Author: ATVLive

Analistët politikë në vend formimin e Asociacionit po e shohin si çelësin e rikuperimit të marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara të Amerikës (ShBA) dhe Bashkimin Evropian (BE), raporton Ekonomia Online.

Ndonëse vlerësojnë se një gjë e tillë nuk mund të ndoshta shumë shpejt dhe se duhet kohë e përpjekje e vazhdueshme.

Profesori universitar Dritëro Arifi, i tha Ekonomia Online se rikuperimi i marrëdhënieve me Amerikën e BE-në mund të bëhet vetëm me formimin e Asociacionit, sipas tij, për këtë duhet një vullnet politikë për ta bërë këtë.

“Mundemi me çdo kryeministret tjetër nëse elita politike në Kosovë e ka një qëndrim të definuar për çështjen e marrëveshjes se Ohrit, prandaj ende nuk kemi qëndrim të definuar a dëshirojmë apo nuk dëshirojmë ta bëjmë Asociacionin”.

“Këtu është problemi i vetëm i Kosovës, të tjerat janë pasoj, të tjerat nuk janë problem i Kosovës janë problem të cilat perëndimi nuk po e ka një gjuhë që ta zgjidhë problemin e Kosovës. Po Kosova e ka veç një obligim me e formuar Asociacioni, nëse dëshirojmë me e formua, por kjo varet nga vullneti politik i elitës politike. Pra nëse ka vullnet Kosova i rikuperon të gjitha problemet që i ka sidomos me ShBA dhe BE-në”, tha ai.

Ai theksoi se serbët në Kosovë kanë të drejta më së shumti në Evropë dhe që ato i keqpërdor.

“Absolutisht është problemi kryesor, sepse nuk ka pakicë e cila i ka të gjitha këto të drejta dhe i keqpërdorë. Pra është i vetmi vend në Evropë që edhe ka drejta më shumë edhe keqpërdoren”, tha Arifi për EO.

Analisti politik, Arbonr Sadiku, tha se ka pasur një qarje të raporteve ndërkombëtare midis Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

“Është e vërtet që kemi pasur një qarje të raporteve ndërkombëtare midis Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, për faktin që Kosova në një farë forme besimin e dhënë nga ShBA e ka marr si të mirëqene dhe si një shabllon, i cili do të vazhdoj në vazhdimësi pavarësisht veprimeve tona të brendshme që reflektojnë në politikën e jashtme dhe në politikën ndërkombëtare”.

“Kjo u pa që ka qenë një perceptim i gabuar sepse ShBA nuk kanë më asnjë vend, raporte miqësore të përhershëm, por kanë më tepër realizim të interesave qoftë politikës ndërkombëtare, qoftë edhe të rajonit të Ballkanit Perëndimorë”, tha ai.

Ai tha se rikuperimi i marrëdhënieve nuk do të jetë i menjëhershëm, por sipas tij, së paku duhet të plotësohen kërkesat e ShBA-së e BE-së që të paktën Kosova të mos dëmtohet edhe më shumë.

“Ajo që vërehet deri më tani është që ka pasur një dëm ai është shkaktuar nga vetë Kosova, rikuperimi i tyre do të mund të behej jo i menjëhershëm po së paku që të arrihej një marrëveshje për këto tri pikat që i ka kërkuar bashkësia ndërkombëtare”.

“Praktikisht unë mendoj që Kurti do ta ketë të vështirë që t’i rikuperoj dhe ta fitoj besimin e menjëhershme të ShBA-ve, por në rast se arrin një marrëveshje konsideroj që të paktën Kosova nuk do të arrij që të dëmtohet më masën e caktuar”, tha ai.

Ish drejtori i Policë së Kosovës, Rashit Qalaj po thotë se katër kryetarët e komunave veriore nuk ka nevojë që të dorëhiqen, ngase janë zgjedhur nga një proces i rregullt zgjedhor.

Ai i tha Ekonomia Online se ndonëse në zgjedhje kanë marrë pjesë numër i vogël i votuesve, procesi ka qenë legal.

Por ai thotë se nga veprimet jo të qëlluara dhe të argumentuara kriminelët në veri kanë marrë krahë dhe nuk po i frikësohen Njësisë Speciale të Policisë. Madje thotë se për këtë shkak po krijohet një lloj anarki në atë pjesë të vendit.

“Unë personalisht mendoj që nuk ka nevojë që kryetarët të dorëhiqen, ata janë zgjedhur, një proces që ka qenë i rregullt. Tash numri i vogël i votuesve është e vërtet që është, mirëpo kanë votuar ata që kanë dashur të votojnë. Pjesa dërmuese në mënyrë vetanake apo nën kërcënimin e presidentit të Serbisë dhe krejt aparaturës shtetërore të Serbisë i kanë bojkotuar zgjedhjet dhe e kanë pasur shansin që të participojnë dhe të marrin pjesë në zgjedhje, po ashtu nën dirigjimin e Listës Serbe dhe unë mendoj që është dashur që kryetarët të funksionojnë, mirëpo pas kësaj situate ne duhet të jemi shumë të kujdesshëm, të kontribuojmë në paqe të kontribuojmë në uljen e tensioneve atje”.

“Është një rrezik mjaftë i madh, ka një kohë që bandat kriminale atje kanë marrë krahë për shkak të veprimeve jo të qëlluara të argumentuara të Qeverisë, realisht që nga shatori i vitit 2021 kemi pasur veprime jo të menduar mirë të Qeverisë dhe në momenti kur është dashur që të merret venim i prerë për reagim ka munguar dhe kështu ka bërë që bandat kriminale realisht kanë arritur që mos të frikohen nga Njësia Speciale dhe të krijojnë një lloj anarki në atë pjesë në vendin tonë”.

Kryetarët e komunave në veri sipas tij, nuk e kanë ditur se ku po shkojnë ditën që janë dërgua në zyrat e tyre. Këtë ai e quan veprim të papranueshëm, duke shtuar se fillimisht është dashur që të konsultohet spektri politik e bashkësia ndërkombëtare, raporton EO.

“Në fakt ka qenë deklaratë e tyre që ata janë thirrur dhe janë dërguar atje dhe nuk e kanë ditur paraprakisht që ku po shkojnë, këto janë deklarata e dy kryetarëve të PDK-së. Mendoj që është veprim i papranueshëm ata ishin dashtë të jenë të përgatitur dhe ta dinin se ku do të shkoni ajo ka ndodhur dhe ju e shihni pasojat që i kemi si vend për shkak të atyre veprimeve”.

“Fillimisht ne i patëm zgjedhjet atje, legale me legjitimet jo te plotë dhe ju e dini që ekzistojnë një periudhë kohore që të kryhen të gjitha procedura që të bëhet betimi i kryetarëve dhe pastaj me një situatë normale në një vend normal vendi i punës së kryetarit do të duhej të ishte në ndërtesat e Komunave, mirëpo në rrethanat në të cilat po jetojmë realisht veprimi i Qeverisë ka qenë veprim i ngutshëm, meqenëse është dashur që të konsultohet me spektrin politik e pastaj edhe me partnerët dhe të gjendet një zgjidhje e pranueshëm dhe që do të ndikonte në tensionimin e situatës edhe të tensionuar”.

Presidenti i Malit të Zi, Jakov Milatoviq, vlerëson se për të qetësuar situatën në Kosovë është e nevojshme të zhvillohen zgjedhje të reja në veri dhe të themelohet Asociacioni i Komunave Serbe.

Milatoviq, në një intervistë për gazetën austriake “Der Standard”, ka dënuar sulmin ndaj ushtarëve të KFOR-it.

“Sulmi ndaj ushtarëve të KFOR-it është absolutisht i papranueshëm. Në fund të fundit, këta ushtarë kanë bërë një punë mjaft të mirë në mbrojtjen e një pjese të trashëgimisë së Kishës Ortodokse Serbe në Kosovë” ka theksuar Milatoviq.

“Për të përmirësuar situatën, duhet të mbahen zgjedhje të reja në komunat veriore të Kosovës dhe Kosova duhet të themelojë Asociacionin”, ka shtuar ai.

I pyetur se çfarë duhet të bëhet fillimisht, ai është përgjigjur se fillimisht zgjedhjet duhet të mbahen në veri të Kosovës.

I pyetur nëse serbët do të marrin pjesë në to, Milatoviq deklaroi se veriu duhet të shkojnë në zgjedhje.

“Duhet, sepse duhen dy për tango”, theksoi ai.

Luke Coffey një bashkëpuntor i lartë në Institutin Hudson dhe analist me përvojë sai përket sigurisë dhe politikës së jashtme ka shkruar lidhur me ngjarjet e fundit në veri të Republikës së Kosovës dhe rezultatin që sipas tij ka prodhuar gjithë ajo që ka ndodhur.

Coffey thotë se dhuna që shpërtheu në veri të Kosovës më 29 maj, prodhoi trupa të NATO-s të lënduar, Kosovën e ka dobësuar dhe komunitetin transatlatnik e ka ndarë.

Ai tutje thotë se nga ajo që ka ndodhur në veri të vendit, Serbia është trimëruar dhe Rusia është fuqizuar.

“Përleshjet lanë trupat e NATO-s të plagosur, Serbia u trimërua, Kosova u dobësua, Rusia u fuqizua dhe komuniteti transatlantik u nda”, ka shkruar Coffey.

Coffey thekson se Ballkani vazhdon të mbetet një zonë destabiliteti që politikbërësit nuk duhet ta injorojnë.

Ai kujton konfliktet e ndodhura pas përfundimit të Luftës së Ftohtë dhe shpërbërjen e Jugosllavisë, konflikte që thotë se u vunë nën kontroll vetëm pas ndërhyrjes së jashtme ushtarake.

Anëtari i Institutit Hudson thotë se situate vazhdon të mbetet e brishtë dhe se ngjarjet në Kosovë e tregojnë një gjë të tillë.

Vendet e Bashkimit Evropian më në fund kanë arritur (pothuajse) të pamundurën: një marrëveshjeje për migracionin.

Të enjten vonë, 21 vende të BE-së realizuan atë që ata e përshëndetën si një marrëveshje “historike” për të riformuar – për herë të parë në vite – se si kontinenti përpunon dhe zhvendos azilkërkuesit.

Nëse pakti arrin përmes negociatave përfundimtare me Parlamentin Evropian, ai mund të ndryshojë fytyrën e migracionit evropian.

Qëllimi kryesor: pengimi i refugjatëve ilegalë të hyjnë në territorin e Bashkimit Evropian.

Kërkesat për azil do t’i nënshtrohen një procesi të përshpejtuar për të lehtësuar kthimin në vendin e origjinës ose në vendin tranzit.

I gjithë procesi (ekzaminimi dhe referimi) duhet të zgjasë maksimumi gjashtë muaj.

Këto procedura në kufijtë e jashtëm do të zbatohen për emigrantët nga vendet me norma pranimi refugjatësh nën 20%, si Turqia, India, Tunizia, Serbia apo Shqipëria.

Megjithatë, azilkërkuesit nga, për shembull, Siria, Afganistani ose Sudani do të kenë të drejtën e një procedure të rregullt.

Kështu mbetet i diskutueshëm “koncepti i një vendi të tretë të sigurtë”.

Me fjalë të thjeshta marrëveshja dikton mundësinë e kthimit të migrantëve – kërkesat e të cilëve për azil konsideroheshin të papranueshme – në vendet e treta të konsideruara “të sigurta” si Tunizia apo Shqipëria.

Pra në këto vende, do të ketë jo vetëm kthime të shtetasve të tyre që nuk i plotësojnë kushtet – por dhe të atyre që e kanë përdorur për kalim tranzit.

Marrëveshja parashikon krijimin e 30 mijë vendeve në të gjithë BE-në për këtë proces, me synimin për të akomoduar 120 mijë emigrantë në vit.

Konventa vendos solidaritet të detyrueshëm por fleksibël ndërmjet shteteve anëtare në kujdesin e azilkërkuesve.

Vendet do të jenë të detyruara të marrin një numër të caktuar aplikantësh që vijnë në një vend të BE-së me presion migrantësh, ose, në rast të dështimit, të japin një kontribut financiar.

Priten të paktën 30 mijë zhvendosje vjetore të azilkërkuesve dhe është vendosur një kompensim ekonomik prej 20 mijë eurosh për çdo azilkërkues.

Polonia dhe Hungaria, vende që refuzuan të pranonin kuota për azilkërkuesit gjatë krizës së vitit 2015, votuan kundër marrëveshjes.

Kryeministri hungarez, Viktor Orban, e quajti këtë “të papranueshme”.

Mbështetësit po e përshëndesin marrëveshjen si një terren krijues, duke ofruar ndihmë për shtetet kufitare pa i detyruar në fakt vendet e tjera të pranojnë azilkërkuesit.

Por avokatët e migracionit shqetësohen se zgjerimi i kontrolleve të azilit në kufi thjesht do të shtojë numrin e qendrave të ndalimit ku njerëzit do të qëndrojnë për muaj të tërë.

Teksti aktual ligjor nuk është publikuar ende.

Sipas marrëveshjes, sistemi i ri i azilit të BE-së do të përmbajë dy rrugë: një procedurë më të rreptë azili të kryer pikërisht në kufi, e cila mund të përfshijë një periudhë të shkurtër ndalimi, dhe një proces tjetër, më lejues.

Ekzaminimi paraprak do të përcaktonte se ku shkon çdo person.

Besimi i përhapur në mesin e atyre që janë përfshirë në bisedime është se Italia do të përdorte klauzolën për të dërguar azilkërkuesit e refuzuar në Tunizi, e cila është bërë një stacion popullor rrugor për ata që shkojnë në Evropë.

Zyrtarisht, një migrant duhet të ketë “qëndruar” në një vend, ose të ketë familje atje, në mënyrë që të dërgohet në atë vend.

A do t’i zhvendoste marrëveshja emigrantët nëpër Evropë?

Po, por jo kudo.

Për vite me radhë, debati bipolar në Evropë ishte midis atyre si Italia, e cila kërkonte “zhvendosje të detyrueshme” të emigrantëve në të gjithë BE-në dhe vendeve si Polonia dhe Hungaria, të cilat kategorikisht e refuzuan sugjerimin.

Vendi i arritjes së marrëveshjes është një zgjidhje klasike e Brukselit që është quajtur “solidaritet i detyrueshëm”.

Klauzola po lexohet si një mënyrë që BE-ja në thelb t’u japë para vendeve si Tunizia – një ndjenjë që u forcua vetëm kur Komisioni njoftoi se presidentja, Ursula von der Leyen, do të vizitonte Tunizinë me lideren italiane, Giorgia Meloni, dhe kryeministrin holandez, Mark Rutte.

Edhe ky kompromis i ka shkaktuar shqetësim disa vendeve, me zyrtarët polakë që tashmë kërcënojnë se do të bojkotojnë pagesat e kërkuara – përpos refuzimit të çdo personi shtesë, duke pasur parasysh 1 milion refugjatët ukrainas që vendi po pret.

Ç’pritet më tej?
Çdo negociatë e BE-së është bizantine dhe me shumë nivele. Kjo nuk do të jetë ndryshe.

Ndërsa vendet e BE-së tani kanë mbështetje të mjaftueshme për marrëveshjen, ata ende duhet të merren me Parlamentin.

Tashmë, shumë nga e majta kanë ngritur shqetësime në lidhje me procedurën kufitare të reagimit, për të cilën ata pretendojnë se thjesht mund të krijojë më shumë qendra ndalimi përgjatë skajit të BE-së.

Ka gjithashtu zhgënjime për politikën e zgjeruar të kthimit dhe perspektivën e thjesht pagimit të vendeve jashtë për të marrë më shumë përgjegjësi.

Megjithatë, marrëveshja shihet si shansi më i mirë i BE-së për të riparuar procedurën e saj të çalë të azilit dhe për t’i shpërndarë migrantët në mënyrë më të barabartë në të gjithë kontinentin që nga viti 2016, kur lufta siriane nxiti një turmë refugjatësh që kërkonin strehim në Evropë.

Siç është tani, marrëveshja e kësaj jave e vendos BE-në në rrugën e duhur për të finalizuar të gjithë paketën përpara zgjedhjeve evropiane në qershorin e ardhshëm.

Marrëveshje ose jo marrëveshje – prisni që të jetë një çështje zgjedhore.

Situata në veri të Kosovës, e cila eskaloi deri në dhunë në fund të muajit të kaluar, ka marrë vëmendjen botërore.

Veç përplasjeve në distancë mes liderëve shtetërorë të Kosovës dhe atyre të Serbisë, reagime ka pasur edhe nga bashkësia ndërkombëtare, e cila në masë të madhe ka qenë kritike ndaj qasjes së Kosovës, gjegjësisht të qeverisë Kurti, ndaj këtij problemi.

Në këtë mes ka reaguar edhe ambasadori rus në Beograd, Aleksandar Botsan-Kharchenko, i cili për RT Balkan, një operacion shtetëror rus i medias, tha se “qëllimi i Perëndimit është të ndryshojë politikën e Serbisë” – një mesazh që shkoi në veshët e nacionalistëve serbë që e shohin Rusinë si mbrojtës i tyre dhe urrejnë Shtetet e Bashkuara për shkak të fushatës së bombardimeve të NATO-s në vitin 1999 gjatë luftës mbi Kosovën, raporton “The New York Times”.

Një studim i kohëve të fundit nga “Demostat”, një grup kërkimor, zbuloi se vetëm 3 për qind e serbëve thanë se admironin Shtetet e Bashkuara dhe dëshironin marrëdhënie të mira me të, në kontrast me 22 për qind që mendonin kështu për Rusinë. Në të njëjtën kohë, 32 për qind favorizuan Bashkimin Evropian dhe vendet skandinave, duke treguar se mbështetja për Rusinë, megjithëse e fortë, mbetet prapa asaj për Perëndimin në përgjithësi.

Mirëpo, ajo që ambasadori rus e paraqiti si një komplot perëndimor për të nxitur telashe në Kosovë dhe për të rrëzuar zotin Vuçiq, shihet pikërisht si e kundërta nga shumica e ekspertëve dhe gjithashtu nga protestuesit.

Kosova, tha Çedomir Çupiq, një profesor i shkencave politike në Universitetin e Beogradit, “është tashmë e humbur” sepse nuk ka asnjë mundësi reale që Serbia të marrë mbrapsht dhe të sundojë më shumë se një milion shqiptarë etnikë të padurueshëm. Por për Rusinë, tha ai, pasionet e brendshme që ajo gjeneron ende janë një dhuratë nga perëndia për Moskën – një “kruajtëse dhëmbësh që ajo mund ta përdorë gjithmonë për t’i bërë SHBA-në dhe Evropën të ndihen nervozë”.

Dhuna në Kosovë ka dhënë gjithashtu një lajm të rrallë të mirë për zotin Vuçiq, duke luajtur rolin e të fortit si mbrojtës i interesave serbe, ndërsa ai përpiqet të qetësojë protestat në rrugët e Beogradit.

NYT shkruan më tej se situata ka acaruar Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian, të cilët prej kohësh janë përpjekur të ulin temperaturën dhe të ndërmjetësojnë një zgjidhje për Kosovën. Ata dënuan me terma jashtëzakonisht të ashpër dislokimin e forcave të sigurisë në veri të Kosovës nga z. Kurti, kryeministri kosovar.