjigjet luftës së Rusisë në Ukrainë.

Kushdo që është në atë rol përballet me sfidat e dyfishta të mbajtjes së aleatëve së bashku në mbështetje të Ukrainës, ndërkohë që ruhet kundër çdo përshkallëzimi që do të tërhiqte NATO-n drejtpërdrejt në luftë me Rusinë.

Sekretari britanik i Mbrojtjes, Ben Wallace tha javën e kaluar se i gatshëm ta pasojë kreun aktual të aleancës më të fuqishme ushtarake në botë.

Me disa qeveri që shtyjnë për sekretaren e parë të përgjithshme femër të NATO-s, kryeministrja daneze, Mette Frederiksen po shfaqet si një pretendente serioze.

Frederiksen u takua me presidentin e SHBA-së, Joe Biden në Uashington në fillim të këtij muaji, përpara se Stoltenberg të vizitonte Shtëpinë e Bardhë këtë javë për bisedime me liderin amerikan.

Zyrtarët amerikanë besojnë se ka një numër kandidatësh të ndryshëm dhe se Biden ka një opinion të lartë për të gjithë ata, përfshirë kryeministrin danez, tha burimi. Biden beson se Stoltenberg ka bërë një punë të shkëlqyer në një kohë sfiduese dhe shumë aleatë të tjerë ndajnë këtë pikëpamje, shtoi burimi.

PËRGATITI: DRITON SADIKU 

Dhjetëra protestues shqiptarë, serbë e boshnjakë protestuan sot para objektit të komunës në Mitrovicë të Veriut, për shkak se nuk u kompensuan për dëmet e shkaktuara nga përmbytjet, që ndodhën në janar të këtij viti. Ata u pritën në komunë, por u tha se faji nuk qëndron në Komunë, por te niveli qendror. Kështu protestën thonë se do ta vazhdojnë nesër, dhe derisa të kompensohen për dëmet.

Një hall i vetëm, i bëri bashkë qytetarët e tri etnive, shqiptar, serb e boshnjak, të cilët të organizuar ia zunë derën komunës së Mitrovicës së veriut.

Ata po kërkojnë kompensim për dëmet që iu shkaktuan nga përmbytjet në janar të këtij viti.

Deri tash thonë se nuk kanë marrë asnjë cent, përkundër se dëmet thonë se i kishin të mëdha.

“Nuk kemi as ku të rrimë, as kur të flemë. As Qeveria e as këta në komunë nuk na kanë marrë parasysh. Neve qitu na ka ardhë shpirti, edhe sot e kemi nijet me dal në protestë paqësore, në qoftë se nuk ndërmarrin diçka, ka me qenë krejt tjetër protestë, kemi me blloku rrugën”.

“Kemi dalë me protestu, sepse nga janari ne nuk kemi ku te qëndrojmë e as ku të flemë. Shtëpitë na janë dëmtuar”.

“Prej që na ka marrë uji flemë në qebe e patos, kjo është marre”.

Përreth një orë, këta dhjetëra protestues qëndruan para komunës pa dalë kush të flasë me ta, derisa dikur u ftuan brenda që të bisedojnë.

Por nga aty dolën edhe më të nervozuar.

Kryetari i ri, Erden Atiq, nuk u pa fare jashtë komunës, por një përgjigje lidhur kompensimin e dëmeve nga përmbytjet e dha zëvendëskryesuesi i asamblesë komunale në këtë komunë, Skender Sadiku.

“Ne si asamble i kemi nda diku 300 mijë euro. Është votuar, ka ardhur edhe ekzekutivi dhe besoj që shumë shpejt do të finalizohen dhe besoj që edhe ky do të jetë një presion kushtimisht pozitiv i banorëve, sepse vërtet këta janë në telashe.

Ani pse faji thonë se rëndon mbi qeverinë, protesta do të vazhdojë edhe nesër në të njëjtin vend.

PËRGATITI: FATLUM JASHARI

Përfaqësuesi i Posaçëm i BE-së, Miroslav Lajcak, nuk është i lumtur me rezultatet nga misioni për shtensionim në Prishtinë dhe Beograd, ndonëse pa disa sinjale pozitive. Në kohën kur përmenden, pasoja të tjera eventuale për Kosovën, në rast të pa-dëgjueshmërisë, partnerët përmendin se ato mund të jenë financiare. Krahas miliardave ndër vite, Kosova ka në proces investime e projekte qindra-milionëshe me SHBA-në e BE-në.

“Tensionet mbeten ende të larta”, shkroi përfaqësuesi i Posaçëm i BE-së për Dialogun Kosovë-Serbi, teksa njoftoi se përkundër disa sinjaleve pozitive, priste më shumë rezultat nga vizitat në Prishtinë dhe në Beograd.

Krahas raportimit te vendet anëtare të BE-së për vizitën e përbashkët me Zëvendës-Ndihmës Sekretarin Amerikan, Gabriel Escobar, emisari Miroslav Lajcak theksoi se po vazhdojnë përpjekjet për mundësimin e një zgjidhjeje politike për situatën e krijuar në veri të Kosovës.

Në rast dështimi për shtensionim dhe për të lëvizur përpara në zbatimin e marrëveshjes bazë dhe shtojcës, as BE-ja e as SHBA-ja nuk kanë përjashtuar pasoja të reja për Kosovën.

Referuar ndëshkimeve eventuale, pa dhënë detaje dhe pa përmendur projekte, të martën, Escobar theksoi se pasojat mund të jenë kryesisht financiare.

BE-ja dhe SHBA-ja janë donatorët kryesorë të projekteve, në sektorë të ndryshëm në Kosovë.

Sipas të dhënave të BE-së, në periudhën 2007-2020, ata kanë investuar më shumë se 1.5 miliard euro në Kosovë – në projekte të ndryshme në rindërtim, reformë të administratës publike, sundim të ligjit, ekonomi, arsim, bujqësi etj.

Para tre javësh, në lansimin e një projekti për rritjen e kapaciteteve të Kosovës për luftimin e krimit të organizuar, Komisioneri për Zgjerim, Oliver Varhelyi, tregoi se vlera e investimeve nga viti 2021 dhe e mjeteve të mobilizuara nga BE-ja për Kosovën është afër 1 miliardë euro.

“Që nga viti 2021, veçse kemi ndarë 312 milionë euro grante këtij vendi dhe kemi mobilizuar 635 milionë euro për investime, përmes mjeteve tona, përmes planit ekonomik-investiv në Kosovë”.

Në mesin e këtyre mjeteve përfshihen më shumë se 62 milionë euro në kuadër të programit IPA III, të miratuara vitin e kaluar – për mjedis, energji të gjelbër, politika të përafrimit, të drejtat e njeriut, zhvillim socio-ekonomik etj.

Përtej fondeve IPA, dimrin që shkoi BE-ja i dha Kosovës donacion në vlerë 75 milionë euro për përballimin e krizës energjetike dhe për efiçiencë të energjisë.

Projekti më i madh me amerikanët, i nënshkruar vitin e kaluar, është ai me MCC-në në kuadër të programit “Compact”, prej nga Kosova përfiton donacionin në vlerë 202 milionë dollarë, për investime në akumulimin e energjisë elektrike.

Projekt tjetër i rëndësishëm është ai në vlerë 75 milionë euro, për parkun solar, bashkëpunim i Qeverisë dhe agjencisë amerikane USAID.

Pos këtyre, BE-ja dhe SHBA-ja janë të përfshirë edhe në projekte të nivelit lokal.

PËRGATITI: ARMAND HOTI 

Misionin e tij për ruajtjen e paqes në Kosovë e filloi në vitin 1999. Atë kohë, KFOR-i dislokoi 50.000 mijë trupa në Kosovë, ndërsa tani numëron mbi 4.200. Ndërkaq, vendet e vetme me mision paqeruajtës në Ballkanin Perëndimor janë Kosova dhe Bosnja. Sipas diplomatëve amerikanë, kjo ndodh pasi këto dy vende janë sfiduese në aspektin e pajtimeve etnike.

Me mandat të qartë që buron nga Rezoluta 1244, e cila mes tjerash e obligon KFOR-in për ruajtjen e paqes dhe rendit, në vitin 1999 në tokën kosovare dislokuan 50.000 trupa të KFOR-it.

Megjithatë, ndër vite numri i lartcekur pësoi rënie.

Referuar të dhënave të publikuara në faqen zyrtare të NATO-s, pas ardhjes së ushtarëve nga Turqia, si rezultat i tensioneve në veri, KFOR-i tani numëron mbi 4200 trupa në Kosovë.

Forcat e KFOR-it, me mision paqeruajtës, janë të vendosura në dy shtete në Ballkanin Perëndimor: Kosovë dhe Bosnjë e Hercegovinë.

Zëvendës-ndihmës-sekretari i Departamentit Amerikan të Shtetit, Gabriel Escobar, jep sqarimin se pse këto dy shtete vazhdojnë të kenë misione paqeruajtëse.

Trupat paqeruajtëse ndodhen si këtu, ashtu edhe në Bosnjë e Hercegovinë, dy vende që janë më sfidueset sa u përket pajtimeve etnike.

Ndërkaq, zona ku KFOR-i ka qenë më aktiv së fundmi, është veriu i Kosovës.

Gjatë protestave të fundit në tri komunat veriore të banuara me shumicë serbe, rreth 30 pjesëtarë të KFOR-it u lënduan pas përleshjeve që patën me protestues në Zveçan.