Shefi i EULEX-it, Giovani Pietro Barbano, ka dhënë një intervistë pas takimit me komandantin e KFOR-it dhe drejtorin e Policisë së Kosovës lidhur me situatën në veri dhe fillimin e largimit të policisë nga objektet e komunave atje, duke konsideruar se prania e policisë speciale në veri është reduktuar dukshëm.
Ai ka thënë se EULEX e ka mirëpritur lajmin për reduktimin e policisë në veri të vendit.
“Misioni e mirëpriti njoftimin e policisë së Kosovës dhe autoriteteve të Kosovës për reduktimin e pranisë policore pranë objekteve komunale në veri të Kosovës për 25 për qind dhe ne presim që të ndihmojmë në uljen e mëtutjeshme të kësaj prezence edhe për 25 për qind të tjera. Barbano në një intervistë për Euronews Serbia.
Ai konsideron se procesi ka filluar.
“Aktualisht jemi të angazhuar me Policinë e Kosovës dhe KFOR-in për të përcaktuar aspektet teknike të modaliteteve me të cilat do të kryhen këto vlerësime të sigurisë. Por ne mund të konsiderojmë se procesi ka filluar”, thekson ai, duke shtuar se “ka janë tregues të mirë”.
I pyetur nëse plani evropian nënkupton tërheqjen e plotë të forcave speciale nga veriu i Kosovës, Barbano përgjigjet:
“Sipas vlerësimit tonë, prania e Policisë Speciale të Kosovës në veri është zvogëluar jashtëzakonisht dhe ky ishte hapi i parë i ndërmarrë nga autoritetet në Prishtinë. EULEX-i ka shtuar praninë edhe në veri – tani keni patrullat e dukshme që synojnë plotësoni boshllëkun e krijuar pas shkarkimit të policëve serbë nga puna në fund të majit 2023”.
Barbano thotë se vlerësimi i tanishëm i EULEX-it është se situata është “shumë më stabile dhe paqësore”, prandaj vazhdon ta monitorojë situatën.
Tutje ai është shprehur se EULEX-i është i përkushtuar për respektimin e të drejtave të njeriut të të gjithë qytetarëve dhe i monitoron me kujdes rastet më të ndjeshme, veçanërisht në veri – por jo vetëm atje.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës, tetë vjet më parë, pikërisht më 3 gusht 2015 kanë votuar pro ndryshimit të amendamentit kushtetues, që i hapi rrugë themelimit të Gjykatës Speciale.
Ishin 82 vota pro, 5 kundër dhe një abstenim, që i hapën rrugë Qeverisë t’i dërgojë edhe dy projektligje të tjera sa i përket Speciales.
Opozita e atëhershme ishte ajo që u tregua më e zëshmja në kundërshtimin e themelimit të Gjykatës Speciale, duke e quajtur të padrejtë, selektive dhe e cila do ta cenojë sovranitetin e vendit.
Qeveria dhe pozita e quajtën të padrejtë këtë votim, por të domosdoshme për t’i hequr dyshimet për çdo pretendim për krime të supozuara nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës në luftën e fundit.
Zyra e Prokurorit të Specializuar (ZPS) për krime lufte në Kosovë ka ngritur aktakuza ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi, ish-kryetarit të Kuvendit, Kadri Veseli, ish-kryetarit të Kuvendit dhe ish-zëdhënësit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Jakup Krasniqi, ish-eprorëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Rexhep Selimi e Salih Mustafa, ish-krerëve të Organizatës së Veteranëve të Luftës të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës Hysni Gucati dhe Nasim Haradinaj, si dhe ndaj ish-pjesëtarit të UÇK-së, Pjetër Shala.
Dhomat e Specializuara të Kosovës dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar janë pjesë e sistemit të drejtësisë të Kosovës, por ndodhen në Holandë dhe kanë staf ndërkombëtar.
Situata në veri të Kosovës është duke u konsideruar sfiduese edhe në raportin e Bashkimit Evropian për të drejtat e njeriut.
Në raport thuhet se dorëheqja e serbëve nga institucioneve publike ka ndikuar negativisht në siguri, sundimin e ligjit dhe sistemin e drejtësisë.
“Situata në veri të Kosovës mbetet sfiduese, veçanërisht sa i përket gjykimit të korrupsionit, krimit të organizuar dhe kushteve për lirinë e shprehjes, përfshirë sulmet ndaj profesionistëve të medias. Dorëheqja masive e serbëve të Kosovës nga institucionet publike dhe ngritja e postblloqeve pasuese ndikuan negativisht në situatën e sigurisë dhe sundimin e ligjit në rajonin verior, ku sistemi i drejtësisë dhe policia funksionojnë me kapacitet të reduktuar”, thuhet në raport.
Ndër tjera, është thënë se duhet përmirësim edhe forcim i proceseve zgjedhore.
“Procesi zgjedhor i Kosovës ende ka nevojë për fuqizim për të adresuar dobësitë gjatë gjithë ciklit zgjedhor, siç janë identifikuar në misionet e njëpasnjëshme të vëzhgimit të zgjedhjeve të BE-së, dhe më së fundi nga Misioni përcjellës i zgjedhjeve të BE-së, i vendosur në Kosovë në nëntor 2022”, thuhet në raport.
Pa u përmendur nuk ka mbetur as procesi i dialogut për të u tha se në Kosovë zhvillohet një dialog i rregullt politik, në të dy aspektet teknike dhe nivelet politike.
“BE-ja vazhdon të lehtësojë Dialogun për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë. Ka pasur kriza të përsëritura në marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë në vitin 2022 dhe situata në terren mbetet e brishtë”.
Po ashtu, u theksua edhe aplikimi i Kosovës për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe në Këshillin e Evropës.
BE-ja do të vazhdojë të monitorojë nga afër respektimin e të drejtave të njeriut në Kosovë. Kjo përfshin lirinë e tubimit dhe shoqërimit, lirinë e shprehjes, të drejtat e personave në situata të cenueshme, duke përfshirë personat që u përkasin pakicave; e drejta për barazi dhe mosdiskriminim, fëmijët, personat LGBTI dhe personat me aftësi të kufizuara, si dhe barazinë gjinore, si pjesë e rrugës evropiane të Kosovës.
Ministrja e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Rozeta Hajdari, ka reaguar pas publikimit të aferës “Vaji” dhe aferës “Gruri”, ku hedhën dyshime për keqpërdorime për blerjen e mallrave në rezervat shtetërore.
Në një reagim në Facebook, MINT-i i ka quajtur “fryerje” dhe “shpifje” audioincizimet e publikuara nga Nacionale, gjatë ditëve të fundit.
Sipas MINT, audio-incizimet e transmetuara janë tendencioze dhe të pavërteta. Kjo ministri thotë se po tentohet denigrimi i figurës së ministres Hajdari.
“Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë njofton opinion publik se, të gjitha procedurat në lidhje me furnizimin me mallra për rezervë shtetërore janë zhvilluar dhe vazhdojnë të trajtohen bazuar në legjislacionin në fuqi, duke përfshirë Ligjin Për Rezervën Shtetërore të Republikës së Kosovës, Ligjin mbi Ndarjet Buxhetore për Buxhetin e Republikёs sё Kosovёs pёr vitin 2022, Ligjin për Mbrojtjen e Informacionit të Klasifikuar dhe Vendimin e Qeverisë së Republikës së Kosovës nr.01/65 të datës 26.02.2022”, thuhet në reagimin e MINT-it.
Po ashtu, MINT teksa ka mohuar keqpërdorimet, ka paralajmëruar se “ka ndërmarrë të gjitha veprimet ligjore për denoncimin e shpifjeve dhe fyerjeve tek organet e Drejtësisë dhe njëherit ofron bashkëpunimin e plotë me të gjitha institucionet kompetente për çështjen në fjalë”.
Njoftimi i plotë i MINT:
Sqarim për publikun:
SHPIFJET NË DËM TË SIGURISË KOMBËTARE DO TË DENONCOHEN DHE PËRBALLEN ME DREJTËSINË
Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, reagon lidhur me shpifjet dhe fyerjet e publikuara në një nga portalet mediatike, përmes përgjimeve të orkestruara dhe të transmetuara gjatë ditëve të fundit.
Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë (MINT) sqaron opinionin publik se, thashethemet e përdorura në audio-incizimet e transmetuara janë tendencioze dhe të pavërteta, duke aluduar për keqpërdorim të Rezervës Shtetërore dhe duke i shërbyer një kauze politike me qëllim të dëmtimit të procesit më të ndjeshëm për mbrojtje dhe siguri shtetërore dhe më qëllim denigrimin e figurës së Ministres Rozeta Hajdari, uljen e reputacionit dhe imazhin publik të saj.
Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë njofton opinion publik se, të gjitha procedurat në lidhje me furnizimin me mallra për rezervë shtetërore janë zhvilluar dhe vazhdojnë të trajtohen bazuar në legjislacionin në fuqi, duke përfshirë Ligjin Për Rezervën Shtetërore të Republikës së Kosovës, Ligjin mbi Ndarjet Buxhetore për Buxhetin e Republikёs sё Kosovёs pёr vitin 2022, Ligjin për Mbrojtjen e Informacionit të Klasifikuar dhe Vendimin e Qeverisë së Republikës së Kosovës nr.01/65 të datës 26.02.2022.
Në vitin 2021, MINT ka shpallur tri herë procedurat e prokurimit për të blerë një sasi të Rezervës Shtetërore, nga të cilat një procedurë e prokurimit ka përfunduar me sukses, ndërsa dy procedura të prokurimit kanë dështuar, për shkak të mos ofertimit nga operatorët ekonomik.
Në tremujorin e parë të vitit 2022, furnizimi me mallra të Rezervës Shtetërore, bazike për jetën e qytetarëve, është trajtuar si çështje e sigurisë kombëtare, në kohën kur filloi lufta në Ukrainë dhe kur gjendja e furnizimit të Rezervës Shtetërore në vendin tonë gjendej në sasi më të vogël, të nevojshme për jetesën dhe mbrojtjen e popullsisë, në rast të ndonjë krize për furnizim.
Gjersa lufta në Ukrainë, solli ndërprerje të zinxhirëve të furnizimit dhe mungesë të mallrave bazike, për shkak të ndalesës së eksporteve nga shumë vende, rritjes së inflacionit global dhe çmimeve, Qeveria e Republikës së Kosovës, me kërkesë të MINT, rriti buxhetin për Rezervën Shtetërore dhe mori vendim për përjashtimin nga procedurat e prokurimit për furnizim me produkte të Rezervës Shtetërore të Mallrave, sipas legjislacionit të lartëpërmendur në fuqi.
Rezervat shtetërore të mallrave krijohen për të ndërhyrë në mënyrë operative për mbrojtjen e popullsisë, ekonomisë në rast të çrregullimit të tregut, mbrojtjes së vendit dhe situatave tjera të përcaktuara në nenin 2 të Ligjit nr. 03/l-244 për rezervat shtetërore të mallrave.
Përkundër ndikimit të luftës në Ukrainë me ndalesa të eksporteve dhe ndërprerje të zinxhirëve të furnizimit të mallrave bazike për jetesë, MINT, përmes Departamentit të Rezervave Shtetërore dhe Mallrave-DRSHM, ka rritur sasinë e rezervave për 30 fish më shumë, duke rritur kështu sigurinë kombëtare.
MINT siguron se procesi i furnizimit me mallra për Rezervën Shtetërore, me standarde dhe parametra të përcaktuara të cilësisë, është duke u trajtuar dhe monitoruar sipas legjislacionit në fuqi dhe se nuk ka asnjë keqpërdorim të parasë publike. Kontratat e rezervës shtetërore janë të klasifikuara në nivelin sekret, sipas legjislacionit përkatës në fuqi.
Ministria është e përkushtuar të vazhdojë me rritjen e Rezervës Shtetërore edhe në këtë vit, sipas Ligjit mbi Ndarjet Buxhetore për Buxhetin e Republikёs sё Kosovёs pёr vitin 2023, me qëllim që të sigurojë qytetarët që në rrethana të jashtëzakonshme të kenë përkrahjen shtetërore në tejkalimin e situatave eventuale të krizës.
Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë ka ndërmarrë të gjitha veprimet ligjore për denoncimin e shpifjeve dhe fyerjeve tek organet e Drejtësisë dhe njëherit ofron bashkëpunimin e plotë me të gjitha institucionet kompetente për çështjen në fjalë.
Pjesëmarrja e serbëve në peticion dhe zgjedhje, raportet me kryetarët e katër komunave veriore dhe opsioni i dorëheqjes së tyre për t’i hapur rrugë zgjedhjeve të parakohshme në Veri, janë disa nga çështjet për të cilat ka folur ministri për Komunitete dhe Kthim, Nenad Rashiq.
Rreth 20 ditë më parë, Kryenegociatori Besnik Bislimi dhe lehtësuesi i dialogut Miroslav Lajçak u dakorduan për shtensionimin e situatës në Veri. Në njërën prej pikave ata u morën vesh për shpalljen e zgjedhjeve në Veri që do të mbahen pas “stinës së verës”. Pas kritikave të ndërkombëtarëve se nuk po bën lëvizje për të hapur rrugën drejt zgjedhjeve, Qeveria Kurti ka vendosur për hartimin e udhëzimit administrativ për t’i larguar kryetarët e komunave.
Përderisa Kosova e ka mbështetur peticionin për shpalljen e zgjedhjeve të reja, BE ka thënë se mënyra më e lehtë do të ishte nëse kryetarët japin dorëheqje, gjë të cilën Kurti ka thënë se nuk do e kërkojë.
Për opsionin e peticionit, ministri për Komunitet dhe Kthim, Nenad Rashiq, tha se në “këtë moment” nuk ka interes të posaçëm nga ana e qytetarëve serbë për të marrë pjesë në peticionin për shkarkimin e kryetarëve të Mitrovicës së Veriut, Zubin Potokut, Leposaviqit dhe Zveçanit. Kjo për shkak se është kohë pushimesh dhe nuk ka vullnet maksimal.
Pjesëmarrja e serbëve në peticion, sipas ministrit Rashiq, varet “fatkeqësisht nga një vullnet pozitiv i Beogradit”.
“Sa e di unë nuk ka interes të posaçëm për këtë peticion në këtë moment tash, por kjo nuk do të thotë që kur të përgatitet ajo si peticion, ndoshta deri në atë kohë ndryshohet me dijeni të qytetarëve atje dhe ndoshta marrin pjesë në peticion. Tash për momentin, po ta kishim organizuar peticionin kish dështu, sepse është koha e pushimeve, vullneti nuk është në nivelin maksimal. Prandaj varet prej momentumit. Fatkeqësisht varet nga një vullnet pozitiv ose të gatishmërisë nga ana e Beogradit që prapë nuk shkon gjithqysh në favor të, qoftë pajtimit mes popujve, qoftë në dizajnimin e politikës autoktone të serbëve të Kosovës. Andaj, fatkeqësisht procesi po komplikohet pa arsye dhe në këtë aspekt, unë absolutisht përkrah, siç ka thënë ministri Krasniqi sot që kjo vjen kur organizohet një udhëzim administrativ i tillë, kjo vjen pastaj për më shumë kohë. Por nga ana tjetër, momentumi tash për tash, nuk është i pjekur për një gjë të tillë, prandaj nuk mund të parashikoj se çfarë mund të ndodh për shembull nëse ndodh në fillim të shtatorit, në këtë moment nuk mund të vlerësoj se a do të marrin serbët pjesë a jo”, ka thënë Rashiq për Express.
Ministri i emëruar nga Kurti pas dorëheqjes së Rakiqit, është deklaruar edhe për daljen e serbëve në zgjedhjet e parakohshme në Veri. Ai tha se “gjithqysh” do të ketë një nivel të interesimit që ata të marrin pjesë në zgjedhje.
Ai vlerëson se janë krijuar disa kushte normale që të ketë pjesëmarrje eventuale të serbëve në zgjedhje.
“Gjithqysh kemi me pasë një nivel të interesimit që të marrin pjesë, nuk mund të them që do të jetë 100 për qind por me siguri që do të ketë organizata politike ose grupacione formale ose joformale që të marrin pjesë në zgjedhje sepse e dimë që në këtë moment janë krijuar disa kushte normale dhe kështu që në disa komuna do të ketë pjesëmarrje eventuale të serbëve. Por prapë, po ritheksoj, që në këtë moment, vullneti ose gatishmëria është e ulët, por kjo nuk do të thotë që do të kemi për një muaj një interes më të madh”, është shprehur Rashiq.
Rashiq thotë se ka komunikim të mirë me kabinetet e dy komunave në Veri, që udhëhiqen nga kryetaret nga VV, Erden Atiq në Mitrovicë të Veriut dhe Lulzim Hetemi në Leposaviq. Mirëpo, njëjtë nuk mund të thuhet për kryetarët e dy komunave tjera, Izmir Zeqiri në Zubin Potok dhe Ilir Peci në Zveçan, që vijnë nga PDK.
Ai deklaroi se nuk ka pasur komunikime zyrtare me ta, por shprehu gatishmërinë që të komunikojë me ta.
“Në Leposaviq kemi qenë pjesë e disa rekomandimeve të emërimit të personave në kabinetin e kryetarit, kemi komunikim të mirë edhe me kabinetin e kryetarit të Mitrovicës së Veriut… Jo nuk kemi pasur komunikime zyrtare, por normalisht që jam i gatshëm që të komunikoj në çdo formë apo në çdo nivel të komunikimit. Unë jam aty që të bashkëpunoj, jo vetëm me komunitetet serbë, por edhe me komunitetet tjera që janë aty”, deklaroi ai.
Rashiq është pyetur edhe për opsionin favorit të BE-së për shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme – dorëheqja e kryetarëve. Këtë opsion, ai e konsideroi si një veprim strategjik.
“Unë kisha konsideruar si një veprim strategjik nëse kryetarët mund të ofrojnë dorëheqje se atë opsion ne e kemi një iniciativë, ose më mirë të them, institucionet e Kosovës nëse e kemi për qëllim integrimin e serbëve në veri, po të kishin dhënë dorëheqje kryetarët, ne do të kishim pas iniciativë të dizajnimit të skenës politike në Veri”, tha ai.
Dje u bë publike se Ministria e Administrimit të Pushtetit Lokal si përgjegjëse e çështjeve të pushtetit lokal ka filluar me përgatitjen e procedurave që do të mundësonin largimin e kryetarëve nga komunat veriore.
Kjo ministri tashmë ka caktuar grupin punues për hartimin e Udhëzimit Administrativ për caktimin e procedurave për iniciativën e qytetarëve për largimin e kryetarëve të komunave.
Sipas vendimit të nënshkruar nga ministri, Elbert Krasniqi, ky grup duhet ta finalizojë projekt udhëzimin administrativ deri më 1 shtator 2023.
Rreth 100 metra larg varreve të dy djemve të saj, në fshatin Mejë të Gjakovës, në jugperëndim të Kosovës, guri përkujtimor i Pashke Markajt – nënës e cila e dogji veten me benzinë në vitin 2003, katër ditë pasi i varrosi dy djemtë e saj – mbeti i përmbysur.
Gjevalin dhe Milan Markaj ishin në mesin e 376 civilëve shqiptarë, të vrarë nga forcat serbe, në masakrën e Mejës, në prillin e vitit 1999.
Trupat e tyre u gjetën në varrezën masive në Batajnicë, në afërsi të Beogradit, në Serbi, në vitin 2001, bashkë me më shumë se 700 trupa të kosovarëve të vrarë nga forcat serbe, gjatë luftës së viteve 1998-’99.
Në vitin 2004, një vit pasi Pashke Markaj dogji veten, familjarët, në pajtim me pronarin e një toke private në fshatin Korenicë të Gjakovës, vendosën një gur përkujtimor, në vendin ku ajo u vetëflijua.
Ky gur përkujtimor qëndroi në këtë tokë deri më 21 korrik 2023, kur pronari i tokës vendosi ta largonte atë.
“Asnjë shenjë nuk ka qenë aty. Vetëm guri. Është vizituar nga njerëzit që e kanë ditur historinë”, thotë nipi i Pashkes, Liridon Marku, për Radion Evropa e Lirë.
Në mungesë të përkujdesjes institucionale, ky monument, që familjarët thonë se për ta përfaqëson dhimbje e mërzi, u hodh skaj rrugës, pranë një grumbulli mbeturinash, në dalje të fshatit Mejë.
Pronari i tokës ku ishte i vendosur guri – e me të cilin Radio Evropa e Lirë nuk arriti të kontaktonte – nuk i bëri publike arsyet se pse vendosi ta largonte gurin përkujtimor pas 19 vjetësh.
Pasi largimi i gurit bëri bujë në media, Agjencia për Menaxhimin e Monumenteve dhe Komplekseve Memoriale në Kosovë e mori nën përkujdesje këtë monument, dhe e dërgoi atë përkohësisht në kompleksin e martirëve, në Mejë.
Aty, edhe sot, guri rri i përmbysur.
U mor në mbrojtje, por u la i përmbysur në Mejë
Derisa familja Marku mendon se guri përkujtimor i Pashkes do të “peshonte” më së miri në vendin ku ajo vrau veten, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit (MKRS) në Kosovë tha se guri përkujtimor do të qëndrojë përkohësisht në Kompleksin Memorial “27 Prilli”, në Mejë, deri në një zgjidhje të përhershme.
Agjencia për Menaxhimin e Monumenteve dhe Komplekseve Memoriale, e cila vepron në kuadër të kësaj ministrie, është zotuar se “do të sigurohet që, në pajtim me ligjin, të ndërmarrë të gjithë hapat e nevojshëm për ofrimin e zgjidhjes së duhur, duke ruajtur vlerat shpirtërore, historike”.
Memorialet, pa përkujdesje dhe pa informacione për vizitorët
Guri përkujtimor i Pashke Markajt nuk është monumenti i vetëm pa përkujdesje institucionale në Kosovë.
Janë edhe dhjetëra objekte dhe monumente të tjera, të lidhura me ngjarjet e luftës së viteve 1998-’99, që nuk gëzojnë kurrfarë përkujdesje.
Fondi për të Drejtën Humanitare i Kosovës, në një studim të publikuar në vitin 2022, kishte identifikuar 12 vende të krimit, të cilat nuk janë të shënjuara askund, dhe që janë pak të njohura për publikun.
Aty përmenden: Burgu i Smerkonicës në Vushtrri, Spitali i Prishtinës, Ura e Lluzhanit, Xhamia e Krushës së Madhe, Varrezat masive, Stacioni i autobusëve, Stacioni i trenit në Fushë-Kosovë, Kufiri me Shqipërinë, si dhe disa lokacione të tjera.
Asnjë nga këto vende, në të cilat janë kryer krime të luftës, si dhe në të cilat janë vrarë civilë, kryesisht shqiptarë, nuk janë të shënuara si monumente që i takojnë trashëgimisë së luftës së fundit.
Drejtori i Fondit për të Drejtën Humanitare të Kosovës, Bekim Blakaj, thotë se shënimi dhe mbrojtja e këtyre objekteve dhe monumenteve do të ndihmonte në pasurimin dhe ruajtjen e kujtesës kolektive.
Blakaj sugjeron formimin e një komisioni profesional, që do të duhej t’i vlerësonte të gjitha memorialet që janë ngritur pas luftës.
“Secili memorial që i plotëson kriteret bazike pastaj do të duhej të merrej në përkujdesje të shtetit”, vlerëson Blakaj.
Profesori i Departamentit të Historisë në Universitetin e Prishtinës “Hasan Prishtina”, Durim Abdullahu, thotë se shoqëria në Kosovë jeton e rrethuar nga trashëgimia e luftës së fundit, por “duke qenë se ajo është pothuajse e kudondodhur, ka ngelur e patrajtuar”.
Abdullahu e cilëson të rëndësishëm ndërtimin e mekanizmave institucionalë shtetërorë, përmes të cilëve do të mbrohej trashëgimia e luftës, pasi që, siç thotë ai, në shumë pak raste janë shënuar vendet ku kanë ndodhur vrasje e masakra gjatë luftës së viteve 1998-’99.
“Shteti i Kosovës duhet të krijojë një hartë me të gjitha vendet e masakrave dhe të projektojë një program të integruar të shënimit të vendeve të masakrave dhe të luftimeve”, konsideron Abdullahu.
Në shumë vende ku kanë ndodhur krime, dhe ku ka memoriale në Kosovë, nuk ka shënime adekuate për ngjarjen.
Mungojnë tabela me tekst apo versione digjitale, përmes së cilave do të mund të shpjegohej historia e masakrave, viktimave dhe vetë historia e luftës.
Zhdukja graduale e trashëgimisë së luftës
Lufta në Kosovë zyrtarisht ka përfunduar në qershor të vitit 1999. Por, që nga kjo kohë, Kosova nuk ka krijuar një bazë të dhënash të sakta të personave të vrarë.
Bazë të dhënash nuk ka as për shtëpitë e djegura, as për vendet ku janë kryer krimet, e as për dëmet e tjera të luftës.
Në muajin korrik, Kuvendi i Kosovës miratoi Projektligjin për Institutin e krimeve të kryera gjatë luftës në Kosovë. Përmes këtij vendimi, Kosova, për herë të parë, do të themelojë një institut të tillë, i cili ka për qëllim dokumentimin e krimeve të kryera gjatë luftës në Kosovë, nga 1 janari i vitit 1998 deri më 20 qershor të vitit 2000.
Dokumentimin e krimeve të luftës, ky institut pritet ta bëjë nga aspekti historik, ushtarak, ekonomik, juridik, ekologjik, kulturor, mjeko–ligjor dhe sociologjik.
Gjatë luftës në Kosovë, në periudhën 1998-’99, llogaritet se janë vrarë më shumë se 13.500 njerëz.
Në tërë territorin e Kosovës llogaritet të kenë ndodhur rreth 400 masakra./rel
Procedura ligjore për organizimin e zgjedhjeve, përmes iniciativës qytetare do të vlejë për të gjitha komunat e Kosovës. Ministri i Administrimit të Pushtetit Lokal, Elbert Krasniqi, një ditë pasi Ministria që ai drejton, njoftoi për themelimin e grupit punues që do ta hartojë udhëzimin administrativ, tha se ka shumë hapësirë për korrigjimin e Ligjit për Vetëqeverisje Lokale.
Sipas ministrit, dorëheqja e kryetarëve nuk mund të kërkohet, por duhet ndjekur procedurat ligjore, sikurse peticioni.
“Kemi formuar një grup punues profesional nga akterët e përfshirë në qeverisjen lokale edhe të shohim se cila do të jetë puna e tyre… Grupi punues ka afat një muaj që ta bëjë draftin e këtij udhëzimi administrativ, faktikisht të përfundojë edhe konsultimet publike dhe mandej të jetë nga 1 shtatori si udhëzim administrativ, në të cilin mund të referohen qytetarët, të cilët kanë për qëllim organizimin e peticioneve apo largimin e kryetarëve”, tha Krasniqi..
Ai ka theksuar se për shkak të mosplotësimit të kushteve për votim për ndryshimin e ligjit, Ministria ka gjetur udhëzime administrative që mund t’i fusë në funksion.
“Udhëzimi administrativ përcakton rregullin se si organizohet peticioni, se si një peticion i iniciuar nga qytetarët është i pranueshëm. Mirëpo, përpilimi i peticionit nuk është largimi i kryetarëve nga zyrat, për shkak se pas kësaj ka edhe procedura të tjera… Ne kemi kryetarë të komunave në zyrë, kjo është me rëndësi… peticioni është shprehje e vullnetit të 20 për qind të trupës votuese të një komune”, tha Krasniqi.
Ministria e Administrimit të Pushtetit Lokal, të martën, njoftoi për themelimin e Grupit Punues për hartimin e Udhëzimit Administrativ, për caktimin e procedurave për largimin e kryetarëve të komunave.
Ky Udhëzim Administrativ shtron rrugën për zgjedhjet e reja lokale në katër komunat e veriut, kërkesë kjo e bashkësisë ndërkombëtare dhe obligim që rrjedh nga marrëveshja mes zëvendëskryeministrit Besnik Bislimi dhe emisarit për dialogun Kosovë-Serbi, Mirosllav Lajçak, për shtensionimin e situatës në veri. /atvlive.tv
Edicionin Qendror të lajmeve në ATV e gjeni një videon më poshtë:
Ani pse Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë ditë më parë ka marrë vendim për vendosjen e çmimit tavan për produktet e naftës, vendimi nuk po zbatohet as dy ditë pas publikimit në gazetën zyrtare.
Kësisoj naftëtarët po shesin naftë deri në 30 centë më shtrenjtë derisa blihet me më pak se 1 euro e 16 centë. Nëpër disa pika të karburantit, çmimi i naftës gjatë ditës ishte 1 euro e 43 centë për litër.
Shoqata e naftëtarëve, në një përgjigje të shkurtër për ATV-në, tha se janë ankuar në Ministrinë përkatëse.
“Ne kemi bërë ankesë në MINT dhe për më tutje do të vendosë kuvendi i Shoqatës së Naftëtarëve”, tha kryetari i Shoqatës së Naftëtarëve, Fadil Berjani.
Sidoqoftë, një rritje e tillë në çmimin e naftës përkundër se nuk ka rritje në bursë, sipas ekspertëve të ekonomisë, është e papranueshme, pasi naftëtarët fitojnë shumë duke dëmtuar qytetarët.
Andaj, sipas tij, gjendja dëshmon se ka mungesë të kontrolleve dhe se shfrytëzohet diaspora.
Ndryshe, në vetëm një muaj, çmimi i naftës është rritur mbi 20 centë. /atvlive.tv
Edicionin Qendror të lajmeve në ATV e gjeni një videon më poshtë:
Dyfish më shumë lëndë të pazgjidhura u grumbulluan në gjykata, gjatë vitit 2022, krahasuar me një vit më parë.
Sipas raportit “Drejtësia civile 2022”, i hartuar nga Instituti i Kosovës për Drejtësi, viti 2022 ka shënuar rekord të lëndëve të pazgjidhura, të cilat barten vit pas viti, me 99.407 lëndë të pazgjidhura.
“Sipas të njëjtës formulë, mesatarja e kohëzgjatjes së trajtimit të lëndëve nga Gjykata e Apelit, është 638 ditë apo 1.7 vjet. Kështu, në total, kohëzgjatja e një lëndë civile nga momenti i parashtrimit në gjykatë e deri në momentin kur ajo përfundon në Gjykatën e Apelit është gjithsej 5.5 vjet. Mesatarja e përgjithshme e kohëzgjatjes së lëndëve gjyqësore, qartazi flet për një trajtim të lëndëve gjyqësore civile, brenda një afati jo të arsyeshëm kohor. Në këtë drejtim, IKD-ja ka gjetur se kanë ndikuar shumë faktorë, duke nisur nga keqadministrimi i institucioneve administrative dhe performanca e gjykatave, e edhe administrimi jo adekuat i drejtësisë”, tha Aurela Mërlaku, hulumtuese në IKD.
Gjykata më e ngarkuar me lëndë është ajo e Prishtinës me gjithsej 32 mijë e 453 lëndë, ndërsa gjykata më e pak e ngarkuar del të jetë Gjykata Themelore në Mitrovicë, dega në Zubin Potok, me gjithsej 39 lëndë në punë.
“Për të marrë epilog një lëndë civile, vetëm në shkallë të parë, qytetarët duhet të presin gjithsej 3.8 vjet. Sipas të njëjtës formulë, mesatarja e kohëzgjatjes së trajtimit të lëndëve nga Gjykata e Apelit është 638 ditë apo 1.7 vjet. Kështu, në total, kohëzgjatja e një lënde civile, nga momenti i parashtrimit në gjykatë e deri në momentin kur ajo përfundon në Gjykatën e Apelit, është gjithsej 5.5 vjet”, tha Nuraje Bllaca, hulumtuese në IKD.
Situatë më e komplikuar paraqitet te kohëzgjatja e trajtimit të lëndëve, lidhur me çështjet pronësore në shkallë të parë.
“Zvarritja në këto raste është një zvarritje më specifike se zvarritja në përgjithësi e rasteve, për arsye se mesatarja e trajtimit të rasteve pronësore del të jetë 9 vjet e 3 muaj në shkallë të parë, krahasuar me rastet që dalin nga kontratat kolektive, nga analizimi i 20 aktgjykimeve të tilla del të jetë mesatarja e trajtimit 1 vit e 7 muaj. Kjo diferencë e madhe bën që sistemi i drejtësisë në vitin 2022 të anashkalojë trajtimin e rasteve pronësore dhe të fokusohet në rastet e kontratave kolektive”, tha Bllaca.
Instituti i Kosovës për Drejtësi ka monitoruar gjithsej 492 seanca gjyqësore të natyrës civile, vitin e kaluar.
Prej tyre, 401 seanca janë mbajtur, derisa 91 të tjera janë shtyrë.
Arsyeja më e madhe e shtyrjes së seancave gjyqësore ishte mungesa e paditësit, në plot 37 raste pasuar nga mungesa e të paditurit në 35 raste.
Por, në jo pak raste, edhe vetë gjykatësit kanë qenë arsye pse seancat gjyqësore në rastet civile janë shtyrë. /atvlive.tv
Edicionin Qendror të lajmeve në ATV e gjeni një videon më poshtë:
Në llogarinë e TRUST-it janë transferuar mjetet për rimbursimin e një pjese të kontribuesve, të cilët kanë tërhequr kontributet pensionale gjatë periudhës dhjetor 2021- prill 2022, sipas Ligjit për Rimëkëmbje Ekonomike.
Në njoftimin e Ministrisë së Financave, Punës dhe Transfereve thuhet se ky institucion e ka bërë këtë transferim të parave, duke shtuar se shpërndarja është bërë nëpër llogari të 12,090 kontribuesve, në përputhje me metodologjinë e dakorduar në mes të MFPT dhe TRUST.
“Rimbursimi këtë vit është bërë për personat të cilët kane dalë apo pritet të dalin në pension deri në fund të vitit 2023. Rimbursimi do të vazhdojë vitin e ardhshëm për personat që pritet të dalin në pension gjatë vitit 2024 e kështu me radhë, deri në përmbylljen e plotë të rimbursimit për të gjitha gjeneratat e tjera deri në vitin 2028”.
“Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve do të sigurojë shumën vjetore të rimbursimit, ndërsa TRUST do të bëjë shpërndarjen e shumave direkt tek qytetarët. Pra, për rimbursim nuk do të ketë nevojë për aplikim, pasiqë rimbursimi realizohet automatikisht nga TRUST”, thuhet në njoftim.
