Author: E.R.

PËRGATITI: FATLUM JASHARI

Për shkak të sasisë së energjisë në formë obligimi për kthim, që e kishte marrë gjatë dimrit nga Shqipëria, Kosova këtë vit ka nisur me vonesë depozitat për dimër. Edhe pse është ende fillimi i sezonit kur Shqipëria ka nevojë për më shumë energji, sasia e depozitave nuk ka arritur as 10% të sasisë së përgjithshme, krahasuar me vitin e kaluar.

Kthimi i energjisë që Kosova e kishte marrë gjatë dimrit nga Shqipëria, nëpërmjet marrëveshjes për shkëmbime, pritet të ndikojë që sasia e depozitave këtë vit të jetë dukshëm me e ulët – sesa vitin e kaluar.

Si shkak i nevojës për import, dimrin që shkoi, Kosova harxhoi depozitat dhe u fut në obligime për kthim të energjisë ndaj Shqipërisë.

“Gjatë vitit 2022, KEK-u ka depozituar në KESH 226,330 MW. Ndërsa, ka pranuar nga KESH-i sasinë prej 135,965 MW. Gjatë muajve të dimrit kur në Kosovë konsumi ka shënuar ngritje, diferenca nga viti 2022 i është kthyer KEK-ut, si dhe KESH-i ka depozituar sasinë prej 91.094 MW”.

Pas kthimit të obligimeve, tashmë ka nisur depozitimi i energjisë në Shqipëri, që deri tani nuk arrin as 10% të vlerës së përgjithshme, krahasuar me vitin e kaluar.

“Tani kur Shqipëria ka nevojë, KEK-u ka filluar të depozitojë energji elektrike drejt KESH-it dhe deri më tani ka depozituar sasinë prej 21,714 MW dhe do të vazhdojë të depozitojë sa herë që ka teprica dhe KESH-i ka nevojë. Keni parasysh se shifrat e paraqitura janë dinamike dhe mund të ndryshojnë nga dita në ditë, posaçërisht tani në muajt e verës kur në Shqipëri konsumi shënon ngritje”.

Me sasinë aktuale të depozitave dhe me trendin aktual, pritet që Kosova të hyjë në dimër me ndjeshëm, më pak rezerva të energjisë dhe pa kapacitete të reja prodhuese të energjisë.

Me sasinë e depozituar në Shqipëri vitin e kaluar, të shfrytëzuar gjatë muajve të dimrit, ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, në raportimin e saj në Kuvend kishte thënë se janë kursyer rreth 50 milionë euro import.

Sipas marrëveshjes për shkëmbime energjetike, KEK-u dhe KESH-i ofrojnë ose pranojnë energji, vetëm kur njëra ka teprica dhe tjetra nevojë – dhe anasjelltas.

PËRGATITI: PRANVERA KRASNIQI 

Ministria e Shëndetësisë ka hapur konkurs për 25 inspektorë shëndetësorë. Por, sipas njohësve të kësaj fushe, ky konkurs do të hapej kohë më parë, pasi edhe numri i ankesave të pacientëve është i lartë.

Pas rikthimit për të tretën herë si ministër i Shëndetësisë, Arben Vitia, gjatë takimit të parë, të mbajtur në fillim të këtij viti, me anëtarët e Komisionit parlamentar për shëndetësi, ka dhënë premtime, të cilat u zotua se do t’i realizojë brenda këtij viti.

Vitia kishte thënë se brenda gjashtë muajve do të ketë rritje të numrit të inspektorëve shëndetësorë.

“Ministria e Financave ka ndarë buxhetin edhe për 42 inspektorë të rinj. Shumë shpejt do të shpallet konkursi për rekrutimin e tyre, rritja e numrit nënkupton edhe rritjen e shërbimeve cilësore për qytetarët e vendit.“

Ndonëse jo me shifrat e parapara si në premtime, disa ditë më parë u hap konkursi për 25 inspektorë të rinj.

Për njohësit e këtij lëmi, kjo shifër është shumë e ulët duke marrë parasysh numrin aktual të inspektorëve dhe ankesat e mëdha të pacientëve.

Besim Kodra nga Shoqata e Pacientëve, thotë se për shkak të mungesës së inspektorëve, shpeshherë ka pasur shkelje të të drejtave të pacientëve.

“Ankesat e vazhdueshme që vijnë në shoqatë tregojnë për shkelje të të drejtave të pacientëve, si nga institucionet shëndetësore, por edhe nivel të ulët të vetëdijes rreth të drejtave dhe përgjegjësive që kanë kujdesi shëndetësor ministria të ketë më shumë fushata dhe t’i perceptojë më mirë”.

Që të parandaloheshin shkeljet e tilla, gazetari i shëndetësisë, Bujar Vitia, thotë se numri i inspektorëve është dashur të rritej kohë më parë.

“Ministria e Shëndetësisë të ketë më shumë prioritet inspektimin, të kërkojë llogaridhënie, sepse kohëve të fundit është në gjumë, të ketë më shumë vëmendje për shërbimet që kryhen dhe të inspektimeve që neglizhohen nga inspektorati shëndetësor”.

Aktualisht në sistemin shëndetësor të vendit janë vetëm 12 inspektorë.

PËRGATITI: DRITON SADIKU  

2 vjet e 4 muaj në pushtet, Qeveria e kryeministrit Kurti nuk ka hapur asnjë konkurs për noter të rinj. Në mandatin e parë, Ministria e Drejtësisë kishte anuluar një konkurs nën dyshime për parregullsi. Ministria e Drejtësisë nuk ka treguar se çfarëdo të bëhet me konkursin e fundit që ishte anuluar, vendim të cilin e kishte rrëzuar pastaj edhe Gjykata Kushtetuese. Juristët thotë se Ministria duhet t’i përfillë vendimet e gjykatës.

Që nga ardhja në pushtet, Ministria e Drejtësisë nuk ka hapur konkurse për noter të rinj, ndonëse janë plot 17 komuna që nuk e kanë asnjë noter.

Madje, janë bërë rreth 3 vjet e gjysmë nga kur ministrja Albulena Haxhiu, gjatë mandatit të parë në Qeverinë Kurti 1, kishte anuluar konkursin për noter nën dyshimet për parregullsi, nuk ka pasur lëvizje në shtimin e numrit të noterëve.

Megjithatë, Ministria e Drejtësisë tha për ATV-në se në vjeshtën e këtij viti do të mbahet provimi i noterisë që do t’i hapë rrugë konkursit për noter të rinj.

“Ministrja e Drejtësisë ka emëruar Komisionin për Dhënien e Provimit të Noterisë. Ky Komision është duke punuar në krijimin e parakushteve të nevojshme për mbarëvajtjen e Provimit të Noterisë dhe, së shpejti, do të organizojë provimin që ka për qëllim rritjen e konkurrencës dhe cilësisë. Pas Provimit të Noterisë, Ministria e Drejtësisë do të shpallë konkurs për emërimin e noterëve, me të cilin do t’u jepet mundësia kandidatëve që kanë dhënë Provimin e Noterisë të kandidojnë për t’u emëruar noterë. Përmes këtij procesi, Ministria e Drejtësisë do të zgjidhë problemin e mungesës së numrit të nevojshëm të noterëve dhe, sidomos, komunave pa noterë.”

Mirëpo, nuk treguan se çfarë do të bëhet me konkursin që e kishin anuluar në shkurt të 2020-tës, vendim ky i cili ishte anuluar më pas nga gjykata, me arsyetimin se nuk ka gjetur prova se e paditura, qoftë në procedurë administrative ose edhe para gjykatës ka vërtetuar se Komisioni për Dhënien e Provimit për Noterinë ka cenuar parimin e ligjshmërisë.

Kësisoj nga Instituti i Kosovës për Drejtësi, thonë se Ministria nuk mund të mos i përfillë vendimet e Kushtetueses.

“Gjykata në rastin konkret e ka anuluar vendimin e Ministrisë së Drejtësisë për anulimin e konkursit në fjalë dhe në këtë drejtim ajo çfarë mund të themi është se është obligative për Ministrinë e Drejtësisë, që të zbatohet vendimi i gjykatës pa marrë parasysh se cilat janë veprimet e tjera në drejtim të zgjedhjes së noterëve të rinj, asnjë proces i ri, qoftë proces brenda ministrisë së drejtësisë, qoftë ndonjë proces plotësues apo diçka tjetër, nuk mund të shkojë në dëm dhe ta amnistojë Ministrinë e Drejtësisë nga obligimi për ta zbatuar vendimin e gjykatës”.  

Në fakt, në tërë vendin aktualisht aktiv janë vetëm 50 noterë. Përveç 17 komunave që s’e kanë asnjë, 10 të tjera operojnë me vetëm nga një noter.

Përveç kryeqytetit që numëron 13 dhe Prizreni e Gjilani nga 4, komunat e tjera operojnë me më pak se 3 noterë.

PËRGATITI: ARIAN HAJDARAJ

Njohës të ekonomisë konsiderojnë se ka shpërputhje në mes të Ligjit për pagë minimale dhe atij të Pagës në Sektorin Publik. Kjo sipas tyre konstatohet tek pozicionet që ka koeficienti 2, apo përkthyer në të holla, ata që kanë pagë 210 euro. Megjithatë, vlerësojnë se kjo duhet dhe mund të përmirësohet.

Deputetët të enjten vendosën që më të mos ketë pagë nën 264 euro. Por, në Ligjin për Pagat në sektorin Publik, të cilat janë të caktuara me koeficiente, ekzistojnë paga me koeficient 2: siç janë ato të kadetëve të FKS-së, Policisë e Doganës.

Meqenëse koeficienti ka vlerën 105 euro, kur përkthehet në shumë monetare, pagat e lartëpërmendura nuk i kalojnë 210 eurot, apo për 54 euro nuk e arrijnë pagën minimale.

Këtë, njohës të ekonomisë e konsiderojnë si mospërputhje mes ligjit të pagës minimale dhe atij të pagës në sektorin publik.

“Kur flasim për pagat e rektutëve konsideroj se iu ka ikur si rezultat I inercionit dhe I ngutjes. Ose duhet të specifikohet si kategori në formë të bursës. Por nëse flasim për pagë minimale, dhe e kanë vendos vet, kjo bie ndesh me atë që e kanë votu vet.

“Koeficientin e kemi 105 euro, derisa kemi pozicione me koeficient 2. Kjo nënkupton që ky ligj bie ndesh me ligjin e pagën minimale.

Sipas Safet Gërxhaliut mospërputhja duhet të rishikohet edhe njëherë me qëllim të përmirësimit.

“Besoj që me kalimin e kohës duhet të ketë rishikim. A duhet të ndryshohet dicka në Ligjin e Pagave të Sektorit public, apo ligji I pagës minimale do jetë sërish viktimë…”

Ndërhyrjen në ndonjërin prej ligjeve e konsideron të nevojshme edhe ekonomisti, Mustafë Kadriaj.

“Dallimin që e kanë bë te kjo kategori e vlerësoj të pakuptimtë. Andaj, pres reflektim te shumica parlamentare, të cilët neës e shohin si gabim, të reflektojnë, dhe ta specifikojnë përmes një akenksi.

Sipas Ligjit për Pagat në Sektorin Publik, Presidentja ka koeficientin 18 që është më I larti, përkthyer në të holla, Vjosa Osmani do marrë pagë hiç më pak se 1890 euro.

PËRGATITI: ARTON HAMITI 

Kryeministri Albin Kurti dhe ministri i Bujqësisë Faton Peci, hapen fushatën e korrje-shirjeve në Lipjan. Nga aty, përgëzuan fermerët për punën e bërë teksa premtuan përkrahje te vazhdueshme.

Për disa minuta, eskortën e zëvendësoi me kombajnë. Madje e drejtoi vet.

Kështu, kryeministri Albin Kurti se bashku me ministrin e Bujqësisë, Faton Peci hapen fushatën e korrje-shirjeve në Komunën e Lipjanit.

Nga fshati Suhodoll, Kurti përgëzoi fermerët, teksa tha se fal tyre “kemi bukën tonë në sofrën tonë nga toka jonë”.

“Kishim kënaqësinë që bashkë me ministrin të jemi në këto kombajnat për korrjen e grurit, me ç’rast jemi shumë të lumtur që kemi një verë të jashtëzakonshme sa i përket edhe punës edhe produktit.”

Ndërkaq, ministri i Bujqësisë siguroi se me përkrahjen e Qeverisë, Kosova do të arrijë të mbulojë nevojat bazike me grurë.

“Vetëm për të mbjellat me grurë janë 66 mijë hektarë në gjithë Republikën. Fermeri i Kosovës është më i përkrahuri në rajon, gjitha reformat që i kemi marrë për procedurat, legjislacionin, menaxhimin e financave nuk do të ishin të mundura pa përkrahjen e Qeverisë dhe kryeministrit të vendit”

Fermeri Valbon Vehapi pret rendiment te kënaqshëm nga korrja e grurit.

“Ne sot kemi filluar me korrje, fillimi është i mirë, rendimenti do të jetë i kënaqshëm. Kemi sasi të madhe të autokombajave. Besojmë që rrafshi i Kosovës brenda 3-4 ditëve do ta përfundojë korrjen, pastaj do të nisim me Gollakun”

Gruri është lëndë e parë për prodhimin e miellit dhe si i tillë konsiderohet produkt strategjik për sigurinë kombëtare.

Megjithatë për sigurimin e tij, Kosova varet shumë nga importi. Kryesisht, gruri importohet nga Serbia Kroacia, Austria dhe Maqedonia e Veriut.

PËRGATITI: BENITA ZENELI 

Para më shumë se një muaji, projektligji për pensionim të parakohshëm të zyrtarëve policorë nuk arriti t’i marrë votat e mjaftueshme në Kuvend. Ndaj, derisa mosha mesatare e policisë ka arritur në 48 vjet, po kërkohet që ky projektligj të jetë sa më parë në agjendë.

Mosha mesatare e zyrtarëve policorë ka arritur në 48 vjet. Përveç kësaj, afër 600 pjesëtarë të policisë kanë sëmundje kronike.

Kështu, Ligji për Pensionim, i cili do të mund ta rregullonte mundësinë që zyrtarët policorë të pensionohen në moshën 55-vjeçare, po vazhdon të konsiderohet më se i nevojshëm.

“Kjo është kërkuar gati qe 8 vjet. Është shumë i nevojshëm. Detyrat e policisë së Kosovës janë të komplikuara, në vazhdimësi kemi bërë këtë kërkesë. Jemi policia më e vjetër.”

Ndërkohë, projektligji për pension të parakohshëm, para më shumë se një muaji, nuk i ka marrë votat e mjaftueshme për miratim në Kuvend.

Partia Demokratike e Kosovës, që është iniciuese e këtij projektligji, thotë se do të insistojë që ai të jetë sërish në agjendë.

“Ju e dini që ka qenë në programin legjislativ 2021, por është tërhequr, në vitin 2022 e tash në 2023 nuk është, nuk besoj që do të jetë as në vitin 2024, por ne do të insistojmë me patjetër që të jetë në agjendën e Qeverisë. Ne jemi edhe në konsultime me partinë dhe do të bëjmë përpjekje që ta sjellim sërish në Kuvend dhe ta kalojmë.”

Ndërkohë, në rast të miratimit, përmes këtij ligji do të rregulloheshin dhe do të përcaktoheshin kushtet dhe kriteret për garantimin e pensioneve, llojet dhe kategorizimin e pensioneve për zyrtarët policorë.

PËRGATITI: DONISA FAZLIU

Komuna e Prishtinës, në fund të muajit maj, ka bërë vendosjen e 29 shportave të mbeturinave në sheshet e kryeqytetit. Sipas qytetarëve, këto shporta dalin të jenë të papërshtatshme për shkak të formës për hedhjen e mbeturinave.

U vendosën në fund të muajit maj, duke u zëvendësuar me shportat e vjetra.

Por, shportat e “metropoleve botërore”, në kryeqytet, rezulton të jenë jo adekuate, për shkak të formës së papërshtatshme, për hedhjen e mbeturinave.

Mirëpo në kohën e vendosjes së tyre, drejtori i Shërbimeve Publike, Ilirik Musliu, ka thënë se qëllimi i tyre po ashtu është mbrojtja e ambientit. (posti i Ilirikut)

Sipas qytetarëve, këto shporta do të duhej të kishin një projektim tjetër.

Por ka edhe prej tyre, që thonë se vendosja e këtyre shportave ka ndikuar në të mirën e ambientit.

Në fund të muajit maj, Komuna e Prishtinës ka bërë vendosjen e 29 shportave të mbeturinave në kryeqytet.

Përveç në sheshet kryesore, shporta të tilla pritet të vendosen në të gjitha sheshet dhe parqet e kryeqytetit.