Blog

Në shtatëvjetorin e vdekjes së Astrit Deharit, Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti bashkë me Kryetarin e Kuvendit, Glauk Konjufca, Nënkryetaren e Kuvendit, Saranda Bogujevci, me anëtarë të kryesisë së Lëvizjes, ministra, deputetë, aktivistë, fillimisht vizituan familjen Dehari e më pas bashkë me ta bënë homazhe duke vendosur lule të freskëta te varri i Astrit Deharit.

Përmes një komunikate për medie, VV-ja vazhdon ta quajë këtë rast si vrasje, për të cilin thonë se u mbajt në paraburgim në burgun e Prizrenit pa aktakuzë, pa gjykim, pa dënim, dhe pa u marrë në pyetje për 68 ditë.

Kryeministri, Albin Kurti, në prononcimin e tij për media tha se 7 vjet pas vrasjes së Astritit Kosova ka shënuar progres por ende nuk mund të jetë shtet i së drejtës pa u zbardhur rastet si ky, pa u zbardhur rasti i Astrit Deharit dhe pa u dënuar përgjegjësit.

Ai u bëri thirrje organeve të drejtësisë që t’i trajtojnë me urgjencë padrejtësitë dhe krimet e të mos i zvarrisin ato.

“Shtatë vjet prej se atë të shtune pasdite morëm lajmin e kobshëm se shokun tonë, aktivistin e Lëvizjes, studentin shembullor të mjekësisë, Astrit Deharin, e kanë mbytur në burgun e Prizrenit. Shtatë vjet më vonë Kosova ka shënuar progres sa i përket demokracisë e lirisë mirëpo Kosova nuk mund të jetë shtet i së drejtës në kuptimin e plotë të fjalës pa u zbardhur plotësisht ky rast dhe pa u dënuar përgjegjësit, dhe jo vetëm ky rast por edhe rastet e tjera të pasqaruara në Kosovë. Me mbytjen e Astritit ne e kemi humbur një aktivist, patriot të pazëvendësueshëm por ideali i Lëvizjes sonë nuk ka zëvendësim e ai është ideali i Astritit për liri e drejtësi, për barazi e demokraci, për zhvillim e për bashkim. Sistemi i drejtësisë në Kosovë edhe prokuroria edhe gjyqësori duhet që padrejtësitë dhe krimet t’i trajtojnë me urgjencë e kurrsesi t’i zvarrisin nga muaji në muaj, nga viti në vit”, deklaroi Kurti.

Saktësisht tre vjet më parë, ish-kryetari i Kuvendit, Kadri Veseli u dërgua në paraburgimin e Gjykatës Speciale në Hagë, së bashku me tre ish-krerët tjerë politikë e ushtarakë të UÇK-së.

Përmes një adresimi për medie, Veseli pati thënë se do të udhëtojë vullnetarisht drejt Hagës në mënyrë që t’iu përgjigjem këtyre akuzave.

Ndër të tjerash, ish-kryeparlamentari pati thënë se që kur Dick Marty publikoi raportin e tij të pabazuar, ishte e pashmangshme që kjo ditë do të vinte.

Deklarata e plotë e Kadri Veselit, para se të niset për Hagë, tri vjet më parë, aktuale dhe e papërsëritshme:

Dje pasdite, jam informuar nga Zyra e Prokurorit të Dhomave të Specializuara se gjyqtari i procedurës paraprake ka konfirmuar aktakuzën kundër meje. Përmes kësaj deklarate, dua ti informoj qytetarët e Kosovës se kam bërë aranzhimet e nevojshme për të udhëtuar vullnetarisht drejt Hagës në mënyrë që t’iu përgjigjem këtyre akuzave. Nuk do të komentoj më shumë kësaj radhe.

Jam i vetëdijshëm se ka njerëz në Kosovë që mendojnë se Dhomat e Specializuara janë një fyerje e luftës sonë historike për të mbrojtur popullin e Kosovës nga krimet e regjimit të Millosheviqit. Por unë nuk e shoh në këtë mënyrë. Unë e shoh si një mundësi që më në fund të përgjigjem ndaj këtyre dyshimeve dhe thashethëmeve të rrejshme të cilat kanë qarkulluar për vite të tëra. Që kur Dick Marty publikoi raportin e tij të pabazuar, ishte e pashmangshme që kjo ditë do të vinte. Ishte e pashmangshme që akuzat e tij të padrejta do të duhej të testoheshin në një gjykatë, në mënyrë që tu jepej fund njëherë e mirë. Kjo është arsyeja që unë e kam përkrahur themelimin e këtij tribunali, dhe kjo është arsyeja që unë tani jam i gatshëm që të luaj rolin tim në këtë proces.

Më shumë se njëzet vite kanë përfunduar që nga përfundimi i luftës çlirimtare. Kosova tani është një shtet i pavarur, dhe është në rrugën e sigurt për tu bërë anëtar i Kombeve të Bashkuara. Pasi që aspirojmë që të trajtohemi si partner të barabartë me shtetet e tjera, liderët tanë politikë duhet të jenë në lartësinë e kësaj sfide dhe të sillen si burrështetas të kalibrit ndërkombëtar. Kur liderët e përveçëm thirren për të bashkëpunuar me një tribunal ndërkombëtar, ne duhet të veprojmë kështu pa hezitim. Edhe nëse ka akuza të bëra kundër nesh, atyre ju duhet dhënë përgjigja në mënyrën e duhur, me faktet e së vërtetës. Unë këtë jam duke e bërë.

Unë kam besim të plotë në objekitivitetin dhe paanshmërinë e gjykatësve, dhe kërkoj nga të gjithë në Kosovë që të tregojnë gjithmonë respektin e duhur për autoritetet e drejtësisë. Ky proces ka për qëllim të arrijë tek e vërteta. Nuk ka asnjë arsye për të pasur frikë nga e vërteta. Nuk duhet ndërmarrë asnjë përpjekje për të minuar punën e tribunalit, e as për të penguar dhe ndërhyrë në ndonjë mënyrë në këtë proces. Gjykata duhet të lejohet të kryej detyrën e rëndësishme që ne i kemi besuar. Integriteti i këtij procesi duhet të respektohet në çdo kohë dhe nga çdo kush.

Drejtësia nuk i shërben interesit të njërës anë apo tjetrës, por i shërben interesit të popullit. Prandaj, nëse ju kërkohet që të ndihmoni Dhomat e Specilizuara, ju lutem pranojeni pa hezitim. Në këtë mënyrë, ne të gjithë do ia dalim të arrijmë tek e vërteta. Prandaj, do të kërkoja nga të gjitha segmentet e shoqërisë tonë që të përballen me këtë situatë me qetësi dhe dinjitet, të bindur se gjyqtarët do të japin një verdikt të drejt në fund të procesit.

Ju lutem të keni parasysh se ky tribunal u krijua nga Kuvendi i Kosovës, për të shërbyer në emër të popullit. Ajo është mishërimi i parimit se nuk mund të ketë paqe pa drejtësi, dhe nuk mund të ketë drejtësi pa paqe. Edhe pse e ka selinë në Hagë, ajo është pjesë e sistemit tonë ligjor. Nuk duhet të ketë asnjë hatërmbetje drejtuar ndaj ndërkombëtarëve që punojnë në këtë tribunal. Ata janë duke bërë punën që populli i Kosovës ka kërkuar që ta bëjnë. Ky tribunal është pjesë e rrugëtimit të shtetëndërtimit të Kosovës, dhe ne duhet ti shkojmë deri në fund.

E vlerësoj faktin që Dhomat e Specializuara kanë treguar mirësjellje duke më nisur një ftesë për tu paraqitur në gjykatë, në vend se të më arrestonin në mënyrë të padinjitetshme. Unë i jam përgjigjur këtij akti mirësjelljeje, duke u pajtuar që të udhëtoj këtë mëngjes për në Hagë me përfaqësues të tribunalit, ku formalisht do të paraqitem para trupit gjykues për t’iu përgjigjur akuzave të bëra dhe për të nisur një proces të gjatë të mbrojtjes. Kjo gjë do të kërkojë angazhimin dhe përqëndrimin tim të plotë, dhe prandaj kam vendosur që të tërhiqem nga të gjtitha aktivitetet publike e politike për sa kohë zgjatë ky proces.

Nuk do të bëj deklarata të tjera publike apo paraqitje zyrtare në Kosovë ndërkohë që procesi gjyqësor vazhdon. Të paktën për momentin, jam një qytetar privat. Deri në fund të këtij procesi, do të kërkoja që ky qëndrim i imi të respektohet nga të gjithë në Kosovë, veçanërisht nga ata të cilët janë të angazhuar në media apo në jetën publike dhe politike.

Për të mirën e kombit, nganjëherë duhet të bëhen edhe sakrifica personale. Shumë nga njerëzit tashmë kanë bërë sakrifica të jashtëzakonshme. Shumë prej tyre kanë bërë edhe sakrificën sublime. Procesi që po fillon para Dhomave të Specializuara është hapi i fundit në rrugëtimin tonë historik drejt shetëndërtimit të plotë. Duhet konsideruar si një mundësi për të vënë në dukje se ne kemi bërë një luftë të drejt dhe të pabarabartë, dhe e kemi bërë këtë luftë në mënyrë të ndershme.

Edhe nëse ka pasur gabime, personat e përfshirë duhet të japin llogari për veprimet e tyre. Ky është kuptimi i sundimit të ligjit për një shtet të ri si i yni. Unë jam i bindur se pasi gjykatësi do të dëgjojnë të gjitha faktet, kanë për të konkluduar përtej cdo dyshimi të arsyeshëm, se Ushtria Çlirimtare e Kosovës ishte një lëvizje e popullit, një kryengritje për vetëmbrojtje me burra dhe gra trima, të cilët bën maksimumin e tyre në rrethana të jashtëzakonshme. Pa struktura formale për të mbrojtur popullsinë civile kundrejt një masakre ushtarake gjenocidiale të planifikuar me kujdes prej forcave serbe.

Sot, në nderim dhe përkujtim të më shumë se 10 mijë viktimave të pafajshme të regjimit të Millosheviqit, ne duhet të ngrihemi në këmbë dhe të tregojmë historinë tonë. Unë do ngrihem në këmbë të tregoj historinë time. Në duhet të ngrihemi për të treguar historinë e tyre. Ne duhet ti qartësojmë të gjitha faktet, në mëyrë që historia ta njeh të vërtetën.

Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës (OEK), Lulzim Rafuna, i ka bërë thirrje Qeverisë që urgjentisht të hartojë strategji të qartë që ta parandalojë ikjen e të rinjve nga vendi, fenomen ky në rritje sidomos dy vjetët e fundit, raporton Ekonomia Online.

Rafuna ka folur edhe për importimin e fuqisë punëtore nga shtet e tjera, ku sipas tij, kjo çështje është bërë sfidë për bizneset pasi këta punëtor po e shfrytëzojnë Kosovën si një mundësi për të dal në vendet e Bashkimit Evropian.

Ai tha se me liberalizimin e vizave nuk pret që do të ketë ikje më të madhe të të rinjve. Pasi sipas tij, ata që kanë pasur qëllim për t’u larguar nga vendi, veç se janë larguar.

“Shqetësuese ka qenë qe dy vitet e fundit që kanë filluar me të madhe me u larguar të rinjtë e të rejat. Për këtë arsye ne kemi kërkuar nga qeveria që ta ketë një strategji në mënyrë që e parandalon shkuarjen e të rinjve por edhe e motivon kthimin e atyre që kanë shkuar tani atje në formën e investitorëve të huaj. Me liberalizim të vizave personalisht unë nuk pres që do të ketë një lëvizje shumë të madhe, për arsye se ata që kanë ndarë mendjen me shkua ata kanë shkuar, kanë gjetur punë”.

“Kjo pa dyshim që do të jetë një mundësi pak më e lehtë. Sepse ne e kemi infrastrukturën e gatshme, të afërm të familjes në Gjermani, Zvicër, Austri e vende te tjera, ku të rinjtë do të shkojnë atje për një vizitë, sepse janë të vetëdijshëm që është vizë turistike dhe do ta ketë me lehtë që të bije në kontakt me një punëdhënës, ta bëjnë një kontratë e pastaj të vije të aplikojë për një vizë pune”, tha ai.

Rafuna ka thënë se duke marr parasysh që procedurat për aplikim për viza pune janë thjeshtësuar në trendi për të dalë jashtë vendi është në rritje dhe për këtë arsye.

“Ne jemi dëshmitarë tani që procedurat për vizë pune janë thjeshtësuar në minimumin e mundshëm. Bile jo vetëm për vizë punë, por ta mundëson pas një periudhe 6-7 mujore tani me ligjin e ri të qeverisë gjermane që me bë bashkim familjarë. Trendi është duke shkuar aty pari, për këtë arsye qeveria duhet me urgjencë me pas një strategji, një plan të veprimit se si me i parandaluar të rinjtë, si me i motivuar ata që me qëndruar në Kosovë. Me ju dhënë një mundësi që ata me hap një biznes të vetin, një strat-up në mënyre që mos ta sheh të ardhmen në BE por në Kosovë”, tha ai.

Kryetari i OEK-ut tha se bizneset në vend janë duke importuar fuqi punëtore nga vendet e tjera e kryesisht nga Bangladeshi e Nepali, por sipas tij, bizneseve edhe me këtë rast po përballen me sfida.

Ai tha se sfida e parë është procedurat e gjata për sigurimin e vizave dhe sipas Rafunës shumica absolute e këtyre punëtorëve janë duke ardhur më tendencë për të shfrytëzuar Kosovën si një mundësi për të dal në vendet e Bashkimit Evropian.

“Ne kemi qenë të parët që e patëm ngrit si alarm ose si çështje se kanë filluar me importua fuqi punëtore, sidomos nga Bangladeshi, Nepalit, por edhe vendeve të tjera. Mirëpo jonë dy sfida edhe me këta punëtorë, e para është çështja e marrjes së vizave po merr kohë edhe procedurë edhe e dyta është çështja se ata shumica absolute e tyre nuk po vijnë me tendencën për mu vendos me punuar në Kosovë, mirëpo po vijnë me duke e shfrytëzuar Kosovën si një mundësi për të dal në vendet e Bashkimit Evropian. Kështu që edhe kjo është sfidë për bizneset nuk paraqet një siguri që ky do ta merr atë punëtor prej Bangladeshi, mirëpo do ta ketë për një kohë shumë ta gjatë në hapësirat e veta punuese, sidomos kjo është e shprehur të ndërtimtaria”, tha ai për EO.

Një shtetas i Malit të Zi është arrestuar në Bërnjak dje.

Gjatë kontrollit, atij i janë gjetur dhe konfiskuar: një tabelë metalike me mbishkrim, një duks me mbishkrim, ndërresa me mbishkrime, një uniformë ushtarake.

Policia ka intervistuar të dyshuarin dhe shoqëruesin e tij, të cilët pas inicimit të rastit janë liruar në procedurë të rregullt.

“NXITJE E PËRQARJES DHE MOSDURIMIT- SPK Bërnjak / 04.11.2023 – 09:05. Është arrestuar i dyshuari serb, shtetas i Malit të Zi, pasi që gjatë kontrollit në veturën e tij janë gjetur dhe konfiskuar: një tabelë metalike me mbishkrim, një duks me mbishkrim, ndërresa po ashtu me mbishkrime të ndryshme që nxisin përqarje, një uniformë ushtarake, etj. Po ashtu në cilësi të dëshmitarit është intervistuar edhe shoqëruesi i të dyshuarit në veturë mashkull serb, shtetas i Malit të Zi. Të njëjtit pas inicimit të rastit me vendim të prokurorit janë liruar në procedurë të rregullt hetimore.”

Ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu, ka shkruar se “krimi ndaj Astrit Deharit, përfshinë një sërë veprimesh për të cilat ende askush nuk dha përgjegjësi”.

Në 7 vjetorin e vdekjes së Astrit Deharit, Haxhiu ka thënë se janë zhvilluar hetime të ndryshme por edhe përpjekje për ta fshehur rastin.

“I paraburgosur, pa aktakuzë, pa gjykim, pa dënim, për 68 ditë në burg, Astrit Dehari nuk u mor asnjëherë në pyetje. Në burgun e Prizrenit, më 5 nëntor, Astrit Dehari u vra në rrethana të sqaruara nga ekspertë të mjekësisë ligjore dhe Raporti i Institutit Zviceran nga Lozana, por të pa sqaruara nga aturoitetet e drejtësisë. Siҫ dihet, një sërë anomalish institucionale vërehen menjëherë pas gjetjes së trupit të Astrit Deharit, që nga vonesa e ndihmës mjekësore, tek nxitimi i deklarimeve të Kryepolicit të rajonit të Prizrenit, Nexhmi Krasniqi, e po ashtu Kryeprokurorit i Prokurorisë Themelore në Prizren, Sylë Hoxha. Njëri konstatonte se Astriti vdiq nga mbi doza e medikamenteve, kurse tjetri e cilësoi si vetëvrasje ende pa nisur asnjë hetim. Hetime të ndryshme janë zhvilluar, sikurse edhe përpjekjet për ta fshehur këtë krim. Provat ekzistojnë dhe gjithçka që duhet është vullneti i policisë dhe prokurorisë për ta zbardhur deri në fund këtë rast.”

Ajo ka thënë se Ministria e Drejtësisë ka bërë gjithçka brenda kompetencave të veta, derisa ka shtuar se i mbetet institucioneve të drejtësisë të veprojnë dhe te sjellin rezultatet e këtij rasti.

“Ministria e Drejtësisë ka bërë gjithçka që lejojnë kompetencat e saj. I mbetet institucioneve të drejtësisë të veprojnë dhe të sjellin rezultate ndaj këtij krimi ende të errësuar.”

Haxhiu ka thënë se drejtësia për Astritin duhet të ndodhë.

“Ajo nuk mund të vonohet më gjatë.”

Nga janari deri në gusht 29 persona kanë kryer vetëvrasje, ka konfirmuar Policia e Kosovës për EO.

Në lidhje më këtë njohës të kësaj çështje, kanë thënë se arsyet që dërgojnë personat deri te marrje e këtij vendimi janë: diskriminimi e gjendja ekonomike.

Mirëpo ata janë shprehur të shqetësuar se në Kosovë nuk ka ndonjë hulumtim nga institucionet përgjegjëse në lidhje më ketë fenomen. Madje kanë bërë thirrje që institucionet të bëjnë hulumtime dhe strategji për parandalimin e vetëvrasjeve.

Bind Skeja, drejtori i “Linjës së Jetës”, tha se në Kosovë nuk kanë të dhëna sa i përket dukurive që dërgojnë personat në kryerjen e vetëvrasjeve, kjo pasi sipas tij, kjo çështje është një teren i pa prekur prej shumicës së politikë-bërësve.

Ai tha se institucionet nuk kanë bërë mjaftueshëm për këtë çështje, për këtë ai ka kërkuar që të krijohet edhe një strategji shtetërore për parandalim të vetëvrasjes.

“Globalisht po, varfëria ndikon, diskriminimi ndikon, varësisht prej grupeve demografike ato preken në mënyra të ndryshme. Po në Kosovë nuk mund të them diçka definitive, pikërisht për shkak që është teren totalisht i pa prekur prej shumicës të politikë-bërësve. Me thanë që kanë bërë mjaftueshme institucionet është totalisht gabim, as minimalja nuk është bërë, do të thotë gjëja më i vogël që mundet me u bë nga shteti është një strategji për parandalim të vetëvrasjes, strategji shtetërore”, tha ai.

Ai ka thënë se Ministria e Shëndetësi do të duhet që të bënte hulumtime që të kuptohej niveli i problemit edhe të merren hapat për intervenim. Ai tha se për këtë janë të gatshëm t’i ndihmojën Qeverisë.

“Ministria e Shëndetësisë për shkak që ata e kanë përgjegjësin kryesore, edhe me i nda pikat që pas katër, pesë viteve, çka po synojmë na me qenë. Çka po synojmë na me pru, çka janë shërbimet dhe çka janë informata që dëshirojmë mi pas. Hapi i parë këtu kish qenë që më zhvillu hulumtime që me kuptua nivelin e problemit edhe me kuptua ku janë hapat për intervenim. Ne moment na nuk kemi as shërbime, por nuk kemi kërkon që është tu u marr më analizën e problemit. Ne kemi qenë gjithmonë të gatshëm që me i ndihmuar qeverisë për me mbërri këtë gjë”.

Skeja tha se thirrjet që pranon kjo organizatë nuk regjistrohen, por sipas tij, zakonisht nga thirrësit janë të rasteve të dhunës në familje, problemeve ekonomike, të diskriminimit.

“Ka bajagi raste të dhunës në familje, ka raste që kanë probleme ekonomike, ka raste të diskriminimit, janë të shumëllojshëm. Çka ka më shumë, çka më pak nuk mund të them”, tha ai

Njohësi i çështjeve të sigurisë Drizan Shala, ka thënë se çështja e vetëvrasjeve është shqetësuese pasi sipas tij, personat që kanë kryer vetëvrasje janë të moshave të reja.

“Unë mendoj se çështja e vetëvrasjeve në Kosovë është shqetësuese për faktin që kryesisht janë të moshave të reja. Kjo po e atakon në mënyrë të drejtpërdrejt edhe mirëqenien e qytetareve në tersi. Pra duhet të shikohet në aspektin, psikologjik, në aspektet e tjera se çka i ka shtyre këta të ri që të ndërmarrin veprime të caktuara. Kryesisht sipas asaj që dihet jo zyrtarisht, procesi i kryerjes së vetëvrasjes, ka në vetë vete një presion psikologjik që ndërlidhet kryesisht ose nga obligimet që mund të kenë ndaj palëve të treta. E si rezultat i mos përmbushjes së obligimeve, njerëz të caktuar kryen vetëvrasje si shkak ekonomike. Si shkak i ndarjeve të caktuara shpirtërore me dike tjetër”, tha ai.

Shala ka thënë se shteti do të duhet që të bëjë analiza të detajuar të këtyre vetëvrasjeve, ku më pas të merren masa që të parandalohet kjo dukuri.

“Çka mund të bëjë shteti është çështjet në aspektin ekonomiko-social-shoqëror, të ndërhyjë në aspektin e shtrirjes së ndikimit të saj, qoftë në programe të caktuara, qoftë edhe në mbështetje t’i vije niveleve më të ulëta. Procesi i vetëvrasjeve në Kosovë do të duhej të merrej në aspektin edukativo-arsimor, të trajtohen elemente të caktuara, të bëhet analiza më të detajuar e personit që ka bërë vetëvrasje dhe nga aty të merren informacione se cilat fokus grupe mund të jenë të atakuar dhe mund të bëhet ndonjë parandalim i caktuar ndaj këtyre dukurive”, tha ai.