Author: E.R.

I dërguari i posaçëm i SHBA-së për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, ka komentuar situatën aktuale në rajon në prag të konferencës ndërkombëtare në Dubrovnik, duke iu referuar veçanërisht krizës mes Kosovës dhe Serbisë si dhe lëvizjeve të fundit të Milorad Dodikut në Republikën Serbe të Bosnje-Hercegovinës.

Duke komentuar situatën në Kosovë, zyrtari amerikan beson se zgjidhja më e mirë për daljen nga kriza është që Beogradi dhe Prishtina të pranojnë planin trepikësh të prezantuar nga Bashkimi Evropian.

“Ne kemi indikacione pozitive se presidenti serb, Aleksandar Vuçiq është i gatshëm ta pranojë, por kryeministri i Kosovës, Albin Kurti duhet të bindet pak më shumë”, tha ai, shkruan jutarnjilist.

“Shpresojmë që Kurti në një moment të përmbushë kërkesat evropiane dhe amerikane”, shtoi Escobar, raporton tportal.

I pyetur se cilat do të jenë pasojat nëse Serbia dhe Kosova nuk i plotësojnë kërkesat e bashkësisë ndërkombëtare për të deeskaluar situatën në veri të Kosovës, Escobar tha se të dyja vendet do të humbasin mundësi të shumta.

“Pasojat nuk janë masa ndëshkuese, por janë mundësi të humbura për të dyja vendet nëse refuzojnë propozimin për dalje nga kriza”, tha Escobar, duke shpjeguar se për Kosovën kjo do të thotë distancim nga partnerët ndërkombëtarë, ndërsa për Serbinë mos avancim drejt rrugës në Bashkimin Evropian.

“Partneriteti ynë me Kosovën është partneritet me popullin e Kosovës, jo me një parti apo figurë politike. Përkushtimi ynë ndaj KFOR-it dhe investimi në të ardhmen e Kosovës mbetet i fortë”, përfundoi Escobar.

Kujtojmë se Serbia dhe Kosova në muajin shkurt e pranuan Planin evropian për normalizimin e marrëdhënieve dhe në muajin mars në Ohër Aneksin për zbatimin e asaj marrëveshjeje.

Në tekstin e marrëveshjes thuhet se të dyja palët do të zhvillojnë “marrëdhënie normale, të fqinjësisë së mirë të bazuar në të drejta të barabarta”, se “do të njohin reciprokisht dokumentet dhe simbolet kombëtare, duke përfshirë pasaportat, diplomat, targat dhe vulat doganore” dhe se Serbia nuk do ta kundërshtojë anëtarësimin e Kosovës në asnjë organizatë ndërkombëtare.

Njohësit e fushës së drejtësisë, në Kosovë vonesën e dekretimit të Kryeprokurorit të shtetit nga ana e presidentes Vjosa Osmani, e lidhin me pritjen e vendimeve dhe parashtresave që kanë bërë kandidatët e tjerë që kanë marr pjesë në atë konkurs.

Ata theksojnë se është shumë e rëndësishme për shtetin që sa më parë të ketë Kryeprokurorin e rregullt dhe jo ushtrues detyre.

Gzim Shala, hulumtues në Institutin e Kosovës për Drejtësi (IKD), kanë thënë se në konkursin për Kryeprokuror të shtetit ka pasur mungesë të konsiderueshme të integritetit të procesit.

Sipas tij, në atë kohë kanë qenë se ky proces të kthehet në pikën zero dhe të mosrekomandohet asnjë kandidat për dekretim te presidentja.

“Raporti i Institutit të Kosovës për Drejtësi (IKD) dhe organizatave të tjera të shoqërisë civile theksonte mungesë të konsiderueshme të integritetit të procesit për përzgjedhjen e Kryeprokurorit të ri të shtetit dhe në atë kohë rekomandonin që procesi për Kryeprokurorin të shtetit të kthehet në pikën zero dhe të mos rekomandohet as një kandidatë për dekretim tekë presidentja. Ndër të tjera ishte edhe ndryshimi i rregullores në aspektet të caktuar të cilat sqarohen edhe në raport. Realisht tani më e pamë se Këshilli Prokurorial i Kosovës tentoj që pa konsultim publikë ta zhvilloj dhe ta miratoj rregulloren për përzgjedhjen e Kryeprokurorit”.

“Mirëpo që pas reagimit të IKD-së do të thotë u tërheq nga rendi i ditës dhe që mbetet do të thotë shpresojmë që në të ardhmen të zhvillohet një proces i konsultimit publik për këtë rregullore në mënyrë që e njëjta të jetë adekuate me legjislacione dhe me Kushtetutën dhe që të ketë mundësi që të nxjerr kandidatin me meritor në procesin për Kryeprokuror të shtetit”, tha ai.

Ai theksoi se sistemit Prokurorial i nevojitet një Kryeprokuror i zgjedhur në mënyrë të rregullt, por sipas tij, në këtë rast  është më e rëndësishme që emri i kryeprokurorit të dal nga një proces që nuk është i kontestuar.

“Realisht ligji ushtruesit të detyrës ja njehë të gjitha kompetencat që i ka edhe Kryeprokurori i shtetit, kjo është nëse mund të themi se cilat janë kompetencat ligjorë të ushtruesit të detyrës së Kryeprokurorit të shtetit. Mirëpo prapë se prapë sistemit Prokurorial i nevojitet një Kryeprokuror i rregullt i shtetit i zgjedhur në mënyrë të rregullt për shkak se ai e ka parasysh edhe vizionin për sistemin prokurorial”.

“Duhet ta kemi parasysh se para nevojës për zgjedhjen e një kryeprokurori të shtetit të zgjedhur në mënyrë të rregullt është e domosdoshme që emri i kryeprokurorit të dal nga një proces që nuk është i kontestuar, po flas për kreun e Prokurorit të shtetit, për një institucion kaq të rëndësishëm Kushtetues, një ndër pozitat bazë në sistemin e drejtësisë dhe që në as një rrethanë emri i kryeprokurorit të shtetit nuk guxon të dalë nga një proces me integritet të kontestuar”, tha ai.

Ai tha se mosdekretimi i Kryeprokurorit nga presidentja është bërë për shkak se ajo ka pritur vendime të ndryshme që kanë të bëjnë me procesin e përzgjedhjes.

“Realisht do të thotë që presidentja ka pritur për vendime të ndryshme deri sa është marr për të mos nxjerr një vendim për dekretimin e Kryeprokurorit të Shtetit dhe ndoshta është në vlerësimin e presidentes se si do të veproj për këtë çështje”.

Edhe profesori universitar, Mazllum Baraliu, ka thënë se vonesat në dekretimin e Kryeprokurorit nga presidentja janë duke u bërë për shkak të pritjes së vendimeve nga ankesat.

“Ajo është duke e pritur vendimin me që ka parashtresa të caktuara të disa nga kandidatët që kanë bashkëpjesëmarrje, kanë marr pjesë bashkë më kandidatin në fjalë për kryeprokuror, që të kryhen ato procedura. Njëra prej tyre është si duket edhe në Gjykatën Kushtetuese. Është për t’u çuditur dhe befasuar pse Gjykata Kushtetuese edhe pas po thuajse një viti nuk ka gjetur kohë që ta trajtoj atë çështje dhe ta jap mundësin që presidentja e vendit ta kryej funksionin e saj kushtetues”, tha ai.

Ai tha se në mungesë të Kryeprokurorit të shtetit, sipas vlerësimeve nga jashtë, ka rënë numri i hetimeve.

Sipas tij, KPK-ja dhe KGjK-ja  vendosin për çështje të caktuara, që mund të jenë në interesin e tyre apo të anëtareve të tyre dhe grupacioneve të caktuara.

“Nuk e di disponimin e tyre por unë mendoj që është evidente që tash për tash kemi një strukur të Këshillit Prokurorial të Kosovës (KPK), madje edhe të Këshillit Gjyqësor të Kosovës (KGjK). Sipas vrojtimeve, vlerësimeve nga jashtë që bëhen serioze të cila kanë një përmbyllje hermetike brenda vetës, vendosin për çështje të caktuara që mbase janë edhe në interesin e tyre, ose të anëtareve të tyre dhe grupacioneve të caktuara në prioritet dhe nepotizëm. Kanë krijuar, mbase një atmosferë që më tepër mund të quhet në teori dhe praktik si atmosferë e një institucioni të rëndësishëm korporative se sa që është atmosferë demokratike e cila me ligjin përkatës i rregullon marrëdhëniet në mesë anëtarëve të këtij grupi të rëndësishëm”.

“Kemi hetime më pak, kemi edhe parashkrime vjetërsim të lëndëve, kemi edhe epilogje të lëndëve të cilat kalojnë përmes prokurorive, prokuroria përpiqet të ja hedhë përgjegjësin gjykatës, gjykata gjykatës së Apelit, ajo gjykatës së lartë, në një rreth vicioz sillen lëndët dhe të drejtat e njerëzve nuk realizohen me vite të tëra”, tha ai.

Shërbimi Korrektues i Kosovës (ShKK), në dy vjetët e fundit ka parandaluar 120 raste të kontrabandës me narkotikë e gjëra tjera të ndaluara. Këtë e ka bërë të ditur për Ekonomia Online, zëvendësdrejtori i Përgjithshëm i këtij institucioni, Ismail Dibrani.

Ai thotë se krahas parandalimit të kontrabandës, ShKK-ja është larg shteteve evropiane sa i përket kësaj dukurie.

Dibrani thotë se në disa raste stafi korrektues është përfshirë në kontrabandë. Edhe në këtë aspekt, Dibrani ka thënë se 14 persona janë arrestuar.

“Realisht Shërbimi Korrektues i Kosovës ka shënuar në raport me parandalimin e kontrabandës në burgje. Vetëm dy vitet e fundit kemi mbi 120 raste të parandalimit të kontrabandës, të cilat janë adresuar edhe në institucionet përgjegjëse. Në rast se marrim vetëm marrim shifrat krahasuese në dy vitet e fundit ka parandalim më shumë se shumë vite më herët, jemi shumë larg shtete të Evropës e mos të flasim për rajonin. Ne po flasim për burgje dhe kontrabanda në burgje në asnjë rrethanë nuk mund të mendohet që të parandalohet sepse ka lloj-lloj formash përmes të cilave të dënuarit ose familjarë e tyre tentojnë të fusin brenda përfshi narkotikë, telefona e gjëra tjera të ndaluara”, thotë Dibrani

“Ka edhe raste kur stafi është i involvuar në këto dukuri, por siç jeni në dijeni edhe në këtë aspekt ne kemi shënuar rekord në raport me arrestimet dhe largimet nga puna. Vetëm dy vitet e fundit kemi mbi 14 raste të personave të cilët janë në ndalim, në burg dhe në procedura të ndjekjes. Po flasim për shifra rekord në raport me parandalimet, arrestimet dhe largimet nga puna të shërbyesve civil”, thotë tutje ai.

Dibrani ka folur edhe për marrëveshjen me Danimarkën, me ç’rast burgu i Gjilanit do të jetë në dispozicion të shtetit danez.

Ai thotë se kapacitetet në këtë institucion janë të mëdha, pasi Kosova numëron 1 700 të burgosur e të paraburgosur.

“Sot kur po flasim, i kemi 1 110 të dënuar dhe 600 të paraburgosur. Zakonisht kjo shifër varion 1 700-1800 persona që mbahen në institucionet korrektuese dhe të paraburgimit, ndërsa kapaciteti në institucionet tona, është 2 800, pra kemi mjaftueshëm shtretër të lirë për dallim prej shteteve tjera. Si rezultat i kësaj dhe vlerësimit të nivelit të trajtimit të personave që mbahen dhe rritjes së standarteve të larta evropiane, Danimarka ka bërë kërkesë për të marrë një burg me qira. Natyrisht në këtë burg do të punojnë edhe stafi jonë korrektues dhe përveç të mirave materiale që do t’i përfitojmë nga kjo marrëveshje, ne pritet të marrim edhe praktikat më të mira të shtetit danez, sepse në burgun e Gjilanit do të zbatohet rendi shtëpiak danez. Sigurisht që guvernatori do të jetë danez, por drejtori do të jetë kosovar, natyrisht edhe stafi korrektues nga Kosova”, u shpreh ai.

E sa i përket qirasë së burgut të Gjilanit, janë edhe disa kushte. Ai thotë se nuk do të ketë të burgosur me mbi 10 vite e as me rrezikshmëri të lartë.

“Në burgun e Gjilanit nuk do të ketë të persona të cilët janë të dënuar mbi 10 vite, nuk do të ketë të dënuar që janë me rrezikshmëri të lartë, pra do të jenë të dënuar me rrezikshmëri të mesme. Ju e dini që në burgjet e Kosovës kemi persona me rrezikshmëri shumë të lartë dhe rrezikshmëri të lartë, kështu që nuk ka asnjë lloj problemi sa i përket trajtimit të kësaj kategorie”, thotë ai.

Për fund, ai tha se stafi korrektues kosovar do t’i nënshtrohen trajnimeve dhe vizitës studimore në Danimarkë për t’i mësuar zbatimin e praktikave të rendit shtëpiak danez.

Dështimet e diplomacisë kosovare, janë si pasojë e mungesës së një strategjie të mirëfilltë dhe ngjarjet në veri të vendit, sipas partive opozitare. Ndërkaq mazhoranca e fajëson këtë të fundit për situatën aktuale me politikat e tyre.

Krahas dështimit për të siguruar njohje të reja, opozita kritika hedh edhe për mënyrën se si trajtohet Kosova në arenën ndërkombëtare. E nga Lëvizja Vetëvendosje, fajin ia hedhin opozitës për idenë e shkëmbimit të territoreve.

Deputeti i Partisë Demokratiket të Kosovës, Hajdar Beqa, kritikon institucionet për mungesë të përfaqësimit dinjitoz në arenën ndërkombëtare.

Kritika ka edhe ndaj Presidentes Osmani e kryediplomates Gërvalla, për të cilën thotë se më shumë është marrë me shkarkime.

“Sa i përket dështimit të diplomacisë, fatkeqësisht ne e kemi thënë se nuk kemi parë ndonjë strategji të Qeverisë aktuale për diplomaci e as në nivel të kryeministrit e as të ministres, por as në nivel të presidentes së vendit, andaj mendoj se është një mungesë totale e strategjisë dhe në të njëjtën kohë nuk kemi përfaqësime dinjitoze jashtë Republikës së Kosovës. Ne kemi parë që ministrja (Gërvalla) më shumë është marrë me disa shkarkime të përfaqësueseve diplomatik dhe nuk ka emëruar njerëz për t’i zëvendësuar ata”, thotë Beqa, teksa e sheh diplomacinë pa ministër të Jashtëm.

Beqa thotë se Qeveria fokusin kryesor e ka në veri të vendit, me ç’rast thotë se ato veprime po i ndërmerr për t’i mbuluar dështimet në arenën ndërkombëtare.

“Nuk kemi asnjë njohje deri më tani, nuk kemi as ndonjë premtim për të pasur një njohje të re, nuk kemi as një sukses në fushën e diplomacisë e as lobim për të avancuar Republikën e Kosovës dhe mendoj që në një far forme Kosova po funksionon sikur të mos kishte fare ministër të Jashtëm ose sikur ta kishin larguar nga strategjia e tyre apo nga projekti i tyre diplomacinë e jashtme. Tërë fokusimi i kësaj Qeverie, fatkeqësisht është në veri, përmes veriut duke bërë poenë ndoshta më shumë populiste po mundohen t’i mbulojnë dështimet tjera si në arenën ndërkombëtare si atë të brendshme, siç e kemi problemin me zhvillim ekonomik, ikjen e rinisë, papunësinë e kështu më radhë”, u shpreh Beqa.

Por shefja e deputetëve të Lëvizjes Vetëvendosje, Mimoza Kusari-Lila, fajtor për këtë situatë e bën opozitën. Thotë se me politikat e qeverive të kaluara, e kanë sjellë situatën aktuale në diplomaci.

Kritikë të veçantë i jep idesë së shkëmbimit të territoreve, për të cilën thotë se kanë Kosovën në këtë situatë.

Kusari-Lila kërkon që dështimet të mos i faturohen kësaj Qeverie, pasi sipas saj, deformimet siç e quan ajo në proceset e ndryshme të dialogut kanë prodhuar këtë rezultat.

“Në fakt opozita e ose pozita e djeshme duhet ta kuptojë dhe duhet ta pranojë se gabimi i tyre në raport me menaxhimin e procesit të dialogut në veçanti vitet 2017-16 ka qenë me gabime kardinale të cilat më vonë kanë prodhuar edhe këto efektet tjera të cilat çdo proces tjetër i integrimit të Kosovës është lidhur me procesin e dialogut, dhe kjo ka ardhur si rrjedhojë e një insistimi prej një projekti famëkeq shkëmbimi territoresh e deri te pastaj lidhja e secilit proces qoftë ai edhe teknik që ka qenë liberalizimi i vizave me procesin e dialogut, prandaj është e pakuptime tashmë të mendohet se kjo faturë duhet t’i mbetet qeverisë së fundit, në këtë rast Qeverisë Kurti kur dihet se devijimet dhe deformimet e procesit të dialogut i cili ka rezultuar në procesin e marrëdhënieve ndërkombëtare apo diplomacisë kosovare kanë filluar aso kohe por që tash me shumë mund e përpjekje të mëdha po mundohen të rehabilitohen, ndërsa në situatën aktuale me përpjekjen për shtrirjen e sovranitetit në veri e natyrisht ngritjen e rendit e ligjit atje tashmë kanë arritur në një pikë kritike që unë besoj se pas kësaj nuk mund të kemi më përkeqësim por duhet të kemi përmirësim të raporteve”.

E më kritikuese ndaj kësaj qeverisjeje, shprehet deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Rrezarta Krasniqi.

Ajo ka përmendur marrëveshjen e arritur në Uashington nga ish-kryeministri Avdullah Hoti, për të cilën u kritikua me të madhe nga Lëvizja Vetëvendosje.

“Ju e keni parë kur ish-kryeministri Hoti e patë bërë një marrëveshje për një vit moratorium për mosaplikim në organizata ndërkombëtare, si e kanë quajtur kryeministrin Hoti, ndërsa tash për dy vite ne nuk kemi asnjë njohje e asnjë anëtarësim në organizatat ndërkombëtare, pra kjo është shqetësuese. Do duhej që së paku ta kenë një strategji, mirëpo kjo Qeveri nuk ka pasur strategji e as platformë lidhur me politikën e jashtme”, u shpreh Krasniqi.